II FSK 2819/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-05-16

Skład orzekający: Grzegorz Krzymień, Jerzy Rypina, Tomasz Zborzyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zwolnienie z podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przysługuje, gdy infrastruktura kolejowa jest wykorzystywana zarówno na potrzeby publicznego transportu kolejowego, jak i na własne cele gospodarcze zarządcy infrastruktury?
Ratio decidendi
Zwolnienie z podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 4 p.o.l. wymaga kumulatywnego spełnienia dwóch przesłanek: wykorzystywania budowli wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego oraz udostępniania infrastruktury uprawnionym przewoźnikom kolejowym. Warunki umów cywilnoprawnych z przewoźnikami nie mogą eliminować spełnienia przesłanki publicznego transportu kolejowego. Jednakże, gdy zarządca infrastruktury wykorzystuje ją również na własne cele gospodarcze, w tym przewóz własnych towarów i pracowników, nie zachodzi wyłączność wykorzystywania na potrzeby publicznego transportu kolejowego, co wyklucza zwolnienie podatkowe. W konsekwencji, pomimo błędnego uzależnienia spełnienia przesłanki publicznego transportu kolejowego od identyczności warunków umów, wyrok oddalający skargę jest zgodny z prawem.
Stan faktyczny
D. S.A. złożyła korektę deklaracji podatku od nieruchomości za 2002 r., wykazując nadpłatę związaną z wyłączeniem budowli kolejowych wykorzystywanych na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Organ podatkowy odmówił stwierdzenia nadpłaty, uznając, że budowle nie były wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Spółka wykorzystywała infrastrukturę kolejową zarówno do przewozu własnych towarów do własnych punktów sprzedaży, jak i do przewozu własnych pracowników. Spór dotyczył zastosowania zwolnienia podatkowego z tytułu wyłączności wykorzystywania infrastruktury na potrzeby publicznego transportu kolejowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Grzegorz Krzymień (sprawozdawca), Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. S.A. z siedzibą w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 sierpnia 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 184/11 w sprawie ze skargi D. S.A. z siedzibą w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 4 stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002 r. oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 184/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę D. S.A. w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 4 stycznia 2011 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002 r. Jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, w dniu 11 stycznia 2007 r. K. "S. " S.A. z siedzibą w J. (późniejsza nazwa: P. S. S.A., P. S.A., aktualnie D. S.A.) złożyła korektę deklaracji na podatek od nieruchomości za 2002 r. wykazując nadpłatę w łącznej wysokości 136 222,50 zł. Korekta związana była z wyłączeniem z opodatkowania budowli kolejowych wykorzystywanych wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Decyzją z dnia 29 marca 2007 r. Prezydent Miasta M. – powołując się na treść art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., nr 121, poz. 844 ze zm., zwanej dalej "p.o.l.") w brzmieniu obowiązującym w 2002 r., art. 72 § 1 pkt 1, art. 75 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.) dalej w skrócie "O.p." – odmówił stwierdzenia nadpłaty. Organ podatkowy pierwszej instancji uznał, że budowle i grunty wyłączone przez Spółkę z opodatkowania podatkiem od nieruchomości nie były wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 20 sierpnia 2007 r. utrzymało decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 363/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta M. wskazując na wykładnię pojęcia "publiczny transport kolejowy" oraz konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego celem ustalenia przesłanki wyłączności wykonywania publicznego transportu kolejowego na spornych liniach kolejowych. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta M. decyzją z dnia 19 października 2010 r. określił Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2002 r. w kwocie 141 492,10 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Jak wskazał organ odwoławczy, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 4 p.o.l. w brzmieniu obowiązującym do końca 2002r., od podatku od nieruchomości zwolnione były budowle, a także zajęte pod nie grunty, wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego. W ocenie organów podatkowych Spółka w 2002 r. nie wykorzystywała swojej infrastruktury kolejowej wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Powyższe wynikało z postępowania dowodowego przeprowadzonego w szerokim zakresie, z uwzględnieniem zaleceń zawartych w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 363/09, oraz późniejszych wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanych w analogicznym stanie faktycznych i prawnym. W badanym roku podatkowym podatnik pełnił funkcję zarówno przewoźnika jak i zarządcy infrastruktury kolejowej bez organizacyjnego wyodrębnienia tych funkcji, co jednakże nie miało istotnego wpływu na zastosowanie zwolnienia podatkowego, gdyż o publicznym charakterze transportu przesądza to, czy zarządca udostępnia linie kolejowe uprawnionym przewoźnikom kolejowym na równych prawach (którym w rozpatrywanym okresie była także D. S.A.) oraz czy sporna infrastruktura była wykorzystywana przez Skarżącą do jej celów prywatnych. SKO podkreśliło, iż przedmiotem działalności gospodarczej Spółki jest między innymi wydobywanie żwiru i piasku, transport kolejowy oraz sprzedaż hurtowa materiałów budowlanych. W swoich wyjaśnieniach złożonych na piśmie w dniu 13 sierpnia 2010 r. oraz w dniu 9 września 2010 r. Strona stwierdziła, iż w ramach wykonywanej działalności przewozowej, transportowany był m. in. piasek (własny produkt) do własnego punktu sprzedaży w S. własnym taborem kolejowym, na linii kolejowej J. – B., przebiegającej przez Miasto M. (aby dostarczyć piasek o powołanego wyżej punktu sprzedaży w S., Spółka musiała przejechać liniami kolejowymi usytuowanymi na terenie M.). Z przedłożonych umów zawartych z innymi przewoźnikami wynikało, że przedmiotem umowy było wzajemne odpłatne udostępnianie linii kolejowych, przy czym warunki płatności i poszczególne ustalenia zawieranych umów były zróżnicowane. Z oczywistych powodów nie istniała umowa zawarta przez D. S.A. (zarządcą linii kolejowych) a D. S.A. (przewoźnikiem kolejowym). Powyższa okoliczność jak i całość przedłożonej dokumentacji potwierdzała fakt wykorzystywania własnych linii kolejowych do przewozu własnych produktów, własnym taborem kolejowym do swoich punktów sprzedaży, co z kolei świadczyło o braku wyłączności wykorzystywania budowli i usytuowanych pod nimi gruntów na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Zdaniem organów podatkowych, Spółka niewątpliwie wykorzystywała zatem infrastrukturę kolejową również na swoje wewnątrzzakładowe potrzeby. Oddalając skargę Sąd pierwszej instancji podkreślił, że organy podatkowe wypełniły zalecenia zawarte w wyroku z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 363/09, a dla poprawnego zastosowania zwolnienia podatkowego, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 4 p.o.l., istotne jest wyjaśnienie pojęcia "publicznego transportu kolejowego" oraz ustalenie, czy wykorzystywanie budowli kolejowych na potrzeby tego transportu miało charakter "wyłączny". Jak wskazał Sąd pierwszej instancji, o publicznym charakterze transportu powinno przesądzać to, czy zarządca udostępnia linie kolejowe wszystkim potencjalnym użytkownikom, tzn. licencjonowanym przewoźnikom (art. 4 pkt 6 ustawy o transporcie kolejowym). Drugą z przesłanek zastosowania rzeczonego zwolnienia podatkowego jest wyłączność wykorzystywania budowli. O wyłączności wykorzystywania infrastruktury decyduje to, czy Strona wykorzystuje linie kolejowe jako licencjonowany przewoźnik, oprócz innych przewoźników na równych prawach. W rozpoznawanej sprawie Spółka jako zarządca infrastruktury kolejowej wprawdzie udostępniała linie kolejowe koncesjonowanym przewoźnikom, jednakże – w kontekście zwolnienia podatkowego, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 4 p.o.l. – Sąd pierwszej instancji zgodził się z organami podatkowymi, że w rozpoznawanym stanie faktycznym nie doszło do udostępniania tejże infrastruktury kolejowej na równych prawach. Powyższe wynikało z treści zawartych przez Skarżącą umów cywilnoprawnych z koncesjonowanymi przewoźnikami: stosowania preferencyjnych stawek opłat za korzystanie z torów i różnych cen dostępu do sieci kolejowej, rozbieżności w opłatach pobieranych za przewóz odpadów przemysłowych, inkasowania należności od zleceniodawców w różnych terminach (od daty wystawienia faktury), niejednakowe okresy wypowiedzenia. Sąd zajmując stanowisko w tym względzie nie zgodził się z twierdzeniem Spółki, że zróżnicowanie treści umów cywilnoprawnych z przewoźnikami nie ma żadnego wpływu na nierówne ich traktowanie a argumentację Skarżącej w tym zakresie uznał za chybioną. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku, przy ocenie wyłączności wykorzystywania infrastruktury kolejowej na potrzeby publicznego transportu kolejowego należy bowiem rozważyć czy była ona udostępniana uprawnionym przewoźnikom kolejowym na równych prawach, czy też budowle kolejowe były wykorzystywane na inne cele, niż publiczny transport kolejowy. Przedmiotowe zwolnienie podatkowe przysługuje wszak w sytuacji, gdy transport ten wykonywany był również przez Skarżącą jako licencjonowanego przewoźnika, na takich samych zasadach jak przez innych przewoźników kolejowych, zaś zwolnienie to nie obejmuje sytuacji, w których zarządca infrastruktury będącej jednocześnie przewoźnikiem, realizuje na danej linii również transport na własne wewnątrzzakładowe potrzeby. W rozpoznawanej sprawie Spółka wykonywała transport kolejowy własnych towarów, do własnych punktów sprzedaży, realizując w ten sposób prywatny, niedostępny innym cel gospodarczy. Ponadto, w ocenie Sądu, organy podatkowe zasadnie w tej sprawie zauważyły, że regularny (w oparciu o służbowy rozkład jazdy) przewóz własnych pracowników należy traktować jak transport wewnątrzzakładowy. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego orzeczenia Spółka wniosła o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a ponadto o zasądzenie na rzecz Strony zwrotu kosztów postępowania, w tym opłaty sądowej, zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Jako podstawę powyższego żądania wskazano naruszenie: I. prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.: 1) art. 7 ust. 1 pkt. 4 p.o.l. w brzmieniu obowiązującym w 2002 r. poprzez uznanie, iż: a) przesłanką zwolnienia od podatku od nieruchomości jest zawieranie umów cywilnoprawnych dot. udostępniania infrastruktury z wszystkimi licencjonowanymi przewoźnikami, którym udostępniono infrastrukturę, na identycznych warunkach; różnice w treści umów oznaczają nierówne traktowanie przewoźników; b) w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka "wyłączności", gdyż infrastruktura kolejowa była udostępniana na realizację własnych celów gospodarczych, tj. do przewozu własnych towarów, do własnych punktów sprzedaży: c) dokonywane przez koncesjonowanego przewoźnika (Skarżącą) na udostępnionych mu liniach, przewozy pracowników realizujących zadania wydzielonej w spółce jednostki organizacyjnej w zakresie zarządu infrastrukturą oraz pracowników wydzielonej w skarżącej spółce jednostki organizacyjnej realizującej publiczny transport kolejowy, służące zapewnieniu jego należytego wykonywania, są wyłączone z kategorii publicznego transportu kolejowego i stanowią transport wewnątrzzakładowy, 2) art. 72 § 1 pkt. 1O.p., poprzez uznanie, iż w niniejszym stanie faktycznym nie występuje nadpłata w podatku od nieruchomości za 2002 r.; 3) art. 75 § 4 pkt. 1 O.p. poprzez uznanie, iż w niniejszym stanie korekta zeznania (deklaracji) nie ma podstaw prawnych, 4) art. 135 i 145 § 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie "p.p.s.a." poprzez uznanie, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, co było przyczyną wadliwie dokonanej kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 133 § 1 oraz art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na stwierdzeniach dot. okoliczności faktycznych, co do których nie przeprowadzono postępowania dowodowego, w postępowaniach poddanych rewizji Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, co dotyczy stwierdzenia rzekomego nie wyodrębnienia organizacyjnego obu rodzajów działalności (wykonywania przewozów kolejowych oraz zarządzania infrastrukturą kolejową) zgodnie z wymogiem zawartym w art. 10 ust. 6 i 7 ustawy o transporcie kolejowym w brzmieniu obowiązującym w roku 2002. 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieprzedstawienie w uzasadnieniu wyroku stanowiska prawnego Sądu pierwszej instancji w istotnych dla rozstrzygnięcia kwestiach. Jak wskazano w uzasadnieniu powyższych zarzutów, właściwej wykładni pojęcia "publiczny transport kolejowy" dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt II FSK 8/09. W orzeczeniu tym uznano, że o publicznym charakterze transportu powinno przesądzać to, czy zarządca udostępnia linie kolejowe uprawnionym przewoźnikom kolejowym, a nie tylko, że faktycznie z linii korzystają tylko niektórzy z nich, którzy mają w tym interes gospodarczy. W ocenie Spółki, z powyższego nie wynika, że zadaniem organów podatkowych i Sądu pierwszej instancji było dokonanie ustalenia, czy warunki umowne udostępnienia infrastruktury przewoźnikom są tożsame (identyczne) oraz potraktowanie takiej tożsamości jako kolejnej przesłanki, której spełnienie warunkuje możliwość uznania, że udostępnioną infrastrukturę wykorzystano na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Formułowanie w rozpatrywanej sprawie dalszych przesłanek, które nie wynikają z art. 7 ust. 1 pkt 4 p.o.l. w brzmieniu obowiązującym w 2002 r. uznać należy, zdaniem Spółki, za oczywiście nieuprawnione. Jak wskazano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, zapewnienie przewoźnikom prawa równego dostępu do infrastruktury kolejowej jest wprawdzie ustawowym obowiązkiem, lecz nieprawidłowości w tym zakresie (nawet gdyby miały miejsce i zostały stwierdzone przez uprawnione organy nadzoru kolejowego), nie mogłyby skutkować zmianą charakteru realizowanego transportu. Przyznanie organowi podatkowemu kompetencji do uwarunkowywania ustawowo zdefiniowanego zwolnienia podatkowego, od wyników dokonanych przez ten organ ocen treści umów zawartych przez zarządcę infrastruktury kolejowej z poszczególnymi koncesjonowanymi przewoźnikami, byłoby równoznaczne z zastąpieniem przesłanek ustawowych uznaniowością organów podatkowych, co należy uznać za niedopuszczalne. W ocenie Skarżącej, Sąd pierwszej instancji naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wskazując, na jakiej podstawie i dlaczego brak tożsamości umów wyklucza zastosowanie zwolnienia podatkowego, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 4 p.o.l. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono również, odnosząc się do stanowiska Sądu pierwszej instancji o przewożeniu towarów po własnych liniach do własnych punktów sprzedaży, że Spółka faktycznie transportowała piasek, ale zawsze na rzecz osób trzecich, a nie na rzecz Skarżącej. Koszt transportu piasku pokrywał jego odbiorca – był on ujęty w cenie sprzedaży, zatem transportowany produkt nie był "własny". Infrastruktura kolejowa była więc wykorzystywana wyłącznie dla realizacji przewozów kolejowych na rzecz podmiotów innych niż Spółka. A zatem, zakup produkowanych przez Skarżącą towarów (piasku i pochodnych) i ich transport do klientów realizowany na podstawie zawartych z kupującymi (odbiorcami) umów przewozu, spełniał potrzeby kupujących (odbiorców) i zamawiających transport, a nie potrzeby Spółki jako zarządcy infrastruktury kolejowej, czy przewoźnika kolejowego. Spółka zakwestionowała również stanowisko Sądu pierwszej instancji kwalifikujące do transportu wewnątrzzakładowego przewóz pracowników zajmujących się realizacją zadań wchodzących w zakres obowiązków zarządcy infrastruktury. Pracownicy przewożeni pociągiem służbowym, świadczyli usługi gwarantujące realizacje zadań objętych pojęciem publicznego transportu kolejowego (drużyny pociągowe) lub zapewniających możliwość udostępniania infrastruktury, na cele publicznego transportu kolejowego, poprzez utrzymywanie infrastruktury kolejowej w należytym stanie technicznym i prowadzenie ruchu kolejowego na posterunkach kolejowych związanych z liniami kolejowymi. Powyższe nie uprawnia do przyjęcia, że przewozy pracowników "nie mogły dotyczyć utrzymania i napraw własnej infrastruktury kolejowej". Przewozy wyżej wskazanych osób warunkowały należyte wykonanie zadań zarządcy, bez czego udostępnianie infrastruktury kolejowej odpowiadającej wymogom prawnym byłoby zasadniczo ograniczone, lub warunkowały należyte i terminowe wykonywanie publicznego transportu kolejowego, stanowiąc jego immanentną część. Ponadto wskazujemy, że "transport wewnątrzzakładowy" w brzmieniu zapisanym w art. 2 pkt. 2 ustawy o transporcie kolejowym z roku 1997 i zdefiniowanym dopiero w art. 4 pkt 25 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 86, poz. 789), to transport wykonywany w ramach procesu produkcji przedsiębiorstwa bez udziału przewoźnika kolejowego, oraz bez należących do niego pojazdów kolejowych, w tym na obszarze górniczym - kopalń odkrywkowych oraz zwałowisk odpadów. Skarżąca nie zgodziła się również z twierdzeniem Sądu pierwszej instancji, że w Spółce łączącej do 30 września 2003 r. funkcje zarządcy infrastruktury kolejowej oraz przewoźnika kolejowego nie miało miejsce organizacyjne wyodrębnienia obu rodzajów działalności gospodarczej. Sąd naruszył w tym zakresie art. 133 § 1 p.p.s.a. W zakresie tych okoliczności organy podatkowe nie zebrały żadnego materiału dowodowego (poza tym wskazującym na faktyczne wykonywanie obu rodzajów działalności, obu czynności ), który zezwalałby na przyjęcie jako podstawy faktycznej rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych nie potwierdzonych w materiale sprawy. Powyższe wskazuje, zdaniem Spółki, że znajdujące się w jej posiadaniu budowle kolejowe oraz zajęte pod nie grunty, objęte postępowaniem, winny być zwolnione od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 4 p.o.l. w brzmieniu obowiązującym w 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej w skrócie "p.p.s.a.", tj. na zarzutach dotyczących zarówno uchybienia prawu materialnemu, jak i przepisom postępowania. W razie powołania w skardze kasacyjnej zarówno zarzutów naruszenia prawa materialnego jak i prawa procesowego, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają ostatnie z wymienionych. Co do zasady bowiem, dopiero przesądzenie o prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych – w toku postępowania (stosowania przepisów proceduralnych) – za podstawę zaskarżonego orzeczenia umożliwia ocenę procesu subsumpcji tego stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego (szerzej por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r. sygn. akt FSK 618/04, ONSAiWSA 2005 nr 6, poz. 120). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieuzasadniony jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez "nie przedstawienie stanowiska prawnego w kluczowych dla sprawy kwestiach". Jak wskazano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Skarżąca Spółka upatruje naruszenia powołanego przepisu w tym, że Sąd pierwszej instancji – w jej ocenie – nie wskazał na jakiej podstawie i dlaczego brak tożsamości umów wyklucza zastosowanie zwolnienia podatkowego, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2002 r., nr 9, poz. 84 ze zm.), cytowanej dalej w skrócie "p.o.l." Powyższemu zarzutowi przeczy zarówno treść samego uzasadnienia Sądu pierwszej instancji, jak i podstawy wniesionego środka odwoławczego dotyczące naruszenia przez Sąd wojewódzki przepisów prawa materialnego i polemiczne do tego stanowisko Spółki przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Wyjaśnić należy Stronie, iż o wadliwości uzasadnienia wyroku można mówić wtedy, gdy jest one sporządzone w sposób, który uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, a w szczególności, jeżeli uzasadnienie sądu administracyjnego pierwszej instancji nie zawiera stanowiska prawnego odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39). Tego rodzaju wadliwość uzasadnienia wyroku może być bowiem uznana za naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sytuacja taka zaś w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, Sąd pierwszej instancji przedstawił swoje stanowisko prawne odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia organu podatkowego. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd jest odmienne od prezentowanego przez Stronę skarżącą nie oznacza, że takie uzasadnienie wyroku nie odpowiada wymogom ustawowym. W ramach tej podstawy kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami, wynikającymi z powyższej normy prawnej. Na gruncie tej podstawy kasacyjnej Sąd nie może natomiast badać zasadności przyjętej podstawy prawnej rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2005 r., I FSK 408/05, CBOSA). Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. i art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. Po pierwsze dlatego, że jest on niedookreślony, skoro § 1 art. 145 p.p.s.a. dzieli się na trzy punkty, z których pierwszy dzieli się dopiero na podpunkty. Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest precyzyjne powołanie podstaw kasacyjnych, których sąd kasacyjny, orzekający w myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. w granicach skargi kasacyjnej, nie może domniemywać lub rekonstruować, toteż nieprecyzyjnie powołana podstawa – jak w omawianym przypadku – nie pozwala zbadać zbudowanego z powołaniem się na nią zarzutu. Po drugie dlatego, że zarzut ten, jako odnoszący się do przepisu postępowania sądowoadministracyjnego, byłby uprawniony wtedy, gdyby sąd nie zastosował go pomimo stwierdzenia przesłanek jego zastosowania, albo zastosował go pomimo braku przesłanek jego zastosowania. Skoro jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdził naruszenia prawa materialnego nie mógł zastosować przepisu proceduralnego odnoszącego się do sytuacji, w której sąd administracyjny naruszenie prawa materialnego stwierdza. Z tej też przyczyny Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł zastosować art. 135 p.p.s.a., jako przepisu przewidującego zastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa. Zarzut naruszenia tego przepisu jest nieadekwatny do istoty argumentacji skargi kasacyjnej, odnoszącej się do błędnego rozumienia prawa materialnego, a nie wadliwego procedowania - skoro Sąd naruszenia prawa przez organy podatkowe nie dostrzegł, nie mógł stosować przepisów proceduralnych mających zastosowanie w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa przez te organy. Za bezskuteczny należy również uznać zarzut naruszenia art. 133 § 1 i art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. "poprzez oparcie rozstrzygnięcia na stwierdzeniach dot. okoliczności faktycznych, co do których nie przeprowadzono postępowania dowodowego, (...) co dotyczy nie wyodrębnienia organizacyjnego obu rodzajów działalności (wykonywania przewozów kolejowych oraz zarządzania infrastrukturą kolejową)". Wadliwość zarzutu naruszenia art. 145 § 1 p.p.s.a. omówiono powyżej. Zgodnie natomiast z art. 133 § 1 p.p.s.a. (w części mającej zastosowanie w niniejszej sprawie) sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, brak wyodrębnienia organizacyjnego rodzajów prowadzonej przez Spółkę działalności nie jest ustaleniem Sądu pierwszej instancji, a organów podatkowych (por. s. 3 decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego). Sąd wojewódzki nie dokonał zatem własnych ustaleń faktycznych, a jedynie oceniał działanie organów podatkowych w tym zakresie. Jeżeli natomiast intencją Strony było skierowanie tego zarzutu w stosunku do organów podatkowych, należało powołać stosowne przepisy postępowania podatkowego w tym przedmiocie, czego w rozpatrywanej skardze kasacyjnej nie uczyniono. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wynikające z art. 183 § 1 p.p.s.a. oznacza, iż kierunki i zakres badania legalności zaskarżonego orzeczenia, wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną w oparciu o art. 174 u.p.p.s.a. A zatem, Sąd nie może uzupełniać i domniemywać treści podstaw skargi kasacyjnej oraz jej wniosków wypowiadając się wyłącznie co do trafności sformułowanych przez stronę elementów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej wyznaczających jej granice. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2002 r., nr 9, poz. 84 ze zm.), cytowanej dalej w skrócie "p.o.l.", zauważyć należy, iż kluczowymi dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy są: wykładnia pojęcia "publiczny transport kolejowy", a także określenie kryterium "wyłączności" publicznego transportu kolejowego, które to przesłanki muszą wystąpić kumulatywnie, aby móc skorzystać z przedmiotowego zwolnienia. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem (w stanie prawnym obowiązującym w 2002r.) zwolnieniu od podatku od nieruchomości podlegały budowle wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego, a także zajęte pod nie grunty. W zakresie pierwszej przesłanki "publicznego transportu kolejowego" należy przyznać rację autorowi skargi kasacyjnej, że orzekające w sprawie organy, a następnie Sąd pierwszej instancji, niezasadnie uzależniły spełnienie tej przesłanki od dodatkowych, niewskazanych w powołanym przepisie warunków. Wystarczającym bowiem i niekwestionowanym w sprawie było stwierdzenie udostępniania tej infrastruktury przez zarządcę uprawnionym przewoźnikom i taki warunek został spełniony. Natomiast warunki zawieranych umów cywilnoprawnych z poszczególnymi przewoźnikami, w szczególności dotyczących: wysokości opłat, terminów płatności, czy terminów rozwiązywania umów, nie mogły – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – eliminować możliwości uznania, że zarządca infrastruktury nie udostępnia jej wszystkim uprawnionym przewoźnikom, a tym samym, że brak jest spełnienia przesłanki "publicznego transportu kolejowego" (por. wyrok NSA z dnia 4 września 2012 r., II FSK 2453/10, CBOSA). W tym zakresie przedstawiona argumentacja zarówno organów jak i Sądu nie zasługuje na aprobatę. Jednakże pomimo błędnego stanowiska Sądu pierwszej instancji w tej kwestii należało uznać, że wyrok z dnia 4 sierpnia 2011 r. odpowiada prawu, albowiem w sprawie, jak trafnie wskazał za organami podatkowymi Sąd, nie wystąpiła druga przesłanka dotycząca "wyłącznego" wykorzystywania przedmiotowej infrastruktury na cele publicznego transportu kolejowego, która uzasadniałaby możliwość skorzystania ze zwolnienia na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 4 p.o.l. Słusznie bowiem uznano, że skarżąca Spółka wykorzystywała przedmiotową infrastrukturę na własne potrzeby gospodarcze, a dotyczyło to zarówno regularnych przewozów swoich pracowników jak i własnych towarów na swoje potrzeby gospodarcze. Zebrany materiał dowodowy wskazywał bowiem, że oprócz usług przewozowych skarżąca Spółka dokonywała również sprzedaży wydobywanego przez siebie towaru tj. piasku podsadzkowego. Jak słusznie uznały organy podatkowe, skoro Strona przewoziła swoje produkty własnym taborem kolejowym, po własnych liniach kolejowych, do swoich punktów sprzedaży, a zakupu kruszyw w punkcie sprzedaży mógł dokonać każdy zainteresowany, to niewątpliwie wykorzystywała infrastrukturę kolejową również na swoje wewnątrzzakładowe potrzeby. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zaskarżonym wyroku zasadnie ponadto uznano, że regularny przewóz własnych pracowników (oparty o służbowy rozkład jazdy z wyszczególnionymi relacjami pociągów służbowych do przewozu pracowników) należy traktować jako transport wewnątrzzakładowy. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem autora skargi kasacyjnej, że przewóz pracowników był związany wyłącznie z wykonywanym przez Spółkę (jako zarządcę) robót remontowo-budowlanych infrastruktury kolejowej. Pociągi służbowe do przewozu pracowników jeździły bowiem regularnie, a dla realizacji celów remontowo – budowlanych uruchamiano pociągi sieciowe, robocze, ratunkowe, drezyny itp. Mając na względzie powyższe rozważania należało uznać, że wyrok mimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu i skargę kasacyjną oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło