II OSK 346/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-05-15
Skład orzekający: Roman Hauser, Jerzy Bujko, Elżbieta Kremer
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy do oceny zgodności samowolnie wybudowanego obiektu z przepisami o planowaniu przestrzennym należy stosować przepisy obowiązujące w dacie budowy, czy w dacie wydawania decyzji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że do oceny zgodności samowolnie wybudowanego obiektu z przepisami o planowaniu przestrzennym należy stosować przepisy obowiązujące w dacie wydawania decyzji, a nie w dacie budowy. Ponadto, sąd stwierdził, że ocena techniczna obiektu nie może być jedyną podstawą rozstrzygnięcia, a organy administracji muszą wszechstronnie zbadać sprawę, weryfikując wszystkie okoliczności i dowody.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego i gospodarczego, które zostało samowolnie wybudowane. Sąsiadka, A. K., wniosła odwołanie, podnosząc, że budowa narusza przepisy, oszpeca otoczenie i ogranicza dopływ światła. Organy administracji wydały pozwolenie na użytkowanie, uznając, że budowa jest zgodna z planem zagospodarowania przestrzennego z czasu budowy i nie narusza istotnie interesu ogólnospołecznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. A. K. wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędy w interpretacji przepisów dotyczących planowania przestrzennego oraz naruszenie przepisów postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i przekazał sprawę WSA w Szczecinie do ponownego rozpoznania. Zasądził od Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. K. kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 15 maja 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser /spr./ sędzia NSA Jerzy Bujko sędzia del. WSA Elżbieta Kremer Protokolant Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Sz 700/10 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania; 2. zasądza od Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie na rzecz A. K. kwotę 500 zł (słownie:pięćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 4 listopada 2010 r., II SA/Sz 700/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (zwany dalej "WSA") - po rozpatrzeniu sprawy ze skargi A. K. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie (zwanego dalej "ZWINB") z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu - skargę oddalił.
W uzasadnieniu wskazano, że ZWINB, decyzją z dnia [...] maja 2010 r.,
nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. K. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Koszalinie (zwanego dalej "PINB") z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] udzielającą pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego i dobudowy budynku gospodarczego, zlokalizowanych przy ul. [...], na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] z obrębu [...] w K., a uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że PINB, po stwierdzeniu wykonania przez K. P. obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia [...] maja 2007 r., nr [...], dotyczącego przedłożenia określonych dokumentów celem doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. na podstawie art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 ze zmianami - zwanej dalej "dpb") udzielił inwestorowi K. P. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego i dobudowy budynku gospodarczego, zlokalizowanych przy ul. [...] w K.
Od decyzji PINB odwołanie złożyła właścicielka nieruchomości sąsiedniej A. K., podnosząc iż nie otrzymała żadnych dowodów od organu powiatowego, że przedmiotowa rozbudowa i dobudowa została zrealizowana w 1992 r. Skarżąca wskazała na okoliczność, że nabyła nieruchomość sąsiednią (dz. nr [...])
w lipcu 1995 r. i od tego czasu potwierdza istnienie samowoli, która, jej zdaniem, mogła być wykonana pomiędzy okresem od 1 stycznia 1995 r. do lipca 1995 r. i podlegać aktualnie obowiązującym przepisom ustawy Prawo budowlane. Ponadto odwołująca się przeprowadziła analizę zapisów planu zagospodarowania przestrzennego, przewidującego do realizacji na terenie obejmującym m. in. działkę nr [...] budownictwo jednorodzinne, w odniesieniu do zasad zabudowy "określonych w warunkach technicznych zabudowy osiedla" będących w posiadaniu KSM "[...]"
w K., które nie przewidywały budowy budynków gospodarczych. W wyniku wykonanej samowoli budowlanej doszło do niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia, jej ogród przydomowy "tonie w nieustającym cieniu",
zaś do kuchni nie wpada światło słoneczne. Na ścianie zewnętrznej budynku gospodarczego, zlokalizowanej od strony jej nieruchomości, istnieją naloty grzybów
i glonów, natomiast całość, w jej opinii, "nie spełnia żadnych zasad architektonicznych
i estetycznych, przypominając dobudówkę chlewika lub betonowy bunkier".
W uzasadnieniu wydanej po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzji
z dnia [...] maja 2010 r., utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, ZWINB wskazał, że w rozpatrywanej sprawie zastosowanie ma przepis art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (ówczesny tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zmianami - zwanej dalej "pb"), zgodnie z którymi w przypadku obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie wyżej cytowanej ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem nie zostało wszczęte postępowanie administracyjne stosuje się przepisy dpb. Zgodnie zaś z art. 37 ust. 1 dpb, obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym
od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie
z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę
lub przeznaczony jest pod zabudowę innego rodzaju, lub powoduje, bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia,
albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych
dla otoczenia. ZWINB wskazał dalej, że w rozpatrywanej przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji, na podstawie pisma z dnia 26 czerwca 2007 r., nr [...]
z Urzędu Miejskiego w Koszalinie, uzyskał informację, że działka nr [...]
w latach 1980 - 2001, zgodnie z uchwalonym w roku 1980 planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] stycznia 1980 r., Nr [...], była przeznaczona
pod "budownictwo jednorodzinne, adaptacja", a w ramach zabudowy jednorodzinnej dopuszczalne było lokalizowanie budynków garażowych i gospodarczych.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ pierwszej instancji uznał,
iż przedmiotowa samowolna rozbudowa budynku mieszkalnego oraz dobudowa budynku gospodarczego nie godzi w sposób istotny w interes ogólnospołeczny
i nie powoduje oszpecenia otoczenia. Dobudowa o wysokości od 2,45 m do 2,35 m została wykonana na potrzeby połączenia dwóch istniejących budynków: mieszkalnego i gospodarczego. Kierunek kąta nachylenia dachu na przedmiotowej dobudowie
nie powoduje zalewania wodami opadowymi działki nr [...], a rozbudowa stanowiąca pomieszczenie wiatrołapu zapewnia lepszą izolacyjność termiczną obiektu i pozostaje bez wpływu na nieruchomość sąsiednią. Z uwagi na powyższe oraz mając na względzie ocenę techniczną wykonanych samowolnie robót budowlanych, sporządzoną
przez rzeczoznawcę budowlanego, który stwierdził, że "budynek gospodarczy
i dobudowa wiatrołapu wykonane zostały zgodnie ze sztuką budowlaną, przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej i pod względem konstrukcyjnym nie stwarzają zagrożenia dla życia i zdrowia", PINB stwierdził, że zachodzą okoliczności wskazane
w art. 42 ust. 3 dpb i wydał w dniu [...] stycznia 2010 r. decyzję udzielającą pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego i dobudowy budynku gospodarczego.
Ustosunkowując się do argumentów zawartych w odwołaniu od ww. decyzji, organ drugiej instancji wyjaśnił, iż podmiot odpowiedzialny za sporządzenie oceny technicznej, jak również wyceny nieruchomości stanowiącej własność skarżącej stwierdził, iż powyższe roboty budowlane zostały wykonane w roku 1992,
czym potwierdził oświadczenie inwestora, ustalenia PINB w tej materii oraz zasadność stosowania przepisów dpb. Ponadto, pod pojęciem zabudowy jednorodzinnej rozumie się jeden budynek mieszkalny jednorodzinny lub ich zespół, wraz z przeznaczonymi
dla potrzeb mieszkających w nich rodzin budynkami garażowymi i gospodarczymi, zatem zapis w ww. planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] stycznia 1980 r., Nr [...], zatwierdzający przeznaczenie działki nr [...] pod "budownictwo jednorodzinne, adaptacja", nie wykluczał lokalizacji budynków garażowych i gospodarczych,
tym bardziej, że obiekty o takim przeznaczeniu istniały zarówno na działce należącej
do skarżącej (nr [...]), działce nr [...] należącej do inwestora, jak również
na pozostałych działkach usytuowanych w rejonie ul. [...]
w K. Istnienie dodatkowych ustaleń w tym zakresie, definiowanych przez KSM "[...]", pozostaje bez wpływu na przyjęte rozstrzygnięcie.
W skardze do WSA A. K. wniosła uchylenie ww. decyzji ZWINB, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 40, 41 pkt 2, 46
oraz 61 dpb poprzez niewydanie decyzji nakazującej wykonanie zmian i przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, nieuwzględnienie, że w przedłożonych przez inwestora dokumentach brakuje oświadczenia osoby kierującej budową, że roboty budowlane zostały wykonane zgodnie z pozwoleniem na budowę oraz że sporny obiekt oszpeca otoczenie, jak również poprzez nie ukaranie inwestora pomimo spełnienia przesłanek z art. 61 dpb
oraz przepisów rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki poprzez nieuwzględnienie, że budynek gospodarczy i wiatrołap wybudowane przez inwestora przekraczają granice działki sąsiedniej i stykają się bezpośrednio z budynkiem mieszkalnym skarżącej, a także art. 28 pkt 1 i 2, art. 32
pkt 4, art. 35, art. 59 oraz art. 66 pb poprzez niewykazanie zgodności wykonania obiektu z warunkami zabudowy i zagospodarowania terenu, warunkami pozwolenia
na budowę oraz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu jak również poprzez nieusunięcie nieprawidłowości spowodowanych oszpeceniem otoczenia posesji skarżącej.
Organ drugiej instancji, w odpowiedzi ma skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje rozstrzygnięcie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W dniu 4 listopada 2010 r., na rozprawie, skarżąca podniosła, że organy orzekające w sprawie powinny stosować również przepisy kodeksu cywilnego
w zakresie prawa sąsiedzkiego. Skarżąca wskazała również, że w lipcu 1995 r. roboty budowlane u inwestora nie były jeszcze zakończone, gdyż wiatrołap nie posiadał drzwi
i okien. Skarżąca nie może podać świadków z najbliższego otoczenia, którzy mogliby potwierdzić, że sporne obiekty zostały wykończone po 1 stycznia 1995 r.
W zaskarżonym wyroku WSA wskazał, że bazując na przedstawionym w aktach sprawy materiale dowodowym podziela stanowisko, iż okoliczności skutkujące obowiązkiem wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego nie wystąpiły,
a rozbudowa przedmiotowego budynku mieszkalnego o wiatrołap i budynek gospodarczy nie była sprzeczna z obowiązującymi w czasie jej trwania regulacjami
o planowaniu przestrzennym, zaś okoliczność ta znajduje potwierdzenie w zapisach planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonego uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 17 stycznia 1980 r., Nr XX/58/80, zgodnie
z którymi działka nr [...] była przeznaczona pod "budownictwo jednorodzinne, adaptacja", zaś w ramach zabudowy jednorodzinnej dopuszczalne jest lokalizowanie budynków garażowych i gospodarczych, jak też ich rozbudowa. WSA wskazał także,
iż ekspertyza dotycząca oceny stanu technicznego przedmiotowego obiektu została sporządzona przez uprawnionego rzeczoznawcę budowlanego o specjalności konstrukcyjno-inżynieryjnej, który stwierdził, że budynek gospodarczy i dobudowa wiatrołapu wykonane zostały zgodnie ze sztuką budowlaną, przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej i pod względem konstrukcyjnym nie stwarzają zagrożenia dla życia
i zdrowia. Zdaniem WSA w tej sytuacji organ nadzoru budowlanego zasadnie stwierdził, że zachodzą okoliczności wskazane w art. 42 ust. 3 pb i trafnie wydał w dniu [...] stycznia 2010 r. decyzję udzielającą pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego i dobudowy budynku gospodarczego. WSA podał także, iż ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji zastosował się do zawartych w rozstrzygnięciu organu odwoławczego wskazówek, również w odniesieniu do wyjaśnienia okoliczności dotyczących wpływu samowoli na oszpecenie i pogorszenia warunków użytkowych
dla otoczenia, w tym m. in. ograniczenia dopływu światła słonecznego do pomieszczeń użytkowanych przez właścicielkę działki nr [...]. Badanie tej kwestii wykazało, że sporny obiekt nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych
dla otoczenia.
Wnosząc skargę kasacyjną pełnomocnik A. K. zaskarżył
ww. wyrok w całości i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie zgodnie
z żądaniem skarżącej wyrażonym w skardze na decyzję, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, a także o zasądzenie od uczestnika na rzecz skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1) naruszenie normy prawnej wyprowadzonej
z art. 37 ust. 1 pkt 1 dpb w związku z art. 103 ust. 2 pb poprzez przyjęcie, że do oceny, czy budowla spełnia warunki przewidziane w przepisach o planowaniu przestrzennym bierze się pod uwagę przepisy o planowaniu przestrzennym z czasu realizacji inwestycji, a nie z dnia załatwiania sprawy; 2) naruszenie normy prawnej wyprowadzonej z art. 37 ust. 1 pkt 2 dpb w związku z art. 103 ust. 2 pb
poprzez przyjęcie, że do oceny czy obiekt budowlany nie stwarza niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia, pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia wystarczy ocena budowli dokonana pod względem technicznym oraz że do oceny pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia wystarczy ocena dokonana
pod kątem wpływu izolacyjności termicznej obiektu i dopływu światła słonecznego do nieruchomości sąsiedniej; c) naruszenie art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa polegający na braku uznania, iż organa prowadzące sprawę zaniechały wszechstronnego zbadania sprawy poprzez wybiórcze zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, zaniechaniu wyjaśnienia i weryfikacji wszystkich okoliczności wynikających z oświadczeń i zarzutów skarżącej. W uzasadnieniu wskazano, że Sąd
w niewłaściwy sposób zinterpretował treść art. 37 ust. 1 pkt 1 dpb w związku z art. 103 ust. 2 pb poprzez przyjęcie, że do oceny, czy budowla spełnia warunki przewidziane
w przepisach o planowaniu przestrzennym bierze się pod uwagę przepisy o planowaniu przestrzennym z czasu realizacji inwestycji, a nie z dnia załatwiania sprawy. Autor skargi kasacyjnej wskazał dalej, że poczyniony przez organy administracji jak i Sąd ocena wpływu budowli na otoczenia była zbyt wąska. Nie rozpoznano całego aspektu sprawy. Zdaniem skarżącej organy administracji oraz Sąd opierając orzeczenia tylko
i wyłącznie na ocenie technicznej obiektu naruszyły przytoczone przepisy art. 7 kpa,
art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa.
Odpowiadając na powyższą skargę K. P. podtrzymał w całości wszystkie swoje wyjaśnienia dotyczące rozpatrywanej sprawy i stwierdził, że skarga
nie wnosi nic nowego, co by nie rozpatrzył wcześniej Sąd I instancji. Zdaniem K. P. skarga jest niemerytoryczna, bezprzedmiotowa, tendencyjna
i nie na temat. Autor odpowiedzi na skargę kasacyjną wskazał, że A. K. jako następca prawny poprzedniego właściciela nieruchomości nabywając
w 1995 r. nieruchomość jest współinwestorem rozbiórki starego zużytego ogrodzenia drewnianego rozgraniczającego posesje jest również współinwestorem budowy nowego murowanego ogrodzenia rozgraniczającego działki. Według przedłożonych dokumentów stan obiektu jest zgodny z prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny (zwany dalej "NSA") rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania sądowego, określone w art. 183
§ 2 ppsa. W tej sprawie przesłanki te nie wystąpiły. NSA uznaje jednak część zarzutów skargi kasacyjnej za zasadne.
W sprawie uzasadniony jest w szczególności zarzut naruszenia art. 37 ust. 1
pkt 1 dpb w związku z art. 103 ust. 2 pb poprzez przyjęcie, że do oceny czy budowla spełnia warunki przewidziane w przepisach o planowaniu przestrzennym bierze się
pod uwagę przepisy o planowaniu przestrzennym z czasu realizacji inwestycji,
a nie z dnia załatwiania sprawy. NSA wskazuje, że przepis art. 37 ust. 1 dpb stanowi,
że obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie
z przepisami obowiązującym w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce lub przejęciu na własność Państwa, gdy właściwy organ stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo jest przeznaczony
pod zabudowę innego rodzaju, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. W wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 ustawy, właściwy organ wyda właścicielowi, inwestorowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z prawem (art. 40 dpb).
W orzecznictwie NSA wielokrotnie wyrażony był pogląd, że nakaz przymusowej rozbiórki winien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem (por. wyrok z 17 kwietnia 1989 r., IV SA 83/89, ONSA z 1989 r., z. 1, poz. 38).
NSA wskazuje jednak, że wykładnia przepisu art. 37 ust. 1 dpb przeszła swoistą ewolucję w orzecznictwie sądów administracyjnych. Początkowo NSA przyjmował,
że dla oceny czy samowolnie wzniesiony obiekt budowlany znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony
pod zabudowę albo jest przeznaczony pod zabudowę innego rodzaju decydujące znaczenie ma stan istniejący w czasie budowy przedmiotowego obiektu. Zwrotu
w tak ukształtowanej linii orzecznictwa dokonano w wyroku NSA z 24 stycznia 2007 r.,
II OSK 205/06, w którym przyjęto, że zgodność z przepisami budowlanymi dotyczy rozpoczęcia lub zakończenia budowy natomiast zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym dotyczy daty podejmowania zaskarżonej decyzji. Taki nowy kierunek wykładni art. 37 ust. 1 dpb znalazł następnie wyraz w szeregu orzeczeń sądów administracyjnych (NSA z dnia 8 października 2007 r., II OSK 1318/06, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, NSA z dnia 12 maja 2010 r., II OSK 812/09, LEX
nr 597879, NSA z dnia 17 maja 2010 r., II OSK 878/09, LEX nr 597928). Ostatecznie utrwaliła się więc linia orzecznictwa wyrażająca pogląd, że przewidziana w art. 37 ust. 1 i 2 dpb zgodność z przepisami budowlanymi dotyczy okresu realizacji budowy, natomiast zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym dotyczy daty podejmowania zaskarżonej decyzji. Za przyjęciem takiego rozumienia wskazanego przepisu przemawiają wyniki wykładni językowej uzupełnionej o wykładnię celowościową i funkcjonalną a nadto prokonstytucyjną uwzględniającą ochronę własności i innych praw majątkowych oraz zasadę demokratycznego państwa prawa (art. 2, 21 i 64 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. /Dz. U.
Nr 78, poz. 483 ze zmianami\). NSA wskazuje także na kolejny argument
dla potwierdzenia ww. tezy - jeżeli obowiązujące w dacie wydawania decyzji przepisy przewidują na danym terenie możliwość budowy takiego obiektu, jaki znajduje się
na tym terenie, to odwoływanie się do miejscowego planu obowiązującego w czasie budowy i orzekanie rozbiórki przeczy celowi instytucji usuwania skutków samowoli budowlanej (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2012 r., II OSK 1978/10, LEX
nr 1112024). Podsumowując powyższe należy więc wskazać, że przewidziana w art. 37 ust. 1 i 2 dpb zgodność z przepisami budowlanymi dotyczy okresu realizacji budowy, natomiast zgodność z przepisami o planowaniu przestrzennym dotyczy daty podejmowania zaskarżonej decyzji i w tym zakresie twierdzenia Sądu pierwszej instancji były błędne a rację ma autor skargi kasacyjnej.
Za słuszny należy także uznać zarzut naruszenia prawa procesowego
przez WSA. NSA w pełni akceptuje przywołane przez autora skargi kasacyjnej orzeczenia, z którego wynika, że "przedłożona przez stronę ocena techniczna nie może być jedyną podstawą rozstrzygnięcia sprawy o nakazaniu rozbiórki. Skoro zatem organy obu instancji ograniczyły się do zacytowania wniosków zawartych w tej ocenie,
bez weryfikacji stanu technicznego na miejscu przez przedstawicieli organu, to takie rozstrzygnięcie musi być ocenione jak wydane z istotnym naruszeniem art. 7 i 77 § 1 kpa. [,...] każdy inny dowód w sprawie, podlega ocenie organu administracji
na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 kpa). Niedokonanie takiej oceny oznaczałoby, że w istocie sprawę rozstrzygnął autor opinii, a nie powołany
do tego organ administracji" (wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2006 r., II OSK 462/05, LEX nr 206487). NSA wskazuje, że w demokratycznym państwie prawa jakim jest Rzeczpospolita nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której chroni się czy wręcz promuje osoby łamiące prawo (bo takimi są twórcy samowoli budowlanej, nawet jeśli zostanie one z czasem usankcjonowana) a w sposób czysto "mechaniczny" ustosunkowuje się do zarzutów osób, które dbając oczywiście w pierwszej kolejności
o swój prawnie chroniony interes dbają jednak także o interes ogółu. Przekładając powyższe rozważania na okoliczności rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że Sąd
I instancji uznał za poprawne bardzo pobieżną ocenę sytuacji faktycznej skarżącej,
nie próbując posłużyć się innymi dowodami, przewidzianymi prawem, chociaż celem postępowania było dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. NSA podkreśla,
że tylko takie działanie, tj. polegające na posłużeniu się różnymi środkami dowodnymi, realizuje zasadę prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa, bowiem wyrażona w art. 7 kpa zasada prawdy obiektywnej odnosi się w równym stopniu do zakresu
jak i wnikliwości postępowania wyjaśniającego.
Jako że NSA uznał zarzut naruszenia przepisów postępowania za uzasadniony nie miał prawa - pomimo żądania strony skarżącej - uchylić zaskarżonego orzeczenie
i rozpoznać skargi. NSA mógł tylko, korzystając z dyspozycji art. 185 § 1 ppsa, uchylić zaskarżone orzeczenie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi, który wydał orzeczenie, co też w niniejszej sprawie uczyniono.
Rozpatrując sprawę ponownie WSA powinien wziąć pod uwagę zawarte
w tym uzasadnieniu wskazówki NSA i prawidłowo je zastosować, biorąc pod uwagę wymagania, jakie stawiają przepisy procesowe przed kontrolującym legalność działań organów administracji Sądem I instancji. Szczególnie WSA powinien pamiętać
o skrupulatnej weryfikacji zachowania zasad postępowania administracyjnego
przez organy prowadzące postępowania na czele zasada prawdy obiektywnej,
której jedynie ścisłe stosowania może dać oczekiwany przez strony efekt w postaci prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.
Z przedstawionych wyżej względów, NSA na podstawie art. 185 ppsa orzekł
jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203
pkt 1 ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło