I OSK 817/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec Jerzy Solarski (spr.) Protokolant asyst. sędz. Anna Pośpiech - Kłak po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta Skierniewice od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 stycznia 2010 r. sygn. akt III SA/Łd 552/09 w sprawie ze skargi D. M. na zarządzenie Prezydenta Miasta Skierniewice z dnia [....] maja 2009 r. nr [....] w przedmiocie odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (zwany dalej WSA) wyrokiem z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 552/09 uwzględnił skargę D. M. stwierdzając nieważność zarządzenia Prezydenta Miasta Skierniewice z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] odwołującego ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkół [...] w Skierniewicach. Zarządzenie wydano na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 5c pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm., zwanej dalej u.s.o.) oraz art. 32 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. /powinno być 5 czerwca 1998 r./ o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.). W uzasadnieniu przedstawiono następującą argumentację faktyczną i prawną: Zarządzeniem z dnia [...] maja 2009 r. Nr [...] Prezydent Miasta Skierniewice odwołał z dniem [...] maja 2009 r. D. M. ze stanowiska Dyrektora Zespołu Szkół [...] w Skierniewicach. Pismem z dnia [...] maja 2009 r. D. M. wystąpiła do organu o niezwłoczne zapoznanie jej z uzasadnieniem odwołania. Przy piśmie z dnia [...] czerwca 2009 r. przesłano "uzasadnienie" z którego wynika, że uchwałą Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. Rada Miasta zdecydowała o likwidacji Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych i Uzupełniającego Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych, wchodzących w skład Zespołu Szkół [...] oraz rozwiązania Zespołu Szkół [...] z siedzibą w Skierniewicach. Wobec tej uchwały i zamiarze D. M. wypowiedzenia umów wszystkim pracownikom szkoły, przy negatywnym stanowisku organu założycielskiego z jednoczesnym wskazaniem dotyczącym pracowników rozwiązanego Zespołu, którzy z mocy prawa staną się pracownikami Liceum Ogólnokształcącego, jak również przy wskazaniu na konsekwencje związane z naruszeniem dyscypliny finansów publicznych, skarżąca odmówiła zastosowania się do tych nakazów, a następnie poinformowała, że wypowiedziała stosunki pracy wszystkim pracownikom zatrudnionym w Zespole. Wskazano też w "uzasadnieniu", że mimo stosownego upoważnienia D. M. nie udostępniła osobie prowadzącej kontrolę w Zespole Szkół wszystkich dokumentów. W dniu [...] sierpnia 2009 r. D. M. wystąpiła do Prezydenta Miasta Skierniewice z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w związku z Zarządzeniem [...], a następnie złożyła skargę, domagając się uchylenia tegoż Zarządzenia. Prezydent Miasta Skierniewice w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wskazując, że żaden przepis nie nakłada obowiązku sporządzenia uzasadnienia jednocześnie z rozstrzygnięciem. Niezależnie od tego D. M. przed Sądem Rejonowym w Skierniewicach uzyskała odszkodowanie za niezgodne z prawem wypowiedzenie stosunku pracy. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA oddalając skargę wskazał, że zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub w placówce, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty (...), może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. "Szczególnie uzasadniony przypadek" nie może być utożsamiany ze zwykłą negatywną oceną pracy wykonywanych zadań, gdyż te okoliczności normuje odrębny przepis – art. 38 ust. 1 pkt 1b u.s.o. Tylko kwalifikowane naruszenia prawa, oceniane m.in. z punktu widzenia treści art. 52 Kodeksu pracy mogą stanowić podstawę do odwołania nauczyciela ze stanowiska dyrektora szkoły. Zarządzenie odwołujące nauczyciela ze stanowiska dyrektora szkoły powinno być zaopatrzone w uzasadnienie, w którym organ ma obowiązek wykazać, że zaszedł szczególnie uzasadniony przypadek. Sfera uznania administracyjnego organu odwołującego ze stanowiska jest wprawdzie znacząca ale nie zupełna, gdyż musi on uwzględnić zwrot niedookreślony objęty treścią art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. Zaskarżone zarządzenie Prezydenta Miasta Skierniewice z dnia [...] maja 2009 r. nie zawiera żadnego uzasadnienia, co oznacza, że organ ten uniemożliwił Sądowi merytoryczne skontrolowanie własnego aktu. Organ (a w zasadzie Zastępca Prezydenta Miasta) dopiero po upływie miesiąca od wydania zarządzenia ([...] czerwca 2009 r.) podjął próbę jego uzasadnienia przekazując skarżącej odrębny dokument o nazwie "Uzasadnienie", bez wskazania daty jego sporządzenia, doręczając go [...] lipca 2009 r. Taka czynność organu nie uzdrawia wadliwości postępowania, gdyż uzasadnienie zarządzenia nie może mieć charakteru aneksu. Ponadto, nawet i ten dokument nie spełniał wymogów stawianych prawidłowemu uzasadnieniu zarządzenia, gdyż ograniczono się w nim do przedstawienia stanu faktycznego sprawy oraz ogólnikowego stwierdzenia, że "dyrektor działała niezgodnie z przepisami prawa". Prezydent Miasta naruszył też art. 7 i art. 10 k.p.a., gdyż nie zapewnił stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz nie umożliwił wypowiedzenie się skarżącej przed podjęciem zaskarżonego aktu. W zarządzeniu nie odniesiono się w szczególności do stanowiska skarżącej, jakie zaprezentowała w swoich pismach z dnia [...] maja 2009 r. i [...] maja 2009 r. Korespondencja pomiędzy skarżącą i organem zgromadzona w aktach nie stanowi dowodu na czynny udział strony, gdyż dotyczy następstw rozwiązania Zespołu Szkół Ogólnokształcących, a nie następstw odwołania ze stanowiska dyrektora tego Zespołu. Z tych względów WSA stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia. W skardze kasacyjnej Prezydent Miasta Skierniewice, reprezentowany przez adwokata, zaskarżył powyższy wyrok w całości i zarzucił naruszenie: 1. prawa materialnego, w postaci: - art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na niezasadnym uznaniu, iż dla odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego koniecznym jest sporządzenie uzasadnienia zarządzenia podczas gdy treść tego przepisu nie przewiduje takiego obowiązku, a jedynie zajścia przypadków szczególnie uzasadnionych oraz zasięgnięcia opinii kuratora oświaty; - art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. w zw. z art. 1 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że do odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego konieczne jest przeprowadzenie postępowania administracyjnego, podczas gdy tryb taki nie jest przewidziany w tym przepisie, w szczególności, że odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego przez organ, który powierzył to stanowisko nie ma charakteru administracyjnego, ponieważ stanowi czynność z zakresu prawa pracy; 2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą konstrukcję uzasadnienia wyroku polegającą na błędnym uznaniu, iż wydając zarządzenie o odwołaniu nauczyciela ze stanowiska kierowniczego organ powinien przed wydaniem decyzji umożliwić stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., podczas gdy do odwołania takiego nie jest konieczne przeprowadzenie postępowania administracyjnego, więc również niekoniecznym jest umożliwienie wypowiedzenia się przez stronę; - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwą konstrukcję uzasadnienia wyroku polegającą na przyjęciu błędnego poglądu, że załącznik do pisma z dnia [...] czerwca 2009 r. nie stanowi uzasadnienia zarządzenia z dnia [...] maja 2009 r., podczas gdy całokształt okoliczności w sprawie wskazuje, iż takim uzasadnieniem jest – zwłaszcza, że WSA nie poczynił żadnych ustaleń, ani nie badał chwili powstania uzasadnienia ww. zarządzenia. Na tych podstawach sformułowano wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, przy zasądzeniu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że żaden przepis prawa nie reguluje formy aktu odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego. Oznacza to, że nie istnieje również obowiązek zaopatrzenia go w uzasadnienie. Nie ma także wymogu przeprowadzenia postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zarządzenia odwołującego ze stanowiska, a tym samym nie ma obowiązku zapewnienia zainteresowanej osobie czynnego udziału w takim postępowaniu, o jakim mowa w art. 10 k.p.a. Sprawa odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego nie mieści się w katalogu spraw określonym w art. 1 k.p.a., a zatem przepisy tej ustawy procesowej nie znajdują tu zastosowania. Zarządzenie nie jest decyzją administracyjną; kontrola jego legalności odbywa się w trybie nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego. Niewysłuchanie byłej dyrektor szkoły wynikało z konieczności szybkiego działania organu prowadzącego szkołę, aby przywrócić zwolnionych nauczycieli do pracy przed końcem maja i uniknąć konieczności wypłacania odpraw zwolnionym przez byłą dyrektor pracowników. Koszt tych odpraw wyniósłby 535 523 zł, a już wypłacone odprawy wyniosły 42 630. Błędnie przyjął WSA, że uzasadnienie nie było zaopatrzone żadną datą, gdyż w piśmie z dnia [...] czerwca 2009 r. określono, że uzasadnienie stanowi załącznik do tegoż pisma. W istocie uzasadnienie zarządzenia powstało już na etapie występowania do Kuratora Oświaty o opinię w sprawie odwołania dotychczasowego dyrektora szkoły. Musiało zatem być sporządzone jeszcze przed wydaniem zarządzenia, a nie jak przyjął WSA – po. Terminowe sporządzenie uzasadnienia zarządzenia jest dostateczne aby uchronić organ od zarzutu naruszenia prawa, gdyż żaden przepis nie wymaga doręczać uzasadnienia wraz z treścią rozstrzygnięcia (tj. z zarządzeniem). Odwołanie skarżącej było uzasadnione, gdyż organ prowadzący szkołę zapewnił wszystkich jej pracowników (nauczycieli), że pomimo reorganizacji placówek żadna z zatrudnionych osób nie straci pracy. Tymczasem odwołana dyrektor szkoły, pomimo znajomości tych zapewnień Prezydenta, dokonała zwolnień wszystkich pracowników Zespołu z dniem [...] sierpnia 2009 r. Dyrektor odmówiła wykonania polecenia wstrzymania procesu zwolnień, a tym samym nie dopuściła do przejścia nauczycieli do innego zakładu pracy po likwidacji Zespołu, tj. do Liceum Ogólnokształcącego w Skierniewicach. Prezydent utracił zaufanie do byłej dyrektor, gdyż naraziła Miasto na znaczne straty finansowe. Stanowiło to dostateczny motyw dla wydania aktu odwołującego ją ze stanowiska. W odpowiedzi na skargę kasacyjną D. M. wniosła o jej oddalenie zgadzając się z poglądem, że zarządzenie odwołujące nauczyciela ze stanowiska kierowniczego (dyrektora szkoły) powinno posiadać uzasadnienie podlegające doręczeniu wraz z rozstrzygnięciem. Przyznała też, że została pozbawiona czynnego udziału w postępowaniu poprzedzającym wydanie zarządzenia, a doręczony jej z opóźnieniem dokument ("uzasadnienie") nie wskazywał jakichkolwiek motywów odwołania. Wskazała, że planowane przez Prezydenta przejście pracowników pomiędzy likwidowanym Zespołem a Liceum nie mogło odbywać się na podstawie art. 231 Kodeksu pracy, gdyż status nauczyciela został uregulowany w odrębnej ustawie – Karcie Nauczyciela. Decyzje kadrowe oparła na wnikliwej analizie przepisów prawa, opinii prawnych i orzecznictwa sądowego. Do podejmowania decyzji kadrowych zgodnie z regulacjami Karty Nauczyciela miała umocowanie, a jej praca na stanowisku kierownika zakładu pracy (dyrektora szkoły) była pozytywnie oceniana przez Państwową Inspekcję Pracy, Społeczną Inspekcję Pracy, Łódzkiego Kuratora Oświaty oraz pracowników Zespołu. Prezydent ponadto sam wcześniej, na posiedzeniach Rady Miasta Skierniewice, aprobował pogląd, iż pracowników Zespołu należy najpierw zwolnić z likwidowanej jednostki, a następnie na nowo zatrudnić w innej placówce. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do przepisu art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki powodujące nieważność postępowania, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył się do oceny powołanych w skardze kasacyjnej podstaw. W podstawach skargi kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania przy czym uwzględniając okoliczność, że zarzut naruszenia przepisów postępowania wskazuje jedynie na wadliwość uzasadnienia /naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a./, które w swej treści jest konsekwencją wykładni prawa materialnego, dlatego w pierwszej kolejności odnieść się należy do zarzutu naruszenia art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. Skarga kasacyjna naruszenie tego przepisu upatruje w błędnej wykładni polegającej na niezasadnym uznaniu, że dla odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego koniecznym jest sporządzenie uzasadnienia zarządzenia, jak również na uznaniu, że do odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego konieczne jest przeprowadzenie postępowania administracyjnego, podczas gdy tryb taki nie jest przewidziany w tym przepisie, w szczególności, że odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego przez organ, który powierzył to stanowisko nie ma charakteru administracyjnego, ponieważ stanowi czynność z zakresu prawa pracy. Jeśli chodzi o charakter odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego to w orzecznictwie za ugruntowany należy uznać pogląd, który Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela, że odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w szkole, dla której organem prowadzącym jest gmina, następuje w formie zarządzenia organu gminy. Odwołanie to ma charakter kompetencji władczej przysługującej organowi na podstawie przepisów prawa administracyjnego /art. 38 u.s.o./. Mimo, że ma ono charakter personalny, to nie jest aktem prywatnoprawnym, gdyż obsada stanowiska dyrektora jest formą zarządzania szkołą publiczną, co wchodzi w zakres administracji publicznej. Wprawdzie akt odwołania dyrektora wywołuje również skutki w sferze prawa pracy, jednak okoliczność ta ma takie następstwo, że odwołany dyrektor może kwestionować sam akt odwołania (zarządzenie organu gminy) przed sądem administracyjnym, natomiast własnego interesu w sferze skutków, jakie ów akt wywołuje w zakresie praw pracowniczych może dochodzić przed sądem pracy /zob. uzasadnienie uchwały Składu 7 Sędziów NSA z dnia 16.12.1996r. sygn. OPS 6/96, ONSA 2/97, poz.48, wyrok NSA z dnia 22.06. 2005 I OSK 296/05 "LEX" 186659/. Innymi słowy - akt /zarządzenie/ odwołujący dyrektora szkoły na podstawie przepisów u.s.o. jest aktem administracyjnym, a nie aktem z zakresu prawa pracy. Sprawa w przedmiocie odwołania nauczyciela ze stanowiska dyrektora szkoły jest sprawą z zakresu administracji publicznej (oświaty), a wydawany akt dotyka interesu prawnego dyrektora szkoły (wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2008 r., I OSK 637/08, LexPolonica nr 2052669). Nie dotyczy stosunku pracy ale funkcji piastowanej jako organ administracji szkolnej (wyrok SN z dnia 9 grudnia 2004 r., I PK 100/04, OSNP 2005, Nr 14, poz. 212), jakkolwiek może prowadzić do powstania roszczeń na tle stosunku zatrudnienia nauczyciela (wyrok SN z dnia 9 maja 1997 r., I PKN 138/97, OSNPiUS 1998, Nr 9, poz. 261). Zaznaczyć w tym miejscu należy, że taki sam charakter ma zarządzenie prezydenta miasta na prawach powiatu – w tym przypadku - zarządzenie Prezydenta Miasta Skierniewice z dnia [...] maja 2009 r., nr [...]. Stosownie do przepisu art. 38 ust. 1 u.s.o. organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce: 1. odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie: a) złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem, b) ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 34a ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli - bez wypowiedzenia, c) złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 34 ust 2a. W myśl natomiast punktu 2, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 7, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Analiza powyższego przepisu pozwala na stwierdzenie, że odwołanie w trybie natychmiastowym na podstawie jego ust.1 pkt 2 nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w punkcie 1 lit.b tego artykułu, tj. w przypadku negatywnej oceny pracy lub wykonywania zadań w zakresie działalności finansowej i administracyjnej. Muszą to być inne, "szczególnie uzasadnione przypadki", których ustawa nie wskazuje. Daje to właściwemu organowi pewną swobodę, która nie może mieć jednak cech dowolności, bowiem przepis ten ma charakter wyjątku od zasady stabilności zatrudnienia na stanowisku dyrektora szkoły. Skoro tak, to chociaż wskazany przepis wprost o tym nie stanowi, akt odwołujący dyrektora szkoły podlega uzasadnieniu. W uzasadnieniu tym organ ma obowiązek wykazać, jakie znaczenie nadał zwrotom niedookreślonym na tle konkretnego przypadku (wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2010 r., I OSK 831/09, LexPolonica nr 2138033) oraz z jakich powodów w taki a nie inny sposób skorzystał z uznania administracyjnego w zakresie odwołania ze stanowiska (wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2010 r., I OSK 939/09, LexPolonica nr 2218814, wyrok SN z dnia 9 grudnia 2003 r., I PK 103/03, OSNP 2004, Nr 21, poz. 371). W uzasadnieniu zarządzenia organ powinien zaprezentować sposób rozumienia zwrotu "szczególnie uzasadniony przypadek" pamiętając, że należy go interpretować wąsko, jako wyjątek od zasady pełnienia funkcji przez osobę powołaną wykonalnym aktem (wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2008 r., I OSK 86/08, LexPolonica nr 2052574). Obowiązek sporządzenia uzasadnienia zarządzenia wydanego na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. oznacza również, że zarządzenie podlega doręczeniu dyrektorowi szkoły łącznie z uzasadnieniem. Tymczasem, jak to trafnie stwierdził WSA, zarządzenie Prezydenta Miasta Skierniewice z dnia [...] maja 2009 r. nie zawiera żadnego uzasadnienia. Uzasadnieniem tym nie może być bowiem pismo przesłane D. M. miesiąc później na złożony w dniu [...] maja 2009 r. wniosek o doręczenie uzasadnienia zarządzenia. Stad na aprobatę zasługuje konkluzja, że zarządzenie o odwołaniu dyrektora ze skutkiem natychmiastowym nie zawierało uzasadnienia, a jego brak uniemożliwiał skontrolowanie tego aktu w aspekcie wystąpienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Z przedstawionych wyżej względów zarzut naruszenia prawa materialnego jest nieusprawiedliwiony. Przechodząc do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, a to art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez niewłaściwą konstrukcję uzasadnienia wyroku polegającą na przyjęciu błędnego poglądu, że załącznik do pisma z dnia [...] czerwca 2009 r. nie stanowi uzasadnienia zarządzenia z dnia [...] maja 2009 r. stwierdzić należy, że zarzut ten jest chybiony. Jak to już wyżej zaznaczono, zarządzenie wydane na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o. ma zawierać uzasadnienie podlegające doręczeniu stronie łącznie z zarządzeniem. Trafnie więc WSA odmówił waloru uzasadnienia załącznikowi do pisma z dnia [...] czerwca 2009 r. skierowanego do D. M. Natomiast kwestia wskazania przez WSA na przepis art. 10 k.p.a. i wywodzenie z tego przepisu obowiązku organu umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań wydaje się co najmniej dyskusyjna, gdyż uwzględniając charakter prawny zarządzenia o odwołaniu nauczyciela z funkcji dyrektora, odwoływanie się do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wymagałaby stosowania analogii legis. Niemniej jednak zapoznanie strony z zebranym materiałem dowodowym i umożliwienie wypowiedzenia się, wywieść można z zasady demokratycznego państwa prawnego /art.2 Konstytucji/, a także z zasad wypracowanych na płaszczyźnie międzynarodowej /art. 16 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji, przyjętego przez Parlament Europejski w formie rezolucji w dniu 6 września 2001 r., który statuuje prawo każdej jednostki do wysłuchania i złożenia wyjaśnień/. Z tych przyczyn skarga kasacyjna podlega oddaleniu, na podstawie art. 184 p.p.s.a.