I FZ 223/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, , , po rozpoznaniu w dniu 28 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Bd 245/11 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 14 lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty i lipiec 2005 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy. I FZ 223/11 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 245/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez J. D. decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 14 lutego 2011 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty i lipiec 2005 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że wnioskodawca nie uzasadnił wniosku, a więc nie wskazał na okoliczności, które świadczyłyby o zaistnieniu w sprawie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.), tym samym uniemożliwiając merytoryczną ocenę wniosku. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił mu naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. i wniósł o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania aktu. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał na swoją sytuację materialną i rodzinną oraz zły stan zdrowia jego córki, o czym Sąd I instancji został poinformowany w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Skarżący powołał się też na postanowienie referendarza sądowego tego Sądu przyznające mu prawo pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniesienie skargi, zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a., nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej, mimo jej zaskarżenia. Sąd może jednak, stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a., na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności. Jak wynika z tego przepisu przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. np. postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07). Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość nastąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien jednak uwzględnić nie tylko treść samego wniosku, ale także mieć na uwadze całe akta sprawy w rozumieniu art. 133 P.p.s.a. Wskazuje na to również sam art. 61 § 3 P.p.s.a., który w zdaniu pierwszym stanowi, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Oznacza to, że sąd może udzielić ochrony tymczasowej zawsze, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a nie tylko, gdy strona udowodni we wniosku, że niebezpieczeństwo takie zachodzi. W przedmiotowej sprawie skarżący rzeczywiście powołał się jedynie na art. 61 § 3 P.p.s.a., jednak z uzasadnienia postanowienia Sądu I instancji nie wynika, czy Sąd ten oprócz analizy wniosku badał także pozostałe akta sprawy. Znajduje się w nich m.in. wniosek strony o przyznanie prawa pomocy, który został uwzględniony. Co prawda wniosek ten podlega ocenie według innych kryteriów, jednak niewątpliwie zawiera pewne dane obrazujące sytuację finansową podatnika. Oczywiście nie można utożsamiać przesłanek przyznania prawa pomocy z tymi uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jednak możliwa jest ocena okoliczności wskazanych we wniosku strony o przyznanie prawa pomocy pod kątem przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a., czego w niniejszej sprawie Sąd I instancji nie uczynił, a w każdym razie z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, by Sąd ten poza oceną wniosku zbadał zaistnienie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w oparciu o akta sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że na konieczność uwzględniania całości akt sprawy również w postępowaniu incydentalnym zwracano wielokrotnie uwagę w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – por. np. postanowienia z 26 maja 2009 r., I FZ 112/09, z 25 lutego 2010 r., I FZ 9/10, z 15 września 2010 r., II FZ 467/10 i II FZ 417/10 (orzeczenia są dostępne w serwisie internetowym Sądu pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny winien ocenić przedmiotowy wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez pryzmat przesłanek zawartych w art. 61 § 3 P.p.s.a. z uwzględnieniem wszystkich okoliczności wynikających z akt sprawy, nie wyłączając okoliczności powołanych w rozpatrywanym zażaleniu. Brak rozważań w takim zakresie oznacza bowiem, że nie została dokonana całościowa ocena możliwości udzielenia stronie ochrony tymczasowej, co zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Analogicznie orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w innych sprawach skarżącego – por. postanowienia NSA z 30 sierpnia 2011 r., I FZ 226/11 i z 31 sierpnia 2011 r., I FZ 210/11 oraz I FZ 211/11. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący niniejszą sprawę podziela argumentację przedstawioną we wskazanych postanowieniach, wobec czego na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.