II SA/Go 267/10

Dnia 15 czerwca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego p o s t a n a w i a : odrzucić skargę. Decyzja z dnia z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania PT Spółki z o.o. uchyliło decyzję Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej na działce nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Decyzja została doręczona inwestorowi – PT Spółce z o.o. (15 lutego 2010 r.), K.W. i K.W. (12 lutego 2010 r.), uznanym przez organ za strony w sprawie oraz Wójtowi Gminy. Jak wynika z pisma Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2010 r., fakt wydania decyzji nie został ogłoszony w drodze obwieszczenia na terenie miejscowości [...]. W dniu [...] marca 2010 r. W.T., za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wniósł skargę na powyższą decyzję tego organu z [...] lutego 2010 r. Domagając się uchylenia ww. decyzji skarżący zarzucił jej: - naruszenie prawa materialnego – art. 1 ust. 2 pkt 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, - nieuzasadnione zastosowanie art. 49 K.p.a. w sytuacji, gdy budowa stacji bazowej telefonii komórkowej nie stanowi inwestycji celu publicznego, - błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 77 K.p.a. polegające na nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego w zakresie zlokalizowania inwestycji jak również niedokonania oceny jej oddziaływania na środowisko, - błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony Środowiska oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi W.T.. Uzasadniając swoje stanowisko Kolegium podniosło, iż status W.T. jako ewentualnej strony w tym postępowaniu nie był przedmiotem badania organu (skarżący nie był odwołującym w sprawie), przy czym z akt sprawy, w tym uchylonej decyzji Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] wynikało, że organ ten nie uznawał skarżącego za stronę postępowania. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 kwietnia 2010 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł – stosownie do § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193) – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, odpis zarządzenia został doręczony skarżącemu dnia 19 maja 2010 r. (k. 16 akt). W wyznaczonym terminie skarżący nie uiścił należnego wpisu sądowego. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę wniosło również Stowarzyszenie [...]. Postanowieniem z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Go 266/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę Stowarzyszenia, uznając ją za niedopuszczalną z uwagi na brak legitymacji skargowej (art. 50 § 1 P.p.s.a.), bowiem nie brało ono udziału w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Jednym z podstawowych wymogów dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na akt lub czynność organu administracji publicznej jest wniesienie jej w ustawowym terminie. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zarówno Wójt Gminy jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie doręczyli W.T. wydanych w sprawie decyzji administracyjnych. Nie brał on więc udziału w toczącym się w niniejszej sprawie postępowaniu administracyjnym. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż strona postępowania administracyjnego, która nie brała udziału w postępowaniu odwoławczym i której nie doręczono decyzji, może wnieść skargę do sądu administracyjnego w terminie przewidzianym dla stron będących adresatami decyzji, określonym w art. 53 § 1 p.p.s.a. (postanowienie WSA w Gliwicach z 15 maja 2006 r., II SA/Op 65/06, ONSAiWSA 2007 nr 2, poz. 31). Podobnie w wyroku z dnia 7 kwietnia 2009 r. (sygn. akt II OSK 505/08, LexPolonica nr 2056259) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że strona postępowania administracyjnego niebędąca jedyną stroną tego postępowania, która została w tym postępowaniu pominięta przez niedoręczenie jej decyzji organu pierwszej instancji, może wnieść odwołanie w terminie biegnącym dla stron postępowania, którym decyzję doręczono, zaś po tym terminie służy jej prawo wniesienia podania o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717 ze zm.) o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz postanowieniach i decyzji kończącej postępowanie strony zawiadamia się w drodze obwieszczenia, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości. Inwestora oraz właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości, na których będą lokalizowane inwestycje celu publicznego, zawiadamia się na piśmie. W postępowaniu w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego przepisu art. 31 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 53 ust. 2). W postępowaniu o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego mają więc zastosowanie dwie formy zawiadamiania o wszczęciu postępowania oraz o postanowieniach wydawanych w trakcie postępowania i o decyzji kończącej postępowanie przewidziane w Kodeksie postępowania administracyjnego. Są nimi zawiadomienie poprzez doręczenie pisma w trybie art. 39 K.p.a., to jest przez pocztę, przez pracowników organu lub przez inne upoważnione osoby czy organy za pokwitowaniem, a także zawiadomienie przez obwieszczenie a także w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, określony w art. 49 k.p.a. Pierwsza forma ma zastosowanie w odniesieniu do inwestora – wnioskodawcy, a także do właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości, na których będą lokalizowane inwestycje celu publicznego, w przypadku gdy inwestor nie jest właścicielem tych terenów. Potwierdzeniem doręczenia pisma stronie jest podpis adresata lub osoby upoważnionej do odbioru pism ze wskazaniem daty doręczenia. Z kolei podmioty, którym przysługuje status strony w rozumieniu art. 28 K.p.a., a nie są inwestorami ani też właścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości, na których będą lokalizowane inwestycje celu publicznego, są zawiadamiane przez obwieszczenie. Podmiotami takimi mogą być właściciele i użytkownicy wieczyści nieruchomości graniczących z terenami będącymi przedmiotem postępowania (uchwała składu 5 sędziów NSA z dnia 4 grudnia 1995 r., VI SA 20/95, ONSA 1996, nr 2, poz. 54). Zgodnie z poglądem NSA wyrażonym w wyroku z dnia 8 października 1998 r. (II SA/Gd 1095/98, LEX nr 44159), stronami postępowania administracyjnego o wydanie decyzji o warunkach zabudowy będą – zainteresowany inwestor, właściciel nieruchomości, na której inwestycja ma być realizowana, oraz inne podmioty, które - powołując się na konkretny przepis prawa – wykażą interes prawny do udziału w tym postępowaniu. Powyższe stanowisko można również odnieść do określenia statusu strony w postępowaniu w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego (podobnie WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 1 grudnia 2009 r., II SA/Ol 934/09). Zawiadomienia o podjętych czynnościach i rozstrzygnięciach w toku postępowania administracyjnego oraz doręczenia pism procesowych pełnią istotną funkcję w procesie stosowania prawa. Od skutecznego zawiadomienia (doręczenia pisma) zależy bowiem między innymi bieg terminu do wnoszenia przez strony środków zaskarżenia od rozstrzygnięć zapadłych w sprawie (Komentarz do art. 53 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, T. Bąkowski, Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz, Zakamycze, 2004). Nie jest przy tym prawnie obojętne, w jaki sposób strona postępowania administracyjnego poweźmie wiadomość o wydanym rozstrzygnięciu. Gdy bowiem rozstrzygnięcie to uzyska w inny sposób, aniżeli od organu, który je wydał, to nie będzie już mogła skorzystać ze zwykłego środka zaskarżenia, gdy upłynął termin na jego zaskarżenie przez strony, którym rozstrzygnięcie doręczył organ je wydający (wyrok WSA w Białymstoku z 26 listopada 2009 r., II SA/Bk 402/09). Jak wynika z akt sprawy, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została doręczona osobom uznanym przez organ pierwszej instancji za strony postępowania, tj. K. i K.W. (12 lutego 2010 r.) oraz Spółce PT (15 lutego 2010 r.). Fakt wydania decyzji nie został ogłoszony w drodze obwieszczenia na terenie miejscowości [...]. Termin do wniesienia do sądu administracyjnego skargi na powyższą decyzję upłynął dla K. i K.W. dnia 15 marca 2010 r., natomiast dla Spółki PT termin ten upłynął dnia 17 marca 2010 r. W takiej sytuacji trzydziestodniowy termin do wniesienia przez W.T. indywidualnej skargi do sądu administracyjnego biegnie od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji ostatecznej stronom uczestniczącym w postępowaniu. Niewniesienie w tym terminie skargi przez żadną ze stron, którym zapewniono w nim udział powoduje, iż niedopuszczalne staje się wniesienie własnej skargi przez podmiot "pominięty" po upływie wskazanego trzydziestodniowego terminu liczonego od daty ostatniego doręczenia (vide postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 15 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Op 65/06, ONSAiWSA 2007, nr 2, poz. 31). W tej sytuacji W.T. powinien wnieść skargę najpóźniej przed upływem tego ostatniego terminu, aby dochować wymogu terminowego jej wniesienia. Dla niego bowiem nie otworzył się indywidualny trzydziestodniowy termin do zaskarżenia decyzji, która nie została mu doręczona w trybie przepisu art. 109 K.p.a. lub art. 49 K.p.a.. Skarga została natomiast złożona w siedzibie SKO dnia 19 marca 2010 r., co jest równoznaczne z wniesieniem jej z uchybieniem ustawowego terminu. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wniesienie skargi po upływie terminu stanowi jedną z podstaw jej odrzucenia. Należy wskazać, iż wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej może nastąpić w trybach nadzwyczajnych uregulowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W szczególności osoba, która uważa, że jako strona postępowania administracyjnego, w rozumieniu art. 28 K.p.a., bez własnej winy nie brała w nim udziału, może złożyć do właściwego organu wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w trybie przepisów art. 145 § 1 pkt 4 i nast. K.p.a. Przez udział w postępowaniu należy rozumieć nie tylko udział w czynnościach postępowania wyjaśniającego, ale też i w czynnościach decydujących, które są zrealizowane przez doręczenie stronie decyzji. Przez pozbawienie strony udziału w postępowaniu należy natomiast rozumieć przypadki, gdy stronie nie doręczono decyzji w trybie przewidzianym w art. 39-48 K.p.a. bądź organ nie zawiadomił stron o wydaniu decyzji przez obwieszczenie lub w inny sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości, stosownie do treści art. 49 k.p.a. w związku z art. 53 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Niezależnie od powyższego należy mieć na uwadze również fakt, że zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a., Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W myśl art. 212 § 1 P.p.s.a. opłatą sądową jest wpis sądowy od skargi. W sytuacji gdy skarga nie zawiera wpisu sądowego, strona wnosząca skargę powinna na wezwanie Sądu w terminie siedmiu dni uiścić wskazaną przez Sąd kwotę. Zaniedbanie tegoż obowiązku skutkuje obligatoryjnym odrzuceniem skargi, o czym stanowi art. 220 § 3 P.p.s.a. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 16 akt) wynika, iż odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu został prawidłowo doręczony skarżącemu dnia 16 maja 2010 roku. Termin do wykonania zarządzenia upłynął zatem bezskutecznie z dniem 26 maja 2010 roku. Z dokonanych przez Sąd ustaleń wynika, że w wyznaczonym terminie skarżący, nie uiścił wpisu sądowego w wysokości wskazanej w zarządzeniu. W terminie tym nie został również złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 220 § 3 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.