II FSK 2010/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-05-21
Skład orzekający: Antoni Hanusz, Bogusław Dauter, Tomasz Kolanowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzut wygaśnięcia obowiązku podatkowego zgłoszony po wystawieniu tytułu wykonawczego, lecz przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, uzasadnia umorzenie postępowania egzekucyjnego?Ratio decidendi
Wykonanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego po wystawieniu tytułu wykonawczego, lecz przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, nie powoduje automatycznego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą doręczenia organowi egzekucyjnemu wniosku wierzyciela wraz z tytułem wykonawczym, a egzekucja administracyjna rozpoczyna się dopiero z doręczeniem tytułu wykonawczego zobowiązanemu. Aktualizacja tytułu wykonawczego przez wierzyciela w trakcie postępowania egzekucyjnego jest skuteczna i wiążąca dla organu egzekucyjnego.Stan faktyczny
Spółka V. złożyła zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Dyrektora Izby Celnej w W. dotyczące należności z podatku od gier za grudzień 2009 r. Spółka wskazała, że obowiązek podatkowy wygasł w całości przed wszczęciem egzekucji w wyniku zarachowania zabezpieczeń. Organ egzekucyjny odmówił uznania zarzutów, wskazując, że tytuł wykonawczy został wystawiony przed wygaśnięciem obowiązku, a egzekucja została wszczęta zgodnie z przepisami. Spółka zaskarżyła postanowienie organu do WSA, który oddalił skargę. Spółka wniosła skargę kasacyjną do NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej V. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 95/11 w sprawie ze skargi V. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 5 sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne oddala skargę kasacyjną.
1. Wyrokiem z dnia 17 marca 2011 r., I SA/Wr 95/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę V. spółki z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia 5 sierpnia 2010 r. w przedmiocie odmowy uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika, że pismem z dnia 7 czerwca 2010 r. spółka złożyła do organu egzekucyjnego – Dyrektora Izby Celnej w W. na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej jako u.p.e.a.), zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Spółka wskazała, że w dniu 31 maja 2010 r. organ egzekucyjny doręczył jej tytuł wykonawczy dotyczący należności w podatku od gier za grudzień 2009 r., jednakże w związku z dokonaniem przez wierzyciela potrąceń na poczet tej zaległości zabezpieczeń złożonych przez spółkę oraz złożeniem przez spółkę pismami z dnia 4 i 14 maja 2010 r. wniosków o potrącenie tej zaległości z wierzytelnością spółki w stosunku do Skarbu Państwa, obowiązek wygasł w całości przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, co uzasadnia umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia 2 lipca 2010 r. Dyrektor Izby Celnej we W., jako wierzyciel należności odmówił uznania zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Organ podatkowy wyjaśnił, że w związku z brakiem wpłaty należności z tytułu podatku od gier za grudzień 2009 r. w kwocie 108.854,00 zł, wynikającej z deklaracji złożonej przez Spółkę, po dokonaniu przerachowania na poczet tej zaległości zabezpieczenia wpłaconego przez spółkę, w dniu 27 kwietnia 2010 r. wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy dotyczący tej należności. Po złożeniu przez spółkę kolejnych zabezpieczeń w dniu 11 i 31 maja 2010 r. dokonano ich przerachowania na poczet powyższego zadłużenia, w wyniku czego zaległość w podatku od gier za grudzień 2009 r. została w całości uregulowana, o czym wierzyciel poinformował organ egzekucyjny. Odbiór tytułu wykonawczego spółka potwierdziła w dniu 31 maja 2010 r.
Ustosunkowując się do zgłoszonych zarzutów, wierzyciel wskazał, że w momencie wystawienia i skierowania tytułu wykonawczego do realizacji, tj. w dniu 27 kwietnia 2010 r. istniał obowiązek zapłaty należności podatkowej w wysokości 60.393,00 zł. Został on zaspokojony wskutek przerachować dokonanych w dniach 11 i 31 maja 2010 r. Obowiązek podatkowy za grudzień 2010 r. wygasł w dniu 31 maja 2010 r. i do tego dnia możliwe było prowadzenie egzekucji. Ponadto w chwili kierowania tytułu wykonawczego do realizacji brak było rozstrzygnięcia organu podatkowego w przedmiocie potrącenia wzajemnych wierzytelności spółki i Skarbu Państwa.
W zażaleniu na postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie, zarzucając naruszenie art. 6 i 7 k.p.a. w związku z art. 18 oraz art. 33 pkt 1 u.p.e.a., a także art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). Spółka wskazała, że podstawy do wniesienia zarzutu winny istnieć w dniu doręczenia, a nie wystawienia tytułu wykonawczego, bowiem od tej daty zobowiązany może wnosić zarzuty przeciwegzekucyjne. Według zobowiązanego możliwe jest skuteczne podnoszenie zarzutu wygaśnięcia obowiązku, jeśli wygaśnięcie obowiązku nastąpiło po wystawieniu tytułu wykonawczego, lecz jeszcze przed wszczęciem egzekucji. W sprawie tej zarachowanie zabezpieczenia na poczet zaległości nastąpiło po wystawieniu tytułu wykonawczego, lecz przed wszczęciem egzekucji. Porównanie dat wygaśnięcia obowiązku wskutek uregulowania zaległości przez zarachowanie wpłat oraz daty wszczęcia egzekucji wskazuje na to, że w dniu wszczęcia egzekucji obowiązek wygasł przez zapłatę. Egzekucję wszczęto po tym, jak obowiązek wygasł i konieczne jest umorzenie postępowania egzekucyjnego przez organ egzekucyjny.
Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Celnej we W. postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ wskazał, że w sprawie tytuł wykonawczy wystawiono i przekazano do egzekucji organowi egzekucyjnemu, po pomniejszeniu należności o przerachowane zabezpieczenie. O każdej kolejnej wpłacie i nowej wysokości dochodzonej należności wierzyciel informował organ egzekucyjny. Doręczenie tytułu wykonawczego nastąpiło, podobnie jak i zaliczenie zabezpieczenia, w dniu 31 maja 2010 r., a więc do obydwu zdarzeń doszło w tym samym dniu. Skoro wygaśnięcie obowiązku nastąpiło w dniu 31 maja 2010 r., to nieuzasadniony jest zarzut strony, że egzekucję wszczęto po wygaśnięciu obowiązku.
2. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia, zarzucając naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 k.p.a., art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 oraz art. 33 pkt 1 i art. 34 § 1 u.p.e.a.,
Strona wskazała, że częściowe wygaśnięcie obowiązku, będące konsekwencją zapłaty podatku w części, stanowi podstawę częściowego umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. W sprawie tej obowiązek wygasł w znacznej części przed doręczeniem tytułu wykonawczego, tj. przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego i egzekucji. Obowiązek wygasł w całości w tym samym dniu, w którym tytuł wykonawczy został doręczony. Jednakże spółka uzupełniła zabezpieczenie przed doręczeniem tytułu wykonawczego, zatem kwota ta znajdowała się w dyspozycji organu podatkowego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Ani wystawienie tytułu, ani jego doręczenie przez wierzyciela organowi egzekucyjnemu nie wszczyna postępowania egzekucyjnego, dlatego nie można przyjąć, że wierzyciel poinformował organ egzekucyjny o częściowym wygaśnięciu obowiązku w toku postępowania egzekucyjnego. Moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest tożsamy z momentem wszczęcia egzekucji, tj. doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Skoro organ egzekucyjny został poinformowany o braku aktualności tytułu wykonawczego przed jego doręczeniem zobowiązanemu, to obowiązkiem organu egzekucyjnego był zwrot tytułu wykonawczego wierzycielowi. W przypadku zapłaty całości lub części obowiązku przed doręczeniem tytułu wykonawczego wierzyciel nie dokonuje aktualizacji tytułu wykonawczego, lecz wystawia nowy tytuł wykonawczy na część obowiązku pozostającą do zapłaty.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając skargę wskazał, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji rozróżnia postępowanie egzekucyjne oraz egzekucję administracyjną. Administracyjne postępowanie egzekucyjne obejmuje, oprócz stosowania środków egzekucyjnych, także inne czynności procesowe podejmowane przez podmioty inne niż organ egzekucyjny, np. przez wierzyciela. Egzekucja administracyjna oznacza zaś stosowanie przez powołane do tego organy egzekucyjne konkretnych środków przymusu służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych obowiązków o charakterze pieniężnym bądź niepieniężnym. Związek pomiędzy egzekucją i postępowaniem egzekucyjnym wyraża się w tym, że egzekucja odbywa się w ramach tego postępowania.
Inny jest też moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego i egzekucji administracyjnej. Datą wszczęcia postępowania egzekucyjnego jest dzień doręczenia organowi egzekucyjnemu przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym (art. 61 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Zgodnie bowiem z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro przepisy u.p.e.a. nie regulują daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to w tym zakresie zastosowanie znajdzie zasada wynikająca z art. 61 § 3 k.p.a., zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony (w postępowaniu egzekucyjnym – na żądanie wierzyciela) jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (w postępowaniu egzekucyjnym – organowi egzekucyjnemu). Stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Wobec powyższego wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje w dniu doręczenia organowi egzekucyjnemu wniosku wierzyciela o wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z tytułem wykonawczym. Stosownie natomiast do art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Zakończenie egzekucji administracyjnej, co następuje z momentem wyegzekwowania dochodzonej należności, nie zawsze oznacza zakończenie postępowania egzekucyjnego. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia, gdy pomimo zrealizowania środka egzekucyjnego organ egzekucyjny będzie musiał podjąć jeszcze inne czynności procesowe związane z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym.
Sąd pierwszej instancji zauważył, że w rozpoznawanej sprawie tytuł wykonawczy został wystawiony przez wierzyciela – Dyrektora Izby Celnej we W. w dniu 27 kwietnia 2010 r. i skierowany do organu egzekucyjnego – Dyrektora Izby Celnej w W. w celu prowadzenia egzekucji. Postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki zostało wszczęte 11 maja 2010 r., tj. w dniu wpływu tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego (str. 3 postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. z 14 września 2010 r.). Egzekucja administracyjna została wszczęta w dniu doręczenia spółce odpisu tytułu wykonawczego, tj. 31 maja 2010 r. Kwota należności głównej w wysokości 60.396,00 zł zamieszczona w treści tytułu wykonawczego została określona przez wierzyciela według stanu na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, tj. na 27 kwietnia 2010 r. Zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), dalej rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r., z zastrzeżeniem ust. 1b wierzyciel niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny o każdej zmianie wysokości należności objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej wygaśnięcia w całości lub w części oraz podaje datę powstania zmiany i jej przyczynę. Wykonując powyższy obowiązek wierzyciel w trakcie postępowania egzekucyjnego poinformował organ egzekucyjny o ograniczeniu obowiązku objętego tytułem wykonawczym w związku z zarachowaniem na poczet zaległości wpłaconych przez spółkę kwot zabezpieczeń w dniu 11 i 31 maja 2010 r.
Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem spółki, jakoby zarachowanie zabezpieczeń wpłaconych przez spółkę na poczet należności uwidocznionej w tytule wykonawczym powodowało konieczność zwrotu wierzycielowi przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego. Sąd wskazał na treść art. 29 § 2 u.p.e.a. i stwierdził, że wskazana w nim negatywna przesłanka prowadzenia egzekucji nie dotyczy obowiązku uiszczenia świadczenia pieniężnego – podatku od gier. Na podstawie powyższego przepisu organ egzekucyjny bada również, czy tytuł wykonawczy spełnia formalne wymogi, określone w art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a. Wystawiony przez wierzyciela niniejszej sprawie tytuł wykonawczy wskazywał wysokość należności pieniężnej, natomiast zmniejszenie, a następnie uregulowanie w całości wskazanej w tytule wykonawczym należności nie stanowi braku formalnego powodującego obowiązek zwrotu wierzycielowi tytułu egzekucyjnego.
Za nieuzasadniony Sąd uznał też pogląd, że wykonanie obowiązku lub częściowe wykonanie obowiązku w czasie prowadzonego postępowania egzekucyjnego powoduje konieczność umorzenia lub częściowego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przyczyną umorzenia lub częściowego umorzenia postępowania egzekucyjnego nie może być wykonanie lub częściowe wykonanie obowiązku, ale brak możliwości wyegzekwowania obowiązku lub jego części. Należy bowiem zauważyć, że wykonanie obowiązku w całości w toku postępowania egzekucyjnego nie prowadzi do jego umorzenia, ale oznacza osiągnięcie celu tego postępowania. Jeżeli cel został osiągnięty częściowo, to umorzenie postępowania powinno dotyczyć pozostałej części, której z uwagi na określone przeszkody nie można wyegzekwować. W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła sytuacja braku możliwości wyegzekwowania wykonania obowiązku, ponieważ w związku z zarachowaniem w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wpłaconych przez spółkę zabezpieczeń egzekwowany obowiązek został wykonany w całości. Należy zaznaczyć, że w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego w związku z realizacją tytułu wykonawczego, a więc w tzw. sposób efektywny, organ egzekucyjny nie wydaje żadnego rozstrzygnięcia, w szczególności nie ma wówczas podstaw do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 u.p.e.a.
W ocenie Sądu, Dyrektor Izby Celnej we W. jako wierzyciel egzekwowanej należności, słusznie uznał za niezasadny zgłoszony przez spółkę zarzut przeciwegzekucyjny. Działanie organu podatkowego nie narusza wskazywanych w skardze przepisów, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 k.p.a., art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 oraz art. 33 pkt 1 i art. 34 § 1 u.p.e.a.
4. W skardze kasacyjnej spółka V. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasadzenie na jej rzecz kosztów postępowania egzekucyjnego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi w ramach obu podstaw kasacyjnych wymienionych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej: "p.p.s.a." naruszenie:
1) art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 k.p.a., art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 33 pkt 1 i art. 34 § 1 u.p.e.a. poprzez błędne ustalenie stanu sprawy oraz wadliwe uzasadnienie wyroku,
2) art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 33 pkt 1 i art. 34 § 1 u.p.e.a., a także § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r., poprzez błędne ustalenie skutków zapłaty podatku w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego,
3) § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r., poprzez błędną wykładnię, która doprowadziła Sąd pierwszej instancji do przyjęcia błędnego wniosku, iż zapłata podatku po wszczęciu postępowania egzekucyjnego, lecz przed wszczęciem egzekucji nie ma wpływu na prowadzone postępowanie egzekucyjne, lecz stanowi jedynie podstawę do aktualizacji tytułu wykonawczego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor stwierdził, że data wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie ma znaczenia dla oceny zasadności zarzutu wykonania w całości lub w części obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Znaczenie będzie miał natomiast moment wszczęcia egzekucji i podjęcia przez organ czynności zmierzających do wyegzekwowania zaległości.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
5. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną stwierdził, że nie jest zasadna i z tego względu podlega oddaleniu. Pierwszy zarzut skargi kasacyjnej wskazuje na błędne ustalenie stanu sprawy oraz wadliwe uzasadnienie wyroku. Autor skargi kasacyjnej wymienia w nim wiele przepisów regulujących różne procedury: sądowoadministracyjną, administracyjną oraz egzekucyjną.
Analiza skargi kasacyjnej nie pozwala jednak na stwierdzenie, który z wielu wymienionych przepisów został naruszony przez Sąd pierwszej instancji. Obowiązkiem strony jest natomiast wyraźne wskazanie, który z przepisów został naruszony i przyporządkowanie go do odpowiedniej podstawy kasacyjnej. W przypadku naruszenia przepisów postępowania niezbędne jest ponadto wskazanie wpływu, jaki mogło ono mieć na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest nie tylko zobowiązany, ale wręcz nie jest uprawniony do precyzowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej bądź do poszukiwania za nią naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się wojewódzki sąd administracyjny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 861/10, z 22 marca 2013r., sygn. akt II FSK 1551/11, dostępne w systemie CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wadliwość zgłoszonej podstawy kasacyjnej jest czasami możliwa do usunięcia w drodze rozumowania poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu środka odwoławczego, co nie narusza ani autonomii strony postępowania kasacyjnego do stanowienia o formie i treści zarzutów podnoszonych w postępowaniu kasacyjnym, ani związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej na mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. Tym samym może być zrealizowany obowiązek, nałożony na Naczelny Sąd Administracyjny, a zawarty w art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., w myśl którego w procesie kontroli kasacyjnej należy odnieść się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwałę Pełnego Składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 776/10 - dostępne w systemie CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Formułując zarzut naruszenia art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 107 § 1 i 3 k.p.a., art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 33 pkt 1 i art. 34 § 1 u.p.e.a., skarżąca nie spełniła wymogów określonych w art. 176 p.p.s.a. Zarzut naruszenia prawa musi być postawiony wyraźnie, to znaczy należy wskazać konkretny przepis prawa i określić sposób jego naruszenia, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny nie powinien formułować za stronę zarzutów skargi kasacyjnej. W świetle art. 174 pkt 2 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów - szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć Sąd pierwszej instancji, bez wskazania konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny – por. wyroki z 25 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 1168/11, z 22 marca 2013 r., sygn. akt II FSK 1551/11, dostępne w systemie CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Przepisem procesowym, który mógłby uzasadniać błędne ustalenie stanu sprawy, a także wadliwość uzasadnienia wyroku, jest art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ, uzasadnienie powinno zawierać także wskazania co do dalszego postępowania. Art. 141 § 4 p.p.s.a. mógłby zostać naruszony, gdyby uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawierało wszystkich elementów określonych w tym przepisie. W orzecznictwie przyjmuje się, że przepis ten może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną kwestionowania ustaleń, jeżeli uzasadnienie orzeczenia sądu pierwszej instancji nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010/3/39).
W rozpoznawanej sprawie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu sprawy oraz wadliwe uzasadnienie wyroku nie mógł zostać uwzględniony. Przepis powyższy określa wymogi formalne uzasadnienia orzeczenia. Wadliwość uzasadnienia może stanowić usprawiedliwioną podstawę kasacyjną naruszenia przepisów postępowania, gdy uzasadnienie nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2009 r. sygn. akt I OSK 1605/09, z 27 października 2010 r. sygn. akt II GSK 900/09, z 5 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 1713/10, z 30 listopada 2012 r., sygn. akt II FSK 745/11, dostępne w systemie CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom określonym w art. 141 § 4 p.p.s.a. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd pierwszej instancji, dokonano też jego oceny. To, że skarżący nie zgadza się z tą oceną nie oznacza jeszcze, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. Za pomocą tego przepisu nie można bowiem zwalczać przyjętego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego, czy też stanowiska, co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego, a taką próbę podejmuje skarżący polemizując w tym zakresie ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11, dostępny w systemie CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że motywy podjętego rozstrzygnięcia były na tyle dokładne, że pozwoliły stronie skarżącej na polemikę z nimi w skardze kasacyjnej, a Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu - na ocenę ich prawidłowości. Nie można mylić dostateczności uzasadnienia z siłą jego przekonywania i trafnością wskazanych w nim argumentów. Celem uzasadnienia jest wprawdzie przekonanie stron postępowania o trafności rozstrzygnięcia, ewentualna wadliwość argumentacji bądź prezentowanie przez stronę innego poglądu niż wskazany w uzasadnieniu, nie stanowi jednak o naruszeniu przez sąd art. 141 § 4 p.p.s.a., gdy uzasadnienie zawiera odniesienie się do wszystkich zarzutów poprzez odwołanie się do treści przepisów prawa i wyjaśnienie ich zastosowania w konkretnej sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 1651/11, dostępny w systemie CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Uzasadnienie skargi kasacyjnej odnosi się wyłącznie do niewłaściwego zastosowania i błędnej wykładni wymienionego w zarzucie 1 i 2 – art. 33 pkt 1 i art. 34 § 1 u.p.e.a., a także wymienionego w punkcie 2 i 3 zarzutów skargi kasacyjnej - § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r.
Zgodnie z art. 33 pkt 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Przepis art. 34 § 1 u.p.e.a. stanowi że zarzuty zgłoszone m.in. na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, w tym zakresie wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Z kolei w myśl § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r., wierzyciel niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny o każdej zmianie wysokości należności objętej tytułem wykonawczym wynikającej z jej wygaśnięcia w całości lub w części oraz podaje datę powstania zmiany i jej przyczynę.
Z niezakwestionowanego skutecznie przez autora skargi kasacyjnej stanu faktycznego sprawy wynika, że wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy w dniu 27 kwietnia 2010 r. Wpłynął on do organu egzekucyjnego 11 maja 2010 r. Tytuł ten doręczono spółce 31 maja 2010 r. Jak wynika z akt sprawy, wierzyciel spełnił warunek określony w § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. i poinformował organ egzekucyjny o ograniczeniu obowiązku objętego tytułem wykonawczym w związku z zarachowaniem na poczet zaległości wpłaconych przez Spółkę kwot zabezpieczeń w dniu 31 maja 2010 r., co skutkowało uregulowaniem w całości obowiązku objętego tytułem wykonawczym (postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z 14 września 2010 r.). skoro wierzyciel poinformował organ egzekucyjny o zmianie wysokości należności objętej tytułem wykonawczym, to brak jest podstaw do uznania zarzutu naruszenia § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r., za uzasadniony.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu autora skargi kasacyjnej, że aktualizacja tytułu wykonawczego może być skuteczna jedynie po doręczeniu dłużnikowi tytułu wykonawczego. Z powołanego § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. wynika jedynie obowiązek zawiadomienia organu egzekucyjnego o każdej zmianie wysokości należności. Wierzyciel po wysłaniu tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego powinien każdorazowo dokonywać aktualizacji tytułu wykonawczego informując o zmianach organ egzekucyjny. Brak jest w powołanym przepisie zastrzeżenia, że aktualizacja może być dokonywana dopiero po doręczeniu dłużnikowi tytułu wykonawczego.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 33 pkt 1 u.p.e.a. Jak wynika z przyjętego stanu faktycznego w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego (11 maja 2010 r.) zobowiązanie dłużnika istniało. Obowiązek podatkowy za grudzień 2009 r. wygasł natomiast w dniu 31 maja 2010 r. na skutek zapłaty podatku, do której doszło w wyniku zarachowania na poczet zaległości wpłaconych przez spółkę kwot zabezpieczenia. Wygaśnięcie zobowiązania miało zatem miejsce w tym samym dniu, w którym nastąpiło wszczęcie egzekucji administracyjnej. Wykonanie obowiązku nie nastąpiło zatem "przed" wszczęciem egzekucji, jak twierdzi strona skarżąca, ale zbiegło się w czasie z dniem jej wszczęcia. Taka sytuacja nie mogła uzasadniać uwzględnienia zarzutu opartego o art. 33 pkt 1 u.p.e.a.
Autor skargi kasacyjnej nie uzasadnił zarzutu naruszenia art. 34 § 1 u.p.e.a., co uniemożliwia odniesienie się do niego przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło