II SA/Rz 1105/10
WyrokWSA w Rzeszowie2011-03-23
Skład orzekający: Zbigniew Czarnik, Anna Bembenek, Maria Piórkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek sporządzenia dokumentacji powykonawczej w sytuacji, gdy ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę została wyeliminowana z obrotu prawnego po zakończeniu budowy, a poprzednio obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego wykluczał zabudowę mieszkaniową?Ratio decidendi
W sytuacji, gdy budowa została zakończona przed stwierdzeniem nieważności ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, nie można traktować inwestora jako osoby dopuszczającej się samowoli budowlanej. Postępowanie naprawcze powinno toczyć się w trybie art. 51 Prawa budowlanego, a organ może nałożyć obowiązek sporządzenia dokumentacji powykonawczej w celu oceny zgodności inwestycji z prawem i ewentualnej legalizacji. Utrata mocy obowiązującej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przed datą orzekania przez organ nadzoru budowlanego uniemożliwia wykorzystanie go jako przeszkody do legalizacji obiektu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia przez organy nadzoru budowlanego obowiązku sporządzenia i przedstawienia dokumentacji powykonawczej dla budynku mieszkalnego. Budynek został wzniesiony na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego po zakończeniu budowy. Skarżący domagał się nakazania rozbiórki budynku, argumentując, że jego legalizacja jest niemożliwa ze względu na wcześniejsze ustalenia planistyczne i prawomocne orzeczenia sądów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Zbigniew Czarnik /spr./ Sędziowie SO del. Anna Bembenek NSA Maria Piórkowska Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólnoadministracyjnym na rozprawie w dniu 23 marca 2011 r. sprawy ze skargi W. I. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2010 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku sporządzenia i przedstawienia dokumentacji powykonawczej -skargę oddala-
Decyzją z dnia [..] września 2010 r., nr [...], P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w R. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [..] lipca 2010 r., nr PNIB-[..]. PINB w B. nałożył na właścicieli działki ewid. nr [..]/10 w N. K.L. i A.L. obowiązek przedłożenia dokumentacji powykonawczej dla budynku mieszkalnego zlokalizowanego na tej działce odpowiadającej wymogom stawianym podmiotom ubiegającym się o wydanie pozwolenia na budowę. Dokumentacja ta obejmować ma: dokumentację sporządzoną na aktualnej mapie, określającą granice działki, usytuowanie, obrys i układ istniejących, w tym zrealizowanych przez inwestora, obiektów budowlanych, sieci uzbrojenia terenu, sposób odprowadzenia lub oczyszczania ścieków, układ komunikacyjny ze wskazaniem charakterystycznych elementów, wymiarów, rzędnych i wzajemnych odległości obiektów w nawiązaniu do istniejącej zabudowy, dokumentację określającą funkcję, formę i konstrukcję budynku, jego charakterystykę energetyczną, niezbędne rozwiązania techniczne i materiałowe, a także przedłożenie inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej, we wskazanym terminie.
PWINB w R. uchylił decyzję jedynie w zakresie terminu wykonania powyższych obowiązków i wyznaczył nowy termin na przedłożenie przez K. i A.L. dokumentacji do dnia [..] grudnia 2010 r..
Decyzję z dnia [..] września 2010 r. wydano na podstawie art. 138 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000, nr 98, poz.1071, z późn. zm) oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz.U. 2006, nr 156, poz. 1118, z późn.zm.). W uzasadnieniu podano, że sprawa dotyczy budynku mieszkalnego wzniesionego na działce nr [..]/10 w N. na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej przez Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [..].11.1995r., nr [...]. Następnie jednak stwierdzono nieważność tej decyzji.
Organ podkreślił, że sprawa niniejsza była już przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej. W sprawie orzekały także sądy administracyjne. W dniu [..] października 2003r. PINB w B. wydał postanowienie nr PINB.[...] o wstrzymaniu robót budowlanych. Następnie w dniu [..] czerwca 2004r. wydał decyzję nr PINB.[...] nakazująca rozbiórkę budynku mieszkalnego. Decyzją z dnia [..] lipca 2004r. nr OA-[...] PWINB w R. uchylił decyzję PINB w B. i poprzedzające je postanowienie, a sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Na skutek skargi W.I. na tę decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7 września 2005 r., sygn. akt II SA/Rz 737/04, skargę tę oddalił w całości, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 marca 2007r., sygn. akt II OSK 502/06, oddalił skargę kasacyjną W.I.
Dalej PINB w B. w dniu [..] września 2007r., nr PINB.[...], wydał postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych na działce nr [..]/10 i następnie decyzją z dnia [..] września 2007r., nr PINB.[...], nałożył na K.L. i A.L. obowiązek dostarczenia projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego posadowionego na działce nr [..]/10. W toku postępowania odwoławczego PWINB w R. postanowieniem z dnia [..].12.2007r., nr OA-[..] uchylił w/w postanowienie z dnia [..].09.2007r., a decyzją z dnia [..].01.2008r., nr OA[...] uchylił w/w decyzję z dnia [..] września 2007r. Na skutek skargi W.I. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 181/08, oddalił skargę na postanowienie oraz wyrokiem z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 180/08 oddalił skargę na decyzję. Rozpatrujący skargi kasacyjne Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 października 2009r., sygn. akt II OSK 1734/08, oddalił skargę kasacyjną od wyroku z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 181/08, a wyrokiem z dnia 29 października 2009r., sygn. akt II OSK 1720/08, oddalił skargę kasacyjną od wyroku z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Rz 180/08.
W obecnie prowadzony postępowaniu PINB w B. decyzją z dnia [..] lipca 2010 r. nałożył na K. i A.L. określone na wstępie obowiązki. Decyzję tę wydano na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy prawo budowlane z 1994 r. Według PWINB w R. PINB w B. uwzględnił stanowisko i wskazania zawarte w decyzji PWINB w R. oraz wyrokach sądów administracyjnych.
PWINB w R. uzasadnił, że ostateczna decyzja o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego wydana przez Kierownika Urzędu Rejonowego w K. została uchylona decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..].03.1998r., nr OA[...], a ostatecznie w tej sprawie orzekał NSA wyrokiem z dnia 19.09.2002r. Przyczyną decyzji GINB było stwierdzenie nieważności decyzji o warunkach zabudowy z dnia [..].09.1995r., które miało miejsce już po wzniesieniu budynku. To zaś przemawia za zastosowaniem procedury legalizacyjnej określonej w art. 50 i 51 prawa budowlanego z 1994r., na co także wskazały Sądy w wyżej wymienionych wyrokach. Organ wyjaśnił, że ze wskazań prawnych zawartych w uzasadnieniach wynika, że podstawą postępowania legalizacyjnego powinien być przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. Natomiast za bezzasadne organ uznał żądanie skarżącego wydania nakazu rozbiórki budynku mieszkalnego oraz wskazanie naruszenia przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
PWINB w R. wyjaśnił przesłanki zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 prawa budowlanego z 1994 r. posiłkując się stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn. akt II OSK 1720/08 wydanym w niniejszej sprawie. Wskazał, że mając na względzie powyższe, organy powinny wezwać inwestorów do przedłożenia dokumentacji powykonawczej, obejmującej dokumentacją budowy i inwentaryzację geodezyjną powykonawczą. To bowiem pozwoli na ocenę zgodności inwestycji z przepisami prawa budowlanego i podjęcie dalszych decyzji co do nałożenia obowiązku wykonania określonych robót, zmian lub przeróbek w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się skarżący. Decyzji PWINB w R. zarzucił naruszenie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 prawa budowlanego przez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na faktycznym przedłużeniu terminu do przedłożenia wskazanej w decyzji organu I instancji dokumentacji. W sytuacji uchybienia przez obowiązanych pierwotnie wyznaczonego terminu organ ten nie miał podstawy prawnej do wyznaczania nowego terminu. Powinien orzekać o rozbiórce budynku mieszkalnego położonego na działce ewidencyjnej nr [...]/10 w Niebocku tj. zgodnie z art. 51 ust. 3 pkt 2 prawa budowlanego. Skarżący zarzucił naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego przez jego niezastosowanie polegające na nie wydaniu decyzji o rozbiórce budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce ewid. nr [...]/10 w N., mimo że przepis ten nakazuje wydanie takiej decyzji, jeżeli nie jest możliwe zalegalizowanie budowy takiego budynku. W ocenie skarżącego z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Dalej zarzucił naruszenie art. 64 w zw. z art. 53 ust. 3 pkt 2 . ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez ich nieprawidłową wykładnię polegającą na niewłaściwym uznaniu, że w rozumieniu tych przepisów w zakresie przedsięwzięcia budowlanego dla którego rozważana jest kwestia jego legalizacji nie mieszczą się uwarunkowania wynikające z dotychczas obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy D. oraz z istniejącego na opisywanym obszarze stanu faktycznego, sytuujące działkę nr ewid. 1613/10 w Niebocku w terenach przemysłowych i w tzw. strefie uciążliwości od Zakładu G., w sytuacji, gdy tego rodzaju okoliczności objęte są zakresem stosowania w/w przepisów, w szczególności zakresem pojęcia "stanu faktycznego i prawnego" terenu istniejącego w chwili podejmowania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy zamierzonej inwestycji i gdy opisywane okoliczności powinny były doprowadzić do wydania decyzji o rozbiórce budynku mieszkalnego.
Uzasadniając zarzuty skarżący wyjaśnił, że K.L. i A.L. nie zastosowali się do nałożonego na nich obowiązku dostarczenia wskazanych dokumentów i uchybili terminowi wyznaczonemu w pierwszej z wydanych decyzji tj. do dnia [..] października 2010 r. W tych okolicznościach organ powinien wydać decyzję o rozbiórce. Tymczasem PWINB w R. przedłużył termin do złożenia stosownej dokumentacji. Zatem organy nadzoru budowlanego bezpodstawnie stworzyły dodatkowe możliwości "zalegalizowania" budowy zrealizowanej z naruszeniem przepisów prawa. Bezpodstawne wydłużenie terminu powinno, w ocenie skarżącego prowadzić do uchylenia skażonych decyzji.
Skarżący wskazał, że w stosunku do inwestycji realizowanej na działce [..]/10 wydano decyzje administracyjne stwierdzające nieważność decyzji o warunkach zabudowy, a następnie o pozwoleniu na budowę. W tych sprawach wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19.09.2002r., sygn. akt IV SA 2802/02, a wcześniej Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21.05.2002, sygn. akt III RN 77/01. Decyzja ustalająca warunki zabudowy wyeliminowana została z obrotu prawnego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [..] stycznia 1998 roku, a decyzja udzielająca pozwolenia na budowę wyeliminowana została ostateczną decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..] marca 1998 r. Rozstrzygnięcia te uzasadniono istnieniem zakazu zabudowy działki nr [...]/10 w związku ze znajdowaniem się jej w tzw. strefie uciążliwości od Zakładu G. należącego do skarżącego, co zostało obecnie pominięte przez organy. Skarżący powołał się na poprzednio obowiązujące miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego z 1982 r. oraz z 1991 r. Przez oba akty teren ten był oznaczony jako przemysłowy i wyłączał zabudowę mieszkaniową. Wyznaczona strefa uciążliwości sięgała do połowy działki nr [..]/10. To zaś w ocenie skarżącego wskazuje, że obecnie nie jest możliwa legalizacja samowoli budowlanej. Organy powinny uwzględniać dotychczasowe plany miejscowe przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy, co w ocenie skarżącego, ma wynikać z art. 53 ust 3 pkt 1 i 2 w zw. z art. 64 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Powyższe przemawia za niemożliwością istnienia na działce nr [..]/10 budynku mieszkalnego, a organy powinny nakazać jego rozbiórkę.
Skarżący podsumował, że skoro w obrocie prawnym funkcjonują decyzje i wyroki sądów wskazujące, że w/w inwestycja nie jest, nie była i nie będzie zgodna z prawem, jej legalizowanie nie jest prawnie możliwe. W tym stanie powinien zostać wydany nakaz rozbiórki. Decyzje o warunkach zabudowy dla budynków mieszkalnych zostały wydane przez Wójta Gminy D. dopiero po wygaśnięciu dotychczasowych planów miejscowych i nie uwzględniają dotychczas prowadzonej polityki przestrzennej, przy czym cześć tych decyzji została już wyeliminowana z obrotu prawnego.
W.I. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji PWINB w R. oraz uchylenie decyzji PINB w B. z dnia [..] lipca 2010 roku, nr PINB.[...] oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę PWINB w R. wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Organ wskazał, że podnoszone zarzuty były już przedmiotem oceny w skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Skargę jako bezzasadną należało oddalić w całości.
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie i rozstrzygając w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (zob. art.1 §1-§2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 r. Nr 153 poz. 1269, ze zm.), oraz art. 3 §1 i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz.1270, ze zm.; dalej "p.p.s.a."). Ocena ta polega na zbadaniu, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa i czy skala ewentualnego naruszenia przepisów postępowania uzasadnia zastosowanie środków z art. 145-149 p.p.s.a.
Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest następujący.
K.L. i A.L., na podstawie ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. o pozwoleniu na budowę z dnia [..].11.1995r., nr NB[...], wznieśli na działce nr [..]/10 w N. budynek mieszkalny. Decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..].03.1998r., nr OA[...], stwierdzono nieważność decyzji z dnia [..].11.1995r., nr NB[...] (k.1/3 – 1/5 akt adm. I inst.). Nastąpiło to już po wzniesieniu budynku mieszkalnego (w stanie surowym zamkniętym). Uprzednio Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [..].01.1998r., nr SKO-[...], stwierdziło nieważność ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy wydanej przez Wójta Gminy D. w dniu [..].09.1995r. nr RRG.[...]. Legalność tej decyzji była przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 19.09.2002r., sygn. akt IV SA 2802/02, którym oddalono skargę państwa K. i A. L.
Decyzją z dnia [..].07.2003r. Starosta Powiatowy w B. odmówił w/w wydania pozwolenia na budowę uzasadniając, że ta jest już w fazie wykończeniowej, zatem wydanie decyzji jest bezprzedmiotowej i umorzył postępowanie (k.1/6 akt adm. I inst.).
Postępowanie naprawcze (legalizacyjne) tej inwestycji wszczęto w dniu [..] sierpnia 2003 r. na skutek zawiadomienia W.I. Sprawa była już dwukrotnie przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Aktualnie działka nr [..]/10 nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Dla terenu obejmującego tę działkę opracowano jedynie studium uwarunkowań i zagospodarowania przestrzennego Gminy D. Plan taki obowiązywał w 1995 r., kiedy wydano decyzję o warunkach zabudowy, a następnie decyzję o pozwoleniu na budowę.
Kluczową kwestią dla postępowania jest fakt wzniesienia budynku mieszkalnego przed ostatecznym stwierdzeniem nieważności ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę wydanej na rzecz K. i A.L. Prace wykończeniowe nie mają charakteru robót budowlanych, ani budowy w rozumieniu prawa budowlanego. Nie ulega zatem wątpliwości, że inwestor, który wybudował obiekt budowlany na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, która została następnie wyeliminowana z obrotu prawnego, nie może być traktowany jak osoba dopuszczająca się samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 prawa budowlanego albo jak osoba, która prowadzi roboty budowlane bez pozwolenia na budowę. Przesądzono o tym w wyroku WSA w Rzeszowie, sygn. akt II SA/Rz 737/04. Postępowanie naprawcze powinno więc toczyć się w trybie przepisów zawartych w art. 50 i art. 51 prawa budowlanego z 1994r., na co także wskazano w wyrokach sądów administracyjnych. Wprost wskazanie takie wynika z uzasadnienia wyroku w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 737/04. Zgodnie natomiast z treścią art. 153 p.p.s.a. wyrażone stanowisko jest dla Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę wiążące.
Art. 50 ust.1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. prawo budowlane (t.j. Dz.U. 2006, nr 156, poz. 1118, z późn. zm.; dalej: "pr.b.") stanowi, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub
2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub
3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub
4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach.
Natomiast w ust.3 postanowiono, że w postanowieniu o wstrzymaniu robót budowlanych można nałożyć obowiązek przedstawienia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyz.
Mając na uwadze okoliczność, że budowę zakończono przed stwierdzeniem nieważności ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę należy mieć na względzie przepisy art. 51 pr.b. Z ust. 1 wynika, że przed upływem terminu z art. 50 ust. 4 pr.b. właściwy organ w drodze decyzji:
1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo
2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo
3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.
Po upływie terminu lub na wniosek inwestora, zgodnie z art. 51 ust. 3 pr.b., właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i wydaje decyzję:
1) o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo
2) w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego.
Natomiast z ust.7 tego artykułu wynika, że przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1.
W orzeczeniach sądów administracyjnych zapadłych w rozpoznawanej sprawie przesądzono, że okoliczności faktyczne i prawne sprawy wskazują, że jedynym możliwym trybem do zastosowania przez organy jest ten wynikający z art. 51 ust. 1 pkt 2 pr.b. Jest to konsekwencją tego, że wyeliminowano z obrotu prawnego ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę ze skutkiem ex tunc, co jednak nastąpiło po zakończeniu budowy i robót budowlanych w rozumieniu prawa budowlanego. Do tego czasu budowę prowadzono na podstawie pozwolenia na budowę, zatem inwestycja ta nie mogła być uznana przez organy nadzoru budowlanego za samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 pr.b. lub art. 49b pr.b. Podkreślenia wymaga, że ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. 2003, nr 80, poz.718), którą zmieniono treść m.in. art. 48, 50 i 51, a także dodano art. 49a i 49b prawa budowlanego, weszła w życie w dniu 11 lipca 2003r. (zob. art. 9 ustawy nowelizującej). Tymczasem z akt administracyjnych wynika, że postępowanie naprawcze wszczęto w dniu [..] sierpnia 2003r. na podstawie zawiadomienia W. I. z dnia [..] lipca 2003r. (k.4, tom I akt I instancji). Zatem do sprawy zastosowanie znajdują znowelizowane przepisy, gdyż przepisy art. 7 ust.1 i ust. 2 ustawy nowelizującej nie znajdą zastosowania. Ponadto ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz.U. 2004, nr 93, poz. 888) poza nowelizacją m.in. art 51 dodano do niego ust. 7 w brzmieniu powyżej wskazanym. Zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 1 ustawy nowelizującej przepis ten ma także zastosowanie do spraw wszczętych a niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Należy mieć na względzie również okoliczność, że obowiązujące poprzednio miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego ostatecznie utraciły moc z dniem 31 grudnia 2003r. (zob. art.87 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - Dz.U. 2003, nr 80, poz. 717, ze zm.). Przepisów tej ustawy skarżący nie dostrzega. Od dnia 1 stycznia 2004 r. dla inwestycji na terenach dotychczas objętych planem miejscowym wydaje się decyzje o warunkach zabudowy bez uwzględnienia dotychczasowej treści planu, który z dniem 31 grudnia 2003 r. przestał być "stanem prawnym", o którym jest mowa w przepisach powoływanych przez skarżącego. Analiza w tym zakresie została już dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II OSK 1720/08. Sąd ten stwierdził, że sama sprzeczność pozwolenia na budowę z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie jego wydania nie uzasadnia stwierdzenia, że brak jest możliwości legalizacji robót budowlanych wykonanych na podstawie tego pozwolenia. Istota procedury naprawczej opisanej w przepisach art. 50 i 51 pr.b. prowadzić ma bowiem do zweryfikowania tego, czy wykonane roboty budowlane odpowiadają prawu - a jeśli tak to do ich zalegalizowania. Jeśli w dacie orzekania przez organ nadzoru budowlanego na podstawie art. 51 pr.b. utracił moc prawną miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wykluczający zabudowę na danym terenie - to plan ten nie mógł stanowić przeszkody uniemożliwiającej legalizację obiektu. Skoro bowiem plan nie był już elementem obowiązującego porządku prawnego, to nie można z niego wyprowadzać skutków prowadzących do ograniczenia prawa własności inwestorów. NSA wykluczył także w tej sprawie możliwość zastosowania w sprawie art. 51 ust. 1 pkt 1 pr.b.
Dodać należy, że niemożliwość uwzględniania dotychczasowych planów miejscowych wynika z przepisów art. 6 i 7 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 7 Konstytucji. Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Zasadą jest wymóg stosowania przepisów obowiązujących w dacie rozstrzygania sprawy, a stosowanie innych przepisów, tj. takich, które utraciły moc powszechnie obowiązującą, musi wynikać z konkretnej podstawy prawnej.
Skutkiem stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę jest brak dokumentacji, w tym projektu budowlanego, który także został uchylony z obrotu prawnego. Stąd w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 3 pr.b. Jak bowiem stwierdził NSA w sprawie o sygn. akt II OSK 1720/08 w przypadku wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego zasadnicze znaczenie ma brak dokumentacji budowy. Dokumentacja ta traci przymiot legalności, wskutek stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego. Skoro tak, to usunięcie stanu niezgodnego z prawem polegać powinno na złożeniu przez inwestora stosownej z uwagi na charakter inwestycji, pełnej dokumentacji, która powinna odpowiadać wymogom stawianym podmiotom ubiegającym się o pozwolenie na budowę. Podstawę do nałożenia na inwestora stosownego zobowiązania w przypadku inwestycji zakończonej stanowi zaś art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 pr.b.
Stanowisko Sądu stanowiło wskazanie dla organów administracji publicznej. W obecnie prowadzonym postępowaniu wiązało się ono z nałożeniem na organy obowiązku przestrzegania przyjętego rozumienia przepisów, co wynika z art. 153 p.p.s.a.
Bezzasadny jest zarzut naruszenia przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 (zarzut 1, lit. a). Zgodnie z art. 16 §1 zd. 1 k.p.a. decyzje stają się ostateczne, jeżeli nie służy od nich odwołanie w administracyjnym toku instancji. Natomiast art. 130 §1 i §2 k.p.a. stanowią, że przed upływem terminu do wniesienia odwołania decyzja nie ulega wykonaniu, a wniesienie odwołania w terminie wstrzymuje wykonanie decyzji. To zaś wskazuje, że termin winien być wyznaczony tak, aby przy uwzględnieniu powyższych przepisów wykonanie decyzji było realnie możliwe. Wymaga to, aby nie zakończył on swojego biegu przed dniem, w którym decyzja stanie się ostateczna. Na skutek odwołania złożonego przez skarżącego decyzja PINB w B. nie uzyskała przymiotu ostateczności i nie podlegała wykonaniu. Słusznie zatem PWINB w R. w tym zakresie orzekł reformatoryjnie uwzględniając zakres obowiązków nałożonych na inwestorów.
Nietrafność zarzutu naruszenia art. 51 ust. 1 pkt 1 pr.b. (zarzut 2, lit. b) została wyjaśniona powyżej. Znajduje potwierdzenie w przyjętej w wyrokach Sądów wykładni i wskazaniach dla organów co do dalszego postępowania. Podobnie rzecz ma się z zarzutem naruszenia art. 64 w zw. z art. 53 ust. 3 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (zarzut 3, lit. c).
Mając na względzie powyższe skargę jako bezzasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało w całości oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło