I CR 634/59

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa J.R. przeciwko Elektromedycznej Spółdzielni Pracy w W. o uchylenie uchwały Walnego Zgromadzenia, po rozpoznaniu rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 11 maja 1959 r. zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki oddalił wytoczone w dniu 31 grudnia 1958 r. przez J.R. powództwo o uchylenie uchwały Walnego Zgromadzenia Elektromedycznej Spółdzielni Pracy w W. z dnia 29 listopada 1958 r. wykluczającej powódkę z członkostwa Spółdzielni. W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki przytoczył co następuje:Powódka jako radca prawny pozwanej Spółdzielni od 1 stycznia 1958 r. była jej członkiem. Powódka stwierdziła, że na naradzie w dniu 7 listopada 1958 r. krytykowała działalność Prezesa Spółdzielni B., którego wyjaśnienia potwierdziły stawiane mu przez nią zarzuty, lecz Rada Nadzorcza w dniu 11 listopada 1958 r. doręczyła powódce wykluczenie z członkostwa i zwolnienie z pracy, a Walne Zgromadzenie zatwierdziło tę uchwałę.Zdaniem Sądu Wojewódzkiego Rada Nadzorcza szczegółowo uzasadniła w czym wyraziło się naruszenie obowiązków członka i działanie na szkodę Spółdzielni ze strony powódki. Zarzuty, które powódka stawiała były badane przez specjalną komisję, która uznała je za bezpodstawne. Niektóre z nich były niepoważne i miały na celu zdyskredytowanie prezesa wobec członków Spółdzielni, wywołały one ferment i były dla Spółdzielni szkodliwe. Powódka powinna je była zgłosić do Rady Nadzorczej a dopiero potem na Walnym Zgromadzeniu. Uchwała Walnego Zgromadzenia prawie jednogłośnie zatwierdziła wykluczenie powódki, która zabierała głos i popierała swe odwołanie, a dopiero następnie odebrano jej głos gdyż na naradzie roboczej powódka przemawiała przez trzy godziny wyjaśniając swe zarzuty. Wykluczenie, powódki ze Spółdzielni jest zdaniem Sądu Wojewódzkiego uzasadnione i oparte na § 19 pkt 1 lit. b, c statutu Spółdzielni, a postępowanie Spółdzielni było zgodne z prawem.W rewizji J.R. domaga się uchylenia lub zmiany powyższego wyroku i uchylenia uchwały Walnego Zgromadzenia Spółdzielni w przedmiocie wykluczenia z niej powódki oraz zasądzenia kosztów procesu, zarzucając Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 52 ustawy o spółdzielniach i nie wskazanych przepisów postępowania:1)przez błędne uznanie, że Sąd sprawdza tylko legalność uchwały Walnego Zgromadzenia Spółdzielni przez nierozważenie że zawiadomienie o wykluczeniu nie wskazuje dowodów i faktów uzasadniających przyczyny wykluczenia;2)przez uznanie, że powódka naruszyła obowiązki członka spółdzielni i działała na jej szkodę, chociaż jej postępowanie tego wniosku nie mogło uzasadniać, gdyż jej obowiązkiem było ujawnienie na naradzie roboczej za zgodą przewodniczącego Rady Nadzorczej K. zarzutów przeciwko B.;3)przez niewskazanie, które z zarzutów stawianych przez powódkę są niepoważne i miały na celu poniżenie osoby prezesa Spółdzielni, oraz przez nierozważenie, które z zarzutów stawianych powódce są uzasadnione chociaż zdaniem powódki są one wszystkie niesłuszne;4)przez uznanie zarzutów zgłoszonych przez powódkę przeciwko prezesowi B. za niesłuszne dlatego, że za takie uznała je płatna komisja specjalnie powołana;5)przez nierozważenie, że jako radca prawny spółdzielni i jako jej członek powódka była uprawniona do krytykowania swych władz i obowiązana zapobiegać naruszeniu prawa;6)przez nierozważenie zeznań świadków, którzy stwierdzają słuszność zarzutów powódki.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:Z zarzutów w pkt 1 rewizji nie ulega uwzględnieniu ten, który dotyczy braku w zawiadomieniu o wykluczeniu powódki z członkostwa Spółdzielni ścisłego wskazania dowodów, faktów i samych faktów, które uzasadniały wykluczenie, gdyż wprawdzie to zawiadomienie zbyt ogólnikowo formułuje zarzuty stawiane powódce, lecz z jej odwołania wynika, że ona sama rozumiała, że przyczyną jej wykluczenia były zarzuty, które stawiała prezesowi Spółdzielni na naradzie roboczej, a protokół Walnego Zgromadzenia członków Spółdzielni wskazuje, że istotnie tak było. Powódka wiedziała zatem co stanowiło przyczynę jej wykluczenia z członkostwa Spółdzielni.Pozostałe jednak zarzuty rewizji są całkowicie słuszne.Z mocy art. 52 ust. 2 ustawy o Spółdzielniach (Dz. U. Nr 25 z roku 1950, poz. 232), uchwała walnego zgromadzenia ulega zaskarżeniu, jeżeli jest niezgodna z prawem lub statutem. Uchwała walnego zgromadzenia o wykluczeniu członkostwa Spółdzielni, aby była zgodna z prawem i statutem musi być zwłaszcza, jak to wynika z art. 26 ust. 1 powyższej ustawy i § 19 statutu (str. 42) Spółdzielni Pracy, oparta na istnieniu ważnej w rozumieniu statutu przyczyny dla wykluczenia członka.Sąd Wojewódzki rozpoznając zatem skargę powódki z żądaniem uchylenia uchwały Walnego Zgromadzenia dotyczącej wykluczenia jej członkostwa Spółdzielni winien był przede wszystkim rozważyć czy zachodziła ważna przyczyna dla jej wykluczenia, to znaczy, czy podnoszone przeciwko powódce fakty dotyczące jej postępowania są stwierdzone w sprawie i czy stanowią ważną przyczynę dla jej wykluczenia.Ponieważ te fakty polegały na stawianiu przez powódkę szeregu zarzutów prezesowi Spółdzielni, a więc nie wystarczało ustalenie przez Sąd Wojewódzki, że powódka istotnie takie zarzuty zgłaszała, gdyż krytyka działalności władz spółdzielni jest nie tylko prawem, lecz też obowiązkiem każdego z członków Spółdzielni. Jednak taka krytyka może stanowić ciężkie naruszenie obowiązków członka Spółdzielni, a nawet niekiedy umyślne działanie na szkodę Spółdzielni i przeto to stanowi ważną przyczynę dla jego wykluczenia w rozumieniu statutu (§ 19), jeżeli opiera się na faktach niezgodnych z prawdą na nieuzasadnionych plotkach.Umyślnym działaniem na szkodę Spółdzielni będzie zwłaszcza celowe rozsiewanie takich plotek w celu zdyskredytowania władz Spółdzielni, jeżeli ich postępowanie jest nienaganne i dla niej pożyteczne. Szczególna w tej kwestii ostrożność obciąża członka Spółdzielni, który jest jej radcą prawnym i od którego można zatem wymagać dokładnego uświadomienia w jakich okolicznościach i przed jakim forum postawienie zarzutów jest dopuszczalne, a niekiedy konieczne.Sąd Wojewódzki miał więc w niniejszej sprawie przede wszystkim obowiązek ustalenia, czy zarzuty, które uznaje za poważne i które były postawione przez powódkę prezesowi Spółdzielni, są zgodne z prawdą. Sąd Wojewódzki uznał je za bezpodstawne tylko dlatego że za takie uznała je komisja wyznaczona przez Radę Nadzorczą i prawie jednomyślna uchwała Walnego Zgromadzenia. Nie były to jednak dostateczne podstawy dla uznania tych zarzutów za bezpodstawne.Sąd I instancji winien był sam ustalić na podstawie dowodów przez siebie przeprowadzonych, do których zgłoszenia ewentualnie winien był zobowiązać strony, czy zarzuty stawiane przez powódkę były zgodne z prawdą i w jakim zakresie. W każdym razie nie mógł Sąd Wojewódzki pominąć w tej kwestii zeznań świadków już zbadanych w sprawie, których wcale nie rozważał. Niczym również w zaskarżonym wyroku nie jest uzasadnione ustalenie, że niektóre z tych zarzutów są niepoważne, przy czym Sąd Wojewódzki nie wymienia nawet, które z nich w ten sposób kwalifikuje.Gdyby po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki doszedł do wniosku, że zarzuty wygłoszone przez powódkę były zgodne z prawdą i zmierzały do ujawnienia, że prezes Spółdzielni istotnie był szkodliwy na swym stanowisku, wówczas sam przez się fakt, że powódka zamiast w skardze do Rady Nadzorczej Spółdzielni lub do władz nadrzędnych kontrolujących działalność Spółdzielni zgłosiła swe zarzuty na zebraniu dostępnym dla wszystkich członków Spółdzielni nie miałaby ujemnego znaczenia dla powódki. Odmiennie jednak te kwestię należałoby ocenić, gdyby nieprawdziwe lub lekkomyślnie przesadne zarzuty powódki zmierzały do usunięcia wartościowego prezesa Spółdzielni, gdyż wówczas sposób podniesienia tych zarzutów mógłby wskazywać na umyślne działanie przez nią na szkodę Spółdzielni.Z powyższych względów, wobec naruszenia art. 336 § 2 k.p.c. przez brak dostatecznego uzasadnienia, zaskarżony wyrok ulega uchyleniu.