I SA/Wa 524/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Asesor WSA Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 września 2024 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z 27 grudnia 2023 r. nr KO-833/4103/394/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (SKO/organ) po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 15 lipca 2022 r., Nr DŚR.4014.000845.2022 w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia 15 lipca 2022 r., Nr DŚR.4014.000845.2022 Prezydent Miasta [...], odmówił [...] przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na żonę [...] z uwagi na to, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania wnioskowanego świadczenia z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej - [...], która pozostaje pod opieką wnioskodawcy, nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. Organ wskazał także, że zgodnie z dokonaną w dniu 5 lipca 2022 r. przez organ pierwszej instancji weryfikacją świadczeń w innych jednostkach terenowych ustalono, że wnioskodawca ma przyznany zasiłek stały w okresie od 1 stycznia 2022 r. do nadal. Odwołanie od powyższej decyzji, w ustawowo przewidzianym terminie złożył [...] kwestionując jej zasadność, zarzucając jej: 1. naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez: a) błędne zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP; 2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a,, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjęcie, że sam fakt zwrócenia się z przedmiotowym wnioskiem przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Wskazując na powyższe zarzuty odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie wnioskowanego świadczenia. SKO wskazało, że po zapoznaniu się z treścią odwołania i aktami sprawy działając na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. postanowiło z urzędu przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające na okoliczność istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez odwołującego, a także rezygnacją z takich form aktywności, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym celu wezwano odwołującego w dniu 20 października 2023 r. do złożenia wyjaśnień na ww. okoliczność. Organ wskazał, że w wyznaczonym terminie strona stawiła się w siedzibie Kolegium. Pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych wyjaśnień odwołujący podał, że zamieszkuje wraz z żoną i synem [...]. Syn ma 43 albo 44 lata, dokładnie nie pamiętał, syn nie ma swojej rodziny, choruje na epilepsję, bierze leki, zdarzają mu się jednak napady, częściej jesienią, nie ma orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Żona choruje od 20 lat. Jest po 4 zawałach. Ostatni zawał miała w lipcu bieżącego roku. Ma wszczepione bajpasy. 10 lat temu miała wszczepiony kardiowerter. Ma go do dnia dzisiejszego. Miała zabieg na przepuklinę pępkową. Odwołujący podał, że jego dzień związany z opieką nad żoną wygląda w ten sposób, że żona wstaje o godzinie 8.00 albo o 9.00. Odwołujący przygotowuje śniadanie ponieważ żona szybko się męczy. Żona sama wykona toaletę poranną, umyje twarz, jeżeli chodzi o kąpiel całego ciała to umyje się sama, ale są dni kiedy trzeba jej pomóc, gdyż szybko się męczy. Choruje też na nadciśnienie tętnicze i cukrzycę, bierze leki. Odwołujący pilnuje żeby żona brała leki. Jak żona bierze leki, to jej choroby są pod kontrolą. Po śniadaniu żona siedzi w domu, obejrzy telewizję. Jest sprawna intelektualnie. Nie ma zaników pamięci. Posiłki żona zjada samodzielnie. Po śniadaniu odwołujący sprząta w domu. Gotuje obiad. Rodzina obiad spożywa około godziny 14.00 - 15.00. Odwołujący podaje obiad żonie, jednak jak żona się dobrze czuje to sama sobie weźmie. Po obiedzie jak było ciepło to odwołujący wychodził z żoną na krótkie spacery. Jak jest zimno to żona spędza czas w domu. Żona samodzielnie chodzi. Nie ma problemów z chodzeniem, ale musi odpoczywać. Odwołujący wskazał, że po obiedzie zawsze ma jakieś zajęcia w domu np. zrobi pranie. Później przygotowuje kolację, którą rodzina zjada około godziny 18.00. Po kolacji żona bierze kąpiel, ogląda telewizję i około 21.00 kładzie się spać. Żona bierze leki 2 razy dziennie, rano i wieczorem. Leki przygotowuje odwołujący, a następnie podaje je żonie, która sama je weźmie. Odwołujący wskazał również, że syn pomaga mu w sprzątaniu mieszkania, gotowaniu. Jak odwołujący idzie zrobić zakupy, to syn zostaje w domu z żoną, albo syn zrobi zakupy a odwołujący zostaje w domu. Odwołujący podał, że czasami żonę boli serce, ma duszności i trzeba wezwać karetkę. Tydzień temu w czwartek żona wyszła ze szpitala, gdzie była z powodu zapalenia płuc. Odwołujący stwierdził, że chciałby pracować, ponieważ nie ma żadnego dochodu. Otrzymuje zasiłek celowy z MOPS. Nie ma prawa do zasiłku stałego. Wskazał, że w przeszłości mieszkał z rodziną w [...]. Podał, że 30 lat prowadził tam działalność gospodarczą – robił renowację kotłów (pobielanie kotłów cyną, np. w piekarni, cukierni, masami). Zaprzestał prowadzenia działalności około 20 lat temu, ponieważ weszły w życie przepisy unijne, według których wszystkie stare kotły musiały zostać wymienione na nierdzewne, dlatego nie było już dla niego pracy, nowe urządzenia nierdzewne nie wymagają renowacji. Później odwołujący pracował dorywczo. Podał, że składał papiery o uzyskanie emerytury bądź renty, jednak jest problem ze skompletowaniem dokumentów. W [...] w ZUS-ie był pożar i dokumenty spłonęły. Złożył wniosek o dokumenty do archiwum w Warszawie, czeka na odpowiedź już 5 lat. Odwołujący podkreślił, że chciałby pracować, ale ma swoje lata i nikt nie chce go zatrudnić. Jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy. Ubezpieczony jest przy żonie. Żona ma emeryturę około 1200 zł netto. Syn też szuka pracy, ale nie może jej znaleźć. Odwołujący wskazał, że jakby dostał ofertę pracy, którą mógłby wykonywać to wziąłby tę pracę. Nie wie co mógłby robić, nie ma innego fachu jak renowacja kotłów. Podał, że jakby pracował, to żona byłaby w domu pod opieką syna. Dodał, że już chodził i pytał o pracę, ale chcą młodych ludzi z fachem. Wskazał, że czuje się dobrze, nie choruje. W MOPS-ie powiedzieli mu że może złożyć wniosek o świadczenie pielęgnacyjne. Do [...] wraz z rodziną sprowadził się 12 lat temu, miał tu siostrę, która wówczas miała 84 lata, była schorowana i prosiła żeby się do niej sprawdził i zaopiekował nią. Jak sprowadził się do [...], to szukał pracy, ale nie ma żadnego fachu, więc nikt nie chciał go zatrudnić. Przez wszystkie lata kiedy jest w [...] szuka pracy, chociażby dorywczej. Z Urzędu Pracy nie było ofert pracy dla niego, i tak jest do dnia dzisiejszego. Bardzo chętnie by pracował. Organ podał, że w dniu 13 grudnia 2023 r. odwołujący przedłożył w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] odpis skrócony aktu zgonu żony, z którego wynika, że [...] zmarła w dniu 2 grudnia 2023 r. Organ przechodząc do merytorycznego rozpoznania odwołania wskazał, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowią przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.) .tj. art. 17 ust 1 tej ustawy. Organ po przywołaniu treści tego artykułu podał, że odwołujący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania, rezygnacji z zatrudniania lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym żoną [...]. Wskazał, że w sprawie bezsporne jest, że żona odwołującego [...] urodzona w dniu 24 czerwca 1956 r. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w dniu 13 stycznia 2011 r., Nr MPZON-8211-1/21137/7/10/11 na stałe. Z treści orzeczenia wynika, że nie można ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, zaś ustalony znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 20 listopada 2008 r. SKO podniosło, że w sprawie niesporne jest również, że [...] pozostaje w związku małżeńskim z odwołującym [...], który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. SKO wskazało następnie, że nie podziela poglądu zaprezentowanego przez organ pierwszej instancji że skoro niepełnosprawność żony odwołującego się nie powstała w okresach określonych w art. 17 ust. 1b u.ś.r. to wnioskowane świadczenie nie może być przyznane. Zdaniem SKO organ błędnie zastosował przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r., bowiem wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, przymiot konstytucyjności utraciło przewidziane w tym przepisie kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy. Z tych przyczyn w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 923/16 oraz wyrok z dnia 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1578/16; wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1026/14; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 sierpnia 2015 r., sygn. akt II SA/01 623/15; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 1 czerwca 2015 r., sygn. akt II SA/Bd 366/15; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 51/17). Zdaniem SKO spór w niniejszej sprawie koncentruje się natomiast wokół oceny spełnienia przesłanki pozytywnej określonej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez odwołującego, a także rezygnacją z takich form aktywności, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. SKO podkreśliło, że w odróżnieniu od innych świadczeń opiekuńczych świadczenie pielęgnacyjne, jako forma wsparcia rodziny, nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym - a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy. SKO podniosło, że przez rezygnację z zatrudnienia, w znaczeniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy więc rozumieć faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Omawiany przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, bądź wymusza na osobie sprawującej opiekę rezygnację z wykonywanej pracy. Organ podkreślił, że sposób sprawowania opieki nie został w ustawie o świadczeniach rodzinnych określony i dlatego należy go rozpatrywać przez pryzmat celu tej rezygnacji, z której wynika, że musi mieć ona charakter stały bądź długotrwały i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest zatem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem małżonka, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. SKO podniosło, że w sprawie niniejszej zebrany materiał dowodowy, w szczególności wyjaśnienia odwołującego, złożone w dniu 20 października 2023 r. wskazuje, że odwołujący nie spełnia wymogu rezygnacji z zatrudnienia bądź jego niepodejmowania w celu sprawowania opieki nad żoną. Organ podniósł, że choć kwestie te powinny być oceniane z uwzględnieniem czasu, w którym opieka jest sprawowana, nie sposób w niniejszej sprawie nie dostrzec, że zgodnie z wyjaśnieniami odwołującego - odwołujący nie pracuje już od około 20 lat. Powodem zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej była zmiana przepisów prawa, która uniemożliwiła mu dalsze wykonywanie pracy. Od tamtej pory podejmował przez krótki czas prace dorywcze. Do dnia dzisiejszego szuka pracy, ale bezskutecznie. Jak stwierdził chciałby pracować. W takim stanie faktycznym, zdaniem SKO, nie do obrony jest teza, że obecnie odwołujący nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej tylko z tego względu, że opiekuje się chorą żoną. Organ wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 maja 2021 r. w sprawie sygn. akt I OSK 275/21 podniósł, że "prawidłowo interpretowana hipoteza normy wyrażonej w art, 17 ust. 1 u.ś.r. obejmuje również konieczność poszukiwania związku - także czasowego -pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną. W świetle niekwestionowanych okoliczności faktycznych sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że to w związku ze sprawowaną przez uczestniczkę postępowania opieką nad matką zrezygnowała ona czy też nie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy. Zarówno ustanie stosunku pracy w 1996 r., jak i późniejszy brak aktywności zawodowej (...) nie byty spowodowane koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny". Organ podzielając ten pogląd wskazał, że także rozmiar i zakres opieki nie wymusza na odwołującym niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odwołujący nie wykonuje przy żonie żadnych czynności pielęgnacyjnych czy higienicznych. Organ podał także, że żona odwołującego jest sprawna intelektualnie, porusza się samodzielnie, posiłki spożywa samodzielnie, sama zażywa leki, sama się myje, korzysta z toalety. Żona odwołującego, zdaniem organu, nie wymaga zatem ciągłej obecności i pomocy odwołującego w podstawowych czynnościach życiowych. Świadczone przez odwołującego inne czynności, a mianowicie robienie zakupów, przygotowywanie i podawanie leków, posiłków, które żona zażywa i spożywa samodzielnie, pranie, prasowanie, sprzątanie, dotyczą w rzeczywistości prowadzenia gospodarstwa domowego przez osoby aktywne zarobkowo i zawodowo. Nie ulega, zdaniem organu, wątpliwości, że czynności te mogą być realizowane także przez osobę aktywną zawodowo, gdyż mają one charakter uniwersalny, skoro nie dotyczą tylko wąskiego grona osób, co do których istnieje konieczność zapewnienia opieki i pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Czynności, tzw. porządku dziennego mogą być wykonywane w czasie wolnym od pracy, w tym także przed udaniem się do pracy lub po powrocie z niej, jak np. przygotowywanie posiłków, bądź leków, które to leki jak w sprawie niniejszej podawane są dwa razy dziennie rano i wieczorem. SKO wwskazało, że jak zostało ustalone w opiece nad żoną odwołującemu pomaga syn, który mieszka z rodzicami, nie pracuje i nie ma własnej rodziny. W ocenie SKO, w bezspornych okolicznościach niniejszej sprawy, opieka sprawowana nad żoną przez stronę nie jest na tyle absorbująca i tak bardzo czasochłonna, że uniemożliwia jej podjęcie jakąkolwiek aktywności zawodowej w ramach powołanej już definicji art. 3 pkt 21 ustawy, skoro może być sprawowana tylko przez część dnia. Zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez odwołującego nad niepełnosprawną żoną, w świetle zasad doświadczenia życiowego, jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem zatrudnienia, którą to chęć podjęcia zatrudnienia deklaruje sam odwołujący. Jak stwierdził, szuka pracy i chciałby pracować. Gdyby pracował żona byłaby pod opieką syna. Organ podniósł, że w okolicznościach sprawy niniejszej nie sposób oprzeć się wrażeniu, że odwołujący traktuje świadczenie pielęgnacyjne jako zastępcze źródło dochodu. Organ podniósł, że nie kwestionując, konieczności wsparcia żony przez odwołującego, zauważyć należy, że pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującemu małżonkowi jest wzajemną powinnością współmałżonków wynikającą z ustawy z dnia 25lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy; tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1359), szczególnie w zakresie rozmiaru pomocy jakiej udziela odwołujący, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. Sama jednak konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec powyższego SKO uznało, że pomimo spełnienia warunku wynikającego z art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie mogło zostać przyznane odwołującemu, gdyż na podstawie faktów ustalonych w sprawie nie została spełniona przesłanka pozytywna z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., polegająca na braku bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez odwołującego a sprawowaniem przez niego opieki nad żoną. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył [...] (skarżący), zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390 z późn. zm.) poprzez przyjęcie, że nie przysługiwało mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad żoną [...], zmarłą dnia 2 grudnia 2023 r. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., który stanowił materialnoprawną podstawę decyzji organu, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom (niż wskazane w pkt 1-3), na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Jak zatem z powyższego wynika, do przyznania osobom wymienionym we wskazanych przepisach świadczenia pielęgnacyjnego, konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek. Pierwsza z nich dotyczy sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Druga z kolei dotyczy niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania takiej opieki. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy i co stanowi okoliczność niesporną, skarżący był mężem osoby wymagającej opieki, czyli był osobą spokrewnioną z tą osobą w pierwszym stopniu. W tej sytuacji niewątpliwie należy do kręgu osób określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Zaznaczyć w tym miejscu należy także, że organ II instancji uznał zasadność zarzutu skarżącego, iż wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. w sprawie o sygn. K 38/13 kwestia terminu powstania niepełnosprawności u żony skarżącego nie może stanowić podstawy odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ zatem zasadnie przeprowadził w związku z tym uzupełniające postępowanie dowodowe opisane wyżej. W konsekwencji zasadniczą kwestią, wymagającą rozstrzygnięcia była wyłącznie ocena, czy w okolicznościach niniejszej sprawy skarżący spełniał – do 2 grudnia 2023 r., daty śmierci żony - przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, tj. czy istniał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia a koniecznością sprawowania osobistej opieki nad żoną, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a także czy na istnienie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną mają wpływ okoliczności takie jak data, w jakiej doszło do ustania aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o ww. świadczenie. Jak już wskazano powołany na wstępie przepis określa przesłanki, które muszą zaistnieć, aby danej osobie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Przysługuje ono bowiem osobom w nim wymienionym, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Stwierdzić przy tym trzeba, że co prawda ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki", tym niemniej z treści art. 17 ust. 1 powołanej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11). Sąd podziela w tym zakresie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w powołanym przez organ orzeczeniu I OSK 275/21 z 18 maja 2021 gdzie wskazano, że "omawiane świadczenie nie jest więc przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania i w związku z tym świadczenie to nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu a jako rekompensata za rezygnację z pracy z uwagi na rzeczywistą konieczność sprawowania opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Innymi słowy, musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej (ciągłej) lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje. Obowiązkiem organu administracji w prowadzonym postępowaniu administracyjnym jest więc ustalenie związku między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, tj. ustalenie wymiaru faktycznie sprawowanej opieki w kontekście braku możliwości podjęcia pracy. Takich ustaleń faktycznych nie można jednak, wbrew stanowisku Sądu I instancji, utożsamiać z oceną wskazań, dotyczących osoby niepełnosprawnej wynikających z treści orzeczenia o niepełnosprawności. Poza sporem pozostaje, że w przypadku osób z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 21 u.ś.r., nie podlega badaniu, w toku innego postępowania administracyjnego, czy w odniesieniu do takiej osoby zachodzi konieczność sprawowania opieki i konieczność udzielania jej pomocy w sposób określony w stosownych przepisach. (..) dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo-skutkowego w danym przypadku konieczne jest jednak ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Z tego powodu skoro w toku postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie podlegają ocenie, wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności wskazania dotyczące osoby niepełnosprawnej (w kontekście ustalenia zakresu sprawowania rzeczywistej opieki nad taką osobą), to tym samym nie ma podstaw ku temu, aby dla ustalenia charakteru i wymiaru sprawowanej opieki organ miał obowiązek przeprowadzenia przeciwdowodu przeciw treści tego orzeczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2021 r. sygn. akt I OSK 2859/20)." Mając na uwadze powyższe rozważania, zauważyć należy, że w rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że żona skarżącego legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nie jest także kwestionowane, że skarżący od 20 lat nie podejmował zatrudnienia. Podejmował tylko prace dorywcze, nie zaproponowano mu zatrudnienia z Urzędu Pracy. Utrzymuje się z zasiłków stałych otrzymywanych z MOPS. Wspólnie z nim i żoną (do jej śmierci) zamieszkiwał dorosły syn, który również nie pracował zawodowo. Powyższe okoliczności jednoznacznie wskazują, że skarżący przed rozpoczęciem sprawowania opieki nad żoną, nie pozostawał w zatrudnieniu, ani nie wykonywał innej, stałej, pracy zarobkowej i stan ten miał charakter trwały, a nie chwilowy. Tym samym mimo niesprawowania wówczas opieki nad żoną nie pozostawał, ani nie podejmował zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej. Co więcej podnosił podczas wywiadu środowiskowego, że jeżeli miałby taką możliwość to pracę by podjął. Zatem zakres opieki nie uniemożliwiał mu zatrudnienia. Powyższe okoliczności faktyczne nie mogą, jak trafnie wskazał organ, pozostać obojętne przy ocenie, czy skarżący ubiegając się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego spełnia ustawową przesłankę "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Kolejnym istotnym zagadnieniem jest zakres, charakter, rodzaj czynności z zakresu opieki sprawowanej nad osobą niepełnosprawną w konkretnych okolicznościach faktycznych. Sąd podziela stanowisko organu, że rozmiar i zakres opieki nie wymusza na odwołującym niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jak prawidłowo ustalił organ odwołujący nie wykonywał co do zasady przy żonie żadnych czynności pielęgnacyjnych czy higienicznych. Żona odwołującego była sprawna intelektualnie, poruszała się samodzielnie, posiłki spożywała samodzielnie, sama zażywała leki, sama się myła i korzystała z toalety. Jak wynika z przeprowadzonego przez organ wywiadu żona odwołującego nie wymagała ciągłej obecności skarżącego i jego pomocy w podstawowych czynnościach życiowych. Świadczone przez odwołującego inne czynności, a mianowicie robienie zakupów, przygotowywanie i podawanie leków, posiłków, które żona zażywała i spożywała samodzielnie, pranie, prasowanie, sprzątanie, dotyczą w rzeczywistości prowadzenia każdego gospodarstwa domowego przez osoby aktywne zarobkowo i zawodowo, które często łączą także pracę zawodową z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Jak słusznie wskazuje organ czynności takie jak przygotowanie posiłków, sprzątanie, pranie, podawanie leków mogą być wykonywane w czasie wolnym od pracy, w tym także przed udaniem się do pracy lub po powrocie z niej, zwłaszcza jeżeli leki jak w sprawie niniejszej podawane są dwa razy dziennie rano i wieczorem. Słusznie organ uznał, że w bezspornych okolicznościach niniejszej sprawy, opieka sprawowana nad żoną przez stronę nie była na tyle absorbująca i tak bardzo czasochłonna, że uniemożliwiała podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej w ramach definicji art. 3 pkt 21 ustawy, skoro może być sprawowana tylko przez część dnia. Zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez odwołującego nad niepełnosprawną żoną, w świetle zasad doświadczenia życiowego, był do pogodzenia z równoczesnym podjęciem zatrudnienia, na co wskazywał sam skarżący, deklarując chęć podjęcia zatrudnienia. Jak twierdził podczas wywiady, szukał pracy i chciałby pracować. Gdyby pracował żona byłaby pod opieką syna. Uwzględniając przy tym, że rodzaj, charakter czynności jakie wykonywał skarżący, a także fakt, że w podstawowych czynnościach żona skarżącego radziła sobie samodzielnie wskazuje, że wykonywane czynności nie powodowały konieczności sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W rezultacie Sąd podzielił stanowisko organu, że skarżący nie spełnił przesłanek do przyznania mu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanki te są spełnione bowiem wówczas gdy osoba zdolna do pracy z uwagi na konieczność sprawowania osobistej i bezpośredniej opieki zmuszona jest zaprzestać swej aktywności zawodowej przez rezygnację albo niepodejmowanie takiego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te decydując się na sprawowanie opieki pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa. Świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2950/15 oraz z dnia 14 września 2017 r. sygn. akt I OSK 695/17). Taka sytuacja, jak już wskazano i co prawidłowo ustalił organ, nie miała miejsca w tej sprawie. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.