I SA/Gd 32/11
WyrokWSA w Gdańsku2011-03-01
Skład orzekający: Ewa Kwarcińska, Sławomir Kozik, Alicja Stępień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przekazanie darowizny pieniężnej na rachunek bankowy osoby trzeciej, będącej emitentem obligacji, spełnia warunki zwolnienia z podatku od spadków i darowizn określone w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn?Ratio decidendi
Sąd uznał, że warunek przekazania darowizny na rachunek bankowy nabywcy, określony w art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d., jest wymogiem technicznym służącym dokumentacji faktycznego przekazania środków, a nie ograniczeniem literalnym do rachunku prowadzonego wyłącznie dla obdarowanego. Przelew dokonany na rachunek emitenta obligacji, związanego umową z obdarowanym, spełnia wymogi zwolnienia podatkowego, gdyż dokumentuje kto, komu i co darował, a literalna wykładnia przepisu była wadliwa.Stan faktyczny
Skarżący A.C. otrzymał darowiznę pieniężną w kwocie 200 000 zł od swojej matki H.C., która przelała środki na rachunek bankowy spółki A, będącej emitentem obligacji, na które skarżący nabył prawa majątkowe. Organ podatkowy ustalił podatek od spadków i darowizn, uznając, że warunek przekazania darowizny na rachunek obdarowanego nie został spełniony, gdyż środki nie wpłynęły bezpośrednio na rachunek skarżącego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 2 926 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 marca 2011 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 15 listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 13 sierpnia 2010 r., nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 2 926 (dwa tysiące dziewięćset dwadzieścia sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
I SA/Gd 32/11
UZASADNIENIE
Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z 13 sierpnia 2010 r., na podstawie art. art. 1, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 14, 15 ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2004r. Nr 142, poz. 1514 ze zm.; dalej jako u.p.s.d.), art. 3, art. 5 ustawy z 16 listopada 2006r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. z 2006r. Nr 222, poz. 1629) oraz art. 207 § 1, art. 21 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej jako O.p.), ustalił skarżącemu A. C. podatek od spadków i darowizn od umowy darowizny środków pieniężnych w kwocie 200 000 zł - w wysokości 12 709 złotych.
W wyniku rozpoznania odwołania strony Dyrektor Izby Skarbowej, decyzją z dnia 15 listopada 2010r., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p., art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 3, art. 5, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 14 ust. 1-2 i ust. 3 pkt 1, art. 15 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.p.s.d. oraz art. 3 ust. 1, art. 5 ustawy z dnia 16 listopada 2006r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr 222, poz. 1629), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny:
skarżący A. C. w dniu 25 lipca 2008r. złożył do Urzędu Skarbowego zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy/praw majątkowych (SD-Z1), w którym zgłosił nabycie, tytułem darowizny od swojej matki H. C., kwoty pieniężnej w wysokości 200000 zł. W pozycji 155 SD-Z1 skarżący wskazał, że kwota darowizny została przekazana przez darczyńcę bezpośrednio na rachunek firmy A, sp. z o.o. z siedzibą w G. tytułem wpłaty na poczet obligacji, co pozwoliło mu nabycie określonego prawa majątkowego od A, sp. z o.o. Do zgłoszenia skarżący dołączył umowę darowizny z 23 lipca 2008r. oraz potwierdzenie przyjęcia przelewu do realizacji z dnia 24 lipca 2008r., zgodnie z którym H. C. dokonała przelewu środków pieniężnych w kwocie 200 000 zł na rzecz A, sp. z o.o. z siedzibą w G. z oznaczeniem tytułu: wpłata A. C. na poczet obligacji.
Postanowieniem z 2 czerwca 2010r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia skarżącemu zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn i decyzją z dnia 13 sierpnia 2010r. ustalił stronie wysokość w tym podatku w kwocie 12 709 złotych (po odliczeniu kwoty wolnej od podatku stosowanej wobec nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej tj. 9 637 zł, nadwyżka do opodatkowania to kwota 190 363 zł). W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący nie spełnił warunku o jakim mowa w dyspozycji art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d., brak bowiem dowodu przekazania kwoty przedmiotowej darowizny bezpośrednio na rachunek skarżącego albo rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.
Dyrektor Izby Skarbowej, rozpoznając odwołanie strony, podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i stwierdził, że przedmiotem opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn, stosownie do zapisu art. 1 ust. 1 pkt 2 u.p.s.d., jest nabycie tytułem darowizny przez osoby fizyczne własności rzeczy i praw znajdujących się bądź wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych (art. 5 u.p.s.d.) i powstaje - w przypadku zawarcia umowy bez zachowania formy aktu notarialnego - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.p.s.d.). Podstawę opodatkowania stanowi czysta wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych (art. 7 ust. 1 u.p.s.d.). Organ odwoławczy wskazał, że dyspozycja art. 4a u.p.s.d. uzależnia uzyskanie przedmiotowego zwolnienia podatkowego w przypadku dokonania darowizny pieniężnej od łącznego spełnienia kilku warunków: (1) darowizna musi być dokonana między osobami wymienionymi w tym przepisie, (2) obdarowany musi złożyć zgłoszenie o nabyciu darowizny w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego oraz (3) musi udokumentować otrzymanie darowizny – z woli ustawodawcy - (...) na swój rachunek bankowy albo rachunek prowadzony przez spółdzielcza kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym. Skoro przepis ustawy wymienia ww. warunki jako podstawę skorzystania ze zwolnienia podatkowego, to nie spełnienie któregokolwiek z nich oznacza jego utratę. W ocenie organu odwoławczego bezspornym jest fakt spełnienia przez podatnika przesłani (1) wobec zgłoszenia o nabyciu darowizny w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego. Jednocześnie ze znajdujących się w aktach sprawy dowodów wynika, że H. C. przelała kwotę 200 000 zł bezpośrednio na rachunek bankowy osoby trzeciej, będącej emitentem obligacji. Tym samym, w ocenie organu, nie został zrealizowany warunek (2) konieczny do zastosowania zwolnienia z podatku określonego w art. 4a ust. 1 u.p.s.d. bowiem użyte w tym przepisie słowo jego określa właściciela rachunku; przytoczony zwrot należy odczytywać literalnie, w przeciwnym wypadku mamy do czynienia z nierównością podatników. Organ odwoławczy, powołując się na wyrok WSA w Warszawie z 31 sierpnia 2009r., sygn. akt III SA/Wa 471/09 oraz wyrok WSA w Gdańsku z 27 kwietnia 2010 r., w sprawie sygn. akt I SA/Gd 99/10, stwierdził, że zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i w piśmiennictwie dominują poglądy o preferowaniu w wykładni przepisów prawa podatkowego wykładni językowej, gdy przepisy dotyczą ulg i zwolnień podatkowych; skoro darczyńca przekazał kwotę darowizny na inny rachunek niż rachunek skarżącego, to tym samym warunki zwolnienia nie zostały spełnione.
Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, domagając się jej uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji naruszył przepisy prawa materialnego w zakresie art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. poprzez jego błędną wykładnię, tj. wykładnią uwzględniającą wyłącznie literalne brzmienie tego przepisu, z wyłączeniem analizy celu regulacji prawnej, która to błędna wykładnia doprowadziła do wadliwego uznania, że sformułowanie użyte w art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. (...) na rachunek nabywcy (...) oznacza, że musi to być rachunek, jaki bank prowadzi dla obdarowanego w rozumieniu art. 49 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r., Nr 72, poz. 665), co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. W ocenie skarżącego literalna wykładnia przepisu art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. jest racjonalna jedynie w części udokumentowania otrzymania środków pieniężnych dowodem przekazania zaś odbiega od racjonalności, gdy ustawodawca wskazuje, że chodzi o otrzymanie środków (...) na rachunek bankowy nabywcy lub jego rachunek w skok lub przekazem pocztowym. Ustawodawca starał się wymienić enumeratywnie wszystkie możliwe sposoby przekazania pieniędzy, by wyłączyć przekaz stricto gotówkowy, ale trudno ocenić, czy w ten sposób sprostał zadaniu; tu strona jako przykład podaje darowizny przekazane przez PayPal - konto PayPal nie jest rachunkiem bankowym bowiem umowa z PayPal to nie umowa rachunku bankowego, choć PayPal sama w sobie jest bankiem. W ocenie skarżącego istotne jest to, czy środki zostały przekazana na rzecz obdarowanego, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. Nadto skarżący podkreślił, że podziela argumentację zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 kwietnia 2010 r., w sprawie sygn. akt II FSK 1952/08.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
I.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
II.
Oceniając zaskarżoną decyzję pod tymi względami należy stwierdzić, że skarga jest zasadna.
Na gruncie ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514; dalej jako u.p.s.d.), zasadą jest to, że na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych ciąży obowiązek podatkowy. Reguła ta wynika z art. 5 u.p.s.d. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem darowizny.
Przedmiotem darowizny mogą być rzeczy i zbywalne prawa majątkowe. W doktrynie przyjmuje się, że darowizna obejmuje m.in. takie prawa jak prawo wieczystego użytkowania, prawa rzeczowe ograniczone, a także nieodpłatne zwolnienie z długu, przelew wierzytelności, zwalniające przejęcie długu (por. Kodeks cywilny z komentarzem, pod redakcją Jana Winiarza, Wydanie II, Wydawnictwo Prawnicze, W-wa, 1989 str. 799; S. Brzeszczańska, Podatek od spadków i darowizn, Wydawnictwo C.H. BECK, W-wa, 2007, str. 49).
Ustawą z 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr 222, poz. 1629) wprowadzono znaczącą zmianę tj. zwolnienie z opodatkowania nabycia majątku przez najbliższych krewnych i powinowatych zbywcy. Zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2 u.p.s.d., a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku (ze wskazanym zastrzeżeniem).
III.
Sprawa zamyka się na rozpatrzeniu zarzutu naruszenia prawa materialnego i konieczności udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy organ podatkowy dokonał prawidłowej wykładni dyspozycji art. 4a ust. 1 pkr 2 u.p.s.d.; w rozpatrywanej sprawie niesporne jest bowiem to, że skarżący spełnił warunek (1), o którym mowa w pkt 1 art. 4a ust. 1 u.p.s.d., gdyż zgłosił właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego fakt otrzymania od matki przedmiotowej darowizny.
Jak wynika z prawidłowo zebranego i ustalonego przez organ stanu faktycznego, skarżący legitymuje się dowodem przekazania - zgodnie z zawartą z matką umową - darowizny w formie przelewu na konto A, sp. z o.o. z siedzibą w G. z oznaczeniem tytułu: wpłata A. C. na poczet obligacji.
W aktach postępowania podatkowego znajduje się kopia umowy darowizny z 23 lipca 2008r.; z § 2 tej umowy wynika, że H. C. daruje swemu synowi A. C. kwotę 200 000 zł, a A. C. kwotę tę przyjmuje. W § 3 strony postanawiają, że (...) darowane środki pieniężne zostaną przelane na konto A, sp. z o.o. (...) (k. 2). W aktach znajdują się też kopie dwóch obligacji imiennych ze wskazaniem podstawy prawnej emisji (w tym ustawa z 29 czerwca 1995r. o obligacjach Dz. U. 1995r., nr 83, poz. 420 ze zm.), ze wskazaniem emitenta (A), ze wskazaniem A. C. jako obligatariusza oraz ze wskazaniem warunków wykupu obligacji (w terminie 3 lat do dnia 25 lipca 2011r. kwota należna obligatariuszowi wraz z odsetkami 18% w skali roku zostanie mu wypłacona na wskazany przez niego rachunek bankowy); każda z obligacji wystawiona została na kwotę po 100 000 zł. Podpisy zostały notarialnie poświadczone (k. 16- 19).
Jest kwestią oczywistą, że w świetle konstytucyjnej zasady powszechności opodatkowania zwolnienie podatkowe jest swojego rodzaju przywilejem, warunki korzystania z którego określa ustawodawca. W opracowaniu pt. Ustawa o podatku od spadków i darowizn. Komentarz, ABC, 2010, autorstwa Stefana Babiarza, Adama Mariańskiego, Włodzimierza Nykiel podkreślono, że problem dokumentowania darowizny w rozumieniu art. 4a u.p.s.d. wywołuje liczne kontrowersje w orzecznictwie sądowoadministracyjnym; wynika to z tego, że niektóre sądy administracyjne nawet wbrew treści umowy darowizny, z której wynika wprost, że przedmiotem darowizny są środki pieniężne, przyjmują, że przedmiotem darowizny jest zwolnienie z długu (art. 508 k.c.), przelew wierzytelności (art. 509 i 510 k.c.), czynności obligacyjne z art. 392 i 518 § 1 pkt 3 k.c. (przywołano wyroki WSA w Bydgoszczy z 15 kwietnia 2009 r., I SA/Bd 150/09, LEX nr 493585; WSA w Gliwicach z 5 marca 2009 r., I SA/Gl 993/08, LEX nr 493652; WSA w Warszawie z 31 sierpnia 2009 r., II SA/Wa 471/09, LEX nr 529332; WSA we Wrocławiu z 2 lipca 2008 r., I SA/Wr 413/08, LEX nr 488812).
IV.
Analizując stan prawny mający w sprawie zastosowanie, przyjąć należy, że organ podatkowy dokonał wadliwej wykładni przedmiotowego przepisu prawnego poprzez ograniczenie się w prowadzonej wykładni wyłącznie do wykładni językowej, co, mając poniższe wywody na względzie, powoduje bezpodstawne zawężenie dyspozycji art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d.
Ma racje organ podatkowy i jest to wielokrotnie przytaczane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne, że w przypadku ulg, zwolnień podatkowych czy jakiegokolwiek innego uprzywilejowania wprowadzonego przez ustawodawcę do powszechnego systemu opodatkowania, należy stosować wykładnię ścisłą. Pogląd ten, jak wskazano, należy podzielić - jednak brak jest podstawy do przyjęcia tezy o konieczności stosowania w takim przypadku wykładni zawężającej.
Bogumił Brzeziński w opracowaniu pt.: Podstawy wykładni prawa podatkowego, ODDK, 2008 wskazał, że orzecznictwo w Polsce nie zajęło jednoznacznego stanowiska w sprawie znaczenia wykładni celowościowej przepisów prawa podatkowego i relacji tej metody wykładni do innych metod, a w szczególności do wykładni językowej; przeważa pogląd, że w przypadku prawa podatkowego wykładnia językowa musi mieć należną rangę i być podstawową metodą wykładni jego przepisów; przywołał jednak wyrok Sądu Najwyższego z 8 stycznia 1993r. w sprawie III ARN 84/92, w którym wyrażono pogląd, że wykładnia gramatyczno-językowa jest tylko jednym z powszechnie przyjmowanych w rozumowaniu prawniczych sposobów wykładni, a wnioski z niej płynące mogą być często myląc, a tym samym prowadzić do rezultatów merytorycznie błędnych i niezgodnych z rzeczywistymi intencjami ustawodawcy, a czasami nawet do rezultatów niesprawiedliwych i krzywdzących stronę.
Sąd podziela pogląd, że w takim przypadku wykładnia językowa musi być uzupełniona wnioskami płynącymi z zastosowania innych rodzajów wykładni: historycznej, systemowej, funkcjonalnej, logicznej, a wreszcie – jeśli nie przede wszystkim – celowościowej, która w odniesieniu do indywidualnych spraw uznana jest za najodpowiedniejszą i najlepiej prowadzącą do rozszyfrowania intencji i celów ustawodawcy.
Zdaniem Sądu - jakkolwiek prawo podatkowe, ze względu na swoją specyfikę skutecznie opiera się szerszemu stosowaniu wykładni, w szczególności wykładni celowościowej, to gdy chodzi o normy celu społecznego, jej stosowanie jest uzasadnione i konieczne (por. R. Mastalski: Interpretacja prawa podatkowego, źródła prawa podatkowego i jego wykładnia, Wrocław 1989, str. 98; por. uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 września 1995 r., W 20/94).
Przechodząc do rozpoznawanej sprawy, Sąd podziela tezę Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowaną w uzasadnieniu wyroku z 7 kwietnia 2010 r., w sprawie sygn. akt II FSK 1952/08, że jeżeli przedmiotem darowizny były środki pieniężne, to podlega zwolnieniu ich nabycie, jeżeli zostało ono zgłoszone organowi podatkowemu we właściwym czasie i udokumentowane dowodem przekazania - nawet na rachunek bankowy prowadzony dla innego niż obdarowany podmiotu, ale na rzecz obdarowanego. NSA w uzasadnieniu swego orzeczenia podkreślił, wywodząc swój pogląd zarówno z wykładni funkcjonalnej jak i celowościowej ale również i wykładni logicznej, że sformułowanie użyte w dyspozycji art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d. - na rachunek bankowy nabywcy nie oznacza, że musi to być konto, które bank prowadzi dla obdarowanego.
W wyroku z dnia 7 kwietnia 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie II FSK 2028/08 postawił tezę, że konieczność potwierdzenia otrzymania darowizny dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy należy uznać jedynie za cyt. (...) niezręczne sformułowanie wymogu technicznego. NSA podkreślił, że w sytuacji, gdy wpłata jest dokonywana przez darczyńcę na konto dewelopera tytułem raty przysługującej mu od obdarowanego, to również jest to wpłata na rachunek bankowy nabywcy spełniająca wymogi zawarte w art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d., ponieważ przelew dokonywany jest w związku z umową łączącą dewelopera z obdarowanym, a nie dewelopera z darczyńcą. Dokonanie tej wpłaty przez darczyńcę (zamiast obdarowanego) na konto dewelopera ze szczegółowym określeniem tytułu tej wpłaty jest, zdaniem NSA cyt.: (...) tylko ominięciem zbędnego pośrednika, przy pełnym zachowaniu celu ustanowionego przepisu; takie przekazanie w wyraźny i niewątpliwy sposób dokumentuje kto, komu i co darował (orzeczenie opubl. w bazie LEX, pod nr 596176).
V.
Mając na względzie konieczność przeprowadzenia wykładni celowościowej stwierdzić należy, że zasadniczym celem wprowadzenia przepisem art. 4a u.p.s.d. przedmiotowego zwolnienia od podatku od spadków i darowizn była pomoc rodzinie, która jest zasadą konstytucyjną regulowaną art. 18 Konstytucji RP, który stanowi m.in., że rodzina znajduje się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej, natomiast Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP), a władze publiczne prowadzą politykę sprzyjającą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności popierają działania obywateli zmierzające do uzyskania własnego mieszkania (art. 75 ust. 1 Konstytucji RP).
Interpretując przepis art. 4a u.p.s.d. nie sposób pominąć wskazaną zasadę konstytucyjną i wynikające z niej pozostałe przepisy. Zdaniem Sądu, ustawodawca wprowadzając przy zwolnieniu od podatku darowizny środków pieniężnych - wymóg udokumentowania jej w określony sposób, dążył jedynie do uszczelnienia systemu podatkowego, a nie wprowadzania konieczności korzystania ze zbędnego pośrednika – jak zasadnie podkreślił NSA w cyt. wyroku z 7 kwietnia 2010 r., w sprawie II FSK 2028/08.
Warunek o jakim mowa w art. 4a u.p.s.d. tj. przekazania środków na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym, jest wymogiem wyłącznie technicznym, związanym z przewidzianą przez ustawodawcę potrzebą udokumentowania faktycznego przeprowadzenia darowizny; warunek ten nie może być utożsamiany z istotą przedmiotowego zwolnienia podatkowego. Wprowadzając ten wymóg ustawodawcy nie chodziło przecież o przysporzenie korzyści bankom czy też spółdzielczym kasom oszczędnościowo-kredytowym i poczcie – ale o preferowanie faktycznego dokonywania darowizny pomiędzy oznaczonymi członkami rodziny.
Sąd podziela pogląd, że wprowadzona przez ustawodawcę konieczność potwierdzenia otrzymania darowizny dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy jest jedynie niezręcznością sformułowania i to w zakresie marginalnym jakim jest wprowadzony wymóg natury technicznej, bowiem z samej istoty zwolnienia można powyższe zamiary ustawodawcy wyinterpretować.
W tym miejscu wskazać należy, że w przywołanym przez organ drugiej instancji sprawie WSA w Gdańsku I SA/Gd 99/10 (wyrok z 27 kwietnia 2010r.; dost. w internecie) spór sprowadzał się do kwestii odmiennej: darczyńcą była osoba spoza kręgu osób wskazanych w zdaniu pierwszym art. 4a ust. 1 u.p.s.d. Sąd nie podziela poglądu WSA w Warszawie zaprezentowanego w przytoczonym przez organ wyroku z 31 sierpnia 2009r., w sprawie sygn. akt III SA/Wa 471/09 (dost. w internecie); Sąd natomiast podziela pogląd zaprezentowany w późniejszych wyrokach WSA w Warszawie w tymże zakresie przedmiotowym, m.in. w sprawie III SA/Wa 2879/10; wyrok z 12 stycznia 2011r. wydany, po ponownym rozpoznaniu sprawy w zw. z wyrokiem NSA z 22 września 2010r. w sprawie II FSK 818/09.
Reasumując:
1/ wpłata dokonana przez darczyńcę na konto emitenta obligacji tj. A, sp. z o.o. z siedzibą w G. z oznaczeniem tytułu: wpłata A. C. na poczet obligacji, spełnia wymogi zawarte w dyspozycji art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d., ponieważ przelew dokonywany był w związku z umową łączącą emitenta z obdarowanym jako obligatariuszem, a nie emitenta z darczyńcą;
2/ dokonanie tej wpłaty przez darczyńcę (zamiast obdarowanego) na konto emitenta, z określeniem tytułu tej wpłaty, stanowi jedynie ominięcie zbędnego pośrednika, przy pełnym zachowaniu celu ustanowionego przepisu, tym bardziej, że przekazanie jak w pkt 1/ - dokumentuje kto, komu i co darował;
3/ nie zastosowanie wykładni celowościowej stanowił w tej sprawie zbędny i nie uzasadniony formalizm.
Skoro organy podatkowe dokonały wadliwej wykładni przepisu art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, pozostawienie skarżonej decyzji w prawnym obiegu nie jest możliwe. W tym stanie rzeczy Sąd kierując się przedstawionymi wyżej względami na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ p.p.s.a. skargę, jako uzasadnioną uwzględnił. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 p.p.s.a. Orzeczenie w przedmiocie stwierdzenia niemożności wykonania zaskarżonej decyzji wydano na podstawie art. 152 p.p.s.a.
EK
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło