II FSK 1648/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędziowie NSA Jan Rudowski, NSA del. Jan Grzęda (sprawozdawca), Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi E. S. i A. S. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2010 r. sygn. akt II FSK 863/09 oddalającym skargę kasacyjną E. S. i A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Gl 206/08 w sprawie ze skargi E. S. i A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 17 stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę o wznowienie postępowania. [pic] Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach sygn. akt I SA/Gl 206/08 oddalił skargę E. i A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 17 stycznia 2008 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W orzeczeniu tym Sąd przyznał rację organom podatkowym, które uznały, że uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 4 marca 2005 r. wydanej wskutek uwzględnienia we własnym zakresie skargi na decyzję tego organu dotyczącą zobowiązania w podatku dochodowym małżonków za 2000 r., spowodowało, że do obiegu prawnego powróciła decyzja Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 kwietnia 2004r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 grudnia 2003r. określająca stronie wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. W tej sytuacji, zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) – zwanej dalej "Ordynacją podatkową", na równi z zaległością podatkową traktuje się w ocenie Sądu także oprocentowanie nienależnej nadpłaty bądź zwrotu podatku zwrócone lub zaliczone na poczet zaległych, bieżących lub przyszłych zobowiązań podatkowych. Z tych też przyczyn zarzut nieistnienia obowiązku podatkowego, a tym samym naruszenia przepisów art. 33 – 34 oraz art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: u.p.e.a.) Sąd uznał za nieuzasadniony. Sąd stwierdził ponadto, że jak wynika z doręczonego organowi w dniu 4 lutego 2004 r. pełnomocnictwa, dotyczyło ono wyłącznie prawa reprezentowania skarżących w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. Było to zatem pełnomocnictwo szczególne dotyczące konkretnego zobowiązania, stąd też w ocenie Sądu zasadnie organy egzekucyjne przyjęły, iż nie obejmowało ono prawa do reprezentacji skarżących w prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych. Sad wskazał również, iż skarżący podlegali wspólnemu opodatkowaniu na zasadach określonych w treści art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj.: Dz.U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 ze zm., dalej: u.p.d.o.f. ). Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał również za bezzasadne zarzuty dotyczące naruszenia przez organy podatkowe art. 13 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w związku z art. 7, 9, 87 ust. 1, art. 91 ust. 1 i 2 oraz art. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez – jak to określili skarżący – pozbawienia ich prawa do skutecznej obrony za pomocą ustanowionego pełnomocnika. W ocenie Sądu zarzut taki byłby zasadny, w sytuacji gdyby pełnomocnik był ustanowiony do reprezentowania skarżących w postępowaniu egzekucyjnym, natomiast w aktach sprawy jest jedynie pełnomocnictwo stanowiące umocowanie tylko i wyłącznie do działania w imieniu skarżących w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. Brak umocowania radcy prawnego do działania w imieniu skarżących w postępowaniu egzekucyjnym przesądził o prawidłowości działań organu egzekucyjnego, a w konsekwencji o niezasadności zgłoszonych zarzutów. Na powyższy wyrok skargę kasacyjną wnieśli skarżący małżonkowie zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie szeregu przepisów postępowania. Wyrokiem z 2 czerwca 2010 r. sygn. II FSK 863/09 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Stwierdził m.in., że postępowanie egzekucyjnej jest postępowaniem odrębnym, uregulowanym przepisami ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustanowienie przez zobowiązanego pełnomocnika może nastąpić dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Administracyjne postępowanie egzekucyjne wszczynane jest wcześniej niż egzekucja, bowiem poprzedzają ją takie czynności jak przesłanie upomnienia, wystawienie tytułu. Obowiązek doręczania pism dotyczy tylko pełnomocnictwa ustanowionego zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Pełnomocnictwo winno być udzielone na piśmie bądź zgłoszone do protokołu, zaś pełnomocnik, w myśl art. 33 § 2 i 3 k.p.a. zobowiązany jest dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Oznacza to, że organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnictwa w danym, konkretnym postępowaniu. Dopiero od momentu zawiadomienia organ zobligowany jest doręczać wszelkie pisma i zapewnić udział w postępowaniu pełnomocnikowi. Odnosząc się do zarzutu braku doręczenia upomnienia E.S. NSA podzielił trafność wywodów przedstawionych przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, a mianowicie, że skarżący małżonkowie E. i A.S. podlegali w 2000 r. wspólnemu opodatkowaniu, na zasadach określonych w art. 6 ust. 2 u.p.d.o.f. E. i A.S. wnieśli skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem. Na podstawie art. 273 § 2 i 3 art. 91 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej "P.p.s.a.", wnieśli o zmianę pkt 1 wyroku poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. ewentualnie poprzez uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjny z 7 kwietnia 2011 r. sygn. akt II FSK 1552/10 ujawnił, że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z 30 grudnia 2003 r., określająca zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych - stanowiąca podstawę wystawienia tytułu wykonawczego oraz utrzymująca ją decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K., nie są prawomocne. Zdaniem skarżących, oznacza to, że wystawienie tytułu wykonawczego oraz wszczęcie egzekucji nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący są przekonani, że gdyby sądowi rozpoznającemu sprawę II FSK 863/09 w chwili orzekania znana była powyższa okoliczność, to wynik sprawy były zupełnie inny. Ponadto, Dyrektor Izby Skarbowej w K. w dniu 20 maja 2011 r. wydał decyzję uchylającą w całości wspomniane decyzje wymiarowe a następnie umorzył postępowanie w sprawie czym potwierdził, że podatkiem należnym skarżących był podatek wynikający z zeznania PIT-36 a nie wynikający z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podnosząc, że do dnia 20 maja 2011 r. postępowanie egzekucyjne prowadzone było w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione na wymagalne zobowiązania podatkowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania nie jest zasadna. Uporządkowując stan faktyczny sprawy wskazać należy, że postępowanie sądowe, którego wznowienia domaga się strona, dotyczyło kontroli postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 25 maja 2007 r., nr [...]. Tytuł ten obejmował wypłacone oprocentowanie z tytułu nienależnie zwróconej nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000r. Wymagalność zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. została potwierdzona decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 13 kwietnia 2004 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 30 grudnia 2003 r. Decyzja organu II instancji została zaskarżona do sądu administracyjnego a następnie uchylona przez organ w trybie autokontroli. Z kolei decyzja wydana w trybie autokontroli została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z 13 marca 2006r. o sygn. akt I SA/Gl 760/05, co reaktywowało decyzję z dnia 13 kwietnia 2004 r. Decyzja ta, jak i decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. została uchylona w dniu 20 maja 2011r. decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. nr [...]. Przechodząc do omówienia zarzutów skargi wskazać należy, że stosowanie do treści pierwszej części art. 273 § 2 P.p.s.a można żądać wznowienia postępowania sądowego w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Z uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania wynika, że zdaniem skarżących, nową okolicznością faktyczną, nieznaną w chwili wydawania orzeczenia w sprawie II FSK 853/09, a która mogła mieć wpływ na wynik sprawy, jest nieprawomocność decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 13 kwietnia 2004r. utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z 30 grudnia 2003 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko to jest niezasadne. Jak słusznie zauważono w odpowiedzi na skargę, decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., w dacie orzekania w sprawie II FSK 853/09 funkcjonowała w obrocie prawnym, a więc wymagalnym było zarówno określone w niej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000r. jak i będące zaległością podatkową wypłacone oprocentowanie od uregulowanego wcześniej, a następnie zwróconego zobowiązania podatkowego. Nieprawomocność wymienionej wyżej decyzji organu II instancji nie jest przeszkodą dla wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Tym bardziej, że stosownie do art. 29 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Dopóki decyzja będąca podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nie zostanie wyeliminowania w przewidzianym przepisami prawa trybie, wywołuje skutki prawne wobec jej adresata i jest wykonalna. Tym samym, dopóki decyzja określająca wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych znajduje się w obrocie prawnym, nie ma podstaw do twierdzenia, że określony w niej obowiązek nie istniał. Decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego dopiero 20 maja 2011 r. Z kolei stosownie do art. 273 § 3 P.p.s.a. można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W uzasadnieniu skargi brak jest dostatecznego rozwinięcia tej podstawy. Wskazać jednak należy, że podstawę skargi o wznowienie postępowania stanowić może tylko takie wykryte później prawomocne orzeczenie dotyczącego tego samego stosunku prawnego, które było już prawomocne, zanim zapadł wyrok w postępowaniu, którego wznowienia żąda strona. Orzeczenie to musi dotyczyć tej samej sprawy, a więc musi zachodzić tożsamość przedmiotu i stron postępowania. Przedmiotem rozstrzygnięcia muszą być zatem te same prawa i obowiązki, dotyczące tych samych podmiotów, wynikające z określonych norm prawnych, które pomiędzy nimi były przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu, którego wznowienia dotyczy skarga (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1999 r., sygn. akt III AO 10/99 – Lex nr 36977). Chodzi więc o sytuację, w której w późniejszym postępowaniu można było i należało, zgłosić zarzut powagi rzeczy osądzonej. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Pomimo mnogości postępowań sądowoadministracyjnych powiązanych z przedmiotem sprawy II FSK 863/09, żadne z nich nie dotyczyło bezpośrednio kwestii poprawności prowadzenia postępowania zakończonego postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 17 stycznia 2008 r. nr [...]. Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 282 § 2 P.p.s.a., oddalił skargę o wznowienie postępowania sądowego.