II SA/Gl 171/09

WyrokWSA w Gliwicach2009-09-30

Skład orzekający: Maria Taniewska-Banacka, Włodzimierz Kubik, Wojciech Organiściak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Rada Gminy W. mogła wprowadzić w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zakaz budowy obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 500 m² na terenie całej gminy, naruszając tym samym konstytucyjne zasady wolności działalności gospodarczej i proporcjonalności?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Rada Gminy W. nie była uprawniona do wprowadzenia generalnego zakazu budowy obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 500 m² na terenie całej gminy. Taki zakaz, obejmujący cały obszar gminy, narusza konstytucyjne zasady wolności działalności gospodarczej oraz proporcjonalności. W związku z tym, Sąd stwierdził nieważność § 6 zaskarżonej uchwały.
Stan faktyczny
Skarżący, W. G., współużytkownik wieczysty działki przeznaczonej pod usługi, wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy W. wprowadzającą zakaz budowy obiektów handlowo-usługowych o powierzchni sprzedaży powyżej 500 m² na terenie całej gminy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz konstytucyjnych zasad wolności działalności gospodarczej, równości, ochrony własności i demokratycznego państwa prawnego. Rada Gminy W. wniosła o oddalenie skargi, argumentując, że zakaz ten służy ochronie ładu przestrzennego i jest uzasadniony specyfiką gminy.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 6 zaskarżonej uchwały i zasądził od Gminy W. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2009 r. sprawy ze skargi W. G. na uchwałę Rady Gminy w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. stwierdza nieważność § 6 zaskarżonej uchwały, 2. zasądza od Gminy W. na rzecz skarżącego kwotę 557 ( pięćset pięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W. G. działając w oparciu o art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym ( Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm. – dalej zwanej u.s.g.) wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy W. z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa W. domagając się stwierdzenia nieważności § 6 tej uchwały wprowadzającego na terenie obszaru objętego planem zakaz budowy obiektów handlowo-usługowych o powierzchni sprzedażowej pow. 500 m² oraz zasadzenia kosztów postępowania. Skarżący wskazał, że jest współużytkownikiem wieczystym działki nr [...] przeznaczonej w planie miejscowym z [...] r. pod lokalizację obiektów usługowych drobnej wytwórczości niepowodujących uciążliwości dla środowiska. W związku z tym skarżący podjął decyzję o zabudowie przedmiotowej działki pawilonami o charakterze handlowo-usługowym i prowadzeniu na tym terenie działalności gospodarczej o takim profilu. Na przeszkodzie tym zamiarom stanął jednak zapis § 6 uchwały wprowadzający obowiązujący na terenie całej gminy generalny zakaz budowy obiektów handlowych o powierzchni sprzedażowej o pow. 500 m² i to niezależnie od tego czy dany teren został objęty uchwalonym wcześniej planem, czy też nie. Taką wykładnię § 6 przedmiotowego planu miejscowego przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 czerwca 2008 r., II OSK 1313/07. W ocenie skarżącego przedmiotowa regulacja planu pozostaje w sprzeczności z ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm. – dalej zwanej u.p.z.p.) oraz konstytucyjnymi zasadami: demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji R.P.), równości wobec prawa ( art. 32 Konstytucji ), wolności działalności gospodarczej ( art. 20, art. 22, art. 31 ust. 3 Konstytucji) oraz ochrony prawa własności ( w tym prawa użytkowania wieczystego). Rozwijając te zarzuty wskazał, że prawo gminy do kształtowania zagospodarowania przestrzennego nie jest uprawnieniem dyskrecjonalnym, a gmina musi działać w zgodzie z przepisami prawa, w tym przepisami Konstytucji R.P. Konstytucja wymaga aby ograniczenie konstytucyjnych praw i wolności było skorelowane z ochroną ważnego interesu publicznego, nie naruszało istoty danego prawa oraz było dokonywane z zachowaniem zasady proporcjonalności. Naruszenia przepisów u.p.z.p. skarżący upatrywał we wprowadzonym w planie zakazem budowy o charakterze generalnym obowiązującym na terenie całej gminy. Tymczasem powinien on być ustalany indywidualnie, odrębnie dla poszczególnych obszarów, co wynika z art. 15 ust. 2 pkt 9 ustawy. W tym kontekście przywołał także przepis art. 10 ust. 2 pkt 8u.p.z.p. nakazujący wskazanie w planach obszarów m.in. rozmieszczenia obiektów handlowych oraz obszarów przestrzeni publicznej. Podniósł, ze choć istotą planu miejscowego jest wprowadzenie ograniczeń w lokalizacji określonych obiektów na poszczególnych terenach, jednak ograniczenia te muszą znajdować uzasadnienie w wartości ładu przestrzennego, a w odniesieniu do określonej kategorii obiektów zakaz taki nie może być w skali gminy powszechny (teza zaczerpnięta z wyroku WSA w Gliwicach z dnia 21 listopada 2007 r., II SA/Gl 51/07, [w:] LEX nr 368089). Skarżący zarzucił także, że kryterium powierzchni sprzedaży nie mieści się w zakresie przedmiotowym planu wynikającego z art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2008 r., K 46/07, nieaktualne jest także, jego zdaniem, stanowisko sądów administracyjnych dopuszczające możliwość wprowadzania tego rodzaju ograniczeń w lokalizowaniu na danym terenie obiektów handlowych o określonej powierzchni sprzedaży w oparciu o art. 10 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. Wraz z utratą mocy obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 2007 r. o tworzeniu i działaniu wielokopowierzchniowych obiektów handlowych ( Dz. U. Nr 127, poz.880) w aktualnie obowiązujących przepisach nie występuje parametr powierzchni sprzedaży, a zatem aktualnie niedopuszczalne byłoby posłużenie się takim parametrem przy kształtowaniu zagospodarowania przestrzennego gminy. Względnie można uznać, że na skutek derogacji trybunalskiej "odżyło" poprzednie brzmienie przepisu, w którym była mowa o rozmieszczeniu obiektów handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 2000 m². W świetle tych rozważań zakaz ustanowiony w § 6 uchwały należy uznać za sprzeczny z obowiązującym prawem, bowiem rada gminy ustanawiając go przekroczyła granice upoważnienia ustawowego zawartego w u.p.z.p. Wykroczenie zaś aktu prawa miejscowego poza granice upoważnienia ustawowego powinno być traktowane jako naruszenie z jednej strony u.p.z.p., a z drugiej jako naruszenie konstytucyjnej zasady wyłączności ustawy w regulowaniu problemów dotyczących ograniczenia własności. Zdaniem skarżącego wprowadzając arbitralnie generalny zakaz budowy obiektów usługowo-handlowych o powierzchni sprzedaży powyżej 500 m² rada naruszyła także normy zawarte w art. 22, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji R.P. Zgodnie z art. 22 Konstytucji ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy. Podobnie dyspozycja art. 31 ust. 3 ustawy zasadniczej wymaga aby ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw były ustanawiane w drodze ustawy. Ograniczenie korzystania z wolności działalności gospodarczej na terenie gminy może nastąpić także jedynie ze względu na ważny interes publiczny. Wskazując na istnienie takiego interesu uwzględnić należy wreszcie zasady proporcjonalności i zachowania istoty wolności i praw. Interes ten musi być wreszcie jednoznacznie dookreślony i zdefiniowany. Tego prawodawca gminy zaś nie wykazał. Wnosić też należy, że zakaz wprowadzony w § 6 uchwały nie służy kształtowaniu polityki przestrzennej gminy, lecz ustanawianiu arbitralnych ograniczeń godzących nie tylko w istotę działalności gospodarczej, ale także w konstytucyjną zasadę równości. Nawiązując do uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2008 r. skarżący wywiódł, że skoro w jego świetle niedopuszczalne jest ograniczenie w ustawie wolności działalności gospodarczej polegające na konieczności uzyskiwania dodatkowych zezwoleń dotyczących budowy i prowadzenia wielkopowierzchniowych obiektów handlowych, to tym bardziej niekonstytucyjne jest ustanowienie generalnego zakazu prowadzenia takiej działalności w akcie prawa miejscowego. Na skutek wprowadzenia tego zakazu skarżący nie może zagospodarować pozostającego w jego użytkowaniu wieczystym terenu zgodnie z jego przeznaczeniem. Nie można wprowadzać ograniczeń, które naruszałyby istotę prawa zabudowy i kategorię interesu publicznego z uwzględnieniem zasady proporcjonalności. Konfrontacja między własnością a ładem przestrzennym musi wypadać na korzyść prawa własności. Powyższe powoduje, że regulacja § 6 uchwały jest niezgodna z Konstytucją R.P. i jako taka narusza interes skarżącego w zakresie możliwości zabudowy przez niego działki nr [...]. W odpowiedzi na skargę Rada Gminy W. wniosła o jej oddalenie w całości. Odnosząc się do zarzutów skargi Rada wskazała, że nie mają one uzasadnienia prawnego. Za zasadne nie można uznać stanowiska, jakoby ustanowiony w § 6 uchwały zakaz budowy obiektów handlowych o powierzchni powyżej 500 m² był sprzeczny z prawem. Zdaniem organu regulacja zawarta w art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. przyznaje radzie gminy kompetencje do wprowadzania ograniczeń powierzchni zabudowy, w tym przeznaczonej pod działalność handlową. Zapis ten umożliwia ochronę ładu przestrzennego, dając możliwość ograniczenia lokalizacji obiektów o znacznej powierzchni, nie harmonizujących z istniejącą zabudową. Nie zmienia tego uznanie za niekonstytucyjną ustawy o tworzeniu i działaniu wielkopowierzchniowych obiektów handlowych. Rada powołała się także na stanowisko zajęte przez WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 12 listopada 2007 r., II SA/Gl 390/07 zgodnie, z którym skoro art. 15 ust. 2 pkt 9 u.p.z.p. uprawnia radę do wprowadzania ograniczeń w planie miejscowym w zakresie wprowadzania na danym terenie zakazu zabudowy, to przepis ten stanowi podstawę do ograniczenia w planie miejscowym lokalizacji na danym terenie obiektów handlowych o powierzchni sprzedażowej mniejszej od wymienionej w art. 10 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p. Oczywistym - zdaniem rady - jest także uprawnienie do ustanowienia obszaru tego ograniczenia na terenie całej gminy, bowiem żaden przepis prawa nie limituje tej kompetencji. Organ wskazał także, że nie trafne było powołanie się w skardze na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 listopada 2007 r., II SA/Gl 591/07, gdyż dotyczył on kwestii powszechności zakazu lokalizacji na terenie całej gminy nowych stacji bazowych telefonii komórkowej, nadajników radiowych, telewizyjnych i radiolokacyjnych. Tymczasem kwestionowany przez skarżącego zapis uchwały ustanawia jedynie zakaz budowy obiektów powyżej pewnej powierzchni, a nie wyłączył możliwości budowy obiektów określonej kategorii. Gmina W. cechuje się specyfiką uzasadniającą wprowadzenie przedmiotowego zakazu, gdyż należy ona do gmin typowo turystycznych, których teren charakteryzuje się dużymi walorami krajobrazowymi, przyrodniczymi i architektonicznymi. Znaczna część powierzchni gminy "pozostaje pod zakresem oddziaływania" parków krajobrazowych [...] i [...]. Pozostałe tereny są zaś silnie zurbanizowane, o gęstej zabudowie i lokowanie na nich wielkopowierzchniowych obiektów handlowo-usługowych stanowiłoby znaczną niedogodność dla mieszkańców. Budowa tego typu obiektów musiałaby łączyć się z budową związanej z nimi infrastruktury typu: parkingi, drogi dojazdowe. Zdaniem Rady biorąc pod uwagę wskazane okoliczności trzeba uznać, że wprowadzenie przedmiotowego zakazu nie jest sprzeczne z zasadami konstytucyjnymi wskazanymi w skardze. Organ powołał się także na tezę wyroku WSA w Gliwicach z dnia 22 stycznia 2007 r., II SA/Gl 784/06, że ani Konstytucja, ani żaden inny akt prawny nie zakłada prymatu zasady swobody działalności gospodarczej w stosunku do innych wartości chronionych prawem. Wreszcie zauważył, że ograniczenie wprowadzone w § 6 uchwały w warunkach gminy W. jest w pełni uzasadnione, gdyż ma na względzie zachowanie ładu przestrzennego w rozumieniu art. 2 pkt 1 u.p.z.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszym rzędzie należało rozważyć dopuszczalność skargi wniesionej w trybie i na zasadach określonych w art. 101 ust. 1u.s.g. Zgodnie z tym przepisem każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Zaskarżona uchwała stanowi w świetle art. 14 ust. 8 u.p.z.p. akt prawa miejscowego. Została ona podjęta w oparciu o przepisy kompetencyjne zawarte w art. 7 ust. 1 pkt 1 i art. 18 ust. 2 pkt 5 u.s.g. oraz w art. 26 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.) w zw. z art. 85 ust. 2 u.p.z.p. dotyczy więc zatem bez wątpienia sprawy z zakresu administracji publicznej. Skarga została poprzedzona skierowanym do Rady Gminy W. wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, co nastąpiło pismem skarżącego z dnia [...] r., w którym zakwestionował on zapis § 6 uchwały wprowadzający na terenie objętym planem zakaz budowy obiektów handlowych o powierzchni sprzedażowej powyżej 500 m². W wezwaniu tym zarzucił, że wskazany przepis planu miejscowego jest niezgodny z przepisami u.p.z.p. oraz Konstytucją i narusza jego interes prawny w zakresie zabudowy pozostającej w jego użytkowaniu wieczystym działki nr [...]. Odpowiedź na to wezwanie została udzielona w piśmie podpisanym przez Przewodniczącego Rady Gminy W. z dnia [...] r. Skarga do Sądu została wniesiona za pośrednictwem organu pismem z dnia [...] r., a zatem przed upływem terminu określonego w art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.– dalej zwanej p.p.s.a.). Wobec powyższego skargę należało uznać za dopuszczalną. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonego aktu należy w pierwszym rzędzie podkreślić, że nietrafne były zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia zaskarżoną uchwałą przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także zbijające te zarzuty argumenty organu podniesione w odpowiedzi na skargę. Zaskarżoną uchwałę Rada Gminy W. podjęła bowiem w trybie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139 ze zm.) w oparciu o przepis art. 85 ust. 2 u.p.z.p. Zgodnie z tym ostatnio wskazanym przepisem do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz planów zagospodarowania przestrzennego województw, w stosunku do których podjęto uchwałę o przystąpieniu do sporządzania lub zmiany planu oraz zawiadomiono o terminie wyłożenia tych planów do publicznego wglądu, ale postępowanie nie zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym zawierała dwie regulacje odnoszące się do kwestii lokowania na obszarach gmin wielkopowierzchniowych obiektów handlowych. Stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 1 tej ustawy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ustalało się, w zależności od potrzeb przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnych funkcjach lub różnych zasadach zagospodarowania, w tym tereny, które mogą być przeznaczone pod budowę obiektów handlowych o powierzchni sprzedażowej powyżej 1.000 m2 - w gminach o liczbie mieszkańców do 20.000, oraz o powierzchni sprzedażowej powyżej 2.000 m2 - w gminach o liczbie mieszkańców ponad 20.000. Z kolei przepis art. 31a tej ustawy odnosił się do sytuacji, gdy w planie miejscowym nie przeznaczono terenów pod budowę obiektów handlowych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1. Ust. 1 tego art. zezwalał wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta na wykonanie analizy terenów przeznaczonych w tym planie pod usługi i handel w zakresie możliwości ich wykorzystania pod budowę tych obiektów. Analizy tej wskazany organ dokonywał na podstawie prognozy skutków budowy obiektów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1, dla rynku pracy, komunikacji, istniejącej sieci handlowej oraz zaspokojenia potrzeb i interesów konsumentów. W świetle art. 31a ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym wójt, burmistrz albo prezydent miasta był obowiązany do dokonania analizy, o której mowa w ust. 1, jeżeli został złożony wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu pod budowę obiektu handlowego określonego w art. 10 ust. 1 pkt 1 albo dla zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego z przeznaczeniem na taki obiekt. Przytoczony art. 31a ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym stosownie do art. 87 ust. 3 u.p.z.p. zachował swoją moc w odniesieniu do planów zagospodarowania przestrzennego gmin uchwalonych przed dniem 1 stycznia 1995 r. do czasu utraty mocy albo uchylenia tych planów. Zauważyć wreszcie trzeba, że zgodnie z art. 87 ust. 3 in fine u.p.z.p. te ostatnio wskazane plany miejscowe zachowały swoja moc nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2003 r. Rozpatrując zaskarżony paragraf uchwały w kontekście omówionych przepisów ustawowych stwierdzić należy, że przepis art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym nie zezwalał organowi stanowiącemu w gminach o liczbie mieszkańców mniejszej niż 20 000 do wprowadzania w planie miejscowym zakazu lokowania na obszarze całej gminy obiektów handlowych o powierzchni sprzedażowej mniejszej niż 1000 m², a w gminach o liczbie mieszkańców ponad 20 000 do wprowadzania zakazu lokowania obiektów handlowych o powierzchni sprzedażowej mniejszej niż 2000m². Pominięcie zaś w planach miejscowych ustaleń dotyczących możliwości lokowania tego rodzaju obiektów nakładało na organ wykonawczy gminy w osobie wójta, burmistrza lub prezydenta miasta obowiązek zastosowania trybu przewidzianego w art. 31a tej ustawy. Zmianę w regulacjach prawnych dotyczących lokowania wielkopowierzchniowych obiektów handlowych na obszarach gmin, gdzie obowiązywały plany miejscowe wskazane w art. 87 ust. 1 oraz art. 85 ust. 1 u.p.z.p. wprowadziła dopiero ustawa z dnia 11 maja 2007 r. o tworzeniu i działaniu wielkopowierzchniowych obiektów handlowych ( Dz. U. Nr 127, poz. 880). Ustawa ta, jako niezgodna z art. 2, art. 20 i art. 22 Konstytucji R.P. została jednak wyeliminowana z obrotu prawnego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2008 r., K 46/07 ( Dz. U. Nr 123, poz. 803). Przeprowadzona analiza dowodzi, że żaden przepis rangi ustawowej nie upoważniał Rady Gminy W. do wprowadzenia w planie miejscowym zakazu budowy na całym obszarze gminy obiektów handlowych o powierzchni sprzedażowej powyżej 500m². Nieprzekonywująca dla Sądu jest także przytoczona w odpowiedzi na skargę argumentacja organu, że zakaz lokalizacji na terenie całej gminy tego rodzaju obiektów handlowych wprowadzony został ze względu na ważny interes publiczny. W szczególności konieczność wprowadzenia przedmiotowego zakazu nie mogła być uzasadniona potrzebą zachowania ładu przestrzennego w rozumieniu art. 2 pkt 1 u.p.z.p. Wolność działalności gospodarczej – jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyżej wyroku - należy do konstytucyjnych praw i wolności jednostki, którą należy wywieść z art. 22 Konstytucji. Przepis ten stanowi podstawę konstruowania prawa podmiotowego, przysługującego każdemu, kto podejmuje działalność gospodarczą. Zdaniem Trybunału "wolność działalności gospodarczej nie ma co prawda charakteru absolutnego i podlega różnym ograniczeniom. Ograniczenia te, ze względu na charakter działalności gospodarczej i jej bliski związek z interesami innych osób oraz interesem publicznym, mogą być większe niż w odniesieniu do praw lub wolności o charakterze osobistym bądź politycznym. W interesie państwa leży bowiem tworzenie ram prawnych obrotu gospodarczego, pozwalających zminimalizować niekorzystne skutki mechanizmów wolnorynkowych, o ile skutki te ujawniają się w sferze nieobojętnej dla państwa ze względu na ochronę powszechnie uznawanych wartości. Mimo powyższego ustawodawca nie może wolności działalności gospodarczej reglamentować w sposób dowolny, a art. 22 Konstytucji stawia w tym względzie dwa warunki: w płaszczyźnie formalnej wymaga, by ograniczenie było wprowadzone w drodze ustawy, w płaszczyźnie materialnej zaś - by uzasadnione było "ważnym interesem publicznym". Ów "ważny interes publiczny" - choć jest kategorią ocenną - nie może być interpretowany rozszerzająco ani prowadzić do ograniczenia innego odrębnego prawa, a konstytucyjnie dopuszczalne ograniczenie musi być na tyle merytorycznie uzasadnione, by w konflikcie z zasadą swobodnej działalności gospodarczej rachunek aksjologiczny przeważył na jego korzyść"( por. OTK-A 2008/6/104). Zgodnie z wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji zasadą proporcjonalności ograniczenia wolności i praw obywatelskich są dopuszczalne tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Kierując się tą zasadą konstytucyjną oraz przywołanym wyżej stanowiskiem Trybunału Sądu uznał, że wprowadzenie zakazu lokowania wielkopowierzchniowych obiektów handlowych może być uzasadnione przywołanymi względami, jednakże zakaz ten nie może on odnosić się do całego obszaru gminy. Nie można także uznać, czego domagał się skarżący, że wprowadzenie w planie miejscowym w stosunku do określonych terenów zakazu realizacji wielkopowierzchniowych obiektów handlowych narusza art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji. Rada gminy uchwalając plan miejscowy jest bowiem uprawniona do wprowadzenia ograniczeń w korzystaniu przez właścicieli z gruntów położonych na obszarze objętym planem z przysługujących im praw. Powyższe dotyczy tym bardziej użytkowników wieczystych tych gruntów. Tego rodzaju ograniczenie prawa własności nieruchomości wprowadza art. 33 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, czy aktualnie obowiązujący art. 6 ust. 1 u.p.z.p. Zgodnie z tymi jednobrzmiącymi przepisami ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Konstytucja nie zakłada prymatu prawa własności w stosunku do innych praw podmiotowych chronionych jej przepisami, a zatem skoro ustawodawca przyznał gminie prawo ingerencji w sposób wykonywania własności (a także w prawo użytkowania wieczystego) w drodze uchwalania aktów prawa miejscowego to nie ulega wątpliwości, że jej organ stanowiący był uprawniony do wprowadzenia zakazów opartych na przepisie art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Wszystkie przywołane uregulowania nie zezwalały jednak Radzie Gminy W. na objęcie zakazem budowy obiektów handlowych o powierzchni pow. 500 m² obszaru całej gminy, w tym obszarów wskazanych w § 1 ust. i 1 i ust. 2 uchwały. Tego rodzaju generalny zakaz wprowadzony na obszarze całej gminy narusza bowiem, jak wyżej wykazano, konstytucyjne zasady: wolności działalności gospodarczej ( art. 20 i art. 22 Konstytucji) oraz proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji). W tym stanie rzeczy Sąd był zobowiązany stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a. stwierdzić nieważność § 6 kontrolowanej uchwały. O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a. oraz przepisy § 14 ust. 2 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło