II OSK 436/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-03-27
Skład orzekający: Bożena Walentynowicz, Wojciech Chróścielewski, Grzegorz Czerwiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek przedstawienia inwentaryzacji lub ekspertyzy robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 3 Prawa budowlanego w sytuacji, gdy roboty budowlane zostały już zakończone i nie ma podstaw do wydania postanowienia o wstrzymaniu robót na podstawie art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przepisy art. 50 ust. 3 i art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego dopuszczają możliwość nałożenia obowiązku przedstawienia inwentaryzacji lub ekspertyzy robót budowlanych nawet w sytuacji, gdy roboty zostały już zakończone i nie ma podstaw do wydania postanowienia o wstrzymaniu robót. W takim przypadku organ nadzoru budowlanego może skorzystać z uprawnień dowodowych określonych w art. 50 ust. 3 Prawa budowlanego, a następnie wydać decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że kluczowe jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i zgodności wykonanych robót z prawem, a nie tylko formalne przestrzeganie terminów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnie wykonanych robót budowlanych w budynku mieszkalnym. Organy nadzoru budowlanego nakładały na inwestorów obowiązki doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, w tym rozbiórki elementów, zamurowania otworów i przedłożenia dokumentacji. Po wielokrotnych postępowaniach i uchyleniach decyzji przez sądy administracyjne, ostatecznie Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obu instancji, wskazując na błędy w stosowaniu przepisów Prawa budowlanego, w szczególności dotyczące terminów i możliwości stosowania art. 50 i 51 Prawa budowlanego do robót już wykonanych. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne organu i inwestorów, oddalając obie skargi.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi kasacyjne Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku oraz G. M. i A. M.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Bożena Walentynowicz /spr./ Sędziowie sędzia NSA Wojciech Chróścielewski sędzia del. WSA Grzegorz Czerwiński Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skarg kasacyjnych Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, oraz G. M. i A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 621/07 w sprawie ze skargi G. M. i A. M. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oddala skargi kasacyjne
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 14 listopada 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 621/07, w sprawie ze skargi G. i A. M. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] sierpnia 2007 r. w przedmiocie nałożenia określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem – uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta na Prawach Powiatu w Sopocie z [...] czerwca 2007 r., a także orzekł, iż decyzje te nie mogą być wykonane.
W uzasadnieniu stanowiska Sąd ten przedstawił następujące okoliczności faktyczne i prawne.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sopocie postanowieniem z 5 listopada 2004 r., powołując się na art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2 prawa budowlanego, wstrzymał skarżącym A. i G. M. prowadzenie robót budowlanych w budynku przy ulicy [...] w S.. Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r., powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, nakazał skarżącym sporządzenie inwentaryzacji budowlanej i orzeczenia technicznego dotyczących robót budowlanych wykonanych w tym budynku.
Postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych zostało utrzymane w mocy przez organ drugiej instancji postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005 r., natomiast decyzja z dnia [...] stycznia 2005 r. została na skutek odwołania skarżących uchylona przez organ odwoławczy decyzją z dnia [...] marca 2005 r.
Wyrokiem z dnia 6 lipca 2006 r., sygn. akt II SA/Gd 244/05, Sąd uchylił postanowienia z dnia [...] stycznia 2005 r. i z dnia [...] listopada 2004 r., zaś wyrokiem z tego samego dnia w sprawie II SA/Gd 383/05 Sąd uchylił decyzję z dnia [...] marca 2005 r. i decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r.
Niezależnie od postępowań toczących się przed sądem administracyjnym w sprawach II SA/Gd 244/05 i II SA/Gd 383/05 organ I instancji prowadził postępowanie będące skutkiem uchylenia jego decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. i przekazania mu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., w uzasadnieniu której wskazano m.in., że rozbudowa budynku polegająca na wykonaniu belek balkonowych i otworu na drzwi balkonowe została wyłączona do odrębnego postępowania, powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, nakazał skarżącym zamurować otwór w ścianie od strony nieruchomości przy ulicy [...] oraz rozebrać okap dachu wystający poza lico tej ściany, a także przedłożyć inwentaryzację budowlaną wraz z orzeczeniem technicznym robót budowlanych wykonanych w budynku przy ulicy [...].
Decyzją z dnia 24 maja 2006 r., powołując się na art. 51 ust. 3 pkt 2 prawa budowlanego i twierdząc, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2005 r. nie została przez skarżących wykonana, nakazał im zlikwidować otwór okienny w ścianie od strony nieruchomości przy ulicy [...], rozebrać okap dachu wystający poza lico tej ściany, rozebrać balkon i drzwi balkonowe zlokalizowane w ścianie od strony nieruchomości przy ulicy [...], zlikwidować podłużne okno w tej ścianie, zamurować otwory drzwiowe od strony nieruchomości przy ulicy [...] i od strony nieruchomości przy ulicy [...], rozebrać schody wewnętrzne, rozebrać ściany wewnętrzne za wyjątkiem ściany konstrukcyjnej z kominem i piecem kaflowym, rozebrać drewniane zadaszenie nad drzwiami wejściowymi do budynku od strony wschodniej oraz rozebrać wszystkie instalacje wewnętrzne i przyłącza wykonane bez wymaganych pozwoleń.
Decyzja z dnia [...] maja 2006 r. została uchylona na skutek odwołania skarżących decyzją z dnia [...] października 2006 r., a sprawa została przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, rozpoznając jedną ze skarg G. i A. M. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sopocie, wyrokiem z dnia 11 sierpnia 2006 r., w sprawie II SAB/Gd 24/06 zobowiązał ten organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie [...] prowadzonej w przedmiocie rozbudowy obiektu budowlanego i wszczętej zawiadomieniem z 29 marca 2005 r.
Po otrzymaniu prawomocnego wyroku w sprawie II SAB/Gd 24/06 postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sopocie, powołując się na art. 48 ust. 2 i 3 prawa budowlanego, wstrzymał prowadzone przez skarżących roboty budowlane polegające na wysunięciu belek, wykuciu otworu na drzwi i przebudowy otworu okiennego w ścianie od strony nieruchomości przy ulicy [...] i nakazał im złożenie w terminie 60 dni od chwili doręczenia tego postanowienia zaświadczenia Prezydenta Miasta Sopot o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej w dniu wszczęcia postępowania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, a także zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7 prawa budowlanego oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Skarżący dwukrotnie występowali do Prezydenta Miasta Sopot o wydanie zaświadczenia, o którym mowa w postanowieniu z [...] listopada 2006 r. i dwukrotnie (postanowieniami z [...] lutego 2007 r. i [...] czerwca 2007 r.) wydania takiego zaświadczenia im odmawiano wskazując, że z obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego w dniu 27 stycznia 2006 r. i ogłoszonego w dniu 26 lipca 2006 r. wynika, iż budynek przy ulicy [...] jest objęty ochroną konserwatorską w zakresie kształtu bryły, formy i detalu elewacji, pokrycia dachowego oraz formy stolarki.
Decyzją z dnia [...] marca 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sopocie, powołując się na art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 prawa budowlanego, nakazał skarżącym rozbiórkę "części obiektu budowlanego, wykonanej jako rozbudowa budynku polegająca na wysunięciu belek i wykuciu otworu drzwiowego oraz przebudowie otworu okiennego w ścianie zewnętrznej budynku przy ul. [...] w S. od strony posesji przy ul. [...] w S. wraz z wykonanym balkonem drewnianym opartym na wyżej wymienionych belkach".
Rozpoznając odwołanie G. i A. M. Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i nakazał skarżącym rozbiórkę "belek balkonowych wraz z opartym na nich balkonem drewnianym, wykonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę jako rozbudowa budynku mieszkalnego".
W wyniku skargi G. i A.M. na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 19 września 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 359/07, uchylił tę decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sopocie z [...] marca 2007 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał m.in., że nie można balkonu, którego dotyczy postępowanie, uznać za część domu na tyle wyodrębnioną, aby mogła ona podlegać rozbiórce na podstawie art. 48 ust. 1 albo 49b ust. 1 prawa budowlanego, gdyż jak ustalono to w decyzji z [...] stycznia 2005 r. i co potwierdzają wyjaśnienia skarżącego złożone na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2007 r., balkon ten opiera się na wysuniętych poza obrys budynku belkach stropowych.
Niezależnie od postępowania dotyczącego balkonu, okna i drzwi balkonowych toczyło się postępowanie dotyczące przebudowy budynku przy ulicy [...], W tym postępowaniu w dniu 23 kwietnia 2007 r. na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 prawa budowlanego wydano postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych prowadzonych przez skarżących i polegających na przebudowie tego domu oraz o zobowiązaniu skarżących do złożenia w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia inwentaryzacji wykonanych robót oraz ekspertyzy technicznej określającej ich zgodność z przepisami prawa.
W dniu 14 maja 2007 r. skarżący złożyli inwentaryzację wykonanych robót budowlanych i ich ocenę techniczną, sporządzoną przez mgr inż. arch. I. W.. Pismem z dnia 18 maja 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wezwał skarżących do uzupełnienia złożonej inwentaryzacji i oceny technicznej. Pismem z dnia 1 czerwca 2007 r. ponownie wezwano skarżących do uzupełnienia inwentaryzacji i oceny technicznej. W dniu 18 czerwca 2007 r. skarżący złożyli szereg dokumentów mających spełniać żądanie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W dniu 25 czerwca 2007 r. wpłynęło do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego pismo Naczelnika Wydziału Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta w Sopocie z dnia 18 czerwca 2007 r., będące odpowiedzią na pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 czerwca 2007 r., w którym tenże organ zwrócił się o wyrażenie opinii, co do zgodności wykonanych przez skarżących robót budowlanych z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W piśmie tym, sporządzonym, jak napisano, w porozumieniu z Konserwatorem Zabytków Miasta Sopot, poinformowano, że nieruchomość przy ul. [...] w S. objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego z dnia 27 stycznia 2006 r., który został ogłoszony w Wojewódzkim Dzienniku Urzędowym w dniu 26 lipca 2006 r. Cytując niektóre ustalenia tego planu stwierdzono, że wynika z nich zakaz budowy wiaty oraz balkonu, a także dobudowy daszka nad wejściem, podwyższenia dachu oraz wymiany okien drewnianych na plastikowe. W tym samym dniu wpłynęło też do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego postanowienie Prezydenta Miasta Sopot z [...] czerwca 2007 r., wydane na wniosek skarżących, którym odmówiono wydania zaświadczenia o zgodności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego parterowej drewnianej wiaty przylegającej do budynku przy ul. [...] oraz balkonu w tym budynku.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, nałożył na skarżących obowiązek wykonania do 30 października 2007 r. następujących czynności: zlikwidowanie pionowego otworu wypełnionego szklanymi pustakami w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego na granicy z nieruchomością przy ul. [...], rozebranie drewnianego okapu dachu wystającego poza lico tej ściany i poza tą granicę oraz odtworzenie w poprzednim kształcie rozebranego muru ogniowego, rozebranie drewnianego dwuspadowego daszku, opartego na dwóch drewnianych słupach nad drzwiami wejściowymi do budynku od strony budynku przy ul. [...], odtworzenie rozebranego okna w elewacji od strony budynku przy ul. [...], zlikwidowanie drzwi balkonowych w ścianie od strony nieruchomości przy ul. [...], przywrócenie pierwotnych podziałów okien oraz odtworzenie ściany zewnętrznej w miejscu styku z budynkiem gospodarczym od strony nieruchomości przy ul. [...]. Uzasadniając decyzję organ wskazał przede wszystkim na to, że postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. wstrzymano skarżącym prowadzenie robót budowlanych polegających na przebudowie budynku przy ul. [...]. Organ wskazał przy tym, że dla udokumentowania stanu wykonanych robót, zgodnie z art. 50 ust. 3 prawa budowlanego, nałożył na skarżących obowiązek przedłożenia inwentaryzacji i ekspertyzy technicznej. Dalej Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że przedłożone w dniu 14 maja 2007 r. dokumenty nie zawierały ekspertyzy technicznej oraz pełnych informacji pozwalających na legalizację wykonanych robót. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił też, iż dwukrotnie wzywał skarżących do uzupełnienia dokumentów, jednakże w odpowiedzi uzyskał, jak to określił, pismo z 30 maja 2007 r. "zawierające dowolne uwagi inwestorów" oraz pismo z dnia 18 czerwca 2007 r., zawierające "kolejną polemikę inwestorów z wymogami prawa". Wskazano również, że w dniu 1 czerwca 2007 r. zwrócono się do organu administracji architektoniczno-budowlanej w Sopocie o opinię co do zgodności przebudowy budynku przy ul. [...] z wymogami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i "konserwacji zabytków". Następnie stwierdzono, że otrzymana opinia oraz postanowienie z dnia [...] czerwca 2007 r. wraz ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym stały się podstawą do rozstrzygnięcia określonego w decyzji. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono też, że odmowa wykonania przez skarżących powykonawczej inwentaryzacji geodezyjnej spowodowała, że nie odniesiono się do legalizacji zagospodarowania działki oraz przebudowy budynku gospodarczego i budowy drewnianej wiaty.
Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu odwołania G. i A. M., decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r., powołując się na art. 138 § 2 k.p.a., uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy opisał stan sprawy poczynając od decyzji z [...] października 2006 r. Odnosząc się do decyzji organu I instancji stwierdził, że dostarczona przez skarżących ocena techniczna może być uznana za wystarczającą. Zaznaczył jednakże, że "wymóg sporządzenia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych nie został opatrzony warunkiem dołączenia stanowiska miejskiego konserwatora zabytków w zakresie ich wpływu na formę architektoniczną obiektu w chronionej zabudowie". W tej sytuacji, jak wskazał, "decyzja restrykcyjna nie ma podstawy faktycznej". Zaznaczył przy tym, że gdyby tak było, podstawę prawną stanowiłby art. 51 ust. 1 pkt 1, a nie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. Dalej stwierdził, że prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy będzie możliwe dopiero po uzyskaniu stanowiska konserwatora zabytków i zaznaczył, że obecnie powinien o nie wystąpić Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy odniósł się również do zarzutów odwołania stwierdzając, że organ I instancji wydał decyzję przed upływem dwóch miesięcy od wydania postanowienia z [...] kwietnia 2007 r. W tym zakresie powołał się na art. 57 § 1 i 3 k.p.a., i wskazał, że początkiem dwumiesięcznego terminu był dzień 24 kwietnia 2007 r., co powoduje, iż jego koniec przypadał na dzień 24 czerwca 2007 r., który był w niedzielę, co z kolei sprawiło, iż ostatecznie termin ten upływał w następnym dniu.
W skardze skarżący zarzucili naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego poprzez wydanie decyzji organu I instancji po upływie dwóch miesięcy od wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Uzasadniając skargę skarżący wskazał, że decyzja organu I instancji z [...] kwietnia 2007 r. została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 29 czerwca 2007 r., co przy uwzględnieniu art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., powoduje, iż termin wydania decyzji został przekroczony o sześć dni.
Poza wyżej opisanymi postępowaniami toczyły się jeszcze postępowania dotyczące drewnianej wiaty, w której ostatecznie decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nakazano rozbiórkę tego obiektu budowlanego oraz postępowanie w sprawie przebudowy budynku gospodarczego od strony nieruchomości przy ul. [...]. W tym drugim postępowaniu WSA w Gdańsku wyrokiem z dnia 19 września 2007 r. w sprawie II SA/Gd 375/07 uchylił decyzje organów obu instancji z uwagi na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Formułując zaś wskazania, co do dalszego postępowania zaakceptował stanowisko organu odwoławczego, iż sprawa robót budowlanych w budynku gospodarczym winna być załatwiona w trybie art. 50 ust. 1 pkt 1 i art. 51 ust. 1 prawa budowlanego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 14 listopada 2007 r. rozpatrując skargę G. i A. M. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2007 r., uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, aczkolwiek z powodów, które w skardze nie zostały wskazane. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie decyzja, o której mowa w art. 51 ust. 1 prawa budowlanego, a więc decyzja z dnia [...] czerwca 2007 r. została wydana zarówno w terminie ważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, jak i w terminie dwóch miesięcy od jego wydania. W konsekwencji Sąd przyjmuje, iż wystarczy, iż w terminach określonych w art. 50 ust. 4 i art. 51 ust. 1 prawa budowlanego zostanie wydana decyzja i nie jest konieczne, aby w tych terminach została ona doręczona. Sąd uznał, że z okoliczności tej sprawy, jak i innych spraw z udziałem skarżących, które były rozpatrywane przez Sąd, wynika, że trafnie organy nadzoru budowlanego stosują do robót budowlanych prowadzonych przez skarżących w budynku przy ul. [...] przepisy zawarte w art. 50 i 51 prawa budowlanego. Nie ulega wątpliwości, w szczególności wobec tego, że skarżący mimo wezwań Sądu nie przedłożyli dowodu zgłoszenia robót budowlanych, iż zgłoszenia robót budowlanych nie dokonali. Nie ulega też wątpliwości, w szczególności w świetle złożonej przez skarżących inwentaryzacji, że w wyniku tych robót budowlanych nie powstał nowy budynek, ani taka jego część, która mogłaby podlegać rozbiórce. Oznacza to, że nie można w sprawie stosować art. 48 lub 49b prawa budowlanego, lecz właśnie art. 51 tej ustawy. Przy czym skoro nie ulega wątpliwości, że skarżący nie uzyskali pozwolenia na budowę, to Sąd uznał, iż można w ich sprawie stosować art. 51 prawa budowlanego z wyłączeniem tych jego przepisów, które odnoszą się do usunięcia samowoli polegającej na istotnym odstąpieniu od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Sąd wskazał także, iż szczególne uprawnienia dowodowe dla organów nadzoru budowlanego przewidziane są w przepisach Prawa budowlanego. Na podstawie art. 50 ust. 3 może nałożyć na inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek przedstawienia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub obowiązek przedstawienia oceny technicznej bądź ekspertyzy tych robót budowlanych. Na podstawie art. 81c ust. 2 może nałożyć w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości robót budowlanych obowiązek dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Na podstawie art. 81 a ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a/ organ nadzoru budowlanego lub osoby działające z jego upoważnienia mają prawo wstępu do obiektu budowlanego lub na teren budowy. Na podstawie art. 81a ust. 2 i 3 osoby te mogą wykonywać czynności kontrolne nawet pod nieobecność inwestora lub właściciela (zarządcy) obiektu budowlanego. Udaremnianie tych czynności zagrożone jest odpowiedzialnością karną (art. 91 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego). Zdaniem Sądu I instancji w niniejszej sprawie organ I instancji nie poczynił żadnych ustaleń, co do zgodności z prawem we wskazanym wyżej znaczeniu wykonanych robót budowlanych. Jego decyzja, w ocenie Sądu, opiera się na ustaleniu, że mimo nałożenia takiego obowiązku w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych, nie złożono ekspertyzy technicznej. Jednakże żaden przepis prawa nie uzależnia wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego od wykonania obowiązków nałożonych w postanowieniu wydanym na podstawie art. 50 ust. 3. Jak wykazano obowiązki, które można nałożyć na podstawie art. 50 ust. 3 prawa budowlanego są jednym z wielu środków dowodowych służących poczynieniu ustaleń koniecznych do podjęcia decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. Nie można zatem niezłożenia ekspertyzy utożsamiać z ustaleniem, iż wykonane roboty budowlane nie są zgodne z prawem. Jeżeli obowiązki nałożone w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych nie zostaną wykonane organ nadzoru budowlanego musi innymi dostępnymi środkami dowodowymi ustalić istotne w sprawie okoliczności faktyczne. Nie zrozumiałe dla Sądu I instancji jest to, w jaki sposób na wynik sprawy w pierwszej instancji wpływa pismo Urzędu Miasta Sopot z [...] czerwca 2007 r. oraz postanowienie Prezydenta Miasta Sopot z tego samego dnia. Poza stwierdzeniem, że dokumenty te były podstawą rozstrzygnięcia nie wyjaśniono w uzasadnieniu decyzji organu I instancji ich znaczenia dla rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu dokumenty te nie mogły być żadną podstawą decyzji administracyjnej. Sąd podniósł, że w obowiązującym od 26 sierpnia 2006 r. miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dla części Sopotu, uchwalonym w dniu 27 stycznia 2006 r. (Dz.Urz. Woj. Pomorskiego Nr 78, poz. 1607), ustalono m.in. ochronę konserwatorską obiektu położonego przy ul. [...] (§ 5 pkt 4 lit. c/ uchwały w sprawie planu). Konsekwencją objęcia ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest konieczność uzgadniania z wojewódzkim konserwatorem zabytków pozwolenia na budowę (art. 39 ust. 3 prawa budowlanego). Pozwala to organom administracji architektoniczno-budowlanej na objęcie kontrolą pod względem ochrony zabytków także tych robót budowlanych, które co do zasady nie wymagają pozwolenia na budowę i mogą być realizowane na podstawie zgłoszenia robót budowlanych. W ten sposób organ administracji architektoniczno-budowlanej może doprowadzić do tego, że nawet przy robotach budowlanych, które co do zasady nie wymagają pozwolenia na budowę, z uwagi na potrzebę ochrony zabytków będzie wymagane pozwolenie na budowę, co pociągnie za sobą obowiązek uzgadniania na podstawie art. 39 ust. 3 prawa budowlanego decyzji o pozwoleniu na budowę z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Oczywiście w niniejszej sprawie organ administracji architektoniczno-budowlanej był pozbawiony możliwości uruchomienia wskazanej procedury, gdyż skarżący roboty budowlane rozpoczęli samowolnie, a więc bez wymaganego zgłoszenia. Dlatego obecnie organy nadzoru budowlanego są uprawnione, jeżeli uznają, iż wymaga tego ochrona zabytków, nałożyć na skarżących obowiązek uzyskania uzgodnienia dokonanych robót budowlanych w budynku, który jest objęty ochroną na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Podstawą nałożenia tego obowiązku jest art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, w którym stanowi się, że organ nadzoru budowlanego poza obowiązkiem wykonania określonych robót budowlanych może nałożyć też obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Sąd I instancji przyjął, że organ nadzoru budowlanego może nałożyć na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego na samowolnych inwestorów obowiązek uzyskania tych uzgodnień, które należałoby uzyskać, gdyby inwestorzy dokonali zgłoszenia prowadzenia robót budowlanych. Przedstawiona wykładnia zakłada też, że organy zobowiązane do uzgodnienia nie mogą się od tego obowiązku uchylić z tego powodu, że roboty budowlane zostały wykonane. Ponadto uzgodnienie musi być dokonane w takiej formie, jaka byłaby wymagana, gdyby było one dokonywane w związku ze zgłoszeniem robót budowlanych i następnie decyzją zobowiązującą do uzyskania pozwolenia na budowę. Oznacza to, że także samowolny inwestor będzie miał prawo kwestionować stanowisko konserwatora zabytków przed organem II instancji i ewentualnie przed sądem administracyjnym. W ten sposób z jednej strony zapewnia się ochronę zabytków, zaś z drugiej stwarza się możliwość realnej ochrony uprawnień samowolnego inwestora przed nadmierną ingerencją organów władzy publicznej. Mając na uwadze wskazane uchybienia organu I instancji i nakreślony sposób postępowania widać wyraźnie, że decyzja organu drugiej instancji została podjęta z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a. W niniejszej sprawie w decyzji organu odwoławczego nie wskazano jakie były rzeczywiste uchybienia organu I instancji. Nie dostrzeżono bowiem, iż organ I instancji nie poczynił koniecznych do wydania decyzji opartej na art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego ustaleń. Stwierdzenie, iż ocena techniczna jest wystarczająca, gdyż odpowiedzialność za nią ponosi jej autor niczego nie wyjaśnia. Ocena ta jako dowód w postępowaniu administracyjnym jest podstawą dokonania określonych istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń. W tym przypadku, mając na uwadze przedstawiony cel art. 51 prawa budowlanego winna ona być podstawą ustaleń, czy wykonane roboty budowlane są zgodne z prawem, ściślej, czy są zgodne z przepisami techniczno-budowlanymi i zasadami wiedzy technicznej. Należało też konkretnie wyjaśnić jakie postępowanie wyjaśniające winien przeprowadzić organ pierwszej instancji. Nie można było ograniczyć się do bardzo nieprecyzyjnego sformułowania, iż "prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy będzie możliwe dopiero po uzyskaniu stanowiska konserwatora zabytków". Sąd wskazał, że należało szczegółowo przedstawić tryb uzyskania tego stanowiska, tak jak przedstawione to zostało przy ocenie decyzji organu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że podejmując zaskarżoną decyzję w sposób istotny dla wyniku sprawy naruszono art. 138 § 2 k.p.a. uchylając decyzje organu pierwszej instancji i przekazując mu sprawę do ponownego rozpatrzenia bez wyraźnego wskazania zakresu koniecznego do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Natomiast podejmując decyzję organ I instancji w sposób istotny dla wyniku sprawy naruszył art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego przyjmując, że podstawą do wydania tej decyzji jest fakt, iż nie wykonano właściwie obowiązków nałożonych postanowieniem wydanym na podstawie art. 50 ust. 3 prawa budowlanego. Nadając takie znaczenie dla decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego obowiązkom nałożonym w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych, naruszono też w sposób istotny dla wyniku sprawy art. 50 ust. 3 prawa budowlanego. Przepis ten zawiera bowiem szczególne uprawnienie dowodowe, a nie uprawnienie do nałożenia obowiązków, które będą sankcjonowane decyzją wydawaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. Ponadto nie dokonując ustaleń, które są istotne dla wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego w sposób istotny dla wyniku sprawy naruszono też art. 7 k.p.a. Te wszystkie uchybienia sprawiają, że Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu organ I instancji uwzględni przedstawioną wykładnię art. 51 ust. 1 pkt 1 i art. 50 ust. 3 prawa budowlanego. W związku z tym przy pomocy wskazanych wyżej środków dowodowych ustali jaka jest wartość z punktu widzenia zasad wiedzy technicznej i przepisów techniczno-budowlanych wykonanych przez skarżących robót budowlanych, w szczególności, czy z tego punktu widzenia można je uznać za zgodne z prawem. Następnie w zależności od wyniku tych ustaleń nałoży na inwestorów obowiązek wykonania określonych robót budowlanych lub określonych czynności, przy czym pod pojęciem "określonych czynności" można rozumieć także nałożenie obowiązku uzgodnienia wykonanych robót budowlanych z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków albo Prezydentem Miasta Sopot (Miejskim Konserwatorem Zabytków w Sopocie), jeżeli w chwili podejmowania decyzji na podstawie odpowiedniego porozumienia przekazano mu kompetencje do uzgadniania decyzji o pozwoleniu na budowę przy obiektach budowlanych objętych ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Sąd wskazał, że organ I instancji będzie miał też na uwadze, iż art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego można stosować także do robót już wykonanych (art. 51 ust. 7 prawa budowlanego). Oznacza to, że wówczas może wydać także postanowienie, o którym mowa w art. 50 ust. 3 prawa budowlanego, ale bez części dotyczącej wstrzymania robót budowlanych, gdyż jest ona w takiej sytuacji zbędna. Organ nadzoru budowlanego I instancji uwzględni też wskazania sformułowane w sprawie II SA/Gd 359/07, z których wynika, aby budowę balkonu od strony nieruchomości przy ul. [...] włączyć do postępowania w sprawie przebudowy budynku przy ul. [...]. W związku z tym, że na skutek wyroku w sprawie II SA/Gd 375/07 nie jest zakończona sprawa przebudowy budynku gospodarczego oraz że podstawa prawna prowadzenia tej sprawy też zasadza się na art. 51 ust. 1 prawa budowlanego, a także dlatego że ten budynek gospodarczy łączy się z budynkiem przy ul. [...] można tę sprawę również połączyć z niniejszą sprawą. Sąd przyjął w niniejszej sprawie, iż Miasto Sopot brało udział w tym postępowaniu, gdyż doręczano mu decyzje administracyjne, jednakże uwaga ta jest konieczna, gdyż istnieje prawdopodobieństwo, iż decyzje doręczano Gminie nie z uwagi na to, iż jest stroną postępowania, w związku z czym Sąd uznał za konieczne zwrócenie na to uwagi, aby nie zachodziły w przyszłości uchybienia przepisom postępowania stanowiące podstawę do wznowienia postępowania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, opartą na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię, a to art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm., dalej: Prawo budowlane) w zw. z art. 51 ust. 7 prawa budowlanego oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 6 k.p.a., poprzez zobowiązanie organów nadzoru budowlanego do nieprawidłowego stosowania art. 50 ust. 3 prawa budowlanego, co przejawia się w nakazaniu nałożenia na stronę obowiązków wskazanych w tym przepisie bez wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych na podstawie art. 50 ust. 1 prawa budowlanego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że zawarte w zaskarżonym wyroku zobowiązanie organów nadzoru budowlanego do stosowania art. 50 ust. 3 prawa budowlanego w ten sposób, że obowiązki przewidziane w tym przepisie miałyby być nakładane na stronę inaczej, niż w treści postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, o którym mowa w art. 50 ust. 1 prawa budowlanego, należy uznać za nieprawidłowe. Po pierwsze, przedstawiona przez Sąd I instancji interpretacja art. 51 ust. 7 prawa budowlanego nie znajduje oparcia w zasadach egzegezy przepisów prawnych. Skoro literalna wykładnia art. 51 ust. 7 prawa budowlanego daje jednoznaczny rezultat to nieuprawnione jest sięganie po inne metody wykładni (istotne, że Sąd I instancji nie wskazał, która wykładnia doprowadziła ten Sąd do przekonania, iż art. 51 ust. 7 prawa budowlanego traktuje również o niewymienionym w jego treści art. 50 ust. 3 prawa budowlanego). Po wtóre rozszerzająca wykładnia art. 51 ust. 7 prowadząca do stanowiska o możliwości stosowania przez organy nadzoru budowlanego art. 50 ust. 3 prawa budowlanego w sytuacjach nie przewidzianych przez ustawodawcę, stanowi w ocenie skarżącego naruszenie art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. Interpretacja taka przyznaje wszak możliwość nakładania obowiązków, o których mowa w art. 50 ust. 3, na adresata postanowienia w innych przypadkach niż te, które zostały wskazane w treści przedmiotowego przepisu, co jest niedopuszczalne w demokratycznym państwie prawa. Sąd stwierdził również, że treść art. 50 ust. 3 jednoznacznie wyklucza możliwość nałożenia na stronę obowiązków, o których mowa w tym przepisie, w inny sposób jak tylko w treści postanowienia wydanego na podstawie art. 50 ust. 1 prawa budowlanego. Wreszcie, nałożenie na stronę obowiązków w trybie art. 50 ust. 3 prawa budowlanego, z pominięciem postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, pozbawiłoby adresata tych obowiązków możliwości kwestionowania takiego postanowienia przed wydaniem przez organ nadzoru budowlanego decyzji w sprawie.
Skargę kasacyjną wnieśli także G. i A. M., reprezentowani przez radcę prawnego A. M., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie o uchyleniu decyzji obu organów z przyczyny opisanej w zarzutach skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 7 i 8 Konstytucji RP w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane w z w. z art. 51 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy przez błędną wykładnię,
2) obrazę przepisów postępowania, a to art. art. 1 pkt 1, 6, 7, 8, 10, 12 w zw. z art. 57 pkt 5 k.p.a. oraz art. 110 k.p.a. poprzez uznanie przez Sąd, że organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję w terminie dwóch miesięcy od dnia doręczenia skarżącym postanowienia o wstrzymaniu robót, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku jako podstawę prawną skargi wskazali obrazę art. 57 pkt 5 k.p.a. przez organ I instancji, który wydał zaskarżoną decyzję datowaną na [...] czerwca 2007 r., co skutkowało, iż sporna decyzja została wydana po upływie dwóch miesięcy od daty wydania postanowienia o wstrzymaniu robót na nieruchomości położonej w S. ul. [...]. Taka podstawa prawna powinna skutkować umorzeniem postępowania. WSA w Gdańsku badając skargę w ogóle nie odniósł się do stanowiska skarżących w zakresie treści art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. Skarżący jednoznacznie wypowiadali się, że decyzja aby została wydana musi być ogłoszona dla strony, bo dopiero wówczas wywołuje skutki prawne. Sąd w uzasadnieniu wyroku powołał się na okoliczność, iż w jego opinii wydanie decyzji w rozumieniu art. 50 ust. 4 prawa budowlanego oznacza datę wpisaną na decyzji jako data sporządzenia decyzji, bez konieczności doręczenia decyzji. Zdaniem skarżących stanowisko Sądu nie znajduje uzasadnienia prawnego w przepisach k.p.a. Skarżący wskazali, że Sąd bezkrytycznie przyjął, iż data postawiona na decyzji, tj. [...] czerwiec 2007 r. (dzień ustawowo wolny od pracy – sobota) stanowiła datę sporządzenia decyzji, pomimo szeregu wątpliwości formalno-prawnych wynikających z przebiegu sprawy, bezprawnych zachowań organu I instancji i w konsekwencji sporządzania szeregu dokumentów wbrew przepisom prawa przez organ I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej będąc związany jej zarzutami.
W przedmiotowej sprawie skargi kasacyjne od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchylającego decyzje organów obu instancji nadzoru budowlanego wnieśli Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Gdańsku oraz inwestorzy G. i A. małż. M.. Zarzuty obu skarg kasacyjnych zostały przytoczone powyżej niniejszego uzasadnienia.
I. Naczelny Sąd Administracyjny oceniając zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej organu uznał brak usprawiedliwionych podstaw tychże zarzutów.
Przede wszystkim trzeba zauważyć, iż w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny już trzykrotnie kontrolował wydane przez organy nadzoru budowlanego decyzje, które z powodu ich wadliwości i naruszania przepisów prawa budowlanego wymagały uchylenia.
Także w niniejszym postępowaniu Sąd pierwszej instancji po wnikliwej ocenie całokształtu materiałów sprawy stwierdził konieczność uchylenia decyzji obu instancji z powodu wadliwości postępowania przeprowadzonego przez organy. Wadliwość tego postępowania została wykazana w obszernym i wyczerpującym uzasadnieniu wyroku tegoż Sądu, który w sposób katedralny dokonał wykładni przepisów art. 50 i 51 prawa budowlanego, umożliwiając organom prawidłowe ich zastosowanie przy ponownym rozpoznawaniu sprawy a równocześnie zapobiegając ponownym błędnym rozstrzygnięciom.
Sąd pierwszej instancji przede wszystkim jednoznacznie wyjaśnił, iż w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy naprawcze art. 50 i 51 prawa budowlanego. To stanowisko podziela Naczelny Sąd Administracyjny zważywszy na zasadną argumentację przeprowadzonej interpretacji wskazanych przepisów art. 50 i 51 prawa budowlanego. Zarzut skargi kasacyjnej kwestionujący wykładnię art. 50 ust. 3 w zw. z art. 51 ust. 7 prawa budowlanego jest pozbawiony słuszności, a jego uzasadnienie sprowadza się do niedopuszczalnej polemiki ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji. Wyjaśnić należy, iż zgodnie z treścią art. 50 ust. 1 prawa budowlanego właściwy organ postanowieniem wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych.
Ustęp 3 art. 50 stanowi, iż w ww. postanowieniu "można" nałożyć obowiązek przedstawienia w terminie 30 dni od doręczenia postanowienia, inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyz.
Analiza ust. 3 art. 50 prowadzi do wniosku, że organ uznaniowo może nałożyć obowiązek przedstawienia wykazanych dowodów, gdy w jego ocenie są niezbędne do podjęcia decyzji w trybie art. 51 ust. 1 prawa budowlanego. Oznacza to, że ust. 3 art. 50 pozwala na przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego ww. dowodami, które pozwala na podjęcie dalszych czynności w trybie art. 51 ust. 1 w celu legalizacji wykonanych robót budowlanych.
W świetle utrwalonego orzecznictwa NSA i WSA treść art. 50 ust. 1 może mieć zastosowanie tylko do robót budowlanych, które w dacie wydania postanowienia o ich wstrzymaniu nie zostały jeszcze zakończone. Wykładnia ta znajduje uzasadnienie w aspekcie treści art. 51 ust. 7 prawa budowlanego, wg którego przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 art. 51 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane (inne niż określone art. 48 lub 49b) zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. W takim przypadku, czyli do robót już wykonanych zbędne jest wydawanie postanowienia o wstrzymaniu ich wykonania jak i nakazywanie zaniechania dalszych robót (wide wyrok WSA w Lublinie z dnia 23 lutego 2006 r. II SA/Lu 73/06; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2007 r. II OSK 861/06).
Uwzględniając powyższe stanowisko interpretacyjne oparte na zasadach wykładni celowościowej stwierdzić należy, iż uprawniony organ może wydać decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 prawa budowlanego po skorzystaniu wcześniejszym z postępowania wyjaśniającego na podstawie dowodów określonych art. 50 ust. 3 w postanowieniu wstrzymującym roboty budowlane, jak też może zgodnie z art. 51 ust. 7 prawa budowlanego wydać decyzję z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 prawa budowlanego po skorzystaniu z uprawnień dowodowych art. 50 ust. 3, w sytuacji gdy zbędne było wydanie postanowienia wstrzymującego roboty budowlane wobec ich zakończenia.
Jak zaznaczono wcześniej treść art. 50 ust. 3 wskazuje na brak przymusu nakładania przewidzianych tym przepisem obowiązków, co równocześnie nie oznacza, iż wyklucza się możliwość ich nałożenia, mimo braku podstaw do wydania postanowienia z art. 50 ust. 1 o wstrzymaniu robót.
Odrębne stanowisko autorki skargi kasacyjnej jest niezasadne.
Należy też zauważyć, iż dokładna lektura uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji oraz zawartych w nim wskazań Sądu co do dalszego postępowania wykluczają postawienie zarzutu organu podniesionego w skardze kasacyjnej jakoby Sąd ten zobowiązywał organy nadzoru budowlanego do nieprawidłowego stosowania art. 50 ust. 3 prawa budowlanego. Z uwagi na wykazaną nieudolność postępowania przed organami nadzoru budowlanego oraz wykazaną wadliwość tego postępowania skutkującą konieczność uchylenia zaskarżonych decyzji Sąd pierwszej instancji bardzo szczegółowo poinstruował organy nadzoru budowlanego jakie czynności dowodowe winny być przeprowadzone w celu należytego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy oraz możliwości poprawnego merytorycznego jej rozstrzygnięcia. Sąd w tym celu też wskazał organom przepisy prawa stanowiące podstawę przeprowadzenia i zebrania niezbędnych dowodów dla sprawy jak i dokonał wiążącej dla organów wykładni, wskazanych przepisów prawa materialnego, zapewniających poprawność rozstrzygnięcia merytorycznego. Polemiczne stanowisko autorki skargi kasacyjnej nie mogło podważyć słusznej oceny oraz wskazań Sądu pierwszej instancji co do dalszego postępowania, które z mocy art. 153 § 1 p.p.s.a. są wiążące dla organów.
II. W odniesieniu do zarzutów skargi kasacyjnej małż. M. Naczelny Sąd Administracyjny także nie podzielił ich zasadności.
Pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest zarzut naruszenia przepisów art. 7 i 8 Konstytucji RP w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 4 prawa budowlanego. Wskazane przepisy ustrojowe art. 7 i 8 Konstytucji RP nie zostały w żaden sposób naruszone, albowiem jak wykazał Sąd pierwszej instancji w przeprowadzonej wnikliwej ocenie prawnej, art. 50 ust. 4 prawa budowlanego został prawidłowo zastosowany.
Sąd zwrócił uwagę na różnice w określeniu utraty ważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych (dwa miesiące od dnia doręczenia postanowienia – art. 50 ust. 4 prawa budowlanego oraz terminu wydania decyzji wskazanych w art. 51 ust. 1 prawa budowlanego (dwa miesiące od dnia wydania postanowienia o wstrzymaniu robót – art. 51 ust. 1 prawa budowlanego).
Jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji zachodzi różnica między określeniem terminu w art. 50 ust. 4 prawa budowlanego a określeniem terminu w art. 51 ust. 1 prawa budowlanego. Z akt sprawy wynika, że postanowienie z dnia [...] kwietnia 2007 r. o wstrzymaniu robót budowlanych doręczono skarżącemu [...] kwietnia 2007 r. a skarżącej G. M. 26 kwietnia 2007 r. Termin do wydania decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 prawa budowlanego upływał 23 czerwca 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż zachowany został termin określony art. 51 ust. 1 prawa budowlanego, gdyż decyzja została wydana [...] czerwca 2007 r. Przepis art. 50 ust. 4 mówi o terminie doręczenia postanowienia wstrzymującego, natomiast przepis art. 51 ust. 1 prawa budowlanego mówi o terminie wydania decyzji.
Z tej przyczyny nie ma znaczenia kiedy decyzja ta została nadana w Urzędzie Pocztowym jak i data jej doręczenia adresatom.
W tej sytuacji prawidłowe jest stanowisko ocenne Sądu pierwszej instancji, iż decyzja z dnia [...] czerwca 2007 r. na podstawie art. 51 ust. 1 prawa budowlanego została wydana w terminie ważności postanowienia o wstrzymaniu robót jak i w terminie dwóch miesięcy od wydania jego.
Jeśli chodzi o drugi zarzut skargi kasacyjnej małż. M. stwierdzić trzeba, że jest także niezasadny wobec ustalenia i oceny wyżej przedstawionej, iż zachowano termin do wydania decyzji z art. 51 ust. 1 prawa budowlanego w zw. z art. 50 ust. 4 prawa budowlanego.
Kwestionowanie w skardze kasacyjnej stanowiska ocennego Sądu pierwszej instancji, które zostało przez ten Sąd logicznie uzasadnione i podzielone przez Naczelny Sąd Administracyjny nie podważa trafności rozstrzygnięcia. Zaś przytoczone przez skarżących przypadki naruszeń prawa ze strony organów nadzoru budowlanego pozostają poza granicami skargi kasacyjnej – bowiem w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zarzutami skargi kasacyjnej, które to zarzuty wyznaczają granice rozpoznawania sprawy. Żadne inne okoliczności oprócz podniesionych zarzutów w podstawach skargi kasacyjnej nie mogą być przedmiotem oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny.
W podsumowaniu powyższych rozważań stwierdzić należy, iż obie skargi kasacyjnej jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw podlegały oddaleniu. Z mocy art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło