II FSK 1664/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grzegorz Krzymień po rozpoznaniu w dniu 2 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. E. P. sp. z o.o. z siedzibą w G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Sz 342/08 w sprawie ze skargi B. E. P. sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 31 marca 2008 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. postanawia oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Sz 342/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę B. E. P. sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 31 marca 2008 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2003 r. Skargę odrzucono na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a.") z powodu wniesienia po upływie ustawowego terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. Jak wskazano w uzasadnieniu powyższego postanowienia, zaskarżona decyzja została doręczona Stronie w dniu 22 kwietnia 2008 r., a zatem termin do złożenia skargi upływał w dniu 23 maja 2008 r. Spółka wniosła skargę w dniu 18 maja 2008 r. (data nadania przesyłki poleconej w polskim urzędzie pocztowym) bezpośrednio do Sądu. Sąd przekazał skargę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w dniu 26 maja 2008r. Odrzucając skargę Sąd I instancji orzekł, iż skargę wniesioną bezpośrednio do sądu administracyjnego, sąd ten powinien przekazać do organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, a dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi decydująca jest data nadania tejże skargi przez Sąd na adres właściwego organu administracji publicznej. W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia Spółka wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania zarzucając mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu powyższego zarzutu zgodzono się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż termin do wniesienia skargi w niniejszej sprawie upływał w dniu 23 maja 2008 r., a Spółka przesyłając skargę bezpośrednio na adres Sądu postąpił wbrew treści art. 54 § 1 p.p.s.a. Zdaniem autora skargi kasacyjnej istotna w niniejszej sprawie jest jednakże okoliczność, iż Sąd I instancji otrzymał przesyłkę przed upływem terminu do jej wniesienia oraz, że pismo przewodnie przekazujące skargę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego sporządzone zostało w dniu 23 maja 2008 r. (piątek). Przekazanie przez Sąd przesyłki do organu podatkowego w dniu 26 maja 2008 r. nie może bowiem obciążać Strony i wywoływać niekorzystnych konsekwencji, które w niniejszej sprawie oznaczają pozbawienie jej prawa do sądu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano również, iż wprowadzając art. 98 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) ustawodawca dostrzegał potrzebę ochrony interesów strony. Zdając sobie sprawę, iż powołany przepis nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, Spółka zauważyła, że dobro i interes strony powinien mieć nadrzędne znaczenie, a więc przekazanie skargi organowi powinno następować natychmiast. Skoro Sąd nie wywiązał się z powyższego obowiązku, w ocenie autora skargi kasacyjnej, zastosowanie w tej sytuacji art. 58 § 1 ust. 2 p.p.s.a. "winno być wyłączone". Zasadność powyższego stanowiska potwierdza również działanie Sądu w sprawie I SA/Sz 113/06 ze skargi Prezesa zarządu B. E. P. sp. z o.o., która została wniesiona w identycznych okolicznościach jak skarga odrzucona w rozpatrywanej sprawie. Powyższa sytuacja utwierdziła Spółkę w przekonaniu, iż wprawdzie należy wnosić skargę za pośrednictwem organu podatkowego, jednakże wniesienie jej w przewidzianym terminie bezpośrednio na adres Sądu nie musi skutkować jej odrzuceniem i spotka się ze wskazaną powyżej praktyką chroniącą interes Strony w postępowaniu administracyjnym. W skardze kasacyjnej wskazano ponadto, iż reprezentujący Spółkę Prezes Zarządu jest obywatelem Niemiec i włada językiem polskim jedynie w ograniczonym stopniu, a więc mógł niewłaściwie zrozumieć pouczenie o sposobie wniesienia skargi do Sądu, przy czym okoliczność ta nie powinna powodować ujemnych skutków dla Strony. Budzi również wątpliwości autora skargi kasacyjnej fakt, iż skarga dotyczyła pięciu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a odrzucono ją w stosunku do czterech decyzji, co może sugerować, że skarga dotycząca decyzji nr [...] będzie jednak przedmiotem rozpoznania przez Sąd, mimo wniesienia jej w identycznych okolicznościach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie spór koncentruje się wokół wykładni art. 54 § 1 w zw. z art. 53 § 1 i 83 § 3 p.p.s.a., a dokładnie stwierdzenia, że w świetle tych przepisów - w sytuacji, gdy Strona wniosła za pośrednictwem poczty skargę bezpośrednio do Sądu i następnie Sąd przesłał ją za pośrednictwem poczty do właściwego organu - za dzień wniesienia skargi należy uznać dzień, w którym Sąd wysłał skargę do organu. W konsekwencji tego, jeżeli czynność Sądu nastąpiła po upływie 30 dni od daty doręczenia skargi Stronie, to właśnie ją obciążają negatywne skutki przekroczenia terminu - odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przy tak zakreślonym przedmiocie sporu, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu. Termin do wniesienia skargi w rozpatrywanej sprawie upływał w dniu 23 maja 2008 r. Skargę przekazano właściwemu organowi w dniu 26 maja 2008 r., a zatem po upływie ustawowego 30-dniowego terminu. Stanowisko, iż w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub za pośrednictwem niewłaściwego organu administracji publicznej, sąd ten lub organ powinien przekazać sprawę właściwemu organowi, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., decyduje data nadania skargi przez sąd (lub organ) pod adres właściwego organu zarówno przyjmują przedstawiciele doktryny (vide "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", T. Woś i in., LexisNexis, wyd. I, Warszawa 2005 r.), jak i potwierdza dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. postanowienie z dnia 27 lutego 2009 r., sygn. akt I FSK 1597/08, postanowienie z dnia 17 listopada 2008 r., sygn. akt I FSK 1250/08, postanowienie z dnia 4 września 2008 r., sygn. akt I FSK 687/08 - dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Znajduje ono ponadto oparcie w poglądach ugruntowanych w postępowaniu cywilnym, na które kilkukrotnie powołuje się ustawodawca w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnośnie bowiem podobnych uregulowań dotyczących składania środków odwoławczych w postępowaniu cywilnym, Sąd Najwyższy wyraził podobny pogląd w uchwale połączonych Izb Cywilnej i Administracyjnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 28 listopada 1987 r. III CZP 33/87 - OSNCP 1988/6/73 oraz w postanowieniu z 14 listopada 1973 r., II CZ 183/73 - OSPiKA 1974, nr 5, poz. 97. Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej, iż opóźnienie w przekazaniu przez Sąd przesyłki do właściwego organu podatkowego nie może obciążać Strony i pozbawiać jej prawa do sądu, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, iż Spółka - działając niedbale i wbrew prawidłowemu pouczeniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze - sama pozbawiła się sądowej kontroli rozstrzygnięcia organu podatkowego. Nie można również zarzucać Sądowi I instancji, iż nie działał bez zbędnej zwłoki, a Strona ponosi tego konsekwencje. Po pierwsze bowiem, to Strona działała niezgodnie z przekazanym jej pouczeniem i powinna liczyć się z następstwami własnego niedbalstwa. Ponadto, sporządzenie przez Sąd pisma przewodniego i przygotowanie przesyłki w dniu 23 maja 2008 r. (piątek), a oddanie jej organowi w dniu 26 maja 2008 r. (poniedziałek) wynika z natężenia i organizacji pracy sądu, a także wielości czynności związanych z przekazywaniem pism. Wbrew stanowisku Spółki, Sąd I instancji nie miał możliwości "wyłączenia" zastosowania dyspozycji art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., bowiem Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi nie przewiduje takiej możliwości. Stwierdzenie wniesienia skargi po upływie ustawowego terminu (bez przywrócenia tego terminu) zobowiązuje Sąd do jej odrzucenia. W zakresie natomiast argumentu skargi kasacyjnej odnośnie akt sprawy I SA/Sz 113/06 podkreślić należy, iż w ramach kontroli zaskarżonego postanowienia z dnia 7 lipca 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma możliwości weryfikacji poprawności działania Sądu I instancji w innej sprawie. Z tych samych względów za bezzasadny należy również uznać zarzut co do decyzji nr [...]. Budzi ponadto zdziwienie stanowisko skargi kasacyjnej, zgodnie z którym działanie Sądu w sprawie I SA/Sz 113/06 utwierdziło Spółkę w przekonaniu, iż wprawdzie należy wnosić skargę za pośrednictwem organu podatkowego, jednakże wniesienie jej w przewidzianym terminie bezpośrednio na adres Sądu nie musi skutkować jej odrzuceniem i spotka się ze wskazaną powyżej praktyką chroniącą interes Strony w postępowaniu administracyjnym. Powyższe twierdzenie wskazuje, iż Spółka znając procedurę zaskarżania decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego działała świadomie wbrew ustawowemu pośrednictwu organu podatkowego. Jako profesjonalny uczestnik obrotu prawnego powinna mieć zatem świadomość następstw swojego działania. W nawiązaniu do powyższego, jako brak konsekwencji należy potraktować argument o ograniczonym stopniu władania językiem polskim przez Prezesa Zarządu Spółki i "możliwości niewłaściwego zrozumienia pouczenia". Pomijając nawet wskazaną niekonsekwencję w argumentacji, podkreślić należy, iż oczywistym jest, że osoba decydująca się na reprezentowanie i kierowanie Spółką na rynku polskim tak organizuje swoją pracę, aby prawidłowo funkcjonować i należycie wywiązywać się ze swoich obowiązków. Mając na uwadze bezzasadność skargi kasacyjnej, wobec nie naruszenia prawa przez Sąd I instancji, należało - na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. - orzec jak w sentencji.