I SA/Go 534/09
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2009-12-15
Skład orzekający: Stefan Kowalczyk, Alina Rzepecka, Dariusz Skupień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawidłowe jest ustalenie podatku od spadków i darowizn, gdy zgłoszenie nabycia darowizny środków pieniężnych przez małżonków nastąpiło po terminie wymaganym do skorzystania ze zwolnienia podatkowego?Ratio decidendi
Organy podatkowe prawidłowo ustaliły podatek od spadków i darowizn, ponieważ skarżąca nie spełniła warunków do skorzystania ze zwolnienia podatkowego określonego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Kluczowym warunkiem było złożenie zgłoszenia nabycia darowizny na druku SD-Z2 wraz z dowodem przekazania środków pieniężnych w terminie miesiąca od powstania obowiązku podatkowego. Niedochowanie tego terminu skutkuje utratą prawa do zwolnienia i podleganiem opodatkowaniu na zasadach ogólnych.Stan faktyczny
Skarżąca K.P. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego ustalającą podatek od spadków i darowizn w kwocie 2.559,00 zł od darowizny środków pieniężnych w kwocie 55.000,00 zł otrzymanej od męża R.P. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, twierdząc, że obowiązek zgłoszenia został spełniony prawidłowo i w terminie, a ona sama była zwolniona z podatku. Organy podatkowe uznały, że zgłoszenie zostało złożone po terminie, co skutkowało utratą prawa do zwolnienia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant starszy referent Anna Szymczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi K.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn oddala skargę.
K.P. (zw. dalej: strona, skarżąca) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej (zw. dalej: Dyrektor IS, organ II instancji, organ odwoławczy) nr [...] z [...] września 2009r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego (zw. dalej: Naczelnik US, organ I instancji) nr [...] z [...] maja 2009r., w przedmiocie ustalenia stronie podatku w kwocie 2.559,00zł od darowizny środków pieniężnych w kwocie 55 tys. zł nabytych na podstawie umowy darowizny z [...] listopada 2008r., od R.P..
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny:
R.P. - małżonek skarżącej pismem z [...] grudnia 2008r. poinformował Naczelnika US o dokonaniu darowizny pomiędzy nim a skarżącą. W załączeniu przedłożył kserokopię umowy darowizny zawartej [...] listopada 2008r. pomiędzy nim jako darczyńcą: zamieszkałym ul. [...], a obdarowaną: K.P., zamieszkałą ul. [...].
W §1 tej umowy zapisano, że "Darczyńca oświadcza, iż jest właścicielem przedmiotu darowizny. Przedmiotem darowizny jest kwota pieniężna 55.000,00zł". Natomiast w §4 umowy wskazano, iż "wydanie darowizny nastąpi w momencie podpisania umowy, przelewem bankowym na rachunek obdarowanego".
Z dokumentów będących w posiadaniu Naczelnika US, tj. aktu notarialnego Rep.
A nr [...] z [...] czerwca 2004r. wynika, iż Małżonkowie z dniem [...] czerwca 2004r., wyłączyli obowiązującą ich majątkową wspólność ustawową.
W związku z przedłożonymi dokumentami, organ I instancji pismem z [...] stycznia 2009r., nr [...] wezwał skarżącą (tj. obdarowaną) do przedłożenia dowodu otrzymania w/w kwoty (dowodem przekazania na rachunek bankowy lub przekazem pocztowym). W odpowiedzi na w/w wezwanie strona i jej małżonek w załączeniu do pisma z [...] stycznia 2009r., przesłali dowód przelewu oraz wypełniony w formie korekty druk SD-Z2. Według ich wyjaśnień formularz ten miał stanowić uzupełnienie ich zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy pomiędzy nimi, jako stronami umowy.
Naczelnik IIUS postanowieniem z [...] marca 2009r., Nr [...] wszczął z urzędu wobec skarżącej postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia podatku od darowizny kwoty pieniężnej otrzymanej od p. R.P. na podstawie umowy zawartej [...] listopada 2008r.
Następnie, decyzją z [...] maja 2009r., nr [...] ustalił stronie podatek od spadków i darowizn w wysokości 2.559,00zł. od darowizny środków pieniężnych w kwocie 55tys. zł. nabytych na podstawie umowy darowizny z [...] listopada 2008r. od p. R.P..
W motywach wyjaśnił, iż strona nie złożyła do urzędu skarbowego zgłoszenia SD-Z2
o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego tj. od dnia [...] listopada 2008r. Podkreślił,
że pierwsze w/w formie zgłoszenia o nabyciu w darowiźnie środków pieniężnych
w wysokości 55tys.zł zostało złożone przez nią po upływie terminu dającego uprawnianie do skorzystania ze zwolnienia określonego w art.4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. W konsekwencji, spowodowało to brak podstaw do zastosowania zwolnienia i opodatkowanie w/w darowizny na zasadach ogólnych określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.
W odwołaniu wniesionym z zachowaniem ustawowego terminu skarżąca żądając uchylenia w całości w/w decyzji oraz umorzenia postępowania w sprawie, zarzuciła jednocześnie: 1/ naruszenie art.4a ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn poprzez ustalenie podatku od spadków i darowizn w sytuacji gdy obowiązek zgłoszenia nabycia praw majątkowych został spełniony, a obdarowany jest zwolniony od tegoż podatku; 2/ oparcie o złą podstawę prawną, tj. o art.6 ust.1 pkt1 w/w ustawy
w sytuacji, gdy prawa majątkowe zostały nabyte umową darowizny; 3/ naruszenie art.7 oraz 8 KPA poprzez niespójne oraz wewnętrznie sprzeczne tezy w uzasadnieniu, gdzie organ jednocześnie stwierdza, iż [...] grudnia 2009r. powziął informację o dokonanej darowiźnie, a jednocześnie uznaje ten fakt dopiero w dacie [...] stycznia 2009r., czyli prawie miesiąc po przewidzianym w ustawie terminie do zgłoszenia o dokonaniu darowizny pomiędzy małżonkami, zwalniającego od podatku.
Dyrektor IS po przeanalizowaniu stawianych zarzutów, oceniając je jako bezzasadne, decyzją z [...] września 2009r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu
I instancji.
W motywach uzasadnienia w pierwszej kolejności powołał przepisy prawa, które mają w sprawie zastosowanie. Wskazał zatem, że zgodnie z art.1 ust.1 pkt2 ustawy
z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz. U. z 2009r., Nr 93, poz.768 – zw. dalej: ustawa o podatku od spadków i darowizn), podatkowi temu podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, m.in. tytułem darowizny. Z kolei z treści art.4a ust.3 w/w ustawy wynika, że w przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w art.4a ust.1 i ust.2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. W myśl art.5 ustawy o podatku od spadków i darowizn - obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy lub praw majątkowych. Według natomiast brzmienia art.7 ust.1 w/w ustawy, podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Z treści art.8 ust.1 tej ustawy wynika zaś, że wartość nabytych rzeczy
i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeśli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy. Zgodnie z art.6 ust.1 pkt4 w/w ustawy obowiązek podatkowy przy nabyciu w drodze darowizny powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczenia obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń. Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczany jest nabywca (art.14 ust.1 w/w ustawy). Jeżeli nabywcą jest osoba zaliczana do I grupy podatkowej opodatkowaniu podlega nabycie przez nabywcę od jednej osoby, własność rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej 9.637zł. – co wynika z brzmienia art.9 ust.1 pkt1 w/w ustawy.
Następnie Dyrektor IS mając na uwadze stan faktyczny sprawy oraz treść przepisów w/w ustawy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo ustalił stronie podatek
w wysokości 2.559,00zł. Podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nabywca został zaliczony do pierwszej grupy podatkowej, a podatek obliczono od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku określoną w art.9 ust.1 pkt1 ustawy. Podatek został obliczony zgodnie z obowiązującymi przepisami podatkowymi, tj. według skali podatkowej określonej w art.15 ust.1 tej ustawy dla nabywców zaliczanych do
I grupy podatkowej.
W związku z zarzutami strony wyjaśnił też, iż w sentencji zaskarżonej decyzji organ
I instancji wskazał jako podstawę prawną m.in. przepisy art.1 ust.1 pkt1 i art.6 ust.1
pkt1 ustawy o podatku od spadków i darowizn dotyczące opodatkowania spadków, natomiast winien był wskazać przepisy art.1 ust.1 pkt2 i art.6 ust.1 pkt4 w/w ustawy dotyczące opodatkowania darowizn. Niemniej jednak zauważył, że w uzasadnieniu swojej decyzji organ ten prawidłowo powołał art.6 ust.1 pkt4 omawianej ustawy, wskazujący moment powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu w drodze darowizny, jak też w prawidłowej wysokości ustalił podatek od przedmiotowej darowizny. Toteż, w jego ocenie powołanie przez organ I instancji w/w przepisów dotyczących podatku od spadku było nieprawidłowe, lecz nie w stopniu mającym
istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem istniała podstawa prawna do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia, została tylko mylnie przez organ wskazana.
Odnosząc się z kolei do argumentów strony dotyczących skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art.4a w/w ustawy, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia
2008r. wskazał, że z treści tego przepisu wynika, że podstawowym warunkiem dla skorzystania z omawianego zwolnienia jest zgłoszenie faktu nabycia majątku właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego we wskazanym w tym przepisie terminie oraz udokumentowanie, w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny są środki pieniężne, ich otrzymania dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym. Te dwa warunki - zgłoszenie oraz udokumentowanie przekazania środków pieniężnych - muszą zostać spełnione łącznie w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego. Co istotne, samo zgłoszenia winno nastąpić na druku urzędowym - SD-Z2, którego wzór określił Minister Finansów rozporządzeniem z 18 grudnia 2006r., w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (Dz. U. Nr 243, poz.1762 ze zm.).[co wynika z treści art.4a ust.5 ustawy o podatku od spadków i darowizn]
Dyrektor IS wyjaśnił, że termin określony w art.4a ust.1 w/w ustawy jest terminem materialnym, co oznacza, że podatnik po upływie określonego w tym przepisie terminu nie może skutecznie domagać się ukształtowania stosunku prawnego, w którym nabędzie prawo do zwolnienia z podatku, o którym mowa w art.4a w/w ustawy. Niedopełnienie obowiązku w/w zgłoszenia w wyznaczonym w ustawie terminie skutkuje utratą prawa do zwolnienia, o którym mowa w art.4a ust.1 w/w ustawy. Powyższe wprost wynika z art.4a ust.3 w/w ustawy, zgodnie z którym w przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w art.4a ust.1 i 2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.
Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy Dyrektor IS wskazał, że [...] grudnia 2008r. do Naczelnika US wpłynęło pismo z [...] grudnia 2008r. p. R.P., w którym wyżej wymieniony poinformował o dokonaniu darowizny na rzecz swojej małżonki (skarżącej). Do pisma dołączył umowę-darowizny z [...] listopada 2008r.
Natomiast samo zgłoszenie - SD-Z2 oraz dowód przekazania przedmiotowej darowizny przelewem skarżąca przesłała do Naczelnika US za pismem z [...] stycznia 2009r. - po upływie miesięcznego terminu od dnia dokonania przedmiotowej darowizny.
Organ odwoławczy zauważył również, iż informację o dokonaniu przedmiotowej darowizny małżonek strony przesłał w ostatnim dniu upływu miesięcznego terminu, nie dając organowi I instancji możliwości wezwania skarżącej - podatnika z tytułu przedmiotowej darowizny w myśl art.5 ww. ustawy - do uzupełnienia w/w informacji
o dokumenty zgodne z wymaganiami przepisów ustawy o podatku od spadków
i darowizn w terminie uprawniającym do skorzystania z wymienionego w art.4a w/w ustawy zwolnienia. W konsekwencji stwierdził, że to strona (obdarowana/nabywca) winna była celem skutecznego skorzystania z przedmiotowego zwolnienia, dokonać zgłoszenia na druku SD-Z2 w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, tj. w terminie miesiąca od dnia [...] listopada 2008r. Natomiast pismo
z [...] grudnia 2008r. informujące o dokonaniu darowizny zostało złożone przez jej małżonka, który nie jest podatnikiem podatku od spadków i darowizn z tytułu przedmiotowej darowizny. Organ podkreślił też, że w/w pisma z [...] grudnia 2008r. nie można uznać za zgłoszenie, o którym mowa w art.4a ustawy o podatku od spadków
i darowizn.
Organ odwoławczy za prawidłowe uznał stanowisko organu I instancji o nie uznaniu zgłoszenia SD-Z2 przesłanego przez Małżonków [...] stycznia 2009r. jako uzupełnienia korekty, gdyż było to jedyne zgłoszenie jakie skarżąca złożyła w urzędzie skarbowym. Dlatego też prawidłowym w jego ocenie było zastosowanie art.4a ust.3 w/w ustawy, zgodnie z którym w przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w art.4a ust.1
i ust.2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.
Dyrektor IS podkreślił również, że organ I instancji nie naruszył treści art.121 i art.122 ordynacji podatkowej, a odpowiadających przepisom art.7 i art.8 Kodeksu postępowania administracyjnego, których naruszenie wskazała strona w odwołaniu. Stwierdził, że zawarte w decyzji Naczelnika US ustalenia świadczą o tym, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy.
Na zakończenie podkreślił, że zgodnie z obowiązującymi w prawie zasadami, to na podatniku ciąży obowiązek znajomości przepisów prawa oraz jego przestrzeganie i nie można skutecznie tłumaczyć swego zachowania nieznajomością przepisów. Podkreślił, że druk zgłoszenia, o którym mowa w art.4a w/w ustawy, jak i treść ustawy o podatku od spadków i darowizn, z której wynika obowiązek zachowania miesięcznego terminu,
o którym mowa w art.4a w/w ustawy, były umieszczone na stronie internetowej Ministerstwa Finansów oraz na stronie internetowej Izby Skarbowej . Tym samym, w/w formularz zgłoszenia jak i informacja o terminie jego złożenia były powszechnie dostępne. W/w druk był również do pobrania w urzędzie skarbowym.
W złożonej skardze strona wniosła między innymi o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, o dokonanie oceny prawnej przedmiotowej sprawy i zawarcie w uzasadnieniu wyroku wskazań co do dalszego postępowania, które będzie wiążące dla organu. Jednocześnie zarzuciła:
1/ naruszenie przepisów prawa materialnego - art.4a ustawy o podatku od spadków
i darowizn poprzez jego nie zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji gdy obowiązek zgłoszenia nabycia praw majątkowych został spełniony prawidłowo i w terminie, pomimo niedoinformowania ze strony organu, a obdarowany był zwolniony od tegoż podatku;
2/ naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik spawy, tj.: art.121 oraz art.122 ordynacji podatkowej w zw. z art.7,8,9 w zw.
z art.64 §2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - kodeks postępowania administracyjnego poprzez uznanie, iż:
organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie w niniejszej sprawie,
w sytuacji gdy nie wezwał jej w piśmie z [...] stycznia 2009r. do uzupełnienia wszystkich braków zawiadomienia o dokonaniu darowizny, nie poinformował jej wyczerpująco
o sposobie w jakim sprawa powinna zostać skutecznie załatwiona, a następnie nie uznał zgłoszenia z [...] grudnia 2008r., pomimo iż uzupełniła wszelkie braki tego pisma zachowując wyznaczony jej w tym celu przez organ termin.
to z jej winy Naczelnik US nie dopełnił swoich obowiązków, w sytuacji gdy
w rzeczywistości to jego zła wola była przyczyną wadliwie przeprowadzonego postępowania,
złożone przez jej męża pismo z [...] grudnia 2008r. nie było zgłoszeniem, o którym mowa w art.4a ustawy o podatku od spadków i darowizn, z uwagi na to, że na podatniku ciąży obowiązek takiego zgłoszenia w sytuacji, gdy R.P. działał
w jej imieniu na podstawie udzielonego mu upoważnienia,
to w obowiązku podatnika leży znajomość oraz poprawne stosowanie się do przepisów prawa, a organ podatkowy nie ma obowiązku informować strony o tym, jak powinno wyglądać prawidłowo przeprowadzone postępowanie w sprawie.
Dyrektor IS w odpowiedzi na skargę podtrzymując dotychczasowe stanowisko wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art.1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr153, poz.1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w §1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art.1 §2).
Stosownie do art.145 §1 pkt1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - zw. dalej p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: a) naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w stanie faktycznym opisanym w niniejszej sprawie organy skarbowe zasadnie wymierzyły skarżącej podatek w wysokości 2.559,00zł od darowizny środków pieniężnych w kwocie 55.000,00zł nabytych na podstawie umowy darowizny z [...] listopada 2008r., od p. R.P.. - kwestionując tym samym jej prawo do skorzystania ze zwolnienia podatkowego, unormowanego w art.4a ustawy o podatku od spadków i darowizn.
Mając więc na uwadze przedmiot sprawy, w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że problematyka związana z opodatkowaniem umów darowizny uregulowana została w ustawie z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn ( Dz. U.
z 2004r. nr 142 poz.1514 z późn. zm.).
Odwołując się zatem do treści stosownych przepisów w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2008r, należy wskazać, że podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, m.in. tytułem darowizny (art.1 ust.1 pkt2).
Z kolejnych unormowań wynika natomiast, że zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych m.in. przez małżonka, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art.6 ust.1 pkt 2-8 i ust.2, oraz udokumentują - w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art.9 ust.1 pkt 1 - ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym (art.4a ust.1)
W przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w art.4a ust.1 i ust.2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej (art.4a ust.3).
Niemniej jednak, obowiązek zgłoszenia nie obejmuje przypadków, gdy:
1/ wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby lub po tej samej osobie
w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, nie przekracza kwoty określonej w art.9 ust.1 pkt1 lub 2/ gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej
w formie aktu notarialnego (ust.4 art.4a).
Nadto, Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, wzór zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych
i zakres danych w nim zawartych, w tym w szczególności:
1) dane identyfikujące podatników obowiązanych do złożenia zgłoszenia oraz dane stanowiące podstawę zaliczenia do I grupy podatkowej;
2) dane identyfikujące oraz ostatni adres spadkodawcy, darczyńcy lub innej osoby, od której lub po której została nabyta własność rzeczy lub prawa majątkowe;
3) dane dotyczące nabytych rzeczy lub praw majątkowych, ich rodzaj, miejsce położenia rzeczy lub wykonywania praw majątkowych, wraz z ich wartością rynkową oraz wielkość nabytego udziału - uwzględniając konieczność potwierdzenia nabycia
w celu skorzystania ze zwolnienia (ust.5 art.4a).
Należy też podkreślić, iż obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy lub praw majątkowych (art.5).
Powstaje przy nabyciu w drodze darowizny - z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń (art.6 ust.1 pkt4).
Podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych
po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy
i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego (art.7 ust.1).
Wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeśli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy (art.8 ust.1).
Wysokość podatku ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczany jest nabywca (art.14 ust.1). Jeżeli nabywcą jest osoba zaliczana do I grupy podatkowej opodatkowaniu podlega nabycie przez nabywcę od jednej osoby, własności rzeczy
i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej 9.637zł. (art.9 ust.1 pkt1).
Mając zatem na uwadze treść przedstawionych powyżej przepisów ustawy, istotę prowadzonego sporu, jak również wynikający z akt administracyjnych stan faktyczny sprawy Sąd w składzie orzekającym stwierdza, iż organy podatkowe zasadnie
i prawidłowo ustaliły skarżącej podatek od w/w darowizny w kwocie 2.559,00zł.
Należy bowiem przypomnieć, iż z powołanego powyżej przepisu art.4a ustawy ewidentnie wynika, że podstawowym warunkiem dla skorzystania z omawianego zwolnienia jest zgłoszenie faktu nabycia majątku właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego we wskazanym w tym przepisie terminie (tj. miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego) oraz udokumentowanie, w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny są środki pieniężne, ich otrzymania dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym. Przy czym, co istotne - te dwa warunki - zgłoszenie oraz udokumentowanie przekazania środków pieniężnych - muszą zostać spełnione kumulatywnie.
Jednocześnie należy podkreślić, iż już z samej ustawy wyraźnie wynika (ust.5 art.4a), że zgłoszenia należy dokonywać na druku urzędowym SD-Z2, którego wzór i zakres danych w nim zawartych określił Minister Finansów w rozporządzeniu z 18 grudnia 2006r. w sprawie wzoru zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (Dz. U. Nr 243, poz.1762 ze zm.).
Kolejną znamienną kwestią, nie pozostającą bez wpływu na wynik niniejszej sprawy jest charakter terminu wynikającego z treści art.4a ust.1 w/w ustawy. Zakreślony w tym przepisie miesięczny termin, jako kreujący uprawnienie strony, jest terminem prawa materialnego. Zgłoszenie powinno zostać złożone w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego. Niedopełnienie tego obowiązku - jeśli nie ma zastosowania wyjątek z art.4a ust.4 ustawy - wywiera wprost określone skutki prawne - utratę prawa do zwolnienia, których nie można anulować poprzez przywrócenie terminu, bez względu na przyczynę (zawinioną bądź niezawinioną) jego uchybienia. Należy bowiem podkreslić, że przywrócenie terminu prawa materialnego jest dopuszczalne tylko wówczas, jeżeli taką możliwość przewiduje przepis określający dany termin. Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie przewiduje takiej możliwości dla terminu określonego w art. 4a ust.1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn (por. wyroki: WSA w Gliwicach z 7 lipca 2009r. I SA/Gl 214/09, WSA w Poznaniu z 28 maja 2009r.
III SA/Po 102/09; WSA w Szczecinie z 29 lipca 2009 I SA/Sz 342/09; WSA we Wrocławiu z17 marca 2009r. I SA/Wr 1024/08).
Z akt sprawy wynika, że to mąż skarżącej pismem z 29 grudnia 2008r. poinformował Naczelnika US o dokonaniu darowizny na rzecz swojej małżonki. Z treści tego dokumentu ewidentnie wynika, że składał je w swoim imieniu – w nagłówku wskazał wyłącznie siebie, podpisał je osobiście.
Co więcej, informację o dokonaniu przedmiotowej darowizny przesłał do Naczelnika US w ostatnim dniu upływu miesięcznego terminu, o którym mowa w w/w art.4a ust.1. Dlatego, za uprawnione należy uznać wyjaśnienie organu, o uniemożliwieniu mu wezwania skarżącej – będącej w myśl art.5 ustawy – podatnikiem z tytułu przedmiotowej darowizny - do uzupełnienia w/w informacji o dokumenty zgodne
z wymaganiami przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn w terminie uprawniającym do skorzystania z wymienionego w art.4a ustawy zwolnienia.
Poza dyskusją pozostaje, że sam formularz SD-Z2 o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych oraz dowód przekazania przedmiotowej darowizny przelewem skarżąca jako obdarowana przesłała do Naczelnika US wraz z pismem z [...] stycznia 2009r.,
a więc po upływie miesięcznego terminu od dnia dokonania przedmiotowej darowizny.
Ponadto, za nie mające usprawiedliwionych podstaw w materiale dowodowym należy uznać wywody strony skarżącej zmierzające, po pierwsze - do podważenia stanowiska organów podatkowych według którego, pismo z [...] grudnia 2008r. złożone przez jej męża nie było zgłoszeniem o którym mowa w art.4a ustawy, po drugie - do
- wskazywania, iż współmałżonek działał w jej imieniu na podstawie udzielonego mu przez nią upoważnienia. Zarówno bowiem w prowadzonym postępowaniu przed organem I instancji jak i na etapie odwołania, strona nie złożyła dokumentu, ani żadnego innego oświadczenia upoważniającego męża do podejmowania działań w jej imieniu. Również, jak zostało to już powyżej zaznaczone, z treści pisma z [...] grudnia 2008r. nie wynika, by mąż strony działał w jej imieniu. Ani współmałżonek skarżącej składając w/w informację, ani sama strona w trakcie postępowania przed organem
I instancji nie przedłożyli pełnomocnictwa uprawniającego go do reprezentowania skarżącej, ani też nie powoływali się na fakt istnienia takiego pełnomocnictwa.
W związku powyższym, słusznie również organy stwierdziły, iż pisma z [...] grudnia 2008r. informującego o dokonaniu darowizny, złożonego przez współmałżonka nie będącego podatnikiem podatku od spadków i darowizn nie można uznać za zgłoszenie, o którym mowa w art.4a przedmiotowej ustawy. Z brzmienia ust.1 tej normy prawnej ewidentnie wynika, że obowiązek dokonania zgłoszenia spoczywa na nabywcy własności rzeczy lub praw majątkowych.
Prawidłowo również organy pierwszej instancji nie uznały zgłoszenia SD-Z2 przesłanego przez małżonków z pismem z [...] stycznia 2009r. jako uzupełnienia korekty, gdyż było to jedyne zgłoszenie jakie do Naczelnika US złożyła zobowiązana do tego w myśl w/w przepisów obdarowana skarżąca. W konsekwencji zasadnie przyjęto,
że w niniejszej sprawie ma zastosowanie przepis art.4a ust.3 w/w ustawy, zgodnie
z którym w przypadku niespełnienia warunków, o których mowa w art.4a ust.1 i ust.2, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej.
Zdaniem składu orzekającego należy również podzielić pogląd Dyrektora IS, iż
z treści korespondencji kierowanej do skarżącej przez organ I instancji w żaden sposób nie wynika, że Naczelnik US potraktował pismo z [...] grudnia 2008r. złożone przez jej małżonka, jako złożone w imieniu niej samej.
W istocie, w obliczu powzięcia informacji o dokonanej darowiźnie Naczelnik US zobowiązany był do zbadania, czy w/w darowizna została faktycznie dokonana. Zrozumiałym więc było, że wezwaniem z [...] stycznia 2009r. zwrócił się do podatnika podatku od spadków i darowizn tj. skarżącej o wyjaśnienia i dowody w tej sprawie.
Reasumując, to skarżąca celem skutecznego skorzystania ze zwolnienia,
o którym mowa w art.4a ustawy o podatku od spadków i darowizn w myśl przytoczonych powyżej przepisów winna była dokonać w/w zgłoszenia na urzędowym druku SD-Z2 w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, tj.
w terminie liczonym od dnia [...] listopada 2008r.
Zatem, za uprawnione należy uznać stanowisko organów, iż niedopełnienie obowiązku w/w zgłoszenia w wyznaczonym w ustawie terminie skutkuje utratą prawa do zwolnienia, o którym mowa w art.4a ust.1 w/w ustawy. Powyższe wprost wynika z przedstawionego powyżej art.4a ust.3 w/w ustawy.
Przechodząc do pozostałych zarzutów skargi, tj. naruszenia art.121 oraz art.122 ordynacji podatkowej w zw. z art.7, art.8 i art.9 w zw. z art.64 §2 kodeksu postępowania administracyjnego stwierdzić należy, że nie są one trafne. Sąd podziela wyjaśnienia organów zaprezentowane w tym zakresie w zaskarżonej decyzji jak i w odpowiedzi na skargę. Tym samym uznaje, iż przedstawiana w tej mierze argumentacja skarżącej nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przeprowadzona kontrola sądowoadministracyjna zaskarżonego rozstrzygnięcia nie uprawnia bowiem do przyjęcia, iż decyzja wydana została z naruszeniem prawa. Organy będąc zobowiązanymi mocą przepisów ustawy zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy. Zawarte
w decyzji ustalenia dowodzą, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone
w sposób prawidłowy.
Kierując się zatem przedstawionymi względami, skoro ani argumentacja skargi ani też analiza akt sprawy nie daje podstaw do uwzględnienia zgłoszonego w niej żądania uznać należało, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone decyzje nie podlegają uchyleniu.
Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; nie stwierdził też innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik spraw, tj. przesłanek określonych w art.145 §1 pkt1 lit.a) oraz c) p.p.s.a. W tej sytuacji na podstawie art.151 w/w ustawy orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło