II SA/Łd 44/11

Dnia 24 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Anna Stępień (spr.) Sędziowie Sędzia WSA: Barbara Rymaszewska Sędzia WSA: Joanna Sekunda – Lenczewska Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2011 roku przy udziale --- sprawy ze skargi D. K.–L. i J. L.– L. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji zezwalającej na przeprowadzenie kanału centralnego ogrzewania - oddala skargę. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 97 K.p.a. oraz art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961r. nr 18, poz. 94) Kierownik Wydziału Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej Ł. – P. zezwolił Dyrekcji Inwestycji Miejskich Ł. – Miasto II z siedzibą w Ł. na przeprowadzenie kanału c.o. zgodnie z załączonym do akt planem sytuacyjnym, na odcinku oznaczonym linią koloru czerwonego. W decyzji tej wskazano, iż trasa projektowanego kanału c.o. będzie przebiegała, m.in. przez nieruchomości: 1. przy A ul. 56 stanowiącą własność K. P., J. P. i W. P.; 2. przy ul. B 67 stanowiącą własność C. P. i D. P. W dniu 19 listopada 2009r. odwołanie od tej decyzji złożyli D. K. – L. i J. L. – L. Decyzji tej zarzucili: 1. naruszenie obowiązku ochrony ich interesu prawnego poprzez wydanie zezwolenia w trybie art. 35 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości na przeprowadzenie kanału ciepłowniczego, którego przebieg oznaczony na przedłożonym przez wnioskodawcę planie sytuacyjnym przebiega na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przy ul. B 67 przez jej środek - w sposób uniemożliwiający właścicielom prawidłowe jej zagospodarowanie, prowadzi do degradacji waloryzacji gruntu, skutkuje niewspółmierną do celu i przedmiotu wywłaszczenia niepowetowaną szkodą dla właścicieli gruntu; 2. zaniechanie obowiązku zapewnienia stronie udziału we wszczętym postępowaniu administracyjnym, skutkujące tym, że właściciele nieruchomości przy ul. B nr 67 - jako strona - bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu, a tym samym rażące naruszenie również reguł postępowania wywłaszczeniowego określonego w art. 16 i następnych ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W uzasadnieniu odwołania D. K. – L. i J. L. – L. wyjaśnili, iż są obecnymi właścicielami nieruchomości, stanowiącej działkę nr ewid. [...] położonej w Ł. przy ul. B 76 i są następcami prawnymi C. P. i D. P. Podnieśli, iż dniu 5 listopada 2009r. reprezentanci A Spółki Akcyjnej w Ł. okazali ich pełnomocnikowi kserokopię nieprawomocnej decyzji z dnia [...], mającej stanowić, zdaniem spółki, tytuł prawny do zajmowania wskazanej nieruchomości w celu prowadzenia ciągu ciepłowniczego. W postępowaniu administracyjnym nie uczestniczyły wszystkie osoby mające interes prawny, a zatem należy wnioskować, iż nie została wyczerpana procedura wywłaszczeniowa, zaś sama decyzja nie została prawidłowo doręczona stronom – C. P. i D. P., ani też ich następcom prawnym. Nigdy też nie zostało ustalone i wypłacone właścicielom działki nr [...] odszkodowanie w trybie art. 36 ust. 1 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Z tych względów, zdaniem odwołujących się, otwarty jest do chwili obecnej termin do zaskarżenia decyzji z dnia [...] W piśmie z dnia 19 lipca 2010r. odwołujący się - na wezwanie organu - podtrzymali stanowisko, iż pismo opatrzone datą "17 listopada 2009r." stanowi odwołanie wnoszone trybie art. 127 § 3 K.p.a. Postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 134 K.p.a., Wojewoda [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...]. W uzasadnieniu tego postanowienia Wojewoda [...] stwierdził, że w aktach archiwalnych rzeczywiście brakuje zwrotnych potwierdzeń odbioru tej decyzji podpisanych przez C. P. i D. P., jednakże złożone odwołanie nie może odnieść zamierzonego skutku. Decyzję tę doręczono bowiem W. P., K. P. i J. P. w dniu 13 października 1970r., w związku z czym 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania już upłynął. Złożenie odwołania po upływie terminu do jego wniesienia powinno skutkować wydaniem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wojewoda [...] wskazał również, iż w przypadku upływu ustawowego terminu do wniesienia odwołania dla pozostałych stron, którym decyzja została doręczona, można żądać wznowienia postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. W skardze na powyższe postanowienie pełnomocnik D. K. – L. i J. L. – L. zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 129 § 1 K.p.a. oraz wniósł o jego uchylenia i zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wywodzi, że brak prawidłowego doręczenia decyzji z dnia [...] C. P. i D. P., jak również ich następcom prawnym, skutkuje otwarciem do chwili obecnej terminu do jej zaskarżenia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny sądu było postanowienie Wojewody [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W związku z tym należy przede wszystkim zwrócić uwagę na to, iż warunkiem skuteczności czynności procesowej - w niniejszej sprawie wniesienia odwołania - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W myśl art. 134 K.p.a. organ odwoławczy stwierdza, w drodze postanowienia, niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Kontrola dopuszczalności odwołania oraz zachowania terminu do jego wniesienia są więc pierwszymi czynnościami, do podjęcia których zobowiązany jest organ odwoławczy po wniesieniu przez stronę odwołania. Przepis ten jest normą bezwzględnie obowiązującą. Oznacza to, iż w wypadku złożenia odwołania z uchybieniem terminu, organ odwoławczy może jedynie stwierdzić uchybienie terminu do jego wniesienia, chyba, że strona wnosi o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 58 K.p.a. i następnych, a wniosek ten zostanie uwzględniony. W przeciwnym wypadku następstwem bezskutecznego upływu terminu do wniesienia odwołania jest ostateczność decyzji. Rozpatrzenie przez organ odwoławczy odwołania od takiej decyzji stanowiłoby natomiast rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.). Wskazać również należy, iż stosownie do art. 110 K.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Zgodnie z tym przepisem doręczenie decyzji chociażby jednej ze stron postępowania powoduje nie tylko jej wejście do obrotu prawnego, ale rozpoczyna także bieg terminu do wniesienia odwołania. Niedoręczenie decyzji innym stronom postępowania nie niweczy więc skutków prawnych jej prawidłowego doręczenia pozostałym stronom postępowania. Orzecznictwo sądów administracyjnych nie wyklucza możliwości wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przez stronę, która nie brała udziału w postępowaniu. Niemniej jednak prawo to przysługuje stronie tak długo, jak długo decyzja organu pierwszej instancji nie nabrała przymiotu ostateczności. W sytuacji, gdy strona nie uczestniczyła w postępowaniu, zaś organ nie doręczył (ogłosił) jej decyzji, mimo faktu, iż zgodnie z art. 28 K.p.a. przysługiwał jej przymiot strony postępowania administracyjnego, to termin do wniesienia odwołania musi być liczony od daty doręczenia decyzji stronie, która uczestniczyła w postępowaniu i jako ostatnia otrzymała przedmiotową decyzję. Upływ tego terminu oznacza bowiem, iż decyzja stała się ostateczna (art. 16 § 1 k.p.a.) – vide: wyrok NSA z dnia 7 lutego 2001, sygn. akt. II SA/Gd 2258/98 – Lex nr 46472, wyrok NSA z dnia 26 marca 2009r., sygn. akt II OSK 434/08 – Lex nr 524169. Ustanowiony w art. 129 § 2 K.p.a. prekluzyjny 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania dotyczy tylko osób, którym decyzja została doręczona, natomiast nie dotyczy osób, które nie brały udziału w postępowaniu i którym decyzja nie została doręczona, zaś termin do wniesienia odwołania dla strony, która została pozbawiona udziału w postępowaniu w pierwszej instancji liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu (vide: wyrok WSA w Warszawie w Warszawie z dnia 13 października 2005r., sygn. akt I SA/wa 1606/04 – Lex nr 191505; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 maja 2005r., sygn. akt II SA/Gd 1784/03 – Lex nr 220249; wyrok NSA z dnia 29 października 1998r., I SA 519/98 - Lex nr 45122; wyrok NSA z dnia 16 lipca 2002r., sygn. akt II SA 2230/00 – M.Prawn. 2002/20/916). Jednocześnie w przytoczonych wyżej orzeczeniach, a także w wyrokach NSA z dnia 3 czerwca 1998r., sygn. akt I SA 2219/97 (Lex nr 44513) i z dnia 14 października 2010r., sygn. akt II OSK 1589/09 (opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) jednoznacznie został wyrażony pogląd, iż podmiot, któremu organ nie doręczył decyzji (a jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.) w przypadku upływu ustawowego terminu do wniesienia odwołania dla pozostałych stron, którym decyzja została doręczona, może żądać wznowienia postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Taka forma obrony interesu prawnego, w przypadku gdy dotyczy strony pozbawionej udziału w całym postępowaniu, zapewnia jej poszanowanie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania otwiera bowiem przed stroną ponowne postępowanie przed organem pierwszej instancji, z możliwością wniesienia odwołania, podczas gdy instytucja przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zapewniłaby stronie udział jedynie w postępowaniu odwoławczym, ograniczonym pod względem dowodowym. Zauważyć również trzeba, iż w takim wypadku zupełnie odrębną kwestią jest spełnienie wymogów dopuszczalności wznowienia postępowania administracyjnego z tej przyczyny, w tym zachowanie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania określonego w art. 148 § 1 i 2 K.p.a. W aktach przedmiotowej sprawy istotnie brak jest dowodu doręczenia kwestionowanej przez skarżących decyzji z dnia [...] ich poprzednikom prawnym, tj. C. P. i D. P. Z akt tych jednakże wynika, że decyzję tę doręczono W. P., K. P. i J. P. - właścicielom nieruchomości przy ul. A 56 w dniu 13 października 2010r. (zwrotne potwierdzenia odbioru decyzji). W tej sytuacji czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji dla wszystkich stron postępowania, w tym dla C. P. i D. P. upłynął w dniu 27 października 1970r. (we wtorek). Odwołanie skarżących zostało wniesione natomiast dopiero w dniu 19 listopada 2009r., a więc niewątpliwie po upływie terminu określonego w art. 129 § 2 K.p.a., który - jak już wyżej wskazano - upłynął 39 lat wcześniej. Z tych też względów sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 lipca 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę. A.D.