II GSK 381/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. I. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 25 listopada 2010 r.; sygn. akt V SA/Wa 2505/10 w sprawie ze skargi A. I. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: oddalić skargę kasacyjną Postanowieniem z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 2505/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę A. I. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2010 r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że skarżący został zarządzeniem z dnia 25 października 2010 r. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia doręczono skarżącemu w dniu 3 listopada 2010 r., natomiast wpis sądowy wpłynął dopiero w dniu 17 listopada 2010 r., co wynikało z dowodu potwierdzenia przelewu Sądu. Wobec nieuiszczenia wpisu od skargi w terminie, Sąd I instancji odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 w związku z art. 58 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł A. I., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie: I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 219 § 2 w zw. z art. 83 § 1 oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, iż skarżący dokonał opłaty z naruszeniem zakreślonego przez Sąd terminu oraz brak wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia, art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi, mimo iż wpis został przez skarżącego uiszczony, art. 83 § 3 p.p.s.a poprzez pominięcie, mimo iż przepis ten przez analogię należy zastosować do oceny skuteczności oraz zachowania terminu w przypadku uiszczenia wpisu, art. 83 §1 p.p.s.a. w zw. z art. 111 § 1 kc poprzez przyjęcie, iż datą uiszczenia wpisu jest data wpłynięcia środków pieniężnych na rachunek Sądu, co stanowi faktyczne, aczkolwiek bezpodstawne skrócenie terminu; II. prawa materialnego, tj.: 1. art. 455 kc w zw. z art. 454 § 1 kc poprzez niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji traktowanie terminu do uiszczenia opłaty od pozwu jak terminu cywilnoprawnego, 2. art. 6 Konwencji o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. w zw. z art. 45 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ograniczenie prawa do sądu spowodowane ograniczeniami w zakresie sposobu uiszczania wpisu; 3. art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez dyskryminację ze względu na sposób uiszczenia wpisu. Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według załączonego spisu kosztów. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że dokonał wpłaty na rachunek Sądu dnia 9 listopada 2010 r., a więc dzień przed upływem terminu do jego dokonania, który mijał 10 listopada 2010 r. Do skargi kasacyjnej dołączył uwierzytelniony odpis dowodu uiszczenia wpisu w dniu 9 listopada 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 219 § 2 p.p.s.a. opłatę sądową uiszcza się gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu. Stosownie zaś do art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W rozpoznawanej sprawie wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł doręczono skarżącemu w dniu 3 listopada 2010 r., zatem termin do dokonania tej czynności upłynął w dniu 10 listopada 2010 r. Z załączonej przez skarżącego kopii polecenia przelewu wynika, że wpłacił kwotę przelewu w dniu 9 listopada 2010 r., ale za pośrednictwem pośrednika, S. W. D. Jednakże z wtórnika otrzymanych zleceń płatniczych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. wynika, że wpłata na rachunek bankowy Sądu wpłynęła 17 listopada 2010 r., a więc po upływie terminu do dokonania tej czynności. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęto pogląd, że posłużenie się w dokonywaniu wpłaty pośrednikiem, jakim jest np. agencja finansowa, następuje na wyłączne ryzyko strony, która została zobowiązana do uiszczenia opłaty sądowej. W takim stanie rzeczy dokonane przez pośrednika czynności oraz powstałe uchybienia obciążają stronę, która korzystała z tego pośrednictwa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2005 r., sygn. akt II OSK 869/05; z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II OSK 204/05, z dnia 5 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1680/09, z dnia 22 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1379/09, z dnia 27 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 438/08). Dniem dokonania opłaty sądowej, uiszczanej za pośrednictwem takiego podmiotu niebędącego bankiem nie jest dzień powierzenia mu funduszy niezbędnych do uiszczenia opłaty sądowej, ale data uznania rachunku bankowego prowadzonego przez bank dla właściwego sądu (por. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 VI 2005 r., sygn. akt II CZ 49/05, opubl. Prawo Bankowe 2005 r., Nr 10, s. 9). Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z poglądem wyrażonym w powołanych w skardze kasacyjnych postanowieniach NSA tj. z dnia 7 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 1987/09, z dnia 8 sierpnia 2006 r., sygn. akt I FSK 1157/05, z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt II OZ 1470/05. Należy podkreślić, że chodzi w nich o uiszczenie opłaty sądowej za pośrednictwem banku lub polskiej placówki pocztowej. W takiej sytuacji datą uiszczenia stosownej opłaty jest dzień złożenia dyspozycji (w przypadku dokonania przelewu za pośrednictwem banku, czy przelewu internetowego) lub data stempla pocztowego odnotowana na dowodzie potwierdzenia wpłaty (w przypadku uiszczenia opłaty za pośrednictwem placówki pocztowej). Odmienna sytuacja zachodzi w przypadku uiszczenia opłaty za pośrednictwem instytucji finansowej innej niż bank lub polska placówka pocztowa. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (t.j. Dz.U. 2002 nr 72 poz. 665 ze zm.) skutek prawny wniesienia opłaty następuje jedynie w przypadku przyjęcia tej opłaty przez uprawnioną instytucję, która posiada zezwolenie Komisji Nadzoru Bankowego uprawniające do wykonywania czynności bankowych obciążających ryzykiem środki powierzone pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym, w rozumieniu art. 2 Prawa bankowego. Zlecając więc czynność instytucji nie będącej instytucją zaufania publicznego, jak bank, czy poczta, strona działa na własne ryzyko. (por. postanowienia NSA z dnia 19 listopada 2008 r., sygn. akt II FZ 504/08 i z dnia 8 grudnia 2005 r., sygn. akt II OZ 1190/05). Taki pogląd przeważa w orzecznictwie sądów administracyjnym, do którego przychyla się również Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie. Należy podkreślić, że postępowanie sądowoadministracyjne uregulowane jest przepisami p.p.s.a., które w zakresie terminów i sposobu uiszczenia opłat nie zawierają odesłań do przepisów innych ustaw, w tym do przepisów kodeksu cywilnego. Niesłuszny jest więc zarzut naruszenia art. 455 kc w zw. z art. 454 § 1 kc, jak również art. 6 Konwencji o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 32 Konstytucji poprzez ograniczenie prawa do sądu spowodowane ograniczeniami w zakresie sposobu uiszczania wpisu. Na obecnym etapie rozwoju organizacyjnego przekaz opłaty na konto sądu może być dokonany w każdej formie przekazu bankowego (zlecenie telefoniczne, zlecenie internetowe itd.) w każdym czasie (przez całą dobę). Każde zlecenie bankowe jest odpowiednio rejestrowane i za datę dokonania opłaty uznaje się datę dokonania zlecenia. W razie wątpliwości bank przedstawia stosowną dokumentację (wydruk zlecenia internetowego lub transkrypt zlecenia ustnego), będącą dowodem na okoliczność, kiedy stosowne zlecenie zostało złożone (por. postanowienie NSA z dnia 25 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 235/09). Natomiast uregulowane w ustawie p.p.s.a. terminy i sposób uiszczenia opłat sądowych mają na celu zapobieżenie nadmiernemu przedłużeniu procedury sądowoadministracyjnej. Wobec tego, iż dniem dokonania opłaty sądowej jest dzień 17 listopada 2010 r., kiedy kwota należnego wpisu została przekazana na rachunek Sądu przez pośrednika, to właściwie Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę, podając w uzasadnieniu podstawę prawną rozstrzygnięcia. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a postanowił jak w sentencji.