I OSK 1172/09
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-01-15
Skład orzekający: Anna Lech, Anna Łukaszewska-Macioch, Monika Nowicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kwota alimentów otrzymanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w tym alimentów za zaległe okresy, stanowi dochód rodziny przy ustalaniu prawa do zaliczki alimentacyjnej, mimo uchylenia przepisu definiującego uzyskanie dochodu z tytułu alimentów?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że kwota alimentów otrzymanych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w tym za zaległe okresy, nadal stanowi dochód rodziny przy ustalaniu prawa do zaliczki alimentacyjnej. Sąd podkreślił, że uchylenie przepisu definiującego 'uzyskanie dochodu' nie wpłynęło na definicję 'dochodu' w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, która nadal obejmuje alimenty.Stan faktyczny
E. P. odmówiono przyznania zaliczek alimentacyjnych z powodu przekroczenia kryterium dochodowego rodziny. Skarżąca twierdziła, że kwota alimentów otrzymanych w 2006 r. nie powinna być wliczana do dochodu rodziny po zmianach prawnych wprowadzonych ustawą z dnia 24 maja 2007 r. Zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddaliły jej argumentację, uznając, że alimenty nadal stanowią dochód. Skarga kasacyjna E. P. została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędzia WSA del. Monika Nowicka (spr.) Protokolant Barbara Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2009 r. sygn. akt IV SA/Wr 27/09 w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przyznania zaliczki alimentacyjnej oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2009 r. (sygn. akt IV SA/Wr 27/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] września 2008 r. nr [...], którą odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania zaliczki alimentacyjnej.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Decyzją - działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta Zgorzelec - Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Zgorzelcu z dnia [...] października 2007 r. nr [...] odmówiono przyznania E. P. zaliczek alimentacyjnych na I. P. i K. P.
Następnie E. P. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności w/w decyzji podnosząc, że przy jej wydawaniu nie uwzględniono - obowiązującego wówczas - stanu prawnego, który został zmieniony od dnia 6 lipca 2007 r.
W wyniku rozpatrzenia wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze decyzją z dnia [...] października 2007 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji odmawiającej przyznania zaliczki alimentacyjnej.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył treść przepisów art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, według których zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł. Ponadto wskazano na art. 18 ust. 2 ustawy o zaliczce (...) nakazujący, w sprawach niej nie uregulowanych, stosować odpowiednio przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są z nią sprzeczne.
Kolegium przytoczyło również ustawową definicję dochodu, zawartą w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, według której dochodem - w rozumieniu tego przepisu - są również alimenty na rzecz dzieci, choć nie są one opodatkowane na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zaznaczono też, że - zgodnie z art. 8 ust. 4 ustawy o zaliczce (...) - do dochodu rodziny nie wlicza się otrzymywanej zaliczki. Natomiast dochodem rodziny, co wynika z art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Zgodnie natomiast z art. 5 ust.3 tej ustawy w przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym zasiłek rodzinny nie przysługuje.
Kolegium wskazało dalej, że rodzina E. P. składała się z trzech osób, a jej wniosek dotyczył zaliczek alimentacyjnych na okres zasiłkowy od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. a wobec tego, do ustalenia dochodu należało wziąć pod uwagę dochody rodziny z 2006 r. obejmujące następujące pozycje: kwotę 110,20 zł. dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, wynikającego z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgorzelcu z dnia [...] lipca 2007 r., kwotę 4.800 zł. zaliczki alimentacyjnej, kwotę 1. 440 zł. stypendiów szkolnych oraz kwotę 800 zł. tytułem alimentów, wynikających z jej oświadczenia. Dodatkowo organ do dochodu rodziny doliczył również kwotę 100.000 zł. alimentów na rzecz dzieci, jakie rodzina otrzymała w marcu 2006 r. oraz odjął od dochodu kwotę 4.800,00 zł zaliczek alimentacyjnych. Powyższe sumy oraz fakt ich otrzymania nie był w sprawie sporny. Wyjaśniono też, iż otrzymana kwota alimentów stanowiła alimenty wypłacone za zaległe okresy, w tym okresy poprzedzające rok 2006. Uwzględnienie przez organ całego dochodu rodziny z 2006 r., czyli kwoty 102.350,20 zł, spowodowało jednak, że w przypadku E. P. przekroczone zostało znacznie (bo o 2.843,06 zł) kryterium dochodowe na osobę w rodzinie i w związku z tym nie było podstaw do przyznania wnioskodawczyni żądanych zaliczek alimentacyjnych.
Rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze zaznaczyło również, że ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 109, poz. 747) w art. 1 pkt g uchylono w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych przepis art. 3 pkt 23 lit. e, który stanowił, że utratą dochodu była utrata dochodu spowodowana nieotrzymywaniem części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych. Analogicznie też przepisem art. 1 pkt h ustawy nowelizującej, uchylony został przepis art. 3 pkt 24 lit. e ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiący, że uzyskaniem dochodu jest uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem całości lub części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych. Ustawa nowelizująca z dnia 24 maja 2007 r. - zdaniem Kolegium - w żaden sposób jednak nie wyeliminowała z pojęcia dochodu, obliczanego na potrzeby świadczeń rodzinnych, czy zaliczek alimentacyjnych, alimentów na rzecz dzieci. Ten element dochodu był i jest wymieniony w art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych i ustawa z dnia 24 maja 2007 r. tego stanu prawnego nie zmieniła. Zatem dochód z tytułu alimentów na rzecz dzieci, uzyskany przez rodzinę w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy był i jest wliczany do dochodu rodziny, od wysokości którego m. in. uwarunkowano prawo do zaliczek alimentacyjnych. W związku z tym - wg organu - nie było podstaw by przy rozpatrywaniu wniosku strony o przyznanie zaliczek alimentacyjnych na okres zasiłkowy, rozpoczynający się od dnia 1 września 2007 r. pomniejszać, czy powiększać dochód jej rodziny z 2006 r. o kwoty alimentów na rzecz jej dzieci w trybie pomniejszania lub powiększania dochodu, o alimenty uzyskane albo utracone po roku 2006. Ustawa o świadczeniach rodzinnych, uwzględniając w dochodzie alimenty na rzecz dzieci, nie dokonała jakiejkolwiek ich dywersyfikacji z uwagi na okres, za jaki zostały wypłacone. Tym samym - wywodził organ - do dochodu należało wliczać kwoty uzyskane w danym roku kalendarzowym niezależnie, czy są one kwotami wypłacanymi "na bieżąco", czy też są świadczeniami za zaległe okresy.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy E. P. nie zgodziła się z wykładnią prawa dokonaną przez organ i nadal twierdziła, iż po zmianach dokonanych ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym, kwota alimentów wypłaconych jej w 2006 r. nie stanowiła dochodu - w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na poparcie swojego stanowiska powołała się na wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o sygn. akt: IV SA/Wr 145/06 oraz IV SA/Wr 146/08.
Rozpatrując ponownie sprawę Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. - wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 156 § 1, art. 157, art. 158 § 1k.p.a. w związku z art. 2 pkt 5, art. 7
ust. 1 i 2, art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec
dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze
zm.) a także art. 3 pkt 1 i 24, art. 5 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o
świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) - utrzymało w mocy poprzednią swoją decyzję z dnia [...] września 2008 r.
W motywach rozstrzygnięcia organ nadzoru stwierdził, że brak było w tej sprawie podstaw do uznania, iż kwestionowana decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Ustosunkowując się do argumentu strony, zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kolegium wskazało, że ilekroć w ustawie o świadczeniach rodzinnych jest mowa o uzyskaniu dochodu, oznacza to m.in. uzyskanie całości lub
części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych. Wyjaśniono także, że uzyskanie dochodu jest to podwyższenie dochodu w trakcie okresu zasiłkowego. Przedmiotowa zatem zmiana przepisów prawnych spowodowała, że uzyskanie części lub całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w trakcie okresu zasiłkowego przestało, od dnia 6 lipca 2007 r., wpływać na prawo do otrzymania świadczenia, gdyż kwoty tej nie
należy doliczać do dochodu rodziny. Natomiast czym innym było ustalenie
uprawnienia do zaliczki alimentacyjnej na podstawie dochodów osiągniętych w roku
kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, gdyż w ramach tego dochodu
należy nadal ujmować kwotę uzyskanych świadczeń alimentacyjnych. Zatem
ustalając uprawnienie na okres zasiłkowy od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008
r., należało wziąć pod uwagę kwotę dochodu rodziny, w tym uzyskanych świadczeń
alimentacyjnych w roku 2006. Kolegium podtrzymało w związku z tym dotychczasowe stanowisko, co do braku naruszenia przepisów prawa, a tym bardziej w sposób rażący przez kwestionowana decyzję.
Jednocześnie organ zauważył, że powyższa wykładnia prawa jest tożsama z zawartą w powołanym przez skarżącą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 czerwca 2008 r. (sygn. akt IV SA/Wr 145/08).
Wyżej przedstawiona decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, którą wniosła E. P. Skarżąca, wnosząc o uchylenie obu decyzji wydanych w niniejszej sprawie, zarzuciła Kolegium naruszenie art. 105 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, że zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie miała wpływu na ponowne określenie jej dochodu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację wywiedzioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Oddalając skargę - na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził, że skarżąca wniosek swój oparła na przesłance zawartej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. na zarzucie rażącego naruszenia prawa, które to pojęcie należy rozumieć jako naruszenie: oczywiste, dające się łatwo stwierdzić, niewątpliwe. Rozstrzygające przy tym dla uznania naruszenia prawa za rażące jest to, że rodzaj naruszenia i jego skutki powodują, że decyzja taka nie może być akceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organ administracji publicznej.
W związku z powyższym Sąd zauważył, iż o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy występuje oczywista sprzeczność między treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją.
Odnosząc powyższe do realiów badanej sprawy Wojewódzki Sąd
Administracyjny we Wrocławiu podniósł, że stanowisko organu, co do braku zaistnienia w niej przesłanki rażącego naruszenia prawa było trafne.
Objęta żądaniem stwierdzenia nieważności decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Przepis art. 7 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej przewiduje, że zaliczka alimentacyjna, zwana dalej zaliczką, przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583 zł. Jednocześnie przepis art. 18 ust. 2 tej ustawy, w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie, odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z tą ustawą [...]. W tym zakresie, na potrzeby określenia prawa do zaliczki alimentacyjnej, znajdują zastosowanie przepisy art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, na podstawie których ustalany jest przez właściwe organy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie. W myśl wskazanego przepisu alimenty na rzecz dzieci są rodzajem dochodu uwzględnianego w dochodzie rodziny, od którego zależy prawo do zasiłku rodzinnego a - poprzez odpowiednie stosowanie - również prawo do zaliczki alimentacyjnej.
Przytoczone przepisy stanowiły podstawę materialno-prawną decyzji wydanej w sprawie odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej na dzieci skarżącej. Natomiast podstawą jej nie był art. 3 pkt 24 e ustawy o świadczeniach rodzinnych, który - jak wyżej wspomniano - utracił moc z dniem 6 lipca 2007 r. Zgodnie z treścią tego przepisu uzyskanie całości lub części zasądzonych alimentów oznaczało uzyskanie dochodu. Natomiast - jak wywodził Sąd - stosownie do art. 5 ust. 4a tej ustawy w przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny powiększonego o uzyskany dochód. Z kolei przepisy rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych przewidują, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowiły podstawę do ustalania prawa doświadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny. Zatem nie ulegało wątpliwości - w ocenie Sądu Wojewódzkiego, że uzyskanie dochodu stanowi podwyższenie dochodu w trakcie okresu zasiłkowego. Zmiana w tym zakresie przepisów prawnych spowodowała natomiast, że uzyskanie części lub całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, w trakcie okresu zasiłkowego, przestało od dnia 6 lipca 2007 r. wpływać na prawo do otrzymania świadczenia - w zakresie możliwości uchylenia lub zmiany decyzji ustalającej to prawo oraz ewentualnym orzeczeniu o zwrocie świadczeń nienależnie pobranych. Powyższa zmiana przepisów prawnych nie ma natomiast wpływu
na ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na podstawie dochodów osiąganych w
roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, bowiem do dochodu - zgodnie
ze wskazanym wyżej art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych - wlicza się kwoty
świadczeń alimentacyjnych otrzymanych w roku poprzedzającym okres zasiłkowy.
Sąd podkreślił także, iż do dochodu wlicza się uzyskane w danym roku
kalendarzowym kwoty tytułem alimentów, niezależnie od tego, czy były one wynikiem
bieżącego regulowania zobowiązań alimentacyjnych, czy też stanowiły skapitalizowaną wypłatę rat alimentacyjnych.
W złożonej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej E. P., wskazując jako podstawę kasacyjną przepis art. 174 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na usankcjonowaniu przez Sąd pierwszej instancji odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2007 r. o odmowie przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej w sytuacji, gdy spełnione zostały przesłanki do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Ponadto zarzucono także naruszenie przez Sąd Wojewódzki art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej a także art. 6 k.p.a. polegające na usankcjonowaniu wydania decyzji z naruszeniem zasady praworządności.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości a także uchylenie decyzji administracyjnych wydanych w niniejszej sprawie przez organy obu instancji wraz z zasądzeniem kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono w szczególności, że pogląd Sądu Wojewódzkiego, iż zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana nowelą z dnia 24 maja 2007 r., która weszła w życie z dniem 6 lipca 2007 r. spowodowała, że uzyskanie części lub całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w trakcie okresu zasiłkowego przestało od dnia 6 lipca 2007 r. wpływać na prawo do otrzymania świadczeń - w zakresie możliwości uchylenia lub zmiany decyzji o ustaleniu prawa, i ewentualnym orzeczeniu o zwrocie świadczeń nienależnie pobranych, natomiast nie ma wpływu na ustalenie prawa do zaliczki na podstawie dochodów osiąganych w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, nie został przez Sąd umotywowany. Zdaniem skarżącej kasacyjnie Sąd Wojewódzki nie wskazał, na jakiej podstawie dokonał takiego właśnie rozgraniczenia.
Ponadto skarżąca stała na stanowisku, że uchylenie z dniem 6 lipca 2007 r. przepisu art. 3 pkt 24 lit. e ustawy o świadczeniach rodzinnych miało wpływ na jej sytuację prawną, bo uchylając zapis, iż uzyskaniem dochodu jest uzyskanie w całości lub w części zasądzonych alimentów ustawodawca z pewnością miał jakiś cel. Przepis ten odnosił się do alimentów zaległych a zatem ten rodzaj świadczenia jest kwestią odrębną, która [posiada własną regulacje prawną.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.
Zarzuty jej sprowadzały się do naruszenia przepisów postępowania, co - zdaniem skarżącej kasacyjnie - miało istotny wpływ na wynik sprawy a polegało na naruszeniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto wskazywano także na naruszenie przez Sąd Wojewódzki art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej a także art. 6 k.p.a. polegające na usankcjonowaniu wydania decyzji z naruszeniem zasady praworządności.
W tych warunkach należy przede wszystkim stwierdzić, że skarga kasacyjna nie została prawidłowo skonstruowana.
W myśl art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną można oprzeć na dwóch podstawach: 1. naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zarzut naruszenia przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., choć przepis ten zamieszczony jest w kodeksie postępowania administracyjnego, ma jednak charakter przepisu materialnoprawnego a zatem został nieprawidłowo przytoczony.
Pomijając jednak już w/w wadliwość skargi kasacyjnej podnieść wypada, że przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie został naruszony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, gdyż w przedmiotowej sprawie, kwestionowana przez stronę decyzja o odmowie przyznania zaliczki alimentacyjnej, nie naruszała prawa a tym bardziej nie naruszała prawa w sposób rażący.
Jak prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej ( Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm. ) oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2006 r. Nr 228, poz. 2255 ze zm. ).
Zgodnie zaś z art. 7 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej zaliczka alimentacyjna przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583 zł. Przepis zaś art. 18 ust. 2 tej ustawy stanowi, iż w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie, stosuje się odpowiedni przepisy o świadczeniach rodzinnych, jeżeli nie są sprzeczne z tą ustawą.
Przepisy natomiast ustawy o świadczeniach rodzinnych zawierają istotne dla omawianej sprawy, dwie, odrębne kategorie prawne, które ustawa ta definiuje. Są nimi pojęcie dochodu - uregulowane w art. 3 ust. 1 oraz pojęcie uzyskania dochodu - określone w art. 3 ust. 24 w/w ustawy.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 za dochód ustawa przyjmuje szereg rodzajów przychodów i świadczeń, w tym alimenty na rzecz dzieci, natomiast - wg art. 3 ust. 24 pkt e, który został uchylony z dniem 6 lipca 2007 r. ustawą z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym ( Dz. U. Nr 109, poz. 747), uzyskanie dochodu oznaczało m. in. uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem całości lub części zasądzonych świadczeń alimentacyjnych. W związku ze wspomnianą wyżej utratą mocy w/w przepisu, aktualnie otrzymanie zasądzonych alimentów nie stanowi już uzyskania dochodu - w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W tym miejscu podkreślić wypada, że określenie obu kategorii prawnych przez przepisy rangi ustawowej i na użytek konkretnej ustawy, w tym przypadku, ustawy o świadczeniach rodzinnych, oznacza, że tak określone pojęcia mają charakter definicji ustawowych. Z tego powodu, prowadząc postępowanie i wydając decyzję w oparciu o przepisy wspomnianej wyżej ustawy, organ administracji publicznej a w dalszej kolejności sąd administracyjny, nie ma możliwości w odmienny sposób definiowania tych pojęć. Przyjęcie w takiej sytuacji zgoła innej definicji dla określenia "dochód", czy "uzyskanie dochodu" świadczyło by właśnie o naruszeniu zasady praworządności określonej w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i powtórzonej w art. 6 k.p.a.
Zatem wprawdzie obie, omawiane instytucje mają zbliżoną do siebie nazwę, ale oznaczają zupełnie co innego.
Definicja dotycząca dochodu określa, jakie rodzaje dochodów, przychodów i różnych innych świadczeń są brane pod uwagę przy obliczaniu dochodu rodziny, co konieczne jest dla ustalenia, czy w danym przypadku jest spełnione kryterium dochodowe, od którego zależy prawo do otrzymania danego rodzaju świadczenia ( w tym wypadku było to prawo do otrzymania zaliczki alimentacyjnej ). Instytucja zaś "uzyskania dochodu" jest stosowana w przypadku konieczności podwyższenia dochodu w trakcie okresu zasiłkowego i koresponduje z instytucją "utraty dochodu", określoną w art. 3 ust. 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Z tego powodu stanowisko Sądu Wojewódzkiego, iż w przypadku orzekania o odmowie przyznania zaliczek alimentacyjnych, co miało miejsce decyzją z dnia [...] października 2007 r. organ nie stosował art. 3 ust. 24 e ustawy o świadczeniach rodzinnych, było z wszech miar prawidłowe. Konsekwencją tego jest przyjęcie, że kwestionowana decyzja nie naruszała w sposób rażący prawa.
Jak już wyżej to nadmieniono, zaskarżony wyrok nie naruszał również art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gdyż w sposób prawidłowy interpretował obowiązujące przepisy prawa. Nie jest natomiast konieczne, aby dokonując nowelizacji konkretnych przepisów ustawowych, ustawodawca miał obowiązek jednoczesnego nowelizowania innych przepisów, o czym innym stanowiących a jedynie dotyczących kategorii zbliżonych pod względem nazwy.
Biorąc więc pod uwagę, że skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny - z mocy przepisu art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło