II GSK 2147/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-01-30
Skład orzekający: Joanna Sieńczyło-Chlabicz, Krystyna Anna Stec, Jacek Czaja
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy RP prawidłowo unieważnił prawo ochronne na wzór użytkowy z powodu braku nowości, porównując go z wcześniejszym zgłoszeniem patentowym, które zostało opublikowane później niż prawo ochronne na wzór użytkowy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił decyzję Urzędu Patentowego o unieważnieniu prawa ochronnego na wzór użytkowy. Sąd uznał, że Urząd Patentowy prawidłowo zastosował art. 25 ust. 3 w zw. z art. 100 ust. 1 Prawa własności przemysłowej, stwierdzając brak nowości wzoru użytkowego, ponieważ informacje zawarte w opisie patentowym, który korzystał z wcześniejszego pierwszeństwa, zostały ujawnione przed datą pierwszeństwa wzoru użytkowego, mimo późniejszej publikacji zgłoszenia patentowego. Tym samym, wzór użytkowy nie spełniał wymogu nowości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy "Układ haków zaczepowych" nr [...], udzielonego P. W. "D." Sp. z o.o. Wnioskodawca, Z. M. "W." Sp. z o. o., zarzucił brak nowości rozwiązania, powołując się na wcześniejszy patent nr [...] dotyczący "Haka zaczepowego". Urząd Patentowy RP unieważnił prawo ochronne, uznając, że rozwiązanie nie spełnia wymogu nowości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki "D.", a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło- Chlabicz Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Jacek Czaja (spr.) Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. W. "D." Spółki z o.o. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 333/11 w sprawie ze skargi P. W. "D." Spółki z o.o. w [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2011 r. o sygn. akt VI SA/Wa 333/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. W. "D." Spółki z o.o. z siedzibą w [...] (dalej zwaną także "skarżącą" lub "uprawnioną") na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2010 r., nr [...], o unieważnieniu prawa ochronnego na wzór użytkowy.
I
Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia.
Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] października 2005 r. udzielił na rzecz P. W. "D." Spółki z o.o. prawa ochronnego na wzór użytkowy pt. "Układ haków zaczepowych" nr [...], z pierwszeństwem od dnia 30 grudnia 2002 r.
W dniu [...] marca 2009 r. Z. M. "W." Sp. z o. o. z siedzibą w [...] (dalej zwane również "wnioskodawcą" lub "uczestnikiem") zwróciły się do Urzędu Patentowego RP o unieważnienie prawa ochronnego na wspomniany wzór użytkowy. Wnioskodawca wyjaśnił, że jest producentem zawiesia do zawieszania ciężarów na stalowej obudowie chodnika kopalnianego – w oparciu między innymi o wynalazek pt. "Hak zaczepowy, zwłaszcza do zaczepiania zawiesia do zawieszenia ciężarów na stalowej obudowie chodnika kopalnianego", chroniony patentem nr [...] z pierwszeństwem od dnia 9 stycznia 2002 r. Wnioskodawca zarzucił brak nowości rozwiązania układu haków zaczepowych według wskazanego wzoru użytkowego, bowiem rozwiązania techniczne przedstawione w zastrzeżeniach ochronnych wzoru użytkowego nr [...] pt. "Układ haków zaczepowych" opisują w istocie powszechnie znane "haki zaczepowe, zwłaszcza do zaczepu zawiesia do zawieszania ciężarów na stalowej obudowie chodnika kopalnianego". Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 94 w związku z art. 25 i 100 ust. 1 ustawy z dna 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm., dalej: "p.w.p.").
Uprawniona spółka wniosła o oddalenie wniosku o unieważnienie prawa ochronnego. Odnosząc się do opisu patentowego nr [...] stwierdziła, że "zarówno zastrzeżenia niezależne i wszystkie zależne, jak i cały opis patentowy, rysunki oraz skrót opisu dotyczy tylko i wyłącznie haka, natomiast "rozwiązanie według wzoru użytkowego nr [...] dotyczy układu haków zaczepowych umieszczonych naprzeciw siebie symetrycznie na kształt litery V umożliwiającego zamontowanie kompletnego zawiesia do kolejek podwieszanych pracujących w przemyśle wydobywczym". Zdaniem uprawnionej, występują ponadto istotne różnice konstrukcyjne między przeciwstawionymi sobie rozwiązaniami w zakresie dotyczącym samego haka.
Decyzją z dnia [...] października 2010 r. Urząd Patentowy RP - działając na podstawie art. 89 ust. 1 w zw. z art. 100 ust. 1 oraz 94 ust. 1 i art. 25 w zw. z art. 100 ust. 1 p.w.p. - unieważnił prawo ochronne na wzór użytkowy pt. "Układ haków zaczepowych" nr [...] oraz przyznał wnioskodawcy od uprawnionej zwrot kosztów postępowania w sprawie.
Organ administracji podzielił stanowisko wnioskodawcy odnośnie braku nowości spornego wzoru użytkowego. Zdaniem Urzędu Patentowego, analiza zastrzeżeń zależnych spornego wzoru użytkowego potwierdza, że są one zredagowane tak, aby chronić szczególnie korzystne postacie wykonania rozwiązania będące dla rozwiązania podstawowego dodatkowymi rozwiązaniami. Żadne z tych zastrzeżeń zależnych nie wprowadza wykluczeń ani zamiany cech w stosunku do zastrzeżenia niezależnego, dlatego treść zastrzeżenia niezależnego, z wyłączeniem ww. korzystnej postaci rozwiązania opartej na zakresie wartości kąta α, stanowi zakres ochrony, który najszerzej chroni sporny wzór użytkowy.
Urząd Patentowy stwierdził, że zgodnie z zakresem ochrony sporny wzór użytkowy dotyczy "Układu haków zaczepowych", a powołany przez wnioskodawcę opis patentowy przedstawia głównie wynalazek dotyczący "Haka zaczepowego, zwłaszcza do zaczepu zawiesia do zawieszenia ciężarów na stalowej obudowie chodnika kopalnianego", ale też zawiera dodatkowe informacje, które łącznie z informacjami dotyczącymi samego haka szkodzą nowości spornego wzoru użytkowego. Zdaniem organu, ujawniony w opisie patentowym hak, tak samo ukształtowany, jest częścią układu haków zaczepowych, których główki dociśnięte są na profilu obudowy chodnika kopalnianego za pomocą śruby łączącej te dwa haki zaczepowe, a więc aby tak przedstawiony układ haków spełniał swoją rolę zaczepienia na ww. profilu, haki muszą być umieszczone symetrycznie naprzeciw siebie i końcami nosków, które w spornym wzorze użytkowym odpowiadają końcom ramion zabezpieczających, zwrócone ku siebie. Także cecha z zakresu ochrony spornego wzoru użytkowego - dotycząca cięgła nośnego będącego przedłużeniem ramienia nośnego i ugięcia jego w stosunku do tego ramienia i do części końcowej cięgła pod kątem α - znajduje ujawnienie w powołanym opisie patentowym. Na rysunku przedstawionego wynalazku, stosując nazewnictwo z opisu spornego wzoru użytkowego, jednoznacznie można rozpoznać cięgło nośne będące przedłużeniem ramienia nośnego i stwierdzić jego ugięcie w stosunku do tego ramienia i do części końcowej cięgła pod ostrym kątem. Przy czym ww. ugięcie sytuuje część końcową cięgła tak samo jak w spornym wzorze użytkowym poza rzutem pionowym rozpoznawanego tu gniazda chwytowego, co dodatkowo predysponuje hak według przeciwstawionego wynalazku do zastosowania właśnie w symetrycznym układzie haków usytuowanych naprzeciw siebie, końcami nosków, czyli końcami ramion zabezpieczających zwróconych ku siebie. Podobnie cecha z zakresu ochrony spornego wzoru użytkowego, dotycząca uchwytów zaczepowych haków połączonych śrubą, zaciśniętych nakrętką, wynika z treści opisu wynalazku, zastrzeżeń patentowych i rysunku. Według zastrzeżenia 8, "w części łączącej haka wykonany jest otwór, w którym osadzona jest śruba z nakrętką" tzn. że w układzie haków ujawnionym według poprzedniego cytatu "dociśnięcie główki haka na profilu obudowy chodnika kopalnianego za pomocą śruby łączącej dwa haki zaczepowe" te dwa haki mają otwory do osadzenia śruby z nakrętką. W tym stanie rzeczy Urząd Patentowy doszedł do przekonania, że sporny wzór użytkowy nie spełniał ustawowego warunku nowości.
P. W. "D." Sp. z o.o. wniosło skargę na decyzję Urzędu Patentowego. Spółka zarzuciła naruszenie art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 w związku z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej: "k.p.a."). Spółka podniosła, że organ nie wyjaśnił dostatecznie sprawy w zakresie postawionego zarzutu braku nowości rozwiązania zgłoszonego do ochrony i wskazała w szczególności, że Urząd Patentowy zbadał sprawę wyłącznie pod kątem zastrzeżenia pierwszego, tymczasem zakres przedmiotowy prawa ochronnego określają zastrzeżenia ochronne zawarte w opisie ochronnym wzoru użytkowego, co oznacza, że wszystkie zastrzeżenia należy traktować łącznie.
Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd pierwszej instancji za chybione uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania, bowiem organ dokonał szczegółowej analizy całego zakresu ochrony spornego wzoru użytkowego na tle informacji zawartych w opisie patentowym nr [...]. Szczególną uwagę organ poświęcił zastrzeżeniu niezależnemu, albowiem zawiera ono same istotne cechy rozwiązania, natomiast zastrzeżenia zależne, oprócz opisu wszystkich cech zastrzeżenia niezależnego, posiadają cechy dodatkowe, które uzupełniają cechy rozwiązania podstawowego. Zdaniem Sądu, stanowisko organu w tym zakresie jest zgodne z treścią art. 97 ust. 3 i 4 p.w.p. Tym samym Urząd Patentowy prawidłowo uznał, że przy ocenie nowości chronionego rozwiązania należy przede wszystkim przeanalizować zastrzeżenia niezależne. Organ administracji nie pominął jednak całkowicie zagadnienia zastrzeżeń zależnych, o czym świadczy jego konstatacja, że są one zredagowane tak, aby chronić szczególnie korzystne postacie wykonania rozwiązania, będące dla rozwiązania podstawowego dodatkowymi rozwiązaniami. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, żadne z tych zastrzeżeń zależnych nie wprowadza wykluczeń ani zamiany cech w stosunku do zastrzeżenia niezależnego. Po wszechstronnej ocenie rozwiązań według wzoru użytkowego i według patentu, zdaniem Sądu, Urząd Patentowy trafnie przyjął, że istotne cechy spornego wzoru użytkowego, jak i cechy dodatkowe (tj. objęte zastrzeżeniami zależnymi) zostały przedstawione w opisie patentowym nr [...]. W ocenie Sądu, organ w uzasadnieniu decyzji prawidłowo zinterpretował treść zastrzeżenia niezależnego, podnosząc, że cecha dotycząca określenia wartości kąta (α) a mianowicie "między 35°-45°" jest umieszczona bezpośrednio po wyrazie "korzystnie", a więc nie jest to cecha równorzędna przedstawionym tam "istotnym cechom zastrzeganego rozwiązania" i nie współtworzy ona rozwiązania podstawowego tylko korzystne postacie wykonania rozwiązania zdefiniowane w oparciu o ww. zakres wartości kąta α.
Sąd pierwszej instancji nie podzielił również zarzutów skargi kwestionujących stanowisko Urzędu Patentowego, że układ haków ujawniony w opisie patentowym nr [...] jest tożsamy z układem haków zaczepowych ze spornego wzoru użytkowego, składającym się z dwóch haków umieszczonych symetrycznie naprzeciw siebie, połączonych śrubą i zaciśniętych zakrętką. Zdaniem Sądu, organ administracji dokładnie przeanalizował treść opisu patentowego i wyprowadził zeń wniosek, że nie można wnioskować innego usytuowania haków niż symetrycznie naprzeciw siebie. Kształt i usytuowanie profilu obudowy chodnika kopalnianego umożliwia jedynie zaczepienia haków na górnej krawędzi tego profilu, a po zaczepieniu oraz połączeniu haków śrubą z jednoczesnym odciśnięciem główek haków, na profilu haki są umieszczone symetrycznie względem siebie. Inna sytuacja, tzn. możliwość powstania niesymetrycznego układu haków, wynikać będzie z niedbałego montażu.
W konkluzji Sąd stwierdził, że zarzuty skargi okazały się nieskuteczne, co uzasadniało jej oddalenie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").
II
Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożyło P. W. "D." Sp. z o.o. Spółka zaskarżyła wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji lub uchylenie wyroku i uchylenie zaskarżonej decyzji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym także kosztów zastępstwa procesowego.
Zaskarżonemu wyrokowi wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła:
I. naruszenie prawa materialnego, to jest:
1) art. 89 ust. 1 w związku z art. 100 ust. 1 p.w.p. przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do udzielenia prawa ochronnego na wzór użytkowy nr [...],
2) art. 94 ust. 1 p.w.p. przez uznanie, że wzór użytkowy nr [...] nie spełnia wymogu nowości (mając na uwadze art. 25 ust. 3 w związku z art. 100 ust. 1 p.w.p.),
3) art. 96 p.w.p. przez jego pominięcie, co spowodowało, że zarówno Urząd Patentowy RP, jak i następnie Sąd pierwszej instancji nie zauważyli, że zastrzeżenia ochronne zawarte są w opisie ochronnym i w ten sposób nie można ich analizować w oderwaniu od całego opisu patentowego,
4) art. 97 ust. 3 i 4 p.w.p. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zastrzeżenia spornego wzoru użytkowego [...] zostały zredagowane w taki sposób, by chronić szczególnie korzystne rozwiązania będące dla rozwiązania podstawowego rozwiązaniami dodatkowymi w sytuacji, gdy zgłoszenie do ochrony spornego wzoru użytkowego obejmowało jedno rozwiązanie, nie zaś różne postaci przedmiotu;
II. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.; dalej: "p.u.s.a.") oraz art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, polegające na niewskazaniu w sposób szczegółowy przesłanek prawnych i faktycznych, którymi kierował się Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone orzeczenie,
2) art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z faktem, że Sąd pierwszej instancji - nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - nie wyszedł poza ich granice, mimo że w rozpatrywanej sprawie powinien to uczynić,
3) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. – przez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w sytuacji, gdy Urząd Patentowy RP naruszył art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., w ten sposób, że Sąd pierwszej instancji przyjął, że Urząd Patentowy RP prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, podczas gdy organ administracji nie przeprowadził obiektywnej oceny zebranego materiału dowodowego lecz dokonał porównania pojedynczego haka z patentu nr [...] z układem haków wzoru użytkowego nr [...] na podstawie rysunku sporządzonego przez uczestnika dla celów wniosku o unieważnienie wzoru użytkowego, obejmującego układ haków według patentu nr [...], podczas gdy ani w opisie patentowym ani w zastrzeżeniach patentowych uczestnik nie zawarł takiego rysunku,
4) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ograniczenie się przez Sąd pierwszej instancji do stwierdzenia, co ustalił Urząd Patentowy RP, a w konsekwencji przyjęcia stanu faktycznego opartego na wadliwych ustaleniach dokonanych przez Urząd Patentowy RP - polegających na przyjęciu, że istotne cechy wzoru użytkowego, jak i cechy dodatkowe, tj. objęte zastrzeżeniami zależnymi zostały przedstawione w opisie patentowym nr [...] - bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego bez jego właściwej oceny.
W uzasadnieniu strona wnosząca skargę kasacyjną przedstawiła argumenty przemawiające – jej zdaniem – za trafnością zarzutów podniesionych w petitum złożonego środka odwoławczego. W szczególności wskazano, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie przyjął, iż Urząd Patentowy przy ocenie nowości wzoru użytkowego [...] przeanalizował przede wszystkim zastrzeżenie niezależne. Nadto organ błędnie uznał, że umieszczona w treści zastrzeżenia niezależnego cecha dotycząca określenia wartości kąta, tj. "korzystnie miedzy między 35°-45° nie jest cechą równorzędną istotnym cechom rozwiązania i nie współtworzy ona rozwiązania podstawowego lecz tylko korzystne postacie wykonania.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i z tego powodu podlega oddaleniu.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, stwierdzić należy, że pierwszy z tych zarzutów – naruszenia przepisu art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. powiązany został z naruszeniem art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wadliwe uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia, polegające na niewskazaniu w sposób szczegółowy przesłanek prawnych i faktycznych, którymi kierował się Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone orzeczenie. Trzeba zauważyć, że co do zasady naruszenie przepisów art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. – poza odmową rozpoznania skargi, mimo wniesienia jej z zachowaniem przepisów prawa – może polegać na rozpoznaniu skargi przy zastosowaniu innych wzorców kontroli, niż zgodność z prawem, zaś naruszenie przepisu art. 1 § 2 p.u.s.a. może polegać na wykroczeniu poza właściwość sądu albo zastosowaniu środka nieznanego ustawie, przy czym żaden z powołanych przepisów nie może być naruszony poprzez wadliwe dokonanie kontroli (zob. wyrok NSA z dnia 24 maja 2011 r., sygn. akt: II GSK 555/10). Już tylko z przytoczonych wyżej względów zarzut naruszenia przepisów art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. uznać należało za bezzasadny.
Jeśli zaś chodzi o zarzut naruszenia przepisów art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., to zauważyć należy, że naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. ma miejsce w sytuacji, gdy sąd rozpoznający skargę uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie, co oczywiście w niniejszej sprawie nie miało miejsca, bowiem Sąd pierwszej instancji skontrolował zaskarżone orzeczenie, a wyniki tej kontroli przesądziły – zdaniem tego Sądu – o bezzasadności skargi. Zupełnie zaś inną kwestia jest to, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, co jednak nie oznacza naruszenia przepisu art. 3 § 1 p.p.s.a. (zob. np.: wyrok NSA z dnia 25 listopada 2011 r., sygn. akt: II GSK 1259/10).
W ramach omawianego zarzutu autor skargi kasacyjnej wskazał ponadto na naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie już wskazywano, iż przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia (zob. np.: wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt: II GSK 1012/12).
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może być uznany za zasadny, bowiem skarga kasacyjna nie wskazuje na przedstawione wyżej przesłanki jego naruszenia, a w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu odwoławczym.
Wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ograniczenie się do stwierdzenia, co ustalił Urząd Patentowy, a w konsekwencji przyjęcia stanu faktycznego opartego na wadliwych ustaleniach dokonanych przez Urząd Patentowy.
Co do zasady, obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, o którym mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń faktycznych dokonanych przez organ administracji publicznej, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem. W tym zakresie przyjęty jest w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że obowiązek sporządzenia uzasadnienia o treści odpowiadającej wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. musi obejmować także ocenę ustaleń poczynionych przez organ administracyjny z punktu widzenia przepisów regulujących postępowanie przed tym organem (zob. wyrok NSA z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 124/12).
Odnosząc powyższe rozważania do zarzutu skargi kasacyjnej – ograniczenie się przez Sąd pierwszej instancji do stwierdzenia, co ustalił Urząd Patentowy RP, a w konsekwencji przyjęcia stanu faktycznego opartego na wadliwych ustaleniach dokonanych przez Urząd Patentowy, że istotne cechy wzoru użytkowego, jak i cechy dodatkowe, tj. objęte zastrzeżeniami zależnymi zostały przedstawione w opisie patentowym nr [...], co miało nastąpić bez wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego i bez jego właściwej oceny, stwierdzić należy, że zarzut ten jest bezzasadny.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wprost uznał w tym zakresie za chybione zarzuty naruszenia przez Urząd Patentowy przepisów postępowania. Sąd stwierdził, że organ dokonał szczegółowej analizy całego zakresu ochrony spornego wzoru użytkowego na tle informacji zawartych w opisie patentowym nr [...], poświęcając szczególną uwagę zastrzeżeniu niezależnemu, albowiem zawiera ono same istotne cechy rozwiązania, natomiast zastrzeżenia zależne, oprócz opisu wszystkich cech zastrzeżenia niezależnego, posiadają cechy dodatkowe, które uzupełniają cechy rozwiązania podstawowego. Sąd pierwszej instancji nie podzielił również zarzutów skargi kwestionujących stanowisko Urzędu Patentowego, że układ haków ujawniony w opisie patentowym nr [...], czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. – przez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. Zdaniem autora skargi kasacyjnej ów zarzut uzasadniony jest tym, że Urząd Patentowy naruszył art. 77 i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a., a Sąd pierwszej instancji przyjął, że Urząd Patentowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, podczas gdy organ administracji nie przeprowadził obiektywnej oceny zebranego materiału dowodowego. Wyjaśniając istotę tego zarzutu autor skargi kasacyjnej wskazał, że organ administracji dokonał porównania pojedynczego haka z patentu nr [...] z układem haków wzoru użytkowego nr [...] na podstawie rysunku sporządzonego przez uczestnika dla celów wniosku o unieważnienie wzoru użytkowego, obejmującego układ haków według patentu nr [...], podczas gdy ani w opisie patentowym ani w zastrzeżeniach patentowych uczestnik nie zawarł takiego rysunku.
Zauważyć jednak należy, że Sąd pierwszej instancji odnosząc się do prawidłowości tych ustaleń Urzędu Patentowego stwierdził, że organ administracji dokładnie przeanalizował treść opisu patentowego i wyprowadził zeń wniosek, że nie można wnioskować innego usytuowania haków niż symetrycznie naprzeciw siebie, mając przy tym na uwadze taką okoliczność, jak kształt i usytuowanie profilu obudowy chodnika kopalnianego, umożliwiające jedynie zaczepienia haków na górnej krawędzi tego profilu, prowadzące – po zaczepieniu oraz połączeniu haków śrubą – do umieszczenia haków symetrycznie względem siebie.
W świetle tej oceny wyrażonej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, nie można uznać za trafny zarzutu skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji wadliwie zaakceptował ustalenia Urzędu Patentowego, oparte jedynie na podstawie rysunku sporządzonego przez uczestnika dla celów wniosku o unieważnienie wzoru użytkowego, skoro zdaniem tego Sądu owe ustalenia wynikały z treści opisu patentowego, co autor skargi kasacyjnej pominął.
Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego , stwierdzić należy, że także te zarzuty są bezzasadne.
W pierwszej kolejności autor skargi kasacyjnej zarzuca naruszenie przepisu art. 89 ust. 1 w związku z art. 100 ust. 1 p.w.p. przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że nie zostały spełnione ustawowe warunki do udzielenia prawa ochronnego na wzór użytkowy nr [...]. W następnej kolejności podniesiono naruszenie art. 94 ust. 1 p.w.p. przez uznanie, że wzór użytkowy nr [...] nie spełnia wymogu nowości – mając na uwadze art. 25 ust. 3 w związku z art. 100 ust. 1 p.w.p., a nadto naruszenie art. 96 p.w.p. przez jego pominięcie oraz naruszenie art. 97 ust. 3 i 4 p.w.p. – przez błędną jego wykładnię.
Zauważyć trzeba, że ocena zarzutów wymaga w pierwszej kolejności odniesienia się do zagadnienia ich prawidłowego sformułowania w rozstrzyganej skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż koniecznym warunkiem uznania, że strona prawidłowo powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych, jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy (zob. np.: wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt: I FSK 1560/11). W tym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził ponadto, że to na autorze skargi kasacyjnej ciąży obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że rozstrzygana skarga kasacyjna w zakresie zarzutów naruszenia prawa materialnego jedynie częściowo spełnia wskazane wymagania. Autor skargi kasacyjnej stawiając bowiem zarzut błędnej wykładni przepisów art. 89 ust. 1 w związku z art. 100 ust. 1 p.w.p. oraz art. 97 ust. 3 i 4 p.w.p., ograniczył się jedynie do ich sformułowania w treści skargi kasacyjnej, pomijając wskazanie, na czym polegała błędna wykładnia tych przepisów oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa.
Niemniej jednak, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że pozostałe podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa mogą być poddane ocenie, bowiem pomimo ich niezwykle lakonicznego uzasadnienia możliwe jest zrekonstruowanie treści tych zarzutów w niezbędnym zakresie.
Zdaniem autora skargi kasacyjnej przepis art. 94 ust. 1 p.w.p. został naruszony przez uznanie, że wzór użytkowy nr [...] nie spełnia wymogu nowości – mając na uwadze art. 25 ust. 3 w związku z art. 100 ust. 1 p.w.p.
Zgodnie z przepisem art. 94 ust. 1 p.w.p. wzorem użytkowym jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci, przy czym w myśl przepisu art. 25 ust. 3 p.w.p. (w zw. z art. 100 ust. 1 p.w.p.), za stanowiące część stanu techniki uważa się również informacje zawarte w zgłoszeniach wynalazków lub wzorów użytkowych, korzystających z wcześniejszego pierwszeństwa, nieudostępnione do wiadomości powszechnej, pod warunkiem ich ogłoszenia w sposób określony w ustawie.
Oceniając zarzut naruszenia tych przepisów zauważyć w pierwszej kolejności należy, że Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż podstawą unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy było niespełnienie przesłanki nowości, przy czym Urząd Patentowy porównał rozwiązania według spornego wzoru przemysłowego i patentu nr [...], mając na uwadze art. 25 ust. 3 w związku z art. 100 ust. 1 p.w.p. Następnie Sąd stwierdził prawidłowość wykorzystania informacji zawartych w opisie tego patentu w sytuacji, gdy wynalazek zgłoszony został do ochrony z wcześniejszym pierwszeństwem, przy czym zgłoszenie wynalazku było opublikowane później niż pierwszeństwo spornego wzoru użytkowego, co w konsekwencji – zdaniem Sądu pierwszej instancji – było podstawą do uznania, że omawiany wzór użytkowy nie spełniał przesłanki nowości. Skoro tych ustaleń autor skargi kasacyjnej skutecznie nie podważył w postępowaniu kasacyjnym, to zarzut naruszenia przepisu art. 94 ust. 1 p.w.p. nie mógł zostać uwzględniony, bowiem stwierdzenie spełnienia przesłanki określonej w przepisie art. 25 ust. 3 p.w.p., stanowiło – z mocy prawa – podstawę do stwierdzenia, że omawiane rozwiązanie nie spełnia przesłanek określonych w przepisie art. 94 ust. 1 p.w.p., co ustalił i uwzględnił Urząd Patentowy, a prawidłowo ocenił Sąd pierwszej instancji.
Jeśli zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 96 p.w.p., to stwierdzić należy, że jest on niezasadny. Zgodnie z tym przepisem zakres przedmiotowy prawa ochronnego określają zastrzeżenia ochronne zawarte w opisie ochronnym wzoru użytkowego, przy czym uzasadnienie skargi kasacyjnej nie wskazuje z jakiego powodu zawarta w tym przepisie norma prawna winna być uwzględniona przez organ badający przesłanki określone w art. 94 ust. 1 p.w.p. – w postępowaniu spornym (art. 255 i nast. p.w.p.), a jej niezastosowanie stanowiło naruszenia prawa materialnego w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło