II FSK 1371/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grzegorz Krzymień po rozpoznaniu w dniu 4 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. P. GmbH w E. (Niemcy) od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 837/09 w sprawie ze skargi H. P. GmbH w E. (Niemcy) na decyzję Ministra Finansów z dnia 23 marca 2009 r., nr [...] w przedmiocie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego postanawia oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 25 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 837/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę H. P. GmbH z siedzibą w E. na decyzję Ministra Finansów z dnia 23 marca 2009 r. w przedmiocie odmowy zmiany postanowienia w sprawie interpretacji umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Skargę odrzucono na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a.") z powodu wniesienia po upływie ustawowego terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. Jak wskazano w uzasadnieniu powyższego postanowienia, zaskarżona decyzja została doręczona pełnomocnikowi Strony skarżącej 26 marca 2009 r., co wynikało ze znajdującego się w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru. Strona została pouczona o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Ministra Finansów w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Skarga została nadana w urzędzie pocztowym bezpośrednio na adres Sądu I instancji w dniu 22 kwietnia 2009 r. Do Sądu wpłynęła w dniu 27 kwietnia 2009 r. Sąd przekazał ww. skargę Ministrowi Finansów w dniu 28 kwietnia 2009 r. Odrzucając skargę Sąd I instancji orzekł, powołując pogląd wypracowany na gruncie procedury cywilnej, iż skargę wniesioną bezpośrednio do sądu administracyjnego, sąd ten powinien przekazać do organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, a dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi decydująca jest data nadania tejże skargi przez Sąd w Urzędzie Pocztowym. Za datę wniesienia skargi w rozpatrywanej sprawie uznano więc dzień 28 kwietnia 2009 r., co oznaczało uchybienie 30-dniowemu terminowi, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia Spółka wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania zarzucając: - błędną wykładnię art. 83 § 1 i § 2 w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a.: Sąd przyjął, iż termin wniesienia skargi miał miejsce w dniu 28 kwietnia 2009 r., podczas gdy było to w dniu 27 kwietnia 2009 r., a tym samym został zachowany termin z art. 53 §1 p.p.s.a. - naruszenie art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, gdyż Sąd odmówił rozpoznania sprawy, mimo, iż przepisy Konstytucji uprawniają podatników do możliwości weryfikacji ich sprawy przez organy sądowe. W uzasadnieniu powyższych zarzutów zgodzono się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż termin do wniesienia skargi w niniejszej sprawie upływał w dniu 27 kwietnia 2009 r., a w zaistniałej sytuacji decydujące znaczenia miała data przekazania przez Sąd sprawy do właściwego organu. Zdaniem Spółki rozstrzygająca nie jest jednak czynność materialno - techniczna w postaci nadania skargi w urzędzie pocztowym, a przekazanie skargi Ministrowi Finansów. Pod tym pojęciem Strona rozumie datę wydania w Sądzie stosownego zarządzenia przez Przewodniczącego Wydziału. Skoro bowiem do zarządzeń stosuje się przepisy o postanowieniach, a zgodnie z art. 164 p.p.s.a. postanowienia wydane na posiedzeniu niejawnym wiążą od chwili podpisania wraz uzasadnieniem, a zatem i treścią zarządzenia Sąd jest związany od daty jego sporządzenia (w rozpatrywanej sprawie od dnia 27 kwietnia 2009 r.). Uzasadniając zarzut naruszenia przepisów Konstytucji RP autor skargi kasacyjnej podniósł, iż zaskarżonym postanowieniem Sąd bezpośrednio ograniczył prawa Strony poprzez odmowę weryfikacji stanowiska wyrażonego przez organ władzy wykonawczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie spór koncentruje się wokół wykładni art. 54 § 1 w zw. z art. 53 § 1 i 83 § 3 p.p.s.a., a dokładnie stwierdzenia, że w świetle tych przepisów - w sytuacji, gdy skarżący wniósł za pośrednictwem poczty skargę bezpośrednio do Sądu i następnie Sąd przesłał ją za pośrednictwem poczty do właściwego organu - za dzień wniesienia skargi należy uznać dzień, w którym Sąd wysłał skargę do organu. W konsekwencji tego, jeżeli czynność Sądu nastąpiła po upływie 30 dni od daty doręczenia skargi skarżącemu, to właśnie jego obciążają negatywne skutki przekroczenia terminu - odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Przy tak zakreślonym przedmiocie sporu, Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu. Termin do wniesienia skargi w rozpatrywanej sprawie upływał w dniu 27 kwietnia 2009 r. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału skargę przesłano właściwemu organowi w dniu 28 kwietnia 2009 r., a zatem po upływie ustawowego 30-dniowego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu Strony, zgodnie z którym terminem przekazania skargi organowi administracji jest dzień wydania stosownego zarządzenia przez Przewodniczącego Wydziału, a nie termin faktycznej wysyłki pocztowej z Sądu. Zarządzenie o przekazaniu pisma Strony właściwemu organowi jest poleceniem Przewodniczącego Wydziału skierowanym do pracowników administracyjnych Sądu wykonania określonej czynności. Analogicznie jak w przypadku czynności Strony, kiedy o dacie wniesienia pisma decyduje czynność materialno - techniczna nadania przesyłki w placówce pocztowej (art. 83 § 3 p.p.s.a.), również w przypadku przekazywania przez Sąd skargi właściwemu organowi administracji znaczenie ma taka sama czynność materialno - techniczna. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. postanowienie z dnia 27 lutego 2009 r., sygn. akt I FSK 1597/08, postanowienie z dnia 17 listopada 2008 r., sygn. akt I FSK 1250/08, postanowienie z dnia 4 września 2008 r., sygn. akt I FSK 687/08 - dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Trafnie również Sąd I instancji stanowisko swoje poparł poglądami ugruntowanymi w postępowaniu cywilnym, na które kilkukrotnie powołuje się ustawodawca w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnośnie bowiem podobnych uregulowań dotyczących składania środków odwoławczych w postępowaniu cywilnym, Sąd Najwyższy wyraził podobny pogląd w uchwale połączonych Izb Cywilnej i Administracyjnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 28 listopada 1987 r. III CZP 33/87 - OSNCP 1988/6/73 oraz w postanowieniu z 14 listopada 1973 r., II CZ 183/73 - OSPiKA 1974, nr 5, poz. 97. Stanowisko takie przyjmują również przedstawiciele doktryny, twierdząc, iż w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub za pośrednictwem niewłaściwego organu administracji publicznej, sąd ten lub organ powinien przekazać sprawę właściwemu organowi, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., decyduje data nadania skargi przez sąd (lub organ) pod adres właściwego organu (vide "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", T. Woś i in., LexisNexis, wyd. I, Warszawa 2005 r.). Za oczywiście bezzasadny należy uznać zarzut błędnej wykładni art. 83 § 1 i § 2 p.p.s.a. Przepisy te stanowią, iż terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego, a jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Jak wynika z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej, Spółka zgadza się z ustaleniem Sądu, iż 30 - dniowy termin do wniesienia skargi upływał w dniu 27 kwietnia 2009 r. Niezrozumiałym jest również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 77 ust. 2 Konstytucji RP poprzez odmowę rozpoznania sprawy mimo, że przepisy Konstytucji RP uprawniają podatników do weryfikacji sprawy przez sądy. Powołany przepis stanowi, iż ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Brak kontroli sądowej zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji Ministra Finansów wynika z niedbałego działania profesjonalnego pełnomocnika Spółki, a nie uregulowań ustawowych. O warunkach realizacji swojego uprawnienia Strona została pouczona pismem doręczającym decyzję organu podatkowego II instancji. Nadmienić również należy, iż Spółka udzieliła pełnomocnictwa do wniesienia skargi profesjonalnemu pełnomocnikowi, który nie zadbał o prawidłowe wniesienie skargi, co pozbawiło Stronę możliwości skorzystania z prawa do sądu. Wnoszący skargę, przesyłając ją do Sądu zamiast do organu, bierze na siebie ryzyko wskazanej powyżej konsekwencji swojego działania wbrew pouczeniu o sposobie i terminie wniesienia skargi, jakie zostało doręczone wraz z decyzją. Mając na uwadze bezzasadność powyższych zarzutów skargi kasacyjnej, wobec nie naruszenia prawa przez Sąd I instancji, należało - na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i § 3 p.p.s.a. - orzec jak w sentencji.