II GSK 543/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-04-28
Skład orzekający: Edward Kierejczyk, Zofia Borowicz, Maria Jagielska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna skierowana do pełnomocnika strony, a nie do samej strony, stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że samo skierowanie decyzji do pełnomocnika strony, a nie do strony postępowania, nie stanowi samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Wadliwość ta może być usunięta w trybie rektyfikacji decyzji (art. 113 § 1 k.p.a.), o ile z treści decyzji wynika, kto jest faktycznym adresatem rozstrzygnięcia. Sąd I instancji wadliwie uchylił zaskarżoną decyzję, opierając się na błędnym założeniu o nieważności decyzji organu I instancji.Stan faktyczny
Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna złożyła wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej. Organ I instancji wydał decyzję adresowaną do pełnomocnika Spółdzielni, J. N. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu odwoławczego, stwierdzając nieważność decyzji organu I instancji z powodu skierowania jej do osoby niebędącej stroną postępowania (pełnomocnika zamiast Spółdzielni). Dyrektor ARiMR złożył skargę kasacyjną, kwestionując to rozstrzygnięcie.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Edward Kierejczyk Sędzia NSA Zofia Borowicz (spr.) Sędzia del. WSA Maria Jagielska Protokolant Anna Fyda – Kawula po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 4 marca 2009 r. sygn. akt I SA/Lu 580/08 w sprawie ze skargi Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w H. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych oraz płatności cukrowej uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. wyrokiem z dnia 4 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Lu 580/08, na skutek skargi Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej H. w H. uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] oraz stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. L. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], wydanych w przedmiocie płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowych na rok 2007, a ponadto orzekł o zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącej.
Sąd w oparciu o ustalenia poczynione przez organy stwierdził, że w dniu [...] maja 2007 r. Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna H. w H. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez J. N. legitymującą się pełnomocnictwem z dnia 4 maja 2005 r. do działania w sprawach związanych z dokumentacją na dopłaty bezpośrednie dla rolników, złożyła wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej na rok 2007. We wniosku zadeklarowała: do Jednolitej Płatności Obszarowej (JPO) działki rolne o łącznej powierzchni 904,56 ha, do Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) 556,60 ha oraz 33,65 ha do Uzupełniającej Płatności Obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ).
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w T. L. po rozpatrzeniu powyższego wniosku wydał w dniu [...] maja 2008 r. decyzję adresowaną do J. N. Od decyzji tej strona – reprezentowana przez pełnomocnika – wniosła odwołanie.
Dyrektor [...] Oddziału ARiMR utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Stwierdził, że prawidłowo przyznano skarżącej płatność cukrową w wysokości obniżonej, tj. z uwzględnieniem redukcji płatności wynikających z art. 73 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.Urz. WE Nr L 141 z dnia 30 kwietnia 2004 r., s. 18 ze zm.), zgodnie z którym Państwa członkowskie mogą zdecydować, że zwrot nienależnej płatności dokonuje się przez potrącenie tej kwoty z jakiejkolwiek zaliczki lub płatności w ramach systemów pomocowych. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w rozporządzeniach z dnia 27 marca 2008 r. określił zmianę (zmniejszenie) stawki cukrowej za rok 2007 oraz wielkość zmniejszenia kwoty płatności za rok 2006. Organ uwzględnił więc żądania strony zawarte we wniosku w całości, mając jednak na uwadze ww. regulacje.
W skardze skarżąca wniosła o zmianę decyzji w części dotyczącej przyznania płatności na rok 2007 oraz o jej uchylenie w części dotyczącej płatności za rok 2006 jako naruszającej prawo. W jej ocenie prawo unijne nie zawiera przepisu, który nakazywałby redukcję kwot należnych dostawcy. Odnosząc się do pomniejszenia kwoty płatności przyznanej za rok 2006 pełnomocnik skarżącej podkreślił, że rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 marca 2008 r. w sprawie zmniejszenia stawki cukrowej za 2007 r. oraz w sprawie zmniejszenia stawki cukrowej za rok 2006 (Dz.U. Nr 54, poz. 332, 333 i 334), wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 24b ust. 2 ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, nie może dotyczyć plantatora, który dostarczył buraki zgodnie z przyznanym mu prawem do uprawy i dostawy oraz spełnił przesłanki do uzyskania płatności cukrowej, należnej zgodnie z obowiązującymi przepisami. W ocenie pełnomocnika skarżącej, kierownik biura powiatowego ARiMR jest upoważniony do dokonania redukcji płatności za 2006 r. jedynie rolnikowi, który nie spełnił przesłanek uprawniających do przyznania płatności.
Organ w odpowiedzi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. uchylił zaskarżoną decyzję z przyczyn procesowych. Stwierdził, że zgodnie z brzmieniem art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.), jednym z elementów koniecznych dla istnienia decyzji administracyjnej jest wskazanie adresata aktu (strony postępowania). Oznaczenie strony kreuje podmiot praw i obowiązków decyzji. Wydanie decyzji w stosunku do osoby nie będącej stroną w sprawie jest przesłanką stwierdzenie nieważności decyzji, wskazaną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Sąd wyjaśnił, że z wnioskiem z dnia [...] maja 2007 r. o przyznanie płatności do gruntów rolnych i płatności cukrowej na rok 2007 wystąpiła Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna H. i to ona jest stroną postępowania, stosownie do art. 28 k.p.a. Pełnomocnictwem z dnia 4 maja 2005 r. Zarząd Spółdzielni upoważnił J. N. do reprezentowania jej w sprawach związanych z dokumentacją na dopłaty bezpośrednie. Okoliczność, iż Spółdzielnia ustanowiła pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym jest o tyle istotna, iż to pełnomocnikowi należy doręczyć wydaną w sprawie decyzję, zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. Adresatem decyzji powinna być jednak strona postępowania, tj. Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna H., a nie jej pełnomocnik. Analiza treści decyzji pierwszej instancji wskazuje, iż została ona skierowana do podmiotu nie będącego stroną niniejszego postępowania. Sąd uznał, że organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję dotkniętą wadą nieważności naruszył dyspozycję art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W skardze kasacyjnej Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w E. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez oddalenie skargi Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej H. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], ewentualnie o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Orzeczeniu zarzucił:
I. obrazę przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uznanie, że wysłanie na ręce pełnomocnika decyzji oznacza skierowanie do tej osoby rozstrzygnięcia jej praw bez uwzględnienia charakteru, jaki w danym postępowaniu pełni ta osoba jako zastępca procesowy;
II. mające wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania poprzez nieuwzględnienie w orzekaniu przepisów:
- art. 28 k.p.a., z którego wynika, że stroną w postępowaniu jest ten, czyjego interesu prawnego dotyczy rozstrzygnięcie, a nie osoba, do której jest adresowane pismo,
- art. 32 k.p.a., z którego wynika, że decyzja ma być wysłana na adres pełnomocnika,
- art. 40 § 2 k.p.a., z którego wynika obowiązek doręczenia pism pełnomocnikowi i kierując się tym przepisem decyzja została zaadresowana i przesłana pełnomocnikowi,
- art. 95 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), z którego to przepisu wynika, że czynności wykonywane przez pełnomocnika są tożsame z czynnościami osoby przez tego pełnomocnika reprezentowanej,
- art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76 ze zm.), z którego to przepisu wynika, że numer identyfikacji wpisu do ewidencji producentów jest niepowtarzalny i nie przechodzi na inne osoby.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że sama czynność techniczna zaadresowania decyzji nie może przesądzić o uznaniu, że decyzja jest wydana na rzecz pełnomocnika, a nie strony, której prawa zostały faktycznie rozstrzygnięte w decyzji. Z treści decyzji wynika, że rozstrzyga o interesie prawnym Spółdzielni.
Zdaniem organu regulacja art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. wskazuje, że adresowanie decyzji do osoby pełnomocnika nie może być utożsamiane z kierowaniem orzeczenia do pełnomocnika. Samo przesłanie i zaadresowanie pism na ręce pełnomocnika jest czynnością procesową, a nie materialną. Analiza stanu faktycznego sprawy prowadzi do wniosku, że organ skierował decyzję do Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej, a jedynie przesłał ją na ręce pełnomocnika umocowanego do działania przez tę Spółdzielnię.
Zdaniem organu Sąd I instancji pominął regulacje ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, które wskazują, że nie istnieje możliwość przeniesienia numeru identyfikacji. Producent rolny składający wniosek o przyznanie płatności nie może przenieść łącznie z numerem płatności na trzecią osobę. Decyzja wydana przez organ dotyczy praw i obowiązków producenta, którego na każdym etapie postępowania identyfikuje niepowtarzalny numer ewidencyjny.
Organ stwierdził również, że z rozstrzygnięcia decyzji (będącego jej istotnym elementem) wynika, wobec kogo indywidualnie określono prawa i obowiązki wynikające z prawa materialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, co wyznacza mu zakres badania legalności zaskarżonego orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie granice skargi kasacyjnej zakreślił organ domagając się kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w aspekcie zarzucanego niewłaściwego zastosowania przez Sąd przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczących kwestii skierowania decyzji do strony postępowania, a jej doręczenia (zaadresowania) do pełnomocnika strony.
Kontrolując legalność decyzji wydanych w tej sprawie sąd administracyjny badał z urzędu (nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi), czy oceniane decyzje nie zawierają wad prawnych wymienionych w art. 156 k.p.a., a ustaliwszy, że decyzja organu I instancji została obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., wydał co do tej decyzji rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 p.p.s.a. W myśl bowiem art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, a zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Sąd I instancji przyjął zatem, że decyzja organu I instancji została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie i jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd doszedł do takiej konkluzji z uwagi na wskazanie w nagłówku decyzji organu I instancji nazwiska pełnomocnika skarżącej Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej H. w H. – pani J. N., co zdaniem Sądu oznaczało, że decyzja została skierowana do pełnomocnika skarżącej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe stanowisko Sądu I instancji jest wadliwe, a to skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku z następujących przyczyn.
Według art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jedyną przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego jest, co wynika z treści powyższego przepisu, czy legitymuje się on interesem prawnym, ze względu na który "żąda czynności organu" lub którego "dotyczy postępowanie". W myśl z kolei art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. można stosować tylko do kwalifikowanego naruszenia prawa przez skierowanie decyzji do jednostki, która w świetle przepisów prawa nie jest stroną postępowania w danej sprawie. Przy ocenie stopnia naruszenia przepisów prawa należy zatem uwzględnić, czy w toku postępowania prowadzono czynności wobec jednostki, która jest stroną w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 350/06). Ze względu na istotę nieważności decyzji z przyczyny, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., która wiąże się z nieprawidłowym ukształtowaniem stosunku prawnego, należy stwierdzić, że zachodzi ona wówczas, gdy skierowano decyzję do osoby niebędącej stroną, ale mylnie traktowanej przez organ jako strona. Kwalifikowana wada prawna decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., przesądzająca o nieprawidłowym ukształtowaniu stosunku prawnego zachodzić będzie jedynie wówczas, gdy podmiot, do którego skierowano decyzję, nie miał przymiotu strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., a mimo to został przez organ administracji publicznej potraktowany jako strona tegoż postępowania. Przepis ten obejmuje zatem takie przypadki, gdy decyzja administracyjna kształtuje sytuację prawną podmiotu, którego w świetle prawa materialnego nie powinna dotyczyć, np. decyzję skierowano do pełnomocnika strony (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 400/06).
Innymi słowy, stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. obejmuje wypadki wadliwości decyzji polegające na rozstrzygnięciu decyzją sytuacji prawnej jednostki, która w świetle norm prawa materialnego nie ma ani interesu prawnego, ani obowiązku prawnego w danej sprawie administracyjnej. Przy czym w oparciu o rozwiązania procesowe zawarte w art. 113 § 1 oraz w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. należy wyróżnić dwie sytuacje: po pierwsze, gdy postępowanie administracyjne prowadzone było wobec jednostki mającej w danej sprawie interes (obowiązek) prawny i jedynie w wyniku oczywistej omyłki nastąpiło błędne lub niedokładne (nieprecyzyjne) oznaczenie strony w decyzji; po drugie, gdy postępowanie administracyjne prowadzone było wobec jednostki niemającej w danej sprawie interesu (obowiązku) prawnego. W pierwszym przypadku mamy do czynienia z wadliwością nieistotną decyzji, usuwaną w trybie rektyfikacji decyzji, w drugim zaś przypadku – z wadliwością istotną decyzji, będącą podstawą stwierdzenia jej nieważności (por. B. Adamiak, glosa do wyroku NSA z dnia 6 maja 1987 r., sygn. akt IV SA 1050/86, OSP z 1991 r. Nr 3, poz. 66).
W rozpoznawanej sprawie wydane decyzje prawidłowo skierowano do strony, a nie do jej pełnomocnika. Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika bowiem, że całe postępowanie było prowadzone wobec strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a jedynie w nagłówku decyzji organu I instancji wskazano jej pełnomocnika. Nie można przy tym przyjąć, że wskazanie w nagłówku decyzji organu I instancji nazwiska i danych adresowych pełnomocnika skarżącej miałoby decydować o przyznaniu pełnomocnikowi przymiotu strony w tym postępowaniu, skoro w treści rozstrzygnięcia (osnowie decyzji) wskazano prawidłowo podmiot, który był wnioskodawcą w tej sprawie, to jest producenta rolnego – Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną. Z punktu widzenia prawidłowości decyzji jest bowiem obojętne, w którym miejscu decyzji strona zostanie wskazana, istotne jest natomiast, by była w sposób dokładny (jednoznaczny) określona. Oznaczenie strony, czyli adresata decyzji, winno jedynie uwzględniać, czy chodzi o osobę fizyczną czy osobę prawną. W tym ostatnim przypadku oznaczenie strony poza jej prawidłową nazwą winno obejmować też siedzibę. W tym względzie rzeczywiście w zakwestionowanej decyzji w sposób nieprecyzyjny w jej osnowie oznaczono Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną, gdyż nie podano jej pełnej nazwy "H." i siedziby. Jednak akta sprawy nie dają wątpliwości co do tożsamości tego podmiotu. Ta wadliwość decyzji co do niedokładnego określenia strony winna być jednakże usunięta w trybie rektyfikacji przewidzianej w art. 113 § 1 k.p.a.
Z akt sprawy wynika bezsprzecznie, że to Spółdzielnia będąca producentem rolnym miała interes prawny w domaganiu się przyznania wnioskowanych płatności, a zatem była stroną postępowania zainicjowanego swoim wnioskiem. Na uwagę ponadto zasługuje, że zauważył to również organ odwoławczy, który w nagłówku decyzji podał: "Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna reprezentowana przez Panią J. N.".
Problematyka zbieżna z omawianą w tej sprawie była już rozważana w orzecznictwie. Przykładowo w wyroku z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 809/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie trafnie przyjął, że fakt, iż w nagłówku postanowienia, w którym zwyczajowo umieszcza się dane strony do której kierowane jest postanowienie, podano dane jej pełnomocnika, nie oznacza, iż osoba ta uzyskała przymiot strony, o ile z treści postanowienia wyraźnie wynika, iż jest to jedynie pełnomocnik strony. Błąd polegający na niewłaściwym technicznym rozmieszczeniu danych nie może stanowić o nieważności postanowienia, skoro brak jest obowiązujących regulacji w tym zakresie. Również w wyroku z dnia 30 listopada 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 433/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że samo nieprecyzyjne określenie adresata decyzji w sytuacji, gdy w sentencji decyzji prawidłowo wskazano stronę postępowania, nie wypełnia dyspozycji art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Wbrew ocenie Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie nie zachodziła przesłanka, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., stanowiąca podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji, a tym samym zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 28 i zw. z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. z opisanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał za usprawiedliwione. W konsekwencji należało przyjąć, że Sąd I instancji wadliwie uchylił decyzję organu odwoławczego uznając, że organ ten dopuścił się uchybienia polegającego na utrzymaniu w mocy decyzji obarczoną wadą nieważności.
Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, oceniane indywidualnie, nie są uzasadnione. I tak, art. 40 § 2 k.p.a. dotyczący obowiązku doręczania pism pełnomocnikowi, jeżeli strona takiego ustanowiła, nie został naruszony, bo decyzje organów obu instancji zostały prawidłowo doręczone pełnomocnikowi skarżącej. Sąd I instancji wskazał jedynie na powyższy obowiązek w uzasadnieniu wyroku, natomiast nie stwierdził jego naruszenia przez organy w tej sprawie. Sąd nie naruszył również art. 32 k.p.a., ponieważ charakter czynności dokonywanych w sprawie nie wymagał osobistego działania strony.
Powoływany w podstawie kasacyjnej przepis art. 95 § 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego, również nie został w sprawie naruszony. Problemem w sprawie nie była bowiem kwestia treści (zakresu) pełnomocnictwa czy też skuteczności czynności podejmowanych w ramach umocowania. Czynności dokonywanych przez pełnomocnika nie kwestionowały też organy. W toku postępowania J. N. występowała w imieniu skarżącej Spółdzielni na mocy znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy (k. 12) pełnomocnictwa udzielonego jej przez tę Spółdzielnię w dniu 4 maja 2005 r. w sprawach związanych z dokumentacją na dopłaty bezpośrednie dla rolników (w tym sporządziła odwołanie, na skutek którego sprawa została ponownie rozpoznana).
Nie można też czynić Sądowi I instancji skutecznie zarzutu naruszenia art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Z treści art. 11 ust. 1 tej ustawy wynika, że producent podlega wpisowi do ewidencji producentów na podstawie wniosku złożonego do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy. Z kolei w myśl ust. 2 (w brzmieniu na dzień składania wniosku) wniosek o wpis do ewidencji producentów zawiera dane, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 i 3-6 omawianej ustawy, w tym imię i nazwisko oraz miejsce zamieszkania i adres pełnomocnika, jeżeli został ustanowiony. Zgodnie zaś z jej art. 12 ust. 1, jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny, który jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego (ust. 2), na co również wskazywał organ w skardze kasacyjnej.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym wpis do rejestru producentów dokonywany w oparciu o ustawę z dnia 18 grudnia 2003 r. nie ma znaczenia konstytutywnego. Nie dlatego rolnik jest producentem rolnym, że został wpisany do rejestru, lecz dlatego, że spełnia warunki określone w przepisach prawa materialnego. Dokonanie wpisu ma charakter czynności materialno-technicznej i nie wywołuje skutków takich, jakie wywołują decyzje administracyjne. Istnienie wpisu uznać można co najwyżej jako przyczynę powstania wzruszalnego za pomocą innych dowodów domniemania zgodności z rzeczywistym stanem faktycznym, takiego jakie odnosi się do dokumentów urzędowych (por. wyrok z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt II GSK 788/08). Identyfikacja producenta rolnego według nadanego mu numeru i wpisu do rejestru producentów nie przesądza o tym, że jest on stroną postępowania w sprawie. Nie ma zatem wątpliwości, że w tej sprawie producentem rolnym, wnioskodawcą a zarazem stroną postępowania jest Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna H., a jedynie "sprawami związanymi z dokumentacją na dopłaty bezpośrednie dla rolników" zajmuje się pełnomocnik, co wynika wprost z treści znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy pełnomocnictwa.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło