I OSK 2390/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-05-09
Skład orzekający: Anna Lech, Monika Nowicka, Robert Sawuła
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania przestrzennego i mieszkalnictwa jest organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej wydanej przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w 1965 roku, mimo zniesienia tego organu i zmian w przepisach dotyczących wywłaszczeń?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Minister właściwy do spraw budownictwa, planowania przestrzennego i mieszkalnictwa jest organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej wydanej przez nieistniejący już organ (Prezydium WRN). Sąd oparł się na uchwale składu 7 sędziów NSA (II OPS 1/12), zgodnie z którą właściwość organu wyższego stopnia do stwierdzenia nieważności decyzji ustala się na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji, a nie na podstawie aktualnego stanu prawnego dotyczącego spraw w toku. Nawet po zniesieniu organu, który wydał decyzję, właściwy minister pozostaje organem właściwym do stwierdzenia jej nieważności, jeśli posiadał takie kompetencje w przeszłości i nadal funkcjonuje w strukturze administracji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1965 roku. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił własną decyzję z 2008 r. i umorzył postępowanie, uznając się za niewłaściwy do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 1965 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra, uznając go za właściwy organ. Minister wniósł skargę kasacyjną, zarzucając sądowi I instancji naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących właściwości organów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Protokolant asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 152/12 w sprawie ze skargi J.G R.G., J.G. i L.G. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z 12 czerwca 2012 r., I SA/Wa 152/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie po rozpoznaniu skargi J. G., R. G., J. G. i L. G. uchylił decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania.
W uzasadnieniu sąd I instancji wskazał, że decyzją z [...] września 2008 r. Minister Infrastruktury, po rozpoznaniu wniosku J. G., R. G., J. G. oraz L. G. (spadkobierców J. G.), odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urzędu Spraw Wewnętrznych w Białymstoku z [...] marca 1965 r. o wywłaszczeniu nieruchomości nr [...] położonej w M., przy ul. [...]. Organ I instancji wyjaśnił, że kwestionowane orzeczenie wydane zostało na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18, poz. 94), dlatego na podstawie przepisów tej ustawy oraz stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie orzekania należy oceniać zasadność oraz prawidłowość wywłaszczenia, a także przyznanego odszkodowania. Wywłaszczenie w przedmiotowej sprawie nastąpiło na rzecz Państwa, zaś z wnioskiem o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego wystąpił Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w M. Inwestycją, dla realizacji której wywłaszczona została przedmiotowa nieruchomość była realizacja ogródków działkowych, to zaś zgodne było z celem wskazanym w art. 3 powołanej ustawy. Organ podkreślił, że w archiwalnych aktach sprawy nie odnaleziono oferty odstąpienia nieruchomości, wobec czego organ nie może dokonać oceny prawidłowości tego dokumentu, jednakże w treści kwestionowanego orzeczenia oraz we wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego znajduje się stwierdzenie, iż starania o nabycie tej nieruchomości nie dały pozytywnych rezultatów. Uznano ponadto, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego spełniało wymogi art. 16 ust. 1 cyt. ustawy.
Decyzją z [...] lipca 2010 r. Minister Infrastruktury, po rozpoznaniu wniosku J. G., R. G., J. G. oraz L. G. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję.
Wyrokiem z 30 marca 2011 r., I SA/Wa 1960/10 WSA w Warszawie stwierdził nieważność powyższej decyzji Ministra Infrastruktury ze względu na rażące naruszenie prawa, jakim było skierowanie decyzji administracyjnej do osoby zmarłej. Prowadząc dalej postępowanie administracyjne ujawniono, że spadek po zmarłym R. G. nabył R. G.
Zaskarżoną decyzją, po ponownym rozpoznaniu wniosku, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił własną decyzję z [...] września 2008 r. i umorzył postępowanie w sprawie. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 157 § 1 K.p.a. właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z 3 września 1998 r., III RN 83/98, wskazano, że co do zasady właściwość rzeczową organu administracyjnego do stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości ustala się na podstawie przepisów prawa materialnego, obowiązujących w dacie wydania tej decyzji. Reguła ta nie dotyczy jednak sytuacji, w których nastąpiła zmiana kompetencji organów. Kompetencje Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku w zakresie wywłaszczania nieruchomości i przyznania odszkodowania przejął obecnie starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Organem wyższego stopnia w stosunku do starosty jest natomiast w sprawach wywłaszczeniowych, wojewoda. Wobec powyższego organ uznał, że postępowanie w niniejszej sprawie było bezprzedmiotowe z uwagi na niewłaściwość instancyjną Ministra Infrastruktury, w konsekwencji należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz umorzyć postępowanie, a wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urzędu Spraw Wewnętrznych w Białymstoku z [...] marca 1965 r. przekazać według właściwości do Wojewody Podlaskiego.
Skargę na powyższą decyzję do WSA w Warszawie wnieśli J. G., R. G., J. G. i L. G. zarzucając organowi naruszenie art. 19 w związku z art. 157 § 1 i art. 156 K.p.a. poprzez uznanie, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia z [...] marca 1965 r.
W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Uchylając decyzję wymienionym na wstępie wyrokiem sąd I instancji nie zgodził się z koncepcją organu polegającą na założeniu, że właściwość organu wyższego stopnia, który ma orzekać w trybie nadzoru, ustala się w oparciu o aktualne przepisy dotyczące wywłaszczania nieruchomości, a oceny decyzji poddanej nadzorowi dokonuje się w oparciu o przepisy obowiązujące w dniu jej wydania. Zdaniem sądu wojewódzkiego nie jest to słuszna koncepcja w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana w strukturze organów administracji i nie istnieje już organ, który wydał ostateczną decyzję w zwykłym trybie. Organ podkreślił, że wyrok Sądu Najwyższego z 3 września 1998 r., III RN 83/98, wyłącza możliwość oceny kwestii ważności decyzji ostatecznej na podstawie innych przepisów prawa, niż zastosowano do jej wydania. Ponadto wyrok ten ukształtował kilkunastoletnią, powszechną praktykę ustalania organu wyższego stopnia na szczeblu właściwego ministra, jeśli chodzi o postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości, wydawanych przez prezydia wojewódzkich rad narodowych na podstawie ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zdaniem sądu a quo stosownie do art. 157 § 1 zdanie 1 w związku z art. 17 pkt 2 K.p.a. w niniejszej sprawie za organ wyższego stopnia w stosunku do organu stopnia wojewódzkiego administracji rządowej, którym w dacie [...] marca 1965 r. był Urząd Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej, jest minister będący organem nadrzędnym nad wojewodą, który obecnie pełni funkcję organu szczebla wojewódzkiego administracji rządowej zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 5 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, czyli Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. W konsekwencji jest to organ właściwy w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji wywłaszczeniowej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi oraz zasądzenia kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W skardze kasacyjnej zarzucono sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, tj.:
– art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 17 pkt 2 i art. 157 § 1 K.p.a. oraz art. 6 K.p.a. i art. 7 Konstytucji RP polegające na stwierdzeniu naruszenia przez organ przepisów postępowania w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy nie uprawniają ministra do oceny legalności ostatecznej decyzji wydanej przez nieistniejący obecnie organ,
– art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 157 § 1 K.p.a. poprzez niewskazanie w zaskarżonym wyroku podstawy prawnej uprawniającej ministra do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w Białymstoku, a jedynie powołanie się na praktykę orzeczniczą,
– art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 112 ust. 4, art. 129 ust. 1 i 5 oraz art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm., dalej: Ugn) oraz w związku z art. 17 pkt 1 i 2 K.p.a. polegające na niezastosowaniu w niniejszej sprawie przepisów Ugn,
– art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 5 § 2 pkt 4, art. 17 pkt 2 i 157 § 1 K.p.a. polegające na uznaniu przez sąd I instancji, że organ naruszył powołane przepisy K.p.a., podczas gdy w postępowaniu przed organem nie doszło do ich naruszenia,
– art. 141 § 4 w związku z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez sformułowanie błędnej, a wiążącej organ oceny prawnej, która ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy przez organ niewłaściwy,
– art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 3 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206 ze zm., dalej jako "Uwarw") poprzez brak uwzględnienia zmiany stanu prawnego związanego z wejściem w życie tej ustawy.
W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. błędną wykładnię art. 3 ust. 1 pkt 5 Uwarw, polegającą na nie przyjęciu przez sąd I instancji, że przepis ten może stanowić samodzielną podstawę prawną do wydawania przez wojewodę decyzji. W tym aspekcie przywołano postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 201 0 r., I OW 67/10. Skarżący kasacyjnie Minister przywołując przytoczone przez siebie w zarzutach kasacyjnych przepisy K.p.a. obszernie wywodzi na temat sposobu ustalania właściwości organu kompetentnego do prowadzenia postępowania w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, w sytuacji gdy został zniesiony organ, który wydał kwestionowaną decyzję. W tym aspekcie powołuje się na stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z 5 czerwca 2000 r., OPS 7/00. Argumentuje, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej nie jest organem właściwym do oceny legalności decyzji wywłaszczeniowej i odszkodowawcze prezydium rady narodowej. Sąd wojewódzki cytując fragment uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z 3 września 1998 r. odwoływał się do praktyki ustalania właściwości ministra jako organu wyższego stopnia wobec zniesionego organu wywłaszczeniowego, nie podał natomiast przepisów prawa, z których należy wywodzić ten pogląd, czym uchybić miał swoim obowiązkom w zakresie prawidłowego uzasadnienie orzeczenia (art. 141 § 4 Ppsa). Kasator stoi na stanowisku, że skoro obecnie sprawy wywłaszczeń prowadzi starosta, a organem wyższego stopnia jest w tych sprawach wojewoda, ten ostatni organ (przy uwzględnieniu właściwości miejscowej – Wojewoda Podlaski) winien być uznany za właściwy do prowadzenia postępowania w trybie nadzoru, w stosunku do dawnych decyzji wywłaszczeniowych. Na wsparcie tego wywodu wskazano szereg orzeczeń sądów administracyjnych, akceptujących taką tezę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ( Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 Ppsa, obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, opubl. ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).
W niniejszej sprawie żadnej z wymienionych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania Sąd się nie dopatrzył, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.
Istota zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej koncentruje się na naruszeniu, w ocenie Kasatora, tych przepisów postępowania administracyjnego, które wyznaczają właściwość organu wyższego stopnia, który posiadać ma kompetencję do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości, wydanej przez organ obecnie już nie istniejący w systemie organów administracji publicznej. Problem ten był przedmiotem uwagi Naczelnego Sądu Administracyjnego w uchwale składu 7 sędziów z 17 kwietnia 2012 r., II OPS 1/12 (ONSAiwsa 2012, nr 4, poz. 60, LEX nr 1142616). W cyt. uchwale opowiedziano się za odrzuceniem poglądu, że zmiana właściwości rzeczowej organów do rozpoznania sprawy w toku instancji wpływa automatycznie na zmianę właściwości ustalanej na podstawie art. 157 § 1 K.p.a., co potwierdzać ma wykładnia językowa przepisu w części, w której odnosi się on do decyzji ministra lub samorządowego kolegium odwoławczego, skoro wydanie decyzji przez te organy uzasadnia ich właściwość w sprawie stwierdzenia nieważności. Ustawodawca zatem wyraźnie powiązał właściwość tych organów w sprawie o stwierdzenie nieważności z wydaniem przez nie decyzji. Bez względu więc na zmiany we właściwości, polegające na przekazaniu do rozpoznania określonych spraw innemu organowi niż minister lub samorządowe kolegium odwoławcze, zawsze pozostaną one właściwe do stwierdzenia nieważności wydanych przez siebie decyzji. Redakcja art. 157 § 1 K.p.a. wskazuje również, że powiązanie z organem, który wydał decyzję, i z organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji dotyczy nie tylko ministra lub samorządowego kolegium odwoławczego, ale odnosi się również do organu wyższego stopnia, na co może wskazywać użycie zwrotu "(...) a gdy decyzja została wydana (...)". Także pierwsza reguła ustalania właściwości na podstawie art. 157 § 1 K.p.a. ab initio (dotycząca organu wyższego stopnia) odnosi się do wydanej przez organ decyzji. Takie powiązanie znajduje uzasadnienie w przedmiocie postępowania i możliwości orzekania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji. Przedmiotem postępowania jest ustalenie wady decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 K.p.a., a nie ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej, w której ta decyzja została wydana. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w uchwale II OPS 2/12, przyjęcie zasady określania organu wyższego stopnia w odniesieniu do organu, który wydał decyzję objętą postępowaniem nieważnościowym, pozwala na udzielenie odpowiedzi co do takich sytuacji, skoro punktem wyjścia dla ustalenia organu właściwego jest ustalenie tego organu, który wydał decyzję, a nie właściwość (lub w omawianym przypadku jej brak) do rozpoznawania spraw w toku instancji według aktualnych przepisów. Należy zatem przyjąć jako zasadę, że tak długo, jak istnieje organ, który był właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w dacie jej wydania, jest on właściwy do orzekania na podstawie art. 156 K.p.a., w sprawie tej decyzji. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko prezentowane w powyższej uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wbrew wywodom Kasatora dla uznania trafności stanowiska sądu I instancji nie ma znaczenia wejście w życie przepisów Uwarw.
Podzielić należy to stanowisko, w którym podkreśla się, że wywiedziona z art. 20 K.p.a. reguła, iż właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania, w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma zastosowanie wówczas, gdy art. 157 § 1 w zw. z art. 17 K.p.a. są niewystarczające dla ustalenia organu właściwego z uwagi na zmianę we właściwości organów. Przy czym nie chodzi o każdą zmianę właściwości organów, lecz o zmianę związaną z przemianami strukturalnymi, za którymi idzie likwidacja jednych organów i tworzenie innych. Dopóki organ, który wydał decyzję kontrolowaną w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności, wymieniony w art. 157 § 1 i art. 17 K.p.a., pozostaje w strukturze organów administracji publicznej, dopóty organ właściwy do stwierdzenia jej nieważności winien być określany na podstawie wskazanych przepisów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2012 r., II OW 158/12, LEX nr 1240743). W judykaturze konsekwentnie obecnie prezentowane jest stanowisko, że organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji organu prezydium wojewódzkiej rady narodowej w przedmiocie wywłaszczenia jest minister (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2012 r., I OSK 1462/11, LEX nr 1366429). Stosownie do art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości w jej brzmieniu na dzień wydania kwestionowanej decyzji (tekst jedn.: z 1961 r. Dz. U. Nr 18, poz. 94 z późn. zm.) o wywłaszczeniu i odszkodowaniu orzekał organ ds. wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej właściwy ze względu na położenie nieruchomości. Organem wyższego stopnia (nie organem odwoławczym) stosownie do art. 13 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w jego brzmieniu na dzień wydania przedmiotowej decyzji wywłaszczeniowej w stosunku do organów prezydium wojewódzkiej rady narodowej był właściwy minister. Obowiązujący w tym czasie art. 138 § 1 k.p.a., podobnie jak obecnie art. 157 § 1 k.p.a. przewidywał, że organem właściwym do uchylenia nieważnej decyzji był organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez organ naczelny - ten organ. Tak więc organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji organu prezydium wojewódzkiej rady narodowej w przedmiocie wywłaszczenia jest minister. Wprawdzie zniesiony został organ, który wydał zakwestionowaną decyzję (Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej), ale istnieje organ, który byłby właściwy do orzekania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Organ ten funkcjonuje nadal w strukturze organów administracji publicznej i posiada kompetencje merytoryczne rozstrzygania w postępowaniu nadzorczym. Niesporne jest, że z mocy § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (Dz. U. Nr 248, poz. 1494), minister ten kierował m in. działem administracji rządowej "budownictwo, lokalne planowanie i zagospodarowanie przestrzenne oraz mieszkalnictwo". Z kolei w myśl art. 9a ust. 1 pkt 7 ustawy z 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz. U. z 2007 r., Nr 65, poz. 437 ze zm.) dział "budownictwo, gospodarka przestrzenna i mieszkaniowa" obejmował m. in. sprawy gospodarki nieruchomościami, jeżeli odrębne ustawy nie stanowiły inaczej. Konstatacja ta prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie organem właściwym do rozpoznania źródłowego żądania stwierdzenia nieważności decyzji z [...] marca 1965 r. był minister i w związku z tym nadal minister, stosownie do art. 157 § 1 K.p.a. jest organem właściwym do rozstrzygania w sprawach stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez organ prezydium wojewódzkiej rady narodowej w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania. W związku z tym stwierdzić należy, że Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (obecnie Infrastruktury i Rozwoju), stosownie do art. 157 § 1 K.p.a. w zw. z art. 20 K.p.a. był w dniu wydania zaskarżonej decyzji organem właściwym do rozstrzygania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji wywłaszczeniowej.
Sąd w tym składzie w pełni podziela stanowisko prezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2012 r., I OSK 939/11, (LEX nr 1415261), wedle którego zasada wynikająca z art. 157 § 1 k.p.a., że określenie organu wyższego stopnia następuje w odniesieniu do organu, który wydał kwestionowaną w postępowaniu nieważnościowym decyzję, powinna generalnie mieć także zastosowanie w przypadku zniesienia organu. Nie ma bowiem żadnych podstaw aby w takiej sytuacji od niej odstąpić. Możliwość przyjęcia innego rozwiązania, tj. ustalenia organu, do którego właściwości w aktualnym stanie prawnym należą sprawy wywłaszczeniowe i na tej podstawie określenie organu wyższego stopnia byłoby uzasadnione w przypadku zniesienia organu wyższego stopnia określonego zgodnie z zasadą wyrażoną wyżej, bądź w przypadku takiej zmiany jego kompetencji, która wyklucza rozstrzyganie w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji. Dopóki zaś funkcjonuje organ, który był właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w dacie jej wydania, to jest on nadal właściwy do stwierdzenia nieważności tej decyzji.
W konsekwencji uznać należy, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, a sąd wojewódzki nie uchybił wskazanym przez Kasatora przepisom. Z tych przyczyn, na zasadzie art. 184 Ppsa oddalono skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło