II OSK 1636/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-01-08
Skład orzekający: Jan Paweł Tarno, Barbara Adamiak, Roman Ciąglewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu dotyczącym zgłoszenia zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej organowi Państwowej Straży Pożarnej inne podmioty niż prowadzący zakład mogą mieć status strony postępowania?Ratio decidendi
Status strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym zgłoszenia zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej przysługuje wyłącznie prowadzącemu ten zakład. Przepisy art. 248–251 ustawy Prawo ochrony środowiska nie przewidują legitymacji procesowej dla innych podmiotów, a art. 28 k.p.a. wymaga istnienia interesu prawnego opartego na normie prawa materialnego, którego w tym przypadku inne podmioty nie posiadają. W konsekwencji umorzenie postępowania odwoławczego wobec braku legitymacji do wniesienia odwołania jest zasadne.Stan faktyczny
Przedsiębiorstwo zgłosiło zakład jako zakład o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej z powodu obecności amoniaku. Komendant Miejski PSP wniósł sprzeciw wobec uruchomienia zakładu, który został uchylony przez Komendanta Wojewódzkiego PSP, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Po przedłożeniu nowego programu zapobiegania awariom Komendant Miejski PSP nie wniósł sprzeciwu, a postępowanie zostało umorzone. Odwołania wniesione przez inne podmioty zostały umorzone z powodu braku legitymacji do wniesienia odwołania.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną; zasądził od skarżącego na rzecz Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego PSP w Rzeszowie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego w kwocie 360 zł.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia NSA Barbara Adamiak /spr./ Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant Aleksander Jakubowski po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] z siedzibą w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 1253/10 w sprawie ze skargi [....] z siedzibą w Rzeszowie i [...] [...] Sp. z o.o. z siedzibą w R. na decyzję Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] S.A. z siedzibą w Rzeszowie na rzecz Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Przedsiębiorstwo [...] Sp. jawna w L. , będąc prowadzącym P. Zakład w R., działając na podstawie art. 248 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 kwietnia 2002 r. w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (Dz.U. Nr 58, poz. 535 ze zm.) dokonało, w trybie art. 250 ustawy – Prawo ochrony środowiska, zgłoszenia jako zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii ze względu na możliwość wystąpienia w instalacji chłodniczej amoniaku w ilości ponad 57 Mg. Wraz ze zgłoszeniem ww. P. Sp. jawna przedłożyło Komendantowi Miejskiemu Państwowej Straży Pożarnej w R. program zapobiegania awariom przemysłowym [...] Zakład przy ul. [...] w R.
W dniu [...] lipca 2010 r. decyzją nr [...] znak MZ-0231-A/26/10 Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w R. wniósł sprzeciw wobec zamiaru uruchomienia Przedsiębiorstwa [...] Zakład przy ul. [...] w R. jako zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii.
Na skutek odwołania [...] Sp. jawna Podkarpacki Komendant Wojewódzki PSP w Rzeszowie decyzją nr [...] z [...] sierpnia 2010 . uchylił w całości decyzję Komendanta Miejskiego PSP w R. z [...] lipca 2010 r., a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Organ wskazał, że wniesienie sprzeciwu wobec zamiaru uruchomienia [...] Zakład w R. jako zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii wymaga uzasadnienia zawierającego szczegółowe odniesienie się do zastosowanych i planowanych w zakładzie przedsięwzięć w zakresie zapobiegania oraz zwalczania i ograniczenia skutków awarii przemysłowej, opisanych w programie zapobiegania awariom. Uzasadnienie zaś winno konkretnie wskazywać, które z tych przedsięwzięć zostały ocenione negatywnie oraz które zastosowane i planowane środki zaradcze w celu zapobiegania wystąpieniu i łagodzenia skutków poważnej awarii uznane zostały jako niewystarczające i stanowiły podstawę wniesionego sprzeciwu.
W toku ponownie prowadzonego postępowania P. z siedzibą w L. przedstawiło do zatwierdzenia nowy plan zapobiegania poważnej awarii przemysłowej dla instalacji chłodniczej w Przedsiębiorstwie [...] Zakład w R., do którego Komendant Miejski PSP w R. nie wniósł sprzeciwu.
Wobec powyższego decyzją nr [...] z [...] września 2010 r., znak MZ.0231-A/31/10 Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w R. umorzył postępowanie w sprawie programu zapobiegania awariom, przedłożonego w dniu 29 czerwca 2010 r. Wskazano, że program ten zawiera nieaktualne już dane, a wobec niewniesienia sprzeciwu do nowego programu, postępowanie wszczęte pierwotnym zgłoszeniem z 29 czerwca 2010 r. jest bezprzedmiotowe.
Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r., znak WZ.5592/7/10 Podkarpacki Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu wskazał, że odwołania zostały wniesione w terminie, uznając jednocześnie, że zarówno W. Sp. z o.o. z siedzibą w Rzeszowie jak i B. S.A. z siedzibą w Rzeszowie nie są stronami postępowania rozstrzygniętego decyzją Komendanta Miejskiego PSP w R. z [...] września 2010 r. o umorzeniu postępowania.
Organ podniósł, że zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie od decyzji organu I instancji może złożyć jedynie strona postępowania. W rozumieniu art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny, w odróżnieniu od interesu faktycznego, musi być oparty o obowiązującą normę porządku prawnego. Analiza przepisów ustawy – Prawo ochrony środowiska, a w szczególności art. 248–251, prowadzi do wniosku, że stroną postępowania w przypadku wniesienia przez właściwy organ PSP sprzeciwu, o którym mowa w art. 251 ust. 4 ww. ustawy, jest wyłącznie prowadzący zakład o zwiększonym ryzyku. Przepisy te nie kształtują sytuacji prawnej innych podmiotów.
Powołując się na treść art. 248 i art. 250 ustawy – Prawo ochrony środowiska, organ II instancji wskazał, że zgłoszenie zakładu właściwemu organowi Państwowej Straży Pożarnej, stanowi czynność materialno-techniczną, która nie powoduje wszczęcia postępowania administracyjnego. Stanowi ono rodzaj zawiadomienia o prowadzonej działalności przez zakład do organu administracji, który prowadzi ewidencję podmiotów mogących stanowić źródło zagrożenia. Przedłożenie programu zapobiegania awariom, w myśl art. 251 ust. 3 cyt. ustawy nie odbywa się w drodze procedury administracyjnej, o której mowa w przepisach k.p.a. Uruchomienie zakładu o zwiększonym ryzyku lub o dużym ryzyku następuje po upływie 14 dni od dnia otrzymania przez właściwy organ Państwowej Straży Pożarnej programu zapobiegania awariom. Postępowanie to odbywa się na skutek działania zakładu zwiększonego ryzyka bez udziału innych uczestników lub organów. Czynnością jaka może odbyć się w ramach postępowania administracyjnego jest zgłoszenie przez właściwego komendanta powiatowego (miejskiego) PSP sprzeciwu, co do uruchomienia zakładu zwiększonego ryzyka, na podstawie art. 251 ust. 4 ustawy – Prawo ochrony środowiska. Sprawa ta dotyczy tylko interesu prawnego zainteresowanego zakładu, nie dotyczy zaś interesu prawnego lub obowiązków innych podmiotów.
Zgłoszenie i program zapobiegania awariom przemysłowym zakładu o zwiększonym ryzyku przedkładane są przez prowadzącego zakład właściwemu organowi PSP. Organ w ciągu 14 dni może wnieść sprzeciw w drodze decyzji administracyjnej. Procedura ta odbywa się wyłącznie przy udziale prowadzącego zakład zwiększonego ryzyka.
Organ II instancji podniósł również, że źródłem interesu prawnego odwołujących się nie jest powoływany przez Spółkę W. Sp. z o.o. art. 73 ust. 3 i 3a ustawy – Prawo ochrony środowiska, który dotyczy postępowania związanego z planem zagospodarowania przestrzennego i wydaniem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w sprawach budowy i rozbudowy zakładu stwarzającego zagrożenie wystąpienia poważnych awarii. Prowadzone przez organ PSP postępowania dotyczy zaś zawiadomienia o uruchomieniu zakładu o zwiększonym ryzyku (w tym zawiadomienia o zaliczeniu istniejącego zakładu do zakładu o zwiększonym ryzyku) i odbywa się w odrębnym postępowaniu przy wyłącznym udziale prowadzącego zakład. Odwołując się do postępowania w sprawie zgłoszenia budowy właściwemu organowi architektoniczno-budowlanemu, przewidzianego przepisami ustawy – Prawo budowlane wskazano, że organ PSP pełni rolę organu ewidencjonującego zgłaszające się zakłady oraz organu sprawdzającego plan zapobiegania awariom. W sprawie zaliczenia zakładu do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii nie wydaje decyzji czy postanowień. Zatem czynności wykonywane przed organem administracji nie dotyczą praw i obowiązków osób trzecich w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wywodzenie interesu prawnego z faktu bezpośredniego oddziaływania obiektu lub z bezpośredniego sąsiedztwa z zakładem o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii organ uznał za niezasadne. Skoro wnoszący odwołanie nie są stronami postępowania, w rozumieniu art. 28 k.p.a., zasadnym było umorzenie postępowania odwoławczego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z 23 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 1253/10, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. S.A. z siedzibą w Rzeszowie i W. Sp. z o.o. z siedzibą w Rzeszowie na decyzję Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie z [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego, skargę oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przedmiotem skarg jest decyzja Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie umarzająca postępowanie odwoławcze w oparciu o treść art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. przyjmując, że skarżący nie są stronami postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Uzasadniając swoje stanowisko, orzekający w sprawie organ przyjął, że uregulowania Działu II – Instrumenty prawne służące przeciwdziałaniu poważnej awarii przemysłowej ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r Nr 25, poz. 150 ze zm.), a przede wszystkim przepisy art. 248–251 ww. ustawy, mające zastosowanie w tej sprawie, nie kreują innych stron postępowania za wyjątkiem prowadzącego zakład o zwiększonym ryzyku. Z treści powołanych wyżej przepisów organ wywiódł, że zgłoszenie zakładu o zwiększonym ryzyku właściwemu organowi straży pożarnej (art. 250), jak również przedłożenie programu zapobiegania awariom (art. 251 ust. 2) nie dotyczy interesu prawnego lub obowiązków innych podmiotów poza wymienionym zakładem z uwagi, że przepisy prawa materialnego nie kształtują ich sytuacji prawnej w zakresie stosunku prawnego uregulowanego tym przepisem.
W ocenie Sądu, w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego w którym wielokrotnie wyrażano, że art. 28 k.p.a. nie stanowi samoistnej normy prawnej z tego względu, że ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego, stanowisko orzekającego w sprawie organu jest zasadne. Stroną bowiem postępowania administracyjnego, zgodnie z normą art. 28 k.p.a. jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu, ale tylko i wyłącznie ze względu na swój interes prawny. Oznacza to, że tylko przepis prawa materialnego przyznający stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści, stanowiąc podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony, o którym mowa w art. 28 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie, zgłoszenie właściwemu organowi Państwowej Straży Pożarnej o prowadzeniu zakładu o zwiększonym ryzyku jest uzależnione, w świetle art. 248 ustawy – Prawo ochrony środowiska od ilości substancji niebezpiecznych znajdujących się w zakładzie, bądź też mogących się w nim choćby okresowo znaleźć. Oznacza to również, że zaliczenie do zakładu o dużym lub zwiększonym ryzyku następuje z mocy prawa, a statusu takiego zakładu nie przyznaje żaden organ. Prowadzący zakład o zwiększonym lub o dużym ryzyku, na mocy art. 251 powołanej wyżej ustawy, zobowiązany jest do sporządzenia programu zapobiegania awariom w terminie co najmniej 30 dni przez uruchomieniem nowego zakładu lub jego części albo w terminie 3 miesięcy od dnia zaliczenia istniejącego zakładu do zakładu o zwiększonym lub dużym ryzyku, zaś uruchomienie takiego zakładu może nastąpić po upływie 14 dni od dnia otrzymania przez właściwy organ Państwowej Straży Pożarnej programu zapobiegania awariom, jeśli w tym terminie organ nie wniesie sprzeciwu w drodze decyzji. Niewypełnienie zaś obowiązków określonych art. 250 i art. 251 ustawy – Prawo o ochronie środowiska skutkuje odpowiedzialnością karną określoną w art. 354 powołanej wyżej ustawy. Z zestawienia powołanych wyżej przepisów, posiadających w zasadzie charakter informacyjny dla podmiotów odpowiedzialnych za bezpieczeństwo korzystania ze środowiska i ochronę przed skutkami awarii przemysłowych w żaden sposób nie wynika norma prawa materialnego upoważniająca do "uczestniczenia" w tym postępowaniu innych podmiotów, za wyjątkiem wyżej powołanymi przepisami wskazanych.
W związku z powyższym, Sąd nie podzielił również zarzutów skarżących w przedmiocie naruszenia przez orzekający organ przepisów ustawy – Prawo o ochronie środowiska, w tym art. 73 ustawy. Z przepisu bowiem tego ostatniego, na który powołują się skarżący wynika wprost, że ograniczenia zawarte w tym przepisie dotyczą jedynie sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Za takim stanowiskiem opowiada się również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wyprowadzając tezę, że przepis art. 73 ust. 1 ustawy – Prawo o ochronie środowiska ma zastosowanie w dwóch przypadkach; tworzenia planu zagospodarowania przestrzennego lub wydawania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, co oznacza, że ograniczenia wprowadzone przez ten przepis dotyczą fazy, która przesądza o zlokalizowaniu inwestycji na określonym obszarze (wyrok NSA z 5 czerwca 2009 r. sygn. akt II OSK 928/08 , system informacji prawniczej Lex nr 563565). Z tych wyżej podniesionych przyczyn Sąd nie odnosi się do zarzutów naruszenia przepisów art. 73 ustawy – Prawo o ochronie środowiska, jako niemających zastosowania w sprawie. W tym stanie sprawy, zasadnie, organ odwoławczy podejmując postępowanie odwoławcze i stwierdzając, że wnoszący odwołania nie mają interesu prawnego, a w konsekwencji nie posiadają tym samym przymiotu strony tego postępowania, umorzył postępowanie odwoławcze. Takie rozstrzygniecie znajduje podstawę prawną wynikającą z treści art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. szeroko wsparte orzecznictwem sądów administracyjnych w tym również uchwałą NSA z 5 lipca 1999 r. sygn. akt OPS 16/98 ONSA 1999, nr 4, poz. 119 (tak też wyrok NSA z 10 marca2009 r. sygn. akt II OSK 316/08, wyrok NSA z 2 kwietnia 2009 r. sygn. akt I OSK 518/08 System informacji prawniczej Lex nr 554956). Z tych też przyczyn Sąd nie odnosi się do merytorycznych i procesowych zarzutów skarżących przynależnych jedynie stronom postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Przymioty bowiem strony, w rozpoznawanej sprawie nie można wywodzić bezpośrednio ani z Konstytucji RP, ani Kodeksu cywilnego, ani też Prawa budowlanego.
Z przyczyn wyżej podniesionych, skora zaskarżona decyzja nie narusza prawa – art. 138 § 1 pkt 3 i art. 28 k.p.a., w granicach których została wydana, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), oddalił skargę.
B. S.A. z siedzibą w Rzeszowie wniosła od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparła na zarzutach:
1) naruszenia prawa materialnego:
– przez błędną wykładnię art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 248–251 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.) oraz z art. 73 ust. 5 ustawy – Prawo ochrony środowiska polegającą na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że w postępowaniach związanych ze zgłoszeniem zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej organowi Państwowej Straży Pożarnej (art. 250 ustawy), przedłożeniem organowi Państwowej Straży Pożarnej programu zapobiegania poważnym awariom przemysłowym (art. 251), w tym w postępowaniu toczącym się w związku z wniesieniem przez właściwy organ Państwowej Straży Pożarnej sprzeciwu, o którym mowa w art. 251 ust. 4, przymiot strony można wywodzić wyłącznie z przepisów art. 248–251, oraz że przymiotu strony w ww. postępowaniach nie można wywodzić z art. 73 ust. 5, a także poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że z ww. przepisów art. 248–251 wynika, że stroną ww. postępowań jest wyłącznie prowadzący zakład o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Zdaniem skarżącego, prawidłowa wykładnia wskazanych wyżej przepisów prowadzi do wniosku, że w postępowaniach związanych ze zgłoszeniem zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej organowi Państwowej Straży Pożarnej (art. 250), przedłożeniem organowi Państwowej Straży Pożarnej programu zapobiegania poważnym awariom przemysłowym (art. 251), w tym w postępowaniu toczącym się w związku z wniesieniem przez właściwy organ Państwowej Straży Pożarnej sprzeciwu, o którym mowa w art. 251 ust. 4, przymiot strony można wywodzić nie tylko z przepisów art. 248–251, ale również z innych powszechnie obowiązujących przepisów prawa materialnego, w tym również z art. 73 ust. 5, a nadto, że z ww. przepisów art. 248–251 wynika, że stroną ww. postępowań jest nie tylko prowadzący zakład o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, ale również skarżący B. S.A., będący właścicielem i użytkownikiem wieczystym nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z nieruchomościami, na których zlokalizowany jest zakład, którego dotyczą ww. postępowania, które to nieruchomości skarżącego znajdują się zarazem w obszarze zagrożenia, na którym – w razie wystąpienia sytuacji awaryjnej – prognozowane jest wystąpienie stężenia śmiertelnego amoniaku dla 50% populacji, a nadto będący pracodawcą zatrudniającym w ww. lokalizacji blisko 300 pracowników,
– przez niewłaściwe zastosowanie art. 28 k.p.a. w związku z art. 21 ust. 1, art. 38, art. 64 oraz art. 68 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), art. 23, art. 140, art. 144 oraz art. 233 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), art. 94 pkt 4 ustawy z dnia 26 czerwca 1964 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), pkt 19 Załącznika Nr 1 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. Nr 217, poz. 1833 ze zm.) oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.) – polegające na niesłusznym niezastosowaniu przez Sąd I instancji ww. przepisów w niniejszej sprawie, co z kolei skutkowało błędnym przyjęciem przez WSA w Rzeszowie, że skarżący B. S.A. nie jest stroną w postępowaniach związanych ze zgłoszeniem Przedsiębiorstwa [...] sp. jawna z siedzibą w L. Zakład w R. jako zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej organowi Państwowej Straży Pożarnej, z przedłożeniem przez prowadzącego ww. Zakład organowi Państwowej Straży Pożarnej programu zapobiegania poważnym awariom przemysłowym, w tym w postępowaniu toczącym się w związku z wniesieniem przez Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w R. sprzeciwu, o którym mowa w art. 251 ust. 4 ustawy – Prawo ochrony środowiska, co z kolei doprowadziło do nieprawidłowego przyjęcia przez Sąd, że Podkarpacki Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej słusznie umorzył postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem skarżącego i w konsekwencji skutkowało oddaleniem skargi. Tymczasem, z powołanych wyżej przepisów – których Sąd w niniejszej sprawie nie zastosował – wynika, że skarżący B. S.A. jest stroną w postępowaniach związanych ze zgłoszeniem ww. Zakładu jako zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej organowi Państwowej Straży Pożarnej, z przedłożeniem przez prowadzącego ww. Zakład organowi Państwowej Straży Pożarnej programu zapobiegania poważnym awariom przemysłowym, w tym w postępowaniu toczącym się w związku z wniesieniem przez Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w R. sprzeciwu, o którym mowa w art. 251 ust. 4 ustawy – Prawo ochrony środowiska. Powyższe potwierdza, że Sąd nie miał podstaw do oddalenia skargi, lecz winien był uchylić w całości zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji,
– przez niewłaściwe zastosowanie art. 248 ust. 1 i ust. 3, art. 250 oraz art. 251 ustawy – Prawo ochrony środowiska, § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 kwietnia 2002 r. w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (Dz.U. Nr 58, poz. 535 ze zm.), pkt 1 załącznika do ww. rozporządzenia w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2006 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (Dz.U. Nr 30, poz. 208) – polegające na niesłusznym niezastosowaniu przez Sąd I instancji ww. przepisów w niniejszej sprawie, choć WSA w Rzeszowie powinien był je zastosować w niniejszej sprawie. Podstawowym założeniem zarówno zaskarżonej decyzji Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, jak i poprzedzającej ją decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w R. było założenie, że Przedsiębiorstwo [...] sp. jawna z siedzibą w L. Zakład w R. jest zakładem o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, że zostało dokonane prawnie skuteczne zgłoszenie ww. Zakładu w trybie art. 250 ustawy – Prawo ochrony środowiska, oraz że dla ww. Zakładu został złożony prawnie skuteczny program zapobiegania poważnym awariom przemysłowym, o którym mowa w art. 251 ustawy – Prawo ochrony środowiska. A zatem, przystępując do kontroli zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej zgodności z prawem, Sąd I instancji winien był w pierwszej kolejności zbadać, czy ww. założenia organów są prawidłowe, co wymagało zastosowania przez Sąd wskazanych wyżej przepisów, czego jednakże WSA w Rzeszowie nie uczynił. Z ww. przepisów wynika zaś, że ww. Zakład nie jest zakładem o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, że nie zostało dokonane prawnie skuteczne zgłoszenie ww. Zakładu w trybie art. 250 ustawy – Prawo ochrony środowiska, oraz że dla ww. Zakładu nie został złożony prawnie skuteczny program zapobiegania poważnym awariom przemysłowym, o którym mowa w art. 251 ustawy – Prawo ochrony środowiska, co samodzielnie uzasadniało wyeliminowanie przez Sąd z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz wszystkich aktów i czynności podjętych/wydanych przez organy Państwowej Straży Pożarnej w związku ze zgłoszeniem ww. Zakładu, jako zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, u których podstaw legło pozbawione podstaw założenie, że ww. Zakład jest zakładem o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Tym samym brak było podstaw do oddalenia skargi. O istotności opisanego wyżej uchybienia świadczy dodatkowo fakt, że to, iż dokonane przez organy założenia są nieprawidłowe wynika z szeregu dokumentów dopuszczonych przez Sąd jako dowód w niniejszej sprawie, a zwłaszcza z przedłożonego na rozprawie przez pełnomocnika organu pisma Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w R. z 9 marca 2011 r. adresowanego do Przedsiębiorstwa [...] sp. jawna (znak MZ. 5586/3-2/11), w którym potwierdzono, że ww. Zakład nie był w przeszłości, jak również nie jest aktualnie zakładem o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Ww. pismo zostało dopuszczone przez Sąd jako dowód w niniejszej sprawie;
2. naruszenie przepisów postępowania:
– art. 134 oraz art. 138 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – poprzez wskazanie przez Sąd I instancji w sentencji zaskarżonego wyroku, że oddala skargę (liczba pojedyncza), podczas gdy przedmiotem rozpoznania Sądu były dwie skargi, tj. skarga B. S.A. oraz skarga W. Sp. z o.o., a także poprzez niewskazanie w sentencji zaskarżonego wyroku czyją skargę Sąd oddalił, tj. B. S.A. czy też W. Sp. z o.o. Powyższe uchybienia powodują, że treść sentencji zaskarżonego wyroku jest niejednoznaczna, nieskorelowana z brzmieniem uzasadnienia zaskarżonego wyroku oraz nie wynika z niej czyja skarga została przez Sąd oddalona, co w konsekwencji wiąże się z ewentualnością odmiennego rozstrzygnięcia drugiej – nie oddalonej – skargi, a także – w przypadku uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku – niemożliwością określenia, w jakim zakresie wiąże on strony, Sąd, inne sądy i organy (art. 170 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), oraz w jakim zakresie jest on objęty powagą rzeczy osądzonej (art. 171 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), co potwierdza, że omawiane uchybienia mogły i mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
– art. 141 § 4 zdanie pierwsze, art. 106 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 244 Kodeksu postępowania cywilnego, art. 245 i art. 233 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 106 § 5 i art. 133 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez niewskazanie przez Sąd I instancji, jaki stan faktyczny przyjął za podstawę zaskarżonego wyroku, a także poprzez nierozpatrzenie przez Sąd stanu faktycznego sprawy w kontekście całego materiału dowodowego sprawy, obejmującego również dokumenty prywatne i urzędowe, dopuszczone przez Sąd jako dowody w sprawie. O tym, iż powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy świadczy to, że nieprzyjęcie stanu faktycznego pozbawia Sąd możliwości jego subsumcji z wzorcem ustawowym. Ponadto, skutkiem powyższego jest to, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane z pominięciem kluczowej dla niniejszej sprawy okoliczności, tj. że Przedsiębiorstwo [...] sp. jawna z siedzibą w L. Zakład w R. nie jest zakładem o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, która to okoliczność samodzielnie uzasadniała wyeliminowanie przez Sąd z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz wszystkich aktów i czynności podjętych/wydanych przez organy Państwowej Straży Pożarnej w związku ze zgłoszeniem Przedsiębiorstwa [...] sp. jawna z siedzibą w L. Zakład w R. jako zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, u których podstaw legło pozbawione podstaw założenie, że ww. Zakład jest zakładem o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej,
– art. 141 § 4 zdanie pierwsze ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 1 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 3 § 1, art. 3 § 2, art. 134 § 1, art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – poprzez ogólnikowe stwierdzenie przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że w rozpoznawanej sprawie przymiotu strony nie można wywodzić bezpośrednio ani z Konstytucji RP, ani Kodeksu cywilnego, ani też Prawa budowlanego, bez wyjaśnienia przez WSA w Rzeszowie podstaw takiego stanowiska i to pomimo tego, że B. S.A. w skardze wskazał konkretne przepisy ww. aktów normatywnych, z których wynika, że przysługuje mu status strony w przedmiotowej sprawie oraz zawarł szczegółowe uzasadnienie przemawiające za prawidłowością zajętego przez niego stanowiska. Powyższe daje podstawę do stwierdzenia, że Sąd I instancji nie przeprowadził analizy wskazanych w skardze przepisów Konstytucji RP, Kodeksu cywilnego oraz Prawa budowlanego pod kątem, czy skarżący może z nich wywodzić status strony w przedmiotowej sprawie, a tym samym nie dokonał wszechstronnej oceny zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, skoro nie rozpoznał nawet zarzutów podniesionych w skardze, a tym samym oddalenie skargi było co najmniej przedwczesne, co potwierdza, że opisane uchybienie nie tyle mogło mieć, co rzeczywiście miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto, powołując się na argumenty powołane w skardze oraz w pkt 2 niniejszej skargi kasacyjnej, należy zauważyć, że gdyby Sąd I instancji poddał analizie wskazane w skardze przepisy Konstytucji RP, Kodeksu cywilnego oraz Prawa budowlanego, wówczas z całą pewnością doszedłby do przekonania, że skarżący posiada przymiot strony w przedmiotowej sprawie, a tym samym, że zaskarżona decyzja zasługuje w całości na uchylenie. Należy również zauważyć, że przywołane wyżej ogólnikowe stwierdzenie Sądu ogranicza skarżącemu możliwość polemiki z tym stanowiskiem oraz podniesienia zarzutów, bowiem skarżącemu nie są znane przesłanki, jakimi kierował się WSA w Rzeszowie,
– art. 1 § 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, art. 3 § 2 pkt 1 i pkt 4, art. 134 § 1, art. 135, art. 141 § 4 zdanie pierwsze, art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nieuprawnione nie rozpoznanie przez Sąd I instancji i nie odniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do jednoznacznie sformułowanych w skardze zarzutów, tj. zarzutu naruszenia art. 10 § 1 i art. 81 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., zarzutu naruszenia art. 61 § 1 oraz § 3 i §4 k.p.a. w związku z art. 250 i art. 251 ustawy – Prawo ochrony środowiska, zarzutu naruszenia art. 248 ust. 1 i ust. 3, art. 250 oraz art. 251 ustawy – Prawo ochrony środowiska, § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 kwietnia 2002 r. w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (Dz.U. Nr 58, poz. 535 ze zm.), pkt 1 załącznika do ww. rozporządzenia w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2006 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (Dz.U. Nr 30, poz. 208), zarzutu naruszenia art. 251 w związku z art. 73 ust. 3 ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. – co w konsekwencji doprowadziło do nierozpoznania przez WSA w Rzeszowie istoty sprawy. Opisane wyżej uchybienie nie tyle mogło mieć, co rzeczywiście miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako że podniesione w skardze zarzuty, których nie rozpoznał Sąd, niewątpliwie miały znaczenie dla oceny legalności zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz innych aktów i czynności podjętych przez organy Państwowej Straży Pożarnej w związku ze zgłoszeniem ww. Zakładu jako zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, u których podstaw legło pozbawione podstaw założenie, że ww. Zakład jest zakładem o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, które Sąd miał niewątpliwie obowiązek poddać kontroli z punktu widzenia zgodności z prawem, jako że mieści się to w granicach niniejszej sprawy. Powyższe potwierdza również, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem Sąd oddalił skargę, choć mając na uwadze, że nie rozpoznał on nawet zarzutów podniesionych w skardze, było to co najmniej przedwczesne. To zaś dodatkowo potwierdza, że opisane w niniejszym punkcie uchybienia nie tyle mogły mieć, co rzeczywiście miały istotny wpływ na wynik sprawy,
– art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, art. 151, art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – poprzez niesłuszne oddalenie skargi przez Sąd I instancji, choć WSA w Rzeszowie zobligowany był uchylić w całości zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzje organu I instancji z przyczyn wskazanych w pkt 1–3 niniejszej skargi kasacyjnej. Powyższe potwierdza, że omawiane uchybienie przepisom postępowania nie tyle mogło, co rzeczywiście miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby się go Sąd I instancji nie dopuścił, wówczas treść wyroku byłaby zupełnie inna,
– 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/, art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – poprzez niesłuszne oddalenie skargi, w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja powinna zostać w całości uchylona z uwagi na to, że została ona wydana z naruszeniem art. 28 k.p.a., które miało wpływ na wynik sprawy, a także poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że w realiach niniejszej sprawy organ słusznie umorzył postępowanie odwoławcze i tym samym, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do niesłusznego oddalenia skargi B. S.A., podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy potwierdzają, że B. S.A. przysługuje przymiot strony postępowania, a tym samym brak było podstaw do umorzenia przez organ postępowania odwoławczego zainicjowanego odwołaniem ww. Spółki, co z kolei winno skutkować uchyleniem w całości zaskarżonej decyzji przez Sąd I instancji, a nie oddaleniem skargi, jak to uczynił WSA w Rzeszowie. Powyższe potwierdza, że opisane wyżej uchybienie nie tylko mogło, co rzeczywiście miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ gdyby Sąd I instancji się go nie dopuścił, wówczas treść rozstrzygnięcia byłaby zupełnie inna,
– art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. b/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 145 § 1 pkt 4, art. 10 § 1 i art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – poprzez niesłuszne oddalenie skargi w sytuacji, gdy zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji powinny zostać w całości uchylone z uwagi na to, że zostały wydane z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, tj. z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 w związku z art. 10 § 1 i art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez pozbawienie skarżącego prawa czynnego udziału w postępowaniach przed organami obu instancji, choć zgodnie z powołanymi przepisami organy zobowiązane były zapewnić Spółce B. S.A. – jako stronie – czynny udział w każdym stadium ww. postępowań, a przed wydaniem decyzji umożliwić wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Opisane wyżej uchybienia nie tylko mogły mieć, co rzeczywiście miały istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ – jak wynika z powyższego – gdyby Sąd się ich nie dopuścił, wówczas treść rozstrzygnięcia byłaby zupełnie inna,
– art. 151 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – poprzez niesłuszne oddalenie skargi w sytuacji, gdy zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji powinny zostać w całości uchylone z uwagi na to, że zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez wydanie omawianych decyzji pomimo braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, z pominięciem okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a także pomimo nie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i wydanie decyzji nie na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Opisane wyżej uchybienia nie tylko mogły mieć, co rzeczywiście miały istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ – jak wynika z powyższego – gdyby Sąd się ich nie dopuścił, wówczas treść rozstrzygnięcia byłaby zupełnie inna.
Na tych podstawach wnosiła o:
1) przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu powołanego w treści niniejszej skargi kasacyjnej;
2) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie;
3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego B. S.A. z siedzibą w Rzeszowie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm przepisanych za obie instancje.
Podkarpacki Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Przedsiębiorstwo [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosiło również o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną oparto na zarzutach naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Dla rozpoznania zasadności postawionych różnego rodzaju zarzutów naruszenia przepisów prawa istotne znaczenie prawne ma to, że sąd kontroluje zaskarżony akt, w tym przypadku decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego w zakresie zaskarżonego działania. W zaskarżonym wyroku Sąd rozpoznał sprawę zgodności z prawem decyzji Podkarpackiego Komendanta Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Rzeszowie z [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Podstawą umorzenia postępowania odwoławczego było ustalenie, że podmioty wnoszące odwołanie nie są stroną w sprawie umorzenia postępowania w sprawie programu zapobiegania awariom, przedłożonego w dniu 29 czerwca 2010 r. przez Przedsiębiorstwo [...] Sp. jawna w L.
W skardze kasacyjnej wywodzono o wadliwym ustaleniu, że wnosząca odwołanie B. S.A. z siedzibą w Rzeszowie nie jest stroną. Zarzut ten nie jest zasadny. W zaskarżonym wyroku w pełni prawidłowo przyjęto, że art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego nie jest samoistną normą prawną, która daje podstawę do wyprowadzenia interesu prawnego jednostki. Art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego wymaga współstosowania z przepisami prawa materialnego będącego podstawą rozpoznania i rozstrzygnięcia danej sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego. Według bowiem art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego "Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek". Podstawową zatem przesłanką przyznania jednostce statusu strony postępowania jest interes prawny (obowiązek prawny). Pod pojęciem interesu prawnego rozumie się interes osobisty, własny, indywidualny, konkretny, dający się obiektywnie stwierdzić oraz aktualny, a nie ewentualny, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych będących przesłankami stosowania przepisu prawa materialnego. Podstawę do wyprowadzenia interesu prawnego stanowi wyłącznie norma materialnego prawa administracyjnego a to z tego względu, że tylko tego rodzaju normy podlegają autorytatywnej konkretyzacji przez organ administracji publicznej. Przepisy prawa cywilnego mogą być uwzględnione przy wyprowadzeniu interesu prawnego o ile przepis materialnego prawa administracyjnego odsyła do instytucji prawa cywilnego (np. prawa własności, użytkowania wieczystego). Samoistnie normy prawa cywilnego nie dają podstawy do wyprowadzenia interesu prawnego, przedmiotem ich regulacji są bowiem stosunki cywilne, a nie stosunki administracyjne.
W zaskarżonym wyroku Sąd w pełni zatem zasadnie rozpoznał wyprowadzenie interesu prawnego B. S.A. z regulacji, która była podstawą do wydania decyzji przez Komendanta Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w R. z [...] września 2010 r. nr [...]. Prawidłowo wywiódł, że podstawą jest regulacja materialnoprawna art. 250 i 251 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 ze zm.). Zwłaszcza istotne znaczenie prawne ma regulacja art. 251 tej ustawy, która przewiduje kompetencję właściwego organu Państwowej Straży Pożarnej do złożenia w ciągu 14 dni od dnia otrzymania programu zapobiegania awariom sprzeciwu w drodze decyzji. Kompetencja ta wygasa po upływie tego terminu. Art. 251 ustawy – Prawo ochrony środowiska przyznaje kompetencję właściwemu organowi Państwowej Straży Pożarnej opartą wyłącznie na zasadzie oficjalności. Milczenie w ustawowym terminie oznacza pozytywną ocenę. Zasadnie Sąd wywiódł, że jest to regulacja szczególna, w sposób istotny różniąca się od reguł rozpoznawania i rozstrzygania spraw w trybie postępowania. Taka szczególna regulacja wyłącza wyprowadzenie z innych przepisów, w tym art. 73 ustawy – Prawo ochrony środowiska, interesu prawnego innych podmiotów. Art. 251 ustawy – Prawo ochrony środowiska nie daje innym podmiotom ochrony prawnej, która dawałaby podstawy do wystąpienia z żądaniem wniesienia sprzeciwu w drodze decyzji.
Takich podstaw do wyprowadzenia w zakresie regulacji art. 251 ustawy – Prawo ochrony środowiska interesu prawnego innych podmiotów nie dają przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej o ochronie prawa własności (art. 21 ust. 1, art. 64), jak i art. 38 Konstytucji stanowiący o prawnej ochronie życia, art. 68 ust. 1 Konstytucji, stanowiący o ochronie zdrowia. Podstaw do wyprowadzenia interesu prawnego w zakresie regulacji art. 251 ustawy – Prawo ochrony środowiska nie dają przepisy Kodeksu cywilnego i przepisy Kodeksu pracy oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r., poz. 1447 ze zm.).
Nie są zasadne zarzuty co do naruszenia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd przeprowadził kontrolę zaskarżonej decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego z powodu braku legitymacji do wniesienia odwołania. Sąd podzielił w pełni stanowisko organu co do braku legitymacji do wniesienia odwołania. Sąd nie rozpoznawał zgodności z prawem decyzji organu I instancji. Zasadność z prawem zaskarżonej decyzji wyłączyła objęcie rozpoznaniem zgodności decyzji organu I instancji. Sąd zatem w zaskarżonym wyroku nie był właściwy do kontroli zgodności z prawem zakwalifikowania Przedsiębiorstwa [...] do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej.
Nie są zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania: art. 106 § 3, art. 133, art. 134, art. 135, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/, b/, c/, art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W zakresie rozpoznania, wyznaczonym przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżoną decyzją, Sąd w pełni prawidłowo ustalił stan faktyczny i zastosował przepisy prawa materialnego i art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 138 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Oczywista omyłka pisarska nie może zostać zaliczona do naruszenia przepisów postępowania, które ma wpływ na wynik sprawy. Do oczywistej omyłki należy zaliczyć błędy stylistyczne, błędy przez niewłaściwe sformułowanie. Do takiego błędu należy użycie słowa "skargę" zamiast "skargi".
Nie są zasadne zarzuty wywodzące interes prawny B. S.A. z siedzibą w Rzeszowie wyprowadzone ze stanowiska przyjętego w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 1707/11 i postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 1542/11, a to z tego względu, że dotyczą przedmiotowo odrębnej sprawy – sprawy wpisu do rejestru zakładów, których działalność może być przyczyną wystąpienia poważnej awarii. Dotyczy to również prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 28/12 w przedmiocie wpisu do rejestru zakładów, których działalność może być przyczyną wystąpienia poważnej awarii.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło