I OSK 902/10
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2010-10-26
Skład orzekający: Barbara Adamiak, Anna Łukaszewska-Macioch, Marzenna Linska-Wawrzon
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zatwierdzenie statutu uczelni niepaństwowej nadanego przez jednego z dwóch założycieli, z pominięciem drugiego, stanowi rażące naruszenie prawa, uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej statut?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zatwierdzenie statutu uczelni niepaństwowej nadanego przez jednego z dwóch założycieli nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Sąd wskazał, że przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym dotyczące nadania i zatwierdzenia statutu wymagają wykładni, a niejednoznaczność przepisów uniemożliwia stwierdzenie rażącego naruszenia prawa. Ponadto, stwierdzenie nieważności decyzji mogłoby prowadzić do podważenia kilkunastoletniego funkcjonowania uczelni i praw nabytych przez studentów.Stan faktyczny
Wnioskodawca W. S. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Edukacji Narodowej z 1993 r. zatwierdzającej statut uczelni niepaństwowej, której był współzałożycielem. Twierdził, że statut został nadany tylko przez drugą współzałożycielkę (U. P.-S.) z rażącym naruszeniem przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego odmówił stwierdzenia nieważności, uznając brak rażącego naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. S. na decyzję Ministra. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną W. S. od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) sędzia del. WSA Marzenna Linska-Wawrzon Protokolant st. sekretarz sądowy Urszula Radziuk po rozpoznaniu w dniu 26 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1742/09 w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia (...) lipca 2009 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1/ oddala skargę kasacyjną ; 2/ zasądza od W. S. na rzecz Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego kwotę 180 ( sto osiemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1742/09 oddalił skargę W. S. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia (...) lipca 2009 r. nr (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.
W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne sprawy:
S. P. – W. S. S. S. w P., dalej zwana także "uczelnią", została utworzona na mocy decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia (...) czerwca 1993 r. (...). Pozwolenie na utworzenie uczelni zostało udzielone łącznie U. P.-S. oraz skarżącemu jako założycielom. Decyzją z dnia (...) października 1993 r. nr (...) Minister Edukacji Narodowej zatwierdził statut uczelni.
Pismem z dnia 29 kwietnia 2008 r. W. S. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia (...) października 1993 r. podnosząc, że została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 18 ust. 3 w związku z art. 18 ust. 1 i art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.), dalej "ustawa o szkolnictwie wyższym", polegającym na zatwierdzeniu statutu, pomimo jego niezgodności z prawem - nadaniu go uczelni tylko przez jednego z założycieli, podczas gdy stosownie do art. 16 ust. 2 powołanej ustawy, pierwszy statut nadaje uczelni niepaństwowej na okres jednego roku jej założyciel. Zatwierdzony przez Ministra statut na podstawie art. 18 ust. 3 został nadany przez osobę nieuprawnioną U. P.-S. z całkowitym pominięciem wnioskodawcy jako drugiego założyciela uczelni.
Decyzją z dnia (...) kwietnia 2009 r. nr (...) Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia (...) października 1993 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zakwestionowana decyzja nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa z uwagi na brak oczywistej i bezspornej sprzeczności pomiędzy tą decyzją a przepisami prawa. Organ powołał się ponadto na wątpliwości co do interpretacji przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym posługujących się terminem "założyciel", w tym regulujących nadanie uczelni statutu podkreślając, iż z uwagi na niejednoznaczność przepisów skutkującą możliwością różnej ich interpretacji, wskazane przez stronę naruszenia nie mogą być uznane za rażące. Minister wskazał, że ustawa nie wymaga łącznego działania wszystkich założycieli, dlatego też za możliwe wydaje się przyjęcie stanowiska, zgodnie z którym w przypadku gdy pozwolenie na utworzenie uczelni uzyskały - tak jak w niniejszej sprawie - dwie osoby, czynności należące zgodnie z ustawą i statutem do założyciela, w tym nadanie statutu, mogą być wykonywane przez każdego z założycieli osobno.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca podniósł, że pozwolenie na utworzenie uczelni zostało udzielone dwóm osobom fizycznym, a zatem wszelkie działania, do których uprawniony jest założyciel, powinny być podejmowane łącznie przez obie te osoby. Tak też powinno być w przypadku nadania statutu. Choć wprawdzie U. P.-S., wnosząc o zatwierdzenie statutu, wskazywała, że działa w imieniu założyciela, to jednak nie przedstawiła stosownego pełnomocnictwa. Na wskazaną okoliczność, zdaniem wnioskodawcy, nie ma wpływu fakt, że założyciele uczelni pozostawali w związku małżeńskim. Przepisy ustawy z dnia 12 września 1990 r. wyraźnie stanowiły, że statut nadaje założyciel. W związku z tym nie może budzić wątpliwości fakt, że w przypadku gdy założycielami są dwie osoby, to statut musi być nadany przez obie osoby działające łącznie. W tej sytuacji twierdzenie Ministra, że statut może być nadany tylko przez jednego z założycieli, jest błędne.
Decyzją z dnia (...) lipca 2009 r. nr (...) Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia (...) kwietnia 2009 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia (...) października 1993 r. W uzasadnieniu decyzji ostatecznej organ wskazał, że wskazane przez stronę naruszenia nie mają charakteru rażącego naruszenia prawa i tym samym nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia (...) października 1993 r. Nie istnieje, zdaniem Ministra, oczywista i widoczna sprzeczność pomiędzy treścią przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym z dnia 12 września 1990 r., stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji, a rozstrzygnięciem nią objętym. Decyzja z dnia (...) października 1993 r. została wydana na podstawie art. 18 ust. 3 powołanej ustawy, zgodnie z którym Minister Edukacji Narodowej zatwierdza statut uczelni niepaństwowej po stwierdzeniu zgodności z przepisami ustawowymi i z udzielonym zezwoleniem. Minister zgodził się z wnioskodawcą, że nadanie statutu to jedna z najdalej idących czynności, jaką może dokonać założyciel. Trudno jednak przyjąć, że nie jest możliwe nadanie statutu przez jednego założyciela. Tylko pierwszy statut musi być obligatoryjnie nadany przez założyciela. Nie ma on również charakteru ostatecznego, ponieważ ustawa przewiduje jego zmianę lub nadanie nowego statutu. Stanowisko wnioskodawcy jest tym bardziej nieuzasadnione, że pierwszy statut powołanej uczelni spełniał wszystkie wymogi formalnoprawne.
W tym stanie rzeczy trudno uznać skutki, jakie wywołała zakwestionowana decyzja, za niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie. Wystąpienie tych skutków nie miało żadnego negatywnego wpływu, zarówno na sferę gospodarczą jak i społeczną, nie przyczyniło się również do naruszenia prawa. Zatwierdzenie statutu nadanego przez jednego założyciela umożliwiło natomiast wpis uczelni do rejestru uczelni niepaństwowych i zapewniło prawidłowe, zgodne z przepisami prawa funkcjonowanie uczelni i prowadzenie przez nią studiów, umożliwiając tym samym zdobycie należytej wiedzy i uzyskanie tytułu zawodowego kolejnym rocznikom studentów. W związku z tym powoływanie się przez wnioskodawcę na doniosłość i daleko idące skutki nadania statutu pozostaje w sprzeczności z zamiarem unieważnienia dokonania tej czynności. Stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji spowodowałoby bowiem poważne i nieodwracalne skutki. Unieważnienie decyzji pociągnęłoby za sobą niespełnienie warunku wpisania uczelni do rejestru i tym samym uzyskania przez nią osobowości prawnej, którym to warunkiem jest zatwierdzenie pierwszego statutu uczelni.
Na decyzję ostateczną W. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie art. 16 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym. Skarżącego powtórzył argumenty podniesione w odwołaniu Ponadto wskazał, że wątpliwości budzi argumentacja Ministra, że jeżeli możliwa jest alternatywna interpretacja danego przepisu, to nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa. W takim przypadku nigdy nie dochodziłoby do stwierdzenia nieważności, bo każdy przepis prawa można odmiennie interpretować. Zdaniem skarżącego, jeżeli w ocenie Ministra wyeliminowanie decyzji z dnia (...) października 1993 r. z obrotu prawnego spowodowałoby poważne i nieodwracalne skutki prawne, to organ miał możliwość stwierdzenia, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał na wyjątkowość instytucji stwierdzenia nieważności decyzji, która stanowi wyłom w zasadzie trwałości decyzji administracyjnych gwarantującej pewność, stabilność i bezpieczeństwo obrotu prawnego oraz zaufanie do organów państwa podkreślając, że zasada ta służy również ochronie praw słusznie nabytych na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej.
Rozważając, czy wydanie decyzji o zatwierdzeniu statutu uczelni nadanego tylko przez jednego z założycieli może być uznane za rażące naruszenie art. 16 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym, Sąd stwierdził, iż nie ulega wątpliwości, że skarżący oraz U. P.-S. jako założyciele niepaństwowej uczelni wystąpili do Ministra Edukacji Narodowej z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na założenie niepaństwowej uczelni. Następnym krokiem po udzieleniu zezwolenia na utworzenie uczelni było przedstawienie Ministrowi aktu założycielskiego oraz statutu. Z regulacji ustawy o szkolnictwie wyższym wynika, że pierwszy statut, który z założenia miał obowiązywać tylko przez jeden rok, mógł nadać założyciel bądź na jego wniosek sam Minister. W przedmiotowej sprawie U. P.-S. w dniu 28 września 1993 r. przedłożyła Ministrowi akt założycielski (akt notarialny nr rep. A 2111/93) oraz statut szkoły. W takim przypadku należało przyjąć, że statut został nadany przez założycieli. Jednak przedmiotem decyzji wydawanej w trybie art. 18 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym nie było nadanie statutu, ale wyłącznie jego zatwierdzenie. W ramach tego przepisu chodzi o zbadanie, czy statut jest zgodny z prawem i aktem założycielskim. Organ nie bada procedury przyjęcia statutu. Żaden przepis nie przewidywał bowiem specjalnego trybu przyjęcia statutu. Dlatego Sąd podzielił pogląd organu o braku podstaw do wykazania oczywistej sprzeczności decyzji z normą wynikającą z treści art. 16 ust. 2 oraz art. 18 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym. Sąd zwrócił uwagę, że twierdzenie, iż statut został nadany wbrew woli jednego z założycieli, nie znajduje podstaw, skoro od daty wydania decyzji o zatwierdzeniu statutu uczelnia działała przez kilkanaście lat, a w 1997 r. został jej nadany kolejny statut.
Zdaniem Sądu, powyższe okoliczności potwierdzają, że zarzucane nieprawidłowości przy przyjęciu statutu nie mogą wpływać na legalność decyzji o jego zatwierdzeniu, która odpowiada prawu. W żadnym bowiem razie treść decyzji z dnia (...) października 1993 r. nie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa i nie powoduje, że decyzja taka nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Wręcz przeciwnie przedmiotem rozstrzygnięcia było przyjęcie zgodnego z prawem statutu, który przez kilka lat stanowił podstawę działania uczelni. Decyzja z (...) października 1993 r. została wprowadzona do obrotu prawnego, a na jej podstawie została wydana decyzja o wpisaniu uczelni do rejestru. Tak więc akt ten stanowił jeden z fundamentów działania szkoły, której skarżący jest założycielem do tej pory. W takim przypadku wykazywanie przez skarżącego, że statut został przedstawiony w 1993 r. tylko przez jednego z założycieli i że skarżący nie akceptował czynności w tym zakresie, prowadziłoby do podważenia zasady trwałości decyzji administracyjnych i praw nabytych na jej podstawie. Wykazywanie braku udziału przy tworzeniu statutu, przy jednoczesnym zaakceptowaniu przez wiele lat funkcji założyciela szkoły i czerpanie kompetencji z tego statutu wskazuje, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. S., reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżono wyrok w całości zarzucając:
1) naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwą wykładnię, tj.:
- art. 18 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym przez przyjęcie, że Minister Edukacji Narodowej zatwierdzając statut uczelni niepaństwowej nie bada procedury przyjęcia aktu założycielskiego uczelni, a zatem nie bada, czy nadała go osoba uprawniona, chociaż przepis art. 18 ust. 3 wskazanej ustawy stanowi, że "Minister Edukacji Narodowej zatwierdza statut uczelni niepaństwowej po stwierdzeniu zgodności z przepisami ustawowymi i z udzielonym zezwoleniem", a przepisy ustawy wskazują, kto jest uprawniony do nadania statutu;
- art. 16 ust 2 ustawy o szkolnictwie wyższym przez przyjęcie, że "brak jest podstaw do twierdzenia, że statut został nadany wbrew woli założyciela, skoro od daty wydania decyzji o zatwierdzeniu statutu uczelnia działała przez kilkanaście lat, a w 1997 r. został nadany kolejny statut" w sytuacji gdy przepis art. 16 ust. 2 wskazanej ustawy nakazuje, aby pierwszy statut nadał uczelni niepaństwowej założyciel;
2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "P.p.s.a." w zw. z art. 156 K.p.a. przez oddalenie skargi w sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powinien uwzględnić skargę i stwierdzić, że decyzję wydano z naruszeniem prawa, albowiem zostały spełnione przestanki rażącego naruszenia prawa określone w art. 156 K.p.a.
W oparciu o przytoczone zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił się naruszenia art. 18 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym dokonując niewłaściwej jego wykładni, albowiem przepisy prawa określają podmiot uprawniony do nadania statutu (tj. założycieli), a Minister zobowiązany jest stwierdzić zgodność statutu z przepisami ustawy, jak również i to, czy nadał go uprawniony do tego podmiot. Zgodnie natomiast z art. 16 ust 2 ustawy o szkolnictwie wyższym pierwszy statut nadaje uczelni niepaństwowej na okres jednego roku jej założyciel lub na jego wniosek Minister Edukacji Narodowej. W przedmiotowej sprawie statut nadała i zwróciła się o jego zatwierdzenie jedynie U. P. – S. z wyłączeniem W. S.. Skoro zatem akt założycielski z dnia 22 września 1993 r. wskazywał jako założycieli U. P.-S. oraz W. S., to osoby te łącznie powinny nadać uczelni statut. Nie można przyjąć, że skoro uczelnia działała przez kilkanaście lat od daty wydania decyzji o zatwierdzeniu statutu, to brak jest podstaw do twierdzenia, że statut został nadany wbrew woli założyciela. Taka rozszerzająca interpretacja dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jest niedopuszczalna i tym samym narusza art. 16 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym. Pojęcie założyciela w rozumieniu ustawy o szkolnictwie wyższym nie może być interpretowane w oderwaniu od pozostałych przepisów ustawy. Twierdzenie, że jeden z założycieli może nadać statut wbrew woli drugiego z założycieli jest nieprawidłowe. Interpretując ten przepis w świetle całej ustawy o szkolnictwie wyższym należy zauważyć, że założyciele muszą być zgodni co do brzmienia statutu, albowiem jest to akt o charakterze podstawowym, szczególnie doniosły dla uczelni niepaństwowej, albowiem reguluje jej działanie oraz strukturę organów.
Argumentując zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w związku z art. 156 K.p.a. odwołano się do art. 16 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym, który jasno stanowi, że pierwszy statut nadaje uczelni niepaństwowej założyciel. Zatwierdzenie statutu uczelni, który nie został nadany przez skarżącego jako jednego z jej założycieli, jest rażącym naruszeniem art. 16 ust. 2 ustawy o szkolnictwie wyższym, bowiem dowolne podejście do określenia osób, które mogą nadać statut regulujący działanie osoby prawnej, jest dużym zagrożeniem dla pewności obrotu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego wniósł o jej oddalenie i odniósł się merytorycznie do zarzutów w niej podniesionych podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw, gdyż zarzuty w niej podniesione nie są zasadne.
Rozpoznając skargę kasacyjną należy przede wszystkim podkreślić, że przedmiotem sądowej kontroli dokonanej zaskarżonym wyrokiem była decyzja administracyjna wydana przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w trybie nadzwyczajnym, a jej przedmiotem było zbadanie, czy decyzja Ministra Edukacji Narodowej z dnia (...) października 1993 r. zatwierdzająca statut uczelni niepaństwowej pn. S. P. – W. S. S. S. w P. jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa.
Jak zasadnie podkreślił Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznej, która służy ochronie stabilności stosunków prawnych wykreowanych tą decyzją, umacniając w ten sposób zaufanie do państwa i jego organów. Ustawodawca przewidując w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. sankcję nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa nie definiuje pojęcia "rażące naruszenia prawa". Przy ustaleniu, czy decyzja jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa należy zatem mieć w pierwszym rzędzie na uwadze ogólną zasadę trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej oraz skutki jakie może za soba pociągnąć zastosowanie sankcji nieważności polegające na wyeliminowaniu decyzji z porządku prawnego z mocą wsteczną od daty jej wydania (ex tunc). Poza tym trzeba wziąć pod uwagę, że nie każde naruszenie prawa będzie mieć charakter rażący. Ustalenie, czy w konkretnym wypadku nastąpiło "rażące naruszenie prawa", wymaga zawsze bardzo wnikliwego rozważenia. Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa jest wyraźne wykazanie, jaki konkretnie przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to organ ocenił jako rażące.
W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest stanowisko, iż z uwagi na to, że stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, zaistnienie przesłanki powodującej nieważność decyzji musi być oczywiste i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać w sposób nie pozostawiający żadnych wątpliwości. Chodzi o oczywiste przekroczenie przepisu prawa, którego brzmienie nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych. Niejednoznaczność treści normy prawa i rozbieżność w jej wykładni nie daje możliwości stwierdzenia rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż w przypadku, gdy norma prawna wymaga wykładni, a wynik tej wykładni może być różny, przyjęcie takiej a nie innej wykładni tej normy przy rozstrzyganiu sprawy wyklucza zakwalifikowanie podjętego rozstrzygnięcia jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa (por. wyroki NSA: z dnia 18 stycznia 2002r. sygn. akt I SA 1506/00, Lex nr 81968, z dnia 2 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 489/05, Lex nr 196694, z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 544/05, Lex nr 298465, z dnia 13 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 996/06 i z dnia 1 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 709/08 oba niepublik).
Sytuacja taka ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Przepis art. 18 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym, obowiązującej w dniu wydania przez Ministra Edukacji Narodowej zakwestionowanej przez skarżącego decyzji stanowił, że minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego zatwierdza statut uczelni niepaństwowej po stwierdzeniu zgodności z przepisami ustawowymi i udzielonym pozwoleniem. Przepis ten pozostaje w związku z przepisami ustawy regulującymi zagadnienia objęte treścią statutu, w tym z art. 16 ust. 2 tej ustawy. Z brzmienia tego ostatniego przepisu wynika, że pierwszy statut uczelni niepaństwowej nadaje na okres jednego roku założyciel albo na jego wniosek Minister Edukacji Narodowej. Ustawa nie zawierała jednak definicji określenia "założyciel" stanowiąc jedynie w art. 15 ust. 1, że uczelnię niepaństwową może założyć osoba fizyczna lub osoba prawna, zwana dalej "założycielem", na podstawie zezwolenia udzielonego przez Ministra Edukacji Narodowej, po zasięgnięciu opinii Rady Głównej Szkolnictwa Wyższego. Ustawa nie regulowała jednak sposobu podejmowania aktu nadania pierwszego statutu uczelni przez założyciela. Z takiego uregulowania ustawowego nie można wywieść w sposób jednoznaczny skutków prawnych nadania statutu przez jedną tylko osobę spośród dwojga założycieli.
Skoro zatem zarówno przepisy art. 16 ust. 2 jak i art. 18 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym dla przyjęcia ich jako wzorca legalności decyzji z dnia (...) października 1993 r. wymagają wykładni, to nie można mówić o ich rażącym naruszeniu przy wydawaniu tej decyzji.
Poza tym niekwestionowany jest fakt, że zarówno decyzja z dnia (...) października 1993 r., jak i dokonany na jej podstawie wpis S. P. – W. S. S. S. w P. do rejestru uczelni niepaństwowych nastąpiły na rzecz U. P.-S. i W. S., a więc na rzecz obojga założycieli. Zatem oczywistym jest nie tylko to, że zakwestionowana przez skarżącego decyzja nie pozostaje w sprzeczności ze wskazanymi przepisami ustawy, ale także jej skutek w postaci wpisu uczelni do rejestru uwzględnia wolę obojga założycieli.
Jak podkreślono wcześniej, w procesie oceny przez organ administracji, czy decyzja jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa, należy brać pod uwagę skutki, jakie wywoła stwierdzenie nieważności tej decyzji. Stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej pierwszy statut uczelni należy rozpatrywać w kontekście jej zasadniczego skutku, jakim jest wpis uczelni do rejestru i uzyskanie przez nią z tą chwilą osobowości prawnej. Jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, decyzja zatwierdzająca statut uczelni stanowiła jeden z fundamentów jej działania. Stwierdzenie nieważności tej decyzji prowadziłoby do podważenia podstaw kilkunastoletniego funkcjonowania uczelni, a w konsekwencji także praw nabytych przez osoby w niej studiujące. Nie bez znaczenia jest ponadto okoliczność postawienia uczelni w stan likwidacji z dniem 1 marca 2007r. W tym stanie rzeczy należy się zgodzić ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że odmowa stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 20 października 1993 r. o zatwierdzeniu pierwszego statutu uczelni jest zasadna.
Z przedstawionych przyczyn za nietrafne należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej zarówno dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 16 ust. 2 jak i art. 18 ust. 3 ustawy o szkolnictwie wyższym, jak i odnoszące się do przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w związku z art. 156 K.p.a.
Wobec tego, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach Naczelny Sąd Administracyjny, w pkt 1 sentencji oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 sentencji na podstawie art. 204 pkt 1 powołanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło