I SA/Bk 391/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału I: Tomasz Oleksicki, po rozpoznaniu w dniu 27 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości poniesionej straty z prowadzonej w [...] roku pozarolniczej działalności gospodarczej p o s t a n a w i a - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi i ustanowienie doradcy podatkowego. K. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi i ustanowienie doradcy podatkowego (k. 25 i k. 32) podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z córką W. K. ([...] lat). K. K. pozostaje w separacji faktycznej z małżonką E. K. Wnioskodawca nie osiąga dochodu, pozostaje wraz z córką na utrzymaniu E. K., z którą ma ustanowioną rozdzielność majątkową. E. K. prowadzi gospodarstwo rolne. W skład wydatków miesięcznych skarżącego wchodzą: opłaty za prąd, wodę, wywóz śmieci, czynsz, żywność, zakup ubrań i innych niezbędnych rzeczy córce. Wnioskodawca jest zadłużony z tytułu trzech kredytów zaciągniętych w [...] Bank S.A. (umowy kredytowe z dnia [...] października 2007 r. i z dnia [...] października 2007 r.). Wysokość miesięcznych rat tych kredytów wynosi łącznie 6.836,91 zł. Majątek skarżącego stanowią dwa mieszkania własnościowe (obciążone hipoteką) oraz działka o powierzchni [...] m². K. K. nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 24 - 27). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego tut. Sądu z dnia 18 sierpnia 2010 r. (k. 30) skarżący wywiódł, że nie uzyskuje dochodu z tytułu posiadania mieszkań własnościowych. Wyszczególnione wydatki miesięczne stanowią: czynsz – 360 zł; energia elektryczna – 50 zł; żywność – 300 zł; telefon – 50 zł. Dodatkowo wnioskodawca spłaca dwa kredyty zaciągnięte w [...] Banku na zakup pojazdów w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (obecnie działalność ta jest zawieszona). K. K. nie posiada samochodów osobowych, jest zadłużony z tytułu zobowiązań podatkowych na kwotę przekraczającą 1.000.000 zł. Wnioskodawca nie złożył wymaganych we wzmiankowanym wezwaniu oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji materialnej współmałżonki E. K. (w tym: posiadanego majątku, przedmiotów wartościowych i zasobów pieniężnych; rodzaju prowadzonej działalności rolniczej, stanu inwentarza, żywego, posiadanych maszyn rolniczych, wysokości uzyskiwanego miesięcznego dochodu, ilości posiadanych gruntów rolnych; otrzymanych dopłat z Unii Europejskiej; skarżący nie nadesłał również wyciągów bankowych współmałżonki z okresu trzech miesięcy; zaświadczeń o wysokości dochodu uzyskiwanego z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego) podkreślając raz jeszcze, iż ma ustanowioną rozdzielność majątkową ze współmałżonką i z tej przyczyny nie jest w stanie podać informacji oraz nadesłać wymaganych dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego (k. 30). Dodatkowo K. K. nie dołączył do akt sprawy wymaganego wyciągu z własnego rachunku bankowego za okres trzech miesięcy oraz dokumentów poświadczających zadłużenie podatkowe na kwotę ponad 1.000.000 zł, nie wyjaśnił również przyczyn tego zaniechania. Do akt sprawy skarżący dołączył: akt notarialny z dnia [...] września 2006 r. – umowa ustanowienia rozdzielności majątkowej (k. 34 – 25); akt notarialny z dnia [...] października 2008 r. – ustanowienie odrębnej własności lokali oraz umowa sprzedaży (k. 36 – 45); harmonogramy spłat rat zaciągniętych kredytów (k. 46 – 49, k. 53 – 54, k. 58 - 59); umowy kredytowe (k. 55 – 57, k. 50 – 52); dokumenty (wysokość czynszu) dotyczące posiadanych lokali mieszkalnych (k. 60 – 62); zeznania podatkowe za [...] r. (k. 63 – 67) oraz zaświadczenie o zmianie wpisu do ewidencji gospodarczej (k. 68 – 69). Na wstępie należy odnieść się do wniosku K. K. w części dotyczącej ustanowienia doradcy podatkowego. Zgodnie z art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W sprawie niniejszej (jak wynika z treści pism procesowym znajdujących się w aktach sprawy) skarżący jest już reprezentowany przez doradcę podatkowego M. T. Pełnomocnictwo z dnia [...] września 2008 r. zostało złożone do akt (k. 21) i nie zostało odwołane. W świetle brzmienia art. 246 § 3 cytowanej ustawy pozostawanie przez stronę w stosunku prawnym z profesjonalnym pełnomocnikiem, wyklucza pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, niezależnie od rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Mając zatem na uwadze fakt, że skarżący ma już w sprawie ustanowionego doradcę podatkowego należało odmówić przyznania prawa pomocy w tym zakresie na mocy art. 246 § 3 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono w sentencji. Rozpoznaniu podlega natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym wpisu od skargi) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania – kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu K. K. wykazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...] córką W. K. (aktualnie córka mieszka u matki E. K.). Skarżący nie osiąga dochodu wraz z córką pozostaje na wyłącznym utrzymaniu małżonki E. K., z którą od dnia [...] września 2006 r. ma ustanowioną rozdzielność majątkową (k. 34-35) oraz pozostaje w separacji faktycznej. Małżonka wnioskodawcy utrzymuje się z gospodarstwa rolnego. Działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącego ("Dystrybucja Gazu" K. K. z siedzibą w P.) została zawieszona z dniem [...] stycznia 2010 r. (k. 69). Przedsiębiorstwo to w 2009 r. osiągnęło dochód w kwocie 41.632 zł przy wykazanym przychodzie 2.891.030,34 zł (k. 66). Wydatki miesięczne wnioskodawcy wynoszą łącznie 6.376,38 zł (czynsz; energia elektryczna; żywność; telefon; raty spłacanych kredytów). Obecnie K. K. spłaca dwa kredyty zaciągnięte w [...] Banku S.A. dnia [...] października 2007 r. na okres [...] miesięcy na łączną kwotę 225.806,45 zł na zakup pojazdów [...] [...][...] [...] rok prod. [...] oraz [...] [...] rok prod. [...] (łączna wysokość miesięcznych rat kredytów – 5.616,38 zł) – k. 46 -59. W skład majątku skarżącego wchodzą dwa mieszkania własnościowe o powierzchni [...] m² i [...] m² (k. 60) - obciążone hipoteką oraz działka o powierzchni [...] m². K. K. jest zadłużony z tytułu zobowiązań podatkowych na kwotę przekraczającą 1.000.000 zł, nie posiada zgromadzonych oszczędności. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż oświadczenia i dokumenty złożone przez skarżącego przy jednoczesnym braku danych niezbędnych przede wszystkim do ustalenia sytuacji majątkowej współmałżonki E. K. w konsekwencji uniemożliwiają pełną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu majątkowego skarżącego. Fakt pozostawania małżonków w rozdzielności majątkowej nie wyklucza obowiązku podania danych dotyczących stanu majątkowego współmałżonka. Zgodnie bowiem z poglądem utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozdzielność majątkowa małżeńska odnosi się wyłącznie do majątków współmałżonków (kwestii samodzielnego dysponowania i zarządzania majątkiem, zobowiązań małżonków wobec osób trzecich), a nie do ich wzajemnych obowiązków. W praktyce oznacza to, iż rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonka z pomocy finansowej. W tym miejscu należy przytoczyć treść art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) stanowiącego, że małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie. Są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Dyspozycja tego przepisu nakłada na małżonków min. obowiązek szeroko pojmowanej wzajemnej pomocy, w tym również i w ponoszeniu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju małżeńskiego, obejmuje też sytuację pozostawania współmałżonków w separacji faktycznej (vide. postanowienia NSA z dnia 02 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, niepubl.; z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 113-116/09, niepubl.; z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 125-126/09, niepubl.; z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 243/09, niepubl.; z dnia 19 sierpnia 2009r.,sygn.akt I FZ 336/09 niepubl.; z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I FZ 463/08, niepubl.). W konsekwencji skutkuje to obowiązkiem zadośćuczynienia skarżącego wzmiankowanemu wezwaniu z dnia 18 sierpnia 2010 r. w zakresie określenia szeroko pojętej sytuacji majątkowej współmałżonki E. K. Odnosząc powyższe okoliczności do sprawy niniejszej należało, zatem skonstatować, iż K. K. nie udowodnił, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Złożone przez skarżącego oświadczenia oraz dokumenty nie zawierają, bowiem dostatecznych danych niezbędnych do pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych oraz stanu majątkowego rodziny (w szczególności małżonki E. K.). W tym miejscu podkreślenia wymaga, iż z treści złożonych przez wnioskodawcę oświadczeń wynika, że pozostaje on na wyłącznym utrzymaniu małżonki, która miesięcznie wydatkuje na niego (mimo deklarowanej separacji faktycznej) kwotę ponad 6.000 zł. Mimo to skarżący nie potrafi podać praktycznie żadnych informacji dotyczących jej sytuacji materialnej. Jak podkreślono na wstępie, w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpatrzeniu w oparciu o złożone oświadczenia strony oraz ewentualne dokumenty potwierdzające zawarte w nich dane, te w sprawie niniejszej uznano za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.