IV SA/Wa 1293/08
WyrokWSA w Warszawie2008-10-28
Skład orzekający: Jakub Linkowski, Krystyna Napiórkowska, Wanda Zielińska-Baran
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość, która od 1945 roku znajdowała się w faktycznym władaniu państwowych szkół bez tytułu prawnego, a jej pierwotni właściciele utracili władanie przed 31 grudnia 1954 r., mogła zostać przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, mimo że nie była objęta przymusowym zarządem państwowym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieruchomość, która od 1945 roku znajdowała się w faktycznym władaniu państwowych szkół bez tytułu prawnego, a jej pierwotni właściciele utracili władanie przed 31 grudnia 1954 r., mogła zostać przejęta na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. Sąd podzielił stanowisko organu, że przepis ten odnosił się do każdego mienia, którego władanie osoby uprawnione utraciły do dnia 31 grudnia 1954 r. i które w dniu wejścia w życie ustawy pozostawało w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnych, nawet jeśli nie było objęte przymusowym zarządem państwowym na podstawie dekretu z 1918 r.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z 1959 r. o przejściu nieruchomości na własność Skarbu Państwa. Organ administracji uznał, że nieruchomość ta, będąca w faktycznym władaniu państwowych szkół od 1945 r. bez tytułu prawnego, spełniała przesłanki z art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z 1958 r. Skarżąca kwestionowała tę wykładnię, argumentując, że przepis ten nie miał charakteru nacjonalizacyjnego i dotyczył jedynie mienia objętego przymusowym zarządem państwowym na podstawie dekretu z 1918 r. Podnosiła również, że utraciła władanie nieruchomością dopiero w momencie jej zakupu w 1949 r.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant Agnieszka Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2008 r. sprawy ze skargi I. L. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej o przejęciu nieruchomości na własność Skarbu Państwa - oddala skargę -
Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] marca 2008r. odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Oświaty z dnia [...] października 1959r., stwierdzającego na podstawie art.2, art.9 ust. 2, art.16 ust.1 pkt 1, art.17 pkt 2 lit.b i art.18 ustawy z dnia 254 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym ( Dz. U. Nr 11, poz. 37) przejście na własność Skarbu Państwa, z dniem 8 marca 1958 r., nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] obejmującej jednopiętrowy budynek murowany oraz plac o powierzchni 993 m2, zapisanej w księdze wieczystej miasta K., rep. Nr [...] stanowiącej własność E. i J. S.
W uzasadnieniu organ nadzoru stwierdził, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że nie zachodzą przesłanki wymienione w art. 156 § 1 kpa, zatem nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności kontrolowanego orzeczenia. W stosunku do nieruchomości usytuowanej przy ul. [...] nr [...] w K. zachodziły przesłanki określone w art. 17 pkt 2 lit.b powołanej wyżej ustawy , warunkujące przejście z mocy prawa z dniem 8 marca 1958r. tego mienia na własność Państwa. Przedmiotowa nieruchomość, jak wynika z materiału dowodowego, od dnia 1 września 1945 roku była we władaniu państwowych szkół - liceum i gimnazjum, przy czym do 18 maja 1949r. państwowe jednostki organizacyjne władały tą nieruchomością na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 maja 1946r. o majątkach opuszczonych i porzuconych ( Dz. U. Nr 17, poz. 97 ze zm.), a następnie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich ( Dz. U. Nr 13, poz. 87 ze zm.). Od dnia 19 maja 1949r., w którym protokołem zdawczo - odbiorczym przekazano posiadanie nieruchomości M. W., szkoły korzystały z niej bez tytułu prawnego w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 8 maja 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem Państwa. Organ wskazał , że brak jest dokumentów potwierdzających, że pomiędzy M. W. a Skarbem Państwa, a następnie E. i J. S., na których przeniósł swoje prawa do tej nieruchomości, została zawarta umowa określająca zasady dalszego korzystania z tej nieruchomości przez szkoły. Z tych powyższych względów organ nadzoru uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że kontrolowane orzeczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.
Minister podkreślił, że przepisy będące podstawą wydania orzeczenia Ministra Oświaty z dnia [...] października 2008r. odnosiły się nie tylko do majątku podlegającego objęciu w przymusowy zarząd w myśl dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. U. Nr 21, poz. 67 ze zm.), ale również do każdego mienia, jeżeli władanie nad tym mienie osoby uprawnione utraciły w okresie do dnia 31 grudnia 1954 r. oraz mienie to w dniu 8 maja 1958r. pozostawało w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnych bez jakiegokolwiek tytułu prawnego. Organ wskazał, że taką interpretację przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 sierpnia 2006r. , sygn. akt IV SA/Wa 763/06, którą podzielił Naczelny Sąd administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2007r., sygn. akt I OSK 40/07.
Organ nie zgodził się z zarzutem odwołania, iż wadliwie przyjęto, że osoby uprawnione utraciły władanie sporną nieruchomością do dnia 31 grudnia 1954r, w sytuacji gdy Rejonowy Urząd Likwidacyjny w R., wykonując postanowienie Sądu Okręgowego w R. (sygn. [...]) wprowadził M. W. w posiadanie przedmiotowej nieruchomości, a zgodnie z art. 306 obowiązującego wówczas dekretu z dnia 1 października 1946r. - Prawo rzeczowe, posiadanie przywrócone uważa się za nieprzerwane. Organ wskazał, że art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 litego 1958r. nie posługuje się pojęciem "posiadania" ale pojęciem "faktycznego władania". W orzecznictwie podkreślano, że władanie w rozumieniu powołanego przepisu nie jest równoznaczne z posiadaniem, lecz oznacza faktyczne, fizyczne władztwo nad mieniem nie pozostającym w ręku właściciela ( wyrok SN z dnia 12 maja 1965r. , sygn. akt ICR 760/61). W sprawie jest bezsporne, że mimo formalnego wprowadzenia w posiadanie M. W. nadal nieprzerwanie w budynku usytuowanym na tej nieruchomości funkcjonowały państwowe szkoły i nie ma żadnego dokumentu regulującego zasady dalszego korzystania z nieruchomości po tym zdarzeniu. Organ nie zgodził się również, ze stanowiskiem skarżącej, że umową sprzedaży M. W. przeniósł na E. i J. S. wszystkie swoje prawa do tej nieruchomości, włącznie z prawem w posiadanie i zobowiązał się w ciągu pól roku na własny koszt przeprowadzić formalności spadkowe do tej nieruchomości. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że nie M. W. w umówionym terminie nie
przeprowadził postępowania spadkowego, a nabywcy nie objęli tej nieruchomości we władanie, gdyż dopiero w dniu 15 marca 1960r. wystąpili do Sądu Rejonowego w K. o stwierdzenie nabycia spadku po L.W. przez M. W. i dopiero po uzyskaniu stwierdzenia nabycia spadku podjęli działania zmierzające do objęcia faktycznego władztwa nad tą nieruchomością oraz uregulowania zasad korzystania z niej przez szkoły. W tych okolicznościach, nie można było w ocenie organu naczelnego przyjąć, że E. i J. S. po zawarciu umowy sprzedaży z M. W. objęli sporną nieruchomość we władanie przed dniem 8 marca 1958r.
Organ podkreślił, że nie podziela przyjętej przez pełnomocnika skarżącej zawężającej wykładni pojęcia " utracić". Ustawa z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym miała uporządkować stan prawny mienia, którym faktycznie władały państwowe jednostki organizacyjne na podstawie wskazanych przepisów albo nie mając jakiegokolwiek tytułu prawnego. Dokonując wykładni przepisów tej ustawy nie można ograniczać się li tylko wyłącznie do wykładni gramatycznej. Zastosowanie również wykładni funkcjonalnej prowadzi do wniosku, że osoby uprawnione mogły utracić władanie określonym mieniem, także wówczas, gdy mając tytuł prawny do objęcia we władanie mienia, nie korzystały z przysługujących im uprawnień, co wykorzystały inne podmioty faktycznie władając tym mieniem. Skoro zatem, państwowe jednostki organizacyjne przed dniem 31 grudnia 1954r. faktycznie korzystały z mienia nie mając do tego tytułu prawnego, a osoby uprawnione przed tą datą nie podejmowały żadnych działań będących przejawem ich władania tym mieniem i stan taki trwał w dniu 8 marca 1958r. - w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym, to należało uznać, iż zostały spełnione przesłanki z art. 17 pkt 2 lit. b tej ustawy, a tym samym z dniem 8 marca 1958r. z mocy prawa nastąpiło przejście tego mienia na własność Państwa.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję wniosła I.L., domagając się jej uchylenia.
Skarżąca w obszernym uzasadnieniu podniosła, iż nie zgadza się z przyjętą przez organ wykładnią art. 17 pkt 2 lit.b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym,
gdyż jej zdaniem przepis ten nie miał charakteru nacjonalizacyjnego, tak jak inne przepisy tej ustawy dotyczące przejęcia przez państwo przedsiębiorstw pozostających pod zarządem państwowym. Zgodnie z zasadą zawarta w art. 18 tej ustawy mienie nie związane z przedsiębiorstwem - inne mienie podlega zwrotowi na rzecz właściciela. Zwrotowi nie podlegają maszyny , urządzenia produkcyjne i inne mienie ruchome, jak również nieruchomości i ich części, które trwale zostały włączone do czynnych przedsiębiorstw . Te cechy charakteryzują rodzaj " innego mienia" w rozumieniu ustawy, co wynika z orzeczenia] SN z dnia 16 lutego 1962r..,w sprawie II CR 282/61, opublikowane OSNC 1963/3/68, Lex 105781). Zdaniem skarżącej art. 2 ustawy dotyczy jedynie przedsiębiorstw pozostających w dniu wejścia w życie ustawy pod zarządem państwowym, ustanowionym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918r., zaś art.17 pkt 2 ustawy stosuje się także do innych przedsiębiorstw i wchodzącego w ich skład mienia, o ile nie były objęte przymusowym zarządem państwowym i były spełnione przesłanki ustawowe, taki pogląd przyjął NSA w wyroku z dnia 21 grudnia 1992r w sprawie IV SA/Wa1054/92, ONSA1994/1/30,lex 10424.
Ustawa ta dotyczyła, jedynie sfery przedsiębiorstw i związanej z tym produkcji, a nie własności prywatnej w szerokim rozumieniu, a skoro nieruchomość położona w K. przy ul. [...] nigdy nie została objęta zarządem państwowym na podstawie dekretu z dniał6 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego to nie stanowiła ona "innego mienia" w rozumieniu art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. i nie mogła być przejęta na własność Państwa na podstawie powołanego przepisu.
Skarżąca ponadto podniosła, że sporna nieruchomość została objęta we władanie przez E. i J. S. z chwilą jej kupna w dniu 19 maja 1949r. od M. W., to błędne jest stanowisko organu, że osoby uprawnione utraciły władanie nad tą nieruchomością do dnia 31 grudnia 1954r, bo gdyby nawet przyjąć, że L. W. utracił posiadanie rzeczy w latach 1939 -- 1945, a jego następca prawny M. W. uzyskał jej przywrócenie w dniu 18 maja 1949r., to zgodnie z art. 306 obowiązującego wtedy dekretu z dnia 11 października 1949r. - Prawo rzeczowe, posiadanie przywrócone uważało się za nieprzerwane. Skoro pierwotny właściciel został wprowadzony w posiadanie, to odzyskał władztwo nad rzeczą przed jej sprzedażą. Skarżąca zarzuciła, że organ nie uczynił żadnych starań zmierzających do odnalezienia dokumentu stwierdzającego, że zasady korzystania z nieruchomości zostały uregulowane.
Strona skarżąca podkreśliła, iż podstawowy zarzut skargi sprowadza się do rozszerzającej wykładni pojęcia "utracić" zawartego w art. 17 ust.2 ustawy z 1958r, organ dokonując wykładni tego pojęcia wyszedł poza granice wykładni językowej, co jest niedopuszczalne w niniejszej sytuacji. Organ posługując się wykładnią funkcjonalną, która doprowadziła do rozszerzającej wykładni pojęcia "utracić:, zamiast językowej, która - jak się przyjmuje w literaturze przedmiotu i orzecznictwie -prowadzi do właściwej wykładni danego przepisu. Przyjęta przez organ wykładnia jest sprzeczna z Konstytucją.
Małżonkowie S. przyjęli wraz ze sprzedażą władztwo nad sporną nieruchomością, i gdyby ta nieruchomość, jak chciałby organ została utracona w rozumieniu ustawy z 1958 roku, to prawidłowa interpretacja pojęcia "utracić" nie odnosi się do sytuacji, w których osoby uprawnione do objęcia nieruchomości nie zdążyły z tego uprawnienia skorzystać.
Minister Edukacji Narodowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyjjażone w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącej podniósł dodatkowy zarzut, iż Minister Oświaty nie był uprawniony do wydania tej decyzji, albowiem przepisy, na które powołał się Minister dotyczą przedsiębiorstw, a spora nieruchomość nie była przedsiębiorstwem. Oświadczył, że pomiędzy właścicielem nieruchomości a szkołą nie było umowy na korzystanie z budynku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, w więc kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami prawa procesowego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do różnej wykładni przepisu art. 17 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37 ze zm.) , w szczególności art. 17 pkt 2 lit. b ustawy.
Stosownie do art. 2 powołanej ustawy, przedsiębiorstwa pozostające w dniu wejścia w życie ustawy pod zarządem państwowym ustanowionym na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. U. Nr 21, poz. 67 ze zm.), przechodzą z mocy prawa na własność Państwa, chyba, że nastąpi ich zwrot w trybie określonym w ustawie. Zgodnie z art. 17 ustawy jej postanowienia stosuje się również do: 1.zakładów elektrycznych, objętych w zarząd na podstawie art. 6 i 7 ustawy z dnia 4 lipca 1947 r. o planowej gospodarce energetycznej (Dz. U. Nr 52, poz. 271), 2. a) przedsiębiorstw, b) innego mienia, których władanie osoby uprawnione utraciły w okresie do dnia 31 grudnia 1954 r. i które pozostają w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnych, chyba że to władanie opiera się na tytule prawnym wynikającym z przepisów szczególnych innych, aniżeli dekret z dnia 16 grudnia 1918 r. lub ustawa z dnia 4 lipca 1947 r.
Według skarżącej "innego mienia" nie stanowią te składniki majątkowe, które nie zostały objęte w zarząd państwowy na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. Na poparcie swego stanowiska powołała wyrok NSA z dnia 21 grudnia 1992 r. IV SA 1054/92 (ONSA 1994/1/30), w którym stwierdzono, że "W pojęciu "inne mienie" (art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r.(...)) mieszczą się maszyny i urządzenia oraz materiały do produkcji; mienie to podlegało przejęciu na własność Państwa tylko wówczas, gdy zostało objęte przymusowym zarządem państwowym, ustanowionym w trybie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. (...), bądź zarządem na podstawie art. 6 i 7 ustawy z dnia 4 lipca 1947 r. (...)".
Natomiast Minister Edukacji Narodowej , powołując pogląd zawarty w wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2006r. , sygn. IV SA/Wa 763/06, który podzielił NSA w wyroku z dnia 8 maja 2007r., sygn. I OSK 40/07, stwierdził, że art. 17 ust.2 lit. b ustawy odnosił się każdego mienia, którego władanie osoby uprawnione utraciły w okresie do dnia 31 grudnia 1954 r. i które w dniu 8 marca 1958r. pozostawało w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnych za wyjątkiem tych wypadków, gdy władanie opiera się na tytule prawnym, innym aniżeli wymieniony w art. 1 lub art. 17 pkt 1 ustawy.
Wypada w tym miejscu podnieść, że w orzecznictwie sądów administracyjnych w zakresie stosowania art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym nie ma jednolitego poglądu w przeciwieństwie do orzecznictwa Sądu Najwyższego, który konsekwentnie przyjmował, że przejście na własność Państwa przedsiębiorstw lub innego mienia, stosownie do art. 17 pkt 2 powołanej wyżej ustawy, ma miejsce w stosunku do takich przedsiębiorstw i innego mienia, niewymienionych w art. 1 lub art. 17 ust.1 ustawy, które nie były objęte przymusowym zarządem państwowym, i które w okresie do dnia 31 grudnia 1954r. znajdowały się bez tytułu prawnego w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnych i pozostawały we władaniu nie opartym na prawie w dniu wejścia w życie omawianej ustawy ( vide: wyrok SN z dnia 2 lutego 1960r. , IV CR 1031/59 , ONSC 1962/1/9; wyrok SN z dnia 9 lutego 1961r., I CR 578/59, OSNC 1963/1/9).
Powyższe stanowisko podzielone zostało przez zarówno przez WSA w wyroku z dnia 1093/05 , sygn. IV SA/Wa 1093/05, Lex 217341; wyroku WSA z dnia 29 sierpnia 2006r., sygn. IV SA/Wa 763/06, Lex 281867, jak też przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 października 2006r., sygn. I OSK 1304/06 i w wyroku z dnia 8 maja 2007r., sygn. I OSK 40/07, Lex 347851.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie, w pełni podziela te poglądy. Zatem za nietrafny należy uznać zarzut skargi naruszenia art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym ( Dz. U. Nr 11, poz, 37). Gramatyczna wykładnia przepisu art. 17 tej ustawy wskazuje, że przepisy ustawy poza zakładami wymienionymi w art. 17 pkt 1 -stosuje się również do przedsiębiorstw i innego mienia, którego władanie osoby uprawnione utraciły przed dniem 31 grudnia 1954 r. i które pozostają w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnych. Wynikająca z tego przepisu zasada doznaje wyjątku w odniesieniu do tych przedsiębiorstw i innego mienia ( pkt 2 lit. a i b ), które objęte zostały we władanie na podstawie tytułu prawnego wynikającego z przepisów szczególnych, innych aniżeli wymienione w art. 1 i art. 17 pkt 1 ustawy. Wbrew wywodom skargi, stwierdzić należy, iż przez " inne mienie" , o którym mowa w art. 17 pkt 2 lit. b, w myśl art. 18 tej ustawy należy rozumieć nie tylko maszyny i urządzenia oraz maszyny do produkcji, ale również inne mienie ruchome, jak również nieruchomości lub ich części.
Powyższe prowadzi do wniosku, iż przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. odnosiły się nie tylko do majątku podlegającego objęciu w zarząd państwowy na
podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r., ale również do innego mienia, z tym że stosownie do treści art. 17 pkt 2 zastosowanie przepisów tej ustawy również do przedsiębiorstw i innego mienia wymagało spełnienia wyłącznie dwóch przesłanek, a mianowicie: 1) utraty władania przez osobę uprawnioną do dnia 31 grudnia 1954 r. i 2) objęcie ich przez państwową jednostkę organizacyjną bez tytułu prawnego.
Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że w rozpoznawanej sprawie oba wymienione warunki zostały spełnione. Z materiału dokumentacyjnego sprawy zgromadzonego przez organ nadzoru bezspornie wynika, że Skarb Państwa z dniem 1 września 1945 roku objął we władanie nieruchomością położoną w K. przy ul. [...] bez tytułu prawnego i została ona przeznaczona na potrzeby - szkół ( gimnazjum i liceum) - państwowych jednostek organizacyjnych. Stan taki, wbrew przekonaniu skarżącej istniał także w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. Nie jest w sprawie spornym, że M. W., jako następca prawny L. W. - poprzedniego właściciela spornej nieruchomości, w wykonaniu postanowienia Sądu Okręgowego w R. z dnia [...] marca 1947r, został protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] maja 1949r. formalnie wprowadzony w posiadanie tejże nieruchomości i że, w dniu [...] maja 1949r. umową zawartą w formie aktu notarialnego ( Repertorium Nr [...]) sprzedał tę nieruchomość E. i J. małż. S. - poprzednikom prawnym skarżącej, przy czym z umowy tej wynika, że na nabywców przeniósł swoje prawa do tej nieruchomości włącznie z prawem wprowadzenia w jej posiadanie i jednocześnie zobowiązał się w ciągu pół roku na własny koszt przeprowadzić postępowanie spadkowe. M. W. nie wykonał zobowiązania co do przeprowadzenia postępowania spadkowego i takowe postępowanie zostało przeprowadzone przez nabywców E. i J.S. dopiero w dniu [...] marca 1960r. Sąd Rejonowy V Wydział Ksiąg wieczystych w K. postanowieniem z dnia [...] marca 1960r., sygn. Ns. [...] stwierdził, że prawa do spadku po L. W. zmarłym dnia [...] maja 1946r. nabył jego syn M. W. Zgodzić się należy z organem, że w świetle wskazanych dowodów trudno jest przyjąć, że poprzednicy prawni skarżącej z chwilą nabycia w dniu [...] maja 1949r. objęli we faktyczne władanie przedmiotowej nieruchomości. Z materiału dowodowego sprawy, jaki udało się zgromadzić organowi w wyniku, wbrew zarzutom skargi, wnikliwego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, nie wynika, aby M. W. zawarł czy to w dniu [...] maja 1949r. czy też po tej dacie jakąkolwiek umowę z państwowymi jednostkami organizacyjnymi, w
których posiadaniu była sporna nieruchomość. Żadnej umowy zawartej pomiędzy państwowymi jednostkami organizacyjnymi a M. W., czy też nabywcami E. i J. małż. S. nie udało się organowi odnaleźć, mimo usilnych poszukiwań, chociażby w Archiwum Państwowym w K., Archiwum Akt Nowych w W., czy też w Sądzie Rejonowym w Wydziale Ksiąg Wieczystych w K. Skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu, w oparciu o który można byłoby przyjąć, iż zasady korzystania z tej nieruchomości przez państwowe jednostki organizacyjne, w tym przypadku szkoły, zostały uregulowane pomiędzy stronami.
W tych okolicznościach nie można nie zgodzić się z organem nadzoru, że od dnia 1 września 1945r. do dnia 8 maja 1958r. sporna nieruchomość znajdowała się we władaniu szkół bez tytułu prawnego, a tym samym osoby uprawnione utraciły władanie tą nieruchomością przed dniem 31 grudnia 1954 r.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącej, podniósł zarzut, że Minister Oświaty nie był uprawniony do wydania kontrolowanej decyzji, gdyż powołane w podstawie prawnej przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1958r., dotyczą przedsiębiorstw, sporna nieruchomość nie była przedsiębiorstwem. Istotnie Minister Oświaty w decyzji z dnia [...] października 1959r. powołał art. 16 ust.1 pkt 1 wskazanej wyżej ustawy, który stanowi, że ministrami właściwymi w rozumieniu ustawy są w zakresie przedsiębiorstw pozostającym pod zarządem państwowych jednostek państwowych -minister, któremu podlega dana jednostka lub który sprawuje nad nią zwierzchni nadzór, to jednak w ocenie Sądu, właściwość Ministra Oświaty do wydania tej decyzji w stosunku do państwowych jednostek organizacyjnych - szkół, nad którymi sprawuje zwierzchni nadzór wynikała ze wskazanego w podstawie prawnej tej decyzji przepisu art. 16 ust.1 pkt 1 w powiązaniu z art. 17 tej ustawy.
Mając na uwadze wskazane okoliczności stwierdzić należy, że Minister Edukacji Narodowej prawidłowo przyjął, iż orzeczenie Ministra Oświaty z dnia [...] października 1958 r. nie zapadło z rażącym naruszeniem prawa, a co za tym idzie brak było podstaw do stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 156 §1 pkt 2 k.p.a.
Z podanych przyczyn skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło