II GSK 6/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-08-27
Skład orzekający: Edward Kierejczyk, Zofia Borowicz, Janusz Zajda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przekroczenie sześciomiesięcznego terminu na przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, liczonego od dnia otrzymania postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków do uzyskania renty strukturalnej, stanowi materialnoprawną przesłankę odmowy przyznania tej renty?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że termin określony w § 20 ust. 7 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. nie jest terminem materialnoprawnym, a jego przekroczenie nie stanowi wystarczającej podstawy do odmowy przyznania renty strukturalnej. Sąd wskazał, że przepis ten ma charakter postulatywny, a brak jest podstawy prawnej do wydania decyzji odmawiającej przyznania renty w przypadku przekazania gospodarstwa i zaprzestania działalności po upływie tego terminu. W związku z tym, zaskarżony wyrok i decyzje organów zostały uchylone.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Po pozytywnej weryfikacji wstępnych warunków, otrzymał postanowienie z pouczeniem o konieczności przekazania gospodarstwa i zaprzestania działalności rolniczej w terminie 6 miesięcy. Skarżący złożył wniosek o zawieszenie postępowania z powodu nieuregulowanej sytuacji prawnej działki. Po podjęciu postępowania, złożył dokumenty potwierdzające przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie działalności, jednak uczynił to po upływie 6 miesięcy od otrzymania postanowienia. Organy administracji odmówiły przyznania renty, uznając przekroczenie terminu za materialnoprawną przesłankę negatywną. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. oraz decyzje organów obu instancji i zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz skarżącego A. B. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk (spr.) Sędziowie Zofia Borowicz NSA Janusz Zajda Protokolant Magdalena Rosik po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. z dnia 16 września 2008 r. sygn. akt I SA/Bd 411/08 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 3. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz skarżącego A. B. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalił skargę A. B. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej.
Ze stanu faktycznego sprawy ustalonego przez Sąd I instancji wynika, że skarżący w dniu 2 czerwca 2006 r. złożył do organu I instancji wniosek o przyznanie renty strukturalnej wraz z odpowiednimi załącznikami. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. dokonał pozytywnej weryfikacji wniosku pod kątem spełnienia przesłanek określonych w § 20 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem z 30 kwietnia 2004 r., i w dniu 11 lipca 2006 r. wydał postanowienie o spełnieniu warunków niezbędnych do uzyskania renty strukturalnej, z pouczeniem, że wnioskodawca w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania tego postanowienia powinien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej. W dniu 19 grudnia 2006 r. skarżący złożył do organu wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej z uwagi na konieczność uregulowania sytuacji prawnej jednej z posiadanych przez niego działek poprzez złożenie do Sądu Rejonowego we W. wniosku o stwierdzenie zasiedzenia własności tej nieruchomości. Organ postanowieniem z dnia [...] stycznia 2007 r. zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., a następnie pismem z dnia [...] czerwca 2007 r. wezwał stronę do wyjaśnienia sytuacji prawnej spornej działki oraz do przedstawienia dowodów potwierdzających przekazanie gospodarstwa rolnego i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. W odpowiedzi skarżący pismem z dnia 5 lipca 2007 r. poinformował, że sprawa stanu prawnego działki jest nadal nieuregulowana, ponieważ sąd powszechny odrzucił wniosek o zasiedzenie, uznając skarżącego za właściciela tej działki. W dniu 19 lipca 2007 r. wystąpił o podjęcie postępowania w sprawie, załączając dokumenty potwierdzające przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej.
Decyzją z dnia [...] września 2007 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu renty strukturalnej uznając, że okres pomiędzy przekazaniem gospodarstwa i zaprzestaniem prowadzenia działalności a otrzymaniem postanowienia o spełnieniu wstępnych warunków uprawniających do przyznania renty jest dłuższy niż 6 miesięcy. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu ustalenia istotnej dla sprawy okoliczności, w tym daty stawienia się skarżącego w Biurze Powiatowym w celu uzyskania informacji o możliwości zawieszenia postępowania i jego wpływie na bieg terminu w sprawie.
Rozpatrując ponownie sprawę organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu renty strukturalnej podkreślając, że termin 6 miesięcy określony w § 20 ust. 7 rozporządzenia jest terminem materialnoprawnym, a nie procesowym, o charakterze bezwzględnie obowiązującym i nie jest możliwe jego przywrócenie, czy też zawieszenie na podstawie art. 98 k.p.a. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. organ II instancji podtrzymał stanowisko Kierownika Biura Powiatowego w kwestii charakteru prawnego § 20 ust. 7 rozporządzenia i faktycznego przekroczenia przez skarżącego sześciomiesięcznego terminu do przekazania gospodarstwa rolnego i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, co uzasadniało odmowę przyznania mu renty strukturalnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. oddalił skargę A. B., podtrzymując stanowisko organów administracji co do charakteru prawnego § 20 ust. 7 rozporządzenia. Wbrew poglądom strony, nie jest to termin procesowy, lecz prawa materialnego, do którego przepisy k.p.a. nie mają zastosowania. Nie może być przywracany, skracany lub przedłużany poprzez zawieszenie postępowania na wniosek strony na podstawie art. 98 k.p.a. We wskazanym w tym przepisie terminie 6 miesięcy strona winna przekazać gospodarstwo rolne i zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej, a niedotrzymanie go i przekazanie gospodarstwa po upływie 6 miesięcy powoduje, że warunek ten nie został spełniony i skutkuje odmową przyznania renty. Skarżący posiadał wiedzę o obowiązującym go sześciomiesięcznym terminie na przekazanie gospodarstwa i na zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej, ponieważ składając wniosek o przyznanie renty oświadczył, że znane mu są powyższe warunki. Ponadto taką informację zawierało również postanowienie o wstępnym spełnieniu warunków do uzyskania renty. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 11 w zw. z art. 34 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz.U.UE.L.99.160.80), zwanego dalej rozporządzeniem 1257/1999, poprzez jego niezastosowanie, ponieważ zgodnie z art. 37 ust. 4 tego rozporządzenia Polska jako państwo członkowskie może ustanowić dalsze lub bardziej restrykcyjne warunki przyznania wsparcia Wspólnoty. Na tej podstawie warunki przyznania renty strukturalnej zostały określone w § 4 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r.
A. B. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu, na podstawie art. 173 § 1 i 2 oraz art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., naruszenie:
1) § 20 ust. 7 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że niezachowanie sześciomiesięcznego terminu stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy przyznania renty,
2) § 6 i 9 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że sześciomiesięczny termin określony w § 20 ust. 7 tego rozporządzenia jest jedną z przesłanek mających wpływ na spełnienie warunków wymienionych w tych przepisach,
3) art. 11 w zw. z art. 34 rozporządzenia 1257/1999 poprzez jego niezastosowanie,
4) art. 6-9 k.p.a. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, przez uznanie, że oświadczenie o znajomości warunków przyznania renty złożone wraz z wnioskiem o rentę oraz pouczenie zawarte w postanowieniu o spełnieniu wstępnych warunków, wykluczają możliwość podnoszenia zarzutu prowadzenia postępowania administracyjnego w sposób nieprzewidywalny, nieuwzględniający słusznego interesu obywatela i z naruszeniem zasady praworządności,
5) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez zawarcie w uzasadnieniu orzeczenia stwierdzeń niezgodnych ze stanem faktycznym.
W oparciu o powyższe wniósł o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a., ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący, powtarzając argumentację zwartą w skardze do Sądu I instancji, ponownie wskazał, że materialnoprawne przesłanki warunkujące przyznanie renty strukturalnej zostały określone w § 4 rozporządzenia. W § 4 pkt 4 i 5 ustawodawca nie wskazał terminu do przekazania gospodarstwa rolnego i do zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, a taki zabieg byłby podstawą do interpretowania tego terminu jako materialnoprawnego. Również z § 6 ust. 1 i 3 oraz § 9 tego rozporządzenia, w których określono, kiedy uważa się za spełnione warunki przekazania gospodarstwa rolnego i zaprzestania działalności rolniczej, termin 6 miesięcy również nie został wskazany. Koncepcja racjonalnego ustawodawcy nakazuje założyć, że przyjęte rozwiązanie nie jest przypadkowe. Istotne znaczenie dla prawidłowej wykładni terminu określonego w § 20 ust. 7 rozporządzenia ma § 21 ust. 1 pkt 1, zgodnie z którym kierownik biura powiatowego Agencji wydaje decyzję administracyjną w sprawie przyznania renty wnioskodawcy, który otrzymał postanowienie o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania tej renty, w terminie 30 dni od dnia przedłożenia przez wnioskodawcę dowodów potwierdzających przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej. Z treści tego przepisu wynika, że to nieprzedłożenie przez wnioskodawcę wyżej wymienionych dowodów uniemożliwia organowi wydanie decyzji w sprawie przyznania renty, a nie niedotrzymanie terminu określonego w § 20 ust. 7. Wobec niepowiązania faktu przekroczenia określonego w tym przepisie terminu z żadnym negatywnym następstwem, normę w nim zawartą należy uznać za lex imperfecta (tj. sformułowanie dyspozycji bez jednoczesnego sformułowania sankcji). Zawarte w nim słowo "powinien" wskazuje też raczej na pewną sugestię w stosunku do zachowania adresata normy, pojęcie to samo w sobie pozbawione jest kategorycznej mocy jaką niesie w sobie na przykład słowo "jest zobowiązany". Taki dobór terminologii dokonywany przez ustawodawcę nie może być przypadkowy. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 1341/05, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 11 kwietnia 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 94/08) podkreślił, że przepisy § 20 określają jedynie sposób postępowania w sprawie przyznania renty strukturalnej, a nie warunki jej przyznania, a samo przekroczenie określonego w nim terminu nie jest obwarowane rygorem odmowy przyznania renty.
Ponadto, faktem jest, że w art. 34 rozporządzenia 1257/1999 wskazano na możliwość uszczegółowienia przez państwa członkowskie unijnych regulacji, ale jedynie w zakresie zasad stosowania tych przepisów. W art. 34 tiret 2 stwierdzono, że w odniesieniu do rent strukturalnych zasady te mogą definiować w szczególności okres i warunki poprawiania rentowności gospodarstwa rolnego oraz warunki użytkowania i przekazywania ziemi w przypadku wcześniejszej emerytury. Brak w tym przepisie upoważnienia do nakładania nowych ograniczeń materialnoprawnych. W tej sytuacji, z uwagi na pierwszeństwo obowiązywania w polskim systemie źródeł prawa prawodawstwa unijnego przed krajowym, interpretację § 20 ust. 7 rozporządzenia z 30 kwietnia 2004 r. dokonaną przez Sąd I instancji należałoby uznać za niezgodną z Konstytucją RP.
Odnosząc się do wad postępowania administracyjnego, skarżący podkreślił, że organ I instancji, wydając postanowienie o zawieszeniu postępowania z uwagi na niemożności przekazania gospodarstwa w terminie 6 miesięcy, dał jednoznacznie do zrozumienia, że przekroczenie tego terminu nie powoduje wygaśnięcia prawa do renty strukturalnej. W przeciwnym razie, w momencie przekroczenia tego terminu, powinien był skarżącego niezwłocznie zawiadomić o wygaśnięciu jego uprawnienia. Zapobiegłoby to niekorzystnemu rozporządzeniu majątkiem, który stanowi podstawowe źródło utrzymania skarżącego.
Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślił, że eksponowano w nim obowiązek przekazania gospodarstwa rolnego w terminie 6 miesięcy od otrzymania postanowienia, o którym mowa w § 20 ust. 7 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. pod rygorem nieprzyznania wnioskodawcy renty strukturalnej. Chodzi tu o skutki naruszenia terminu prawa materialnego przez stronę w postaci utraty możliwości realizacji jej prawa podmiotowego. Skarżący w sposób przez siebie zawiniony wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu renty strukturalnej, nie mając uregulowanego stanu prawnego jednej z przekazywanych działek i dlatego z powyższych względów nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W uzasadnieniu decyzji organu II instancji i zaskarżonego wyroku oraz w odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazywano przykłady przyjmowania w wyrokach sądów administracyjnych materialnoprawnego charakteru terminu określonego w § 20 ust. 7 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. Przykłady innego rozumienia tego terminu były natomiast prezentowane w skardze kasacyjnej. W tej sytuacji należy przypomnieć, jaką argumentacją posługiwano się w orzecznictwie sądowym przy analizie prawnego charakteru powyższego terminu. Stosownie do wymienionego przepisu, w terminie 6 miesięcy od otrzymania postanowienia organu o spełnieniu warunków do uzyskania renty strukturalnej, wnioskodawca powinien przekazać gospodarstwo rolne oraz zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej, z zastrzeżeniem § 22 dotyczącego spełnienia tych warunków w pierwszym półroczu następnego roku, jeżeli na dany rok został już wyczerpany limit środków. Podobne rozwiązanie zostało również przyjęte w obowiązującym od dnia 21 czerwca 2007 r. § 19 ust. 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty strukturalne" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm.). Oznacza to, że w obu rozporządzeniach nie uległy zmianie przesłanki kształtujące charakter omawianego terminu.
Przykładowo w wyroku z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 1341/05 NSA przyjął, że skoro od dnia 1 maja 2004 r. podlegały bezpośredniemu stosowaniu w Polsce przepisy art. 10-12 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. określające warunki przyznania renty strukturalnej i zostały one spełnione przez rolnika jeszcze przed wejściem w życie rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r., to odmowa przyznania tego świadczenia z powodu naruszenia wymienionego terminu nie była uzasadniona. NSA oddalił więc skargę kasacyjną organu II instancji od wyroku WSA w Łodzi zawierającego podobną argumentację. W innym wyroku z dnia 23 maja 2006 r. sygn. akt OSK 849/05 NSA uznał, że przekazanie gospodarstwa na rzecz następcy po złożeniu wniosku o przyznanie renty strukturalnej, ale jeszcze przed doręczeniem postanowienia organu o spełnieniu warunków do jej uzyskania, również nie uzasadnia wydania negatywnej decyzji i dlatego skarga kasacyjna rolnika od wyroku WSA w Białymstoku została uwzględniona. W obu wyrokach NSA podkreślił, że ryzyko przekazania gospodarstwa ponosili rolnicy w razie niespełnienia warunków do uzyskania renty, do których nie zaliczył terminu określonego w § 20 ust. 7 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. Podobnie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Lu 94/08 WSA w Lublinie uchylił decyzję organu II instancji również z powodu błędnego nadania temu terminowi charakteru materialnoprawnej przesłanki przyznania renty strukturalnej, mimo braku istnienia niezbędnej dla takiego rozstrzygnięcia podstawy prawnej.
W szeregu innych wyroków przyjmowano natomiast, że omawiany termin jest nieprzywracalnym terminem prawa materialnego, a jego naruszenie uzasadnia wydanie decyzji odmawiającej przyznania renty strukturalnej. Były to wyroki WSA w Białymstoku z dnia 3 września 2008 r., WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 90/08 i WSA w Gdańsku z dnia 12 maja 2009 r. sygn. akt I SA/Gd 898/08. Z kolei w wyroku z dnia 18 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Wr 563/08 WSA we Wrocławiu mimo dokonania takiej kwalifikacji uchylił jednak decyzje organów obu instancji z powodu wprowadzenia w błąd rolnika przez wcześniejsze zawieszenie postępowania na jego wniosek - po wydaniu postanowienia o spełnieniu warunków do uzyskania renty - ze względu na konieczność uporządkowania własności jednej z przekazanych działek, popadając w konflikt z istotą i skutkami upływu takiego terminu. W wyroku NSA z dnia 16 stycznia 2008 r. sygn. akt II GSK 235/08 zabrakło natomiast argumentacji uzasadniającej materialnoprawny charakter powyższego terminu.
W rozpoznawanej sprawie oceny prawnego charakteru tego terminu można dokonywać w powiązaniu z procedurą przyznawania renty strukturalnej. Rozpoczyna ją wniosek rolnika składany na urzędowym druku wraz z załącznikami, do kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (§ 18 rozporządzenia). W terminie 40 dni od złożenia wniosku podlega on weryfikacji przez ten organ. Jeżeli wnioskodawca nie spełnia warunków co do wieku, okresu prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym i podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, wpisania do ewidencji producentów, braku zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników i wymaganej powierzchni użytków rolnych w gospodarstwie - postępowanie kończy już na tym etapie decyzja odmawiająca przyznania renty strukturalnej (§ 20 ust. 1-3). Pozytywna weryfikacja wniosku daje podstawę do wydania postanowienia o spełnieniu warunków do uzyskania renty, dodatkowo zawierającego informacje dotyczące formy, sposobu i terminu przekazania gospodarstwa oraz zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, a także kwalifikacji zawodowych następcy rolnika (§ 20 ust. 4-6). Wnioskodawca powinien przekazać gospodarstwo i zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej w terminie 6 miesięcy od otrzymania tego postanowienia (§ 20 ust. 7). Stosownie do § 21 ust. 1 rozporządzenia, postępowanie finalizuje się decyzją o przyznaniu renty strukturalnej wydaną w terminie 30 dni od dnia przedłożenia przez wnioskodawcę dowodów potwierdzających spełnienie obu ostatnich wymogów. Nie ma natomiast w tym lub w innym przepisie nawiązania do samych czynności przekazania gospodarstwa i stanu zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej, od których uzależnione są dalsze losy postępowania administracyjnego. Należy znów przypomnieć, że to organowi określono w § 21 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia trzydziestodniowy termin do wydania decyzji w sprawie przyznania renty strukturalnej liczony od dnia przedłożenia dowodów potwierdzających przekazanie gospodarstwa i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej. Nie można bowiem utożsamiać terminu określonego dla czynności procesowej o charakterze dowodowym z faktem zaistnienia okoliczności, które ta czynność potwierdza. Zresztą ani w tym rozporządzeniu, ani w innym akcie prawnym nie ma określonej podstawy prawnej do wydania decyzji odmawiającej przyznania renty strukturalnej w razie przekazania gospodarstwa i zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej po upływie sześciu miesięcy od uzyskania postanowienia organu o spełnieniu warunków do uzyskania renty strukturalnej.
Z § 20 ust. 7 rozporządzenia nie można więc łączyć konsekwencji naruszenia terminu prawa materialnego, po upływie którego nie jest dopuszczalne ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki. Nie można też w nim dostrzegać podstawy do czynności procesowych dokonywanych w postępowaniu administracyjnym, gdzie ich skuteczność jest uzależniona od zachowania terminu. W przepisie tym posłużono się normą prawną, w której formułowana jest tylko dyspozycja i nie ma sankcji. Postulatywny charakter tego przepisu wynika - oprócz użytego w nim określenia "wnioskodawca powinien" - również z planowania limitu środków na renty strukturalne w okresach rocznych i kolejności ich przyznawania w ramach takich limitów (§ 3 pkt 1 i 2), co wprost kształtuje odstępstwa od omawianego terminu w razie wyczerpania środków na dany rok (§ 22). Również z powodu naruszenia terminu określonego w § 20 ust. 7 rozporządzenia, kolejność przyznania renty ulegnie przesunięciu w danym lub następnych roku stosownie do gospodarowania limitem środków zaplanowanych na ten cel. Jest to więc jedyna konsekwencja dla rolnika, który dopiero po spełnieniu wszystkich warunków określonych w tym rozporządzeniu uzyska prawo do omawianego świadczenia. Warunki te uwzględniają regulacje zawarte w art. 10-12 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 oraz przewidzianą w jego art. 37 ust. 4 możliwość ustanowienia dalszych lub bardziej restrykcyjnych wymogów przyznawania wsparcia Wspólnoty na rzecz rozwoju obszarów wiejskich. Jest to więc sfera prawa materialnego i należy odróżniać od niej procedurę przyznawania renty strukturalnej, w ramach której nie jest dopuszczalna modyfikacja warunków przyznawania tego świadczenia.
W zaskarżonym wyroku i decyzjach organów administracji obu instancji doszło do naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię § 4 pkt 4 i 5 rozporządzenia z dnia 30 kwietnia 2004 r. wskutek przyjęcia, że przekazanie gospodarstwa i zaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej po upływie terminu określonego w jego § 20 ust. 7 uzasadnia wydanie decyzji odmawiającej przyznania renty strukturalnej. Ten zarzut sformułowany w motywach skargi kasacyjnej i powiązany z wnioskiem o wykorzystanie przez Naczelny Sąd Administracyjny przewidzianych mu w art. 188 p.p.s.a. uprawnień był uzasadniony, natomiast wskazane naruszenia innych przepisów były jego konsekwencją i nie wymagały ich klasyfikacji pod względem wpływu na wynik sprawy.
Z przytoczonych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188, 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w związku z art. 134 § 1 oraz art. 203 pkt 1 i art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło