II SA/Wa 963/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie WSA Joanna Kube (spr.) Sławomir Antoniuk Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego J.K. kwotę 457 zł (czterysta pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] cofającą J.K. pozwolenie na posiadanie broni palnej myśliwskiej. Komendant Główny Policji, uzasadniając decyzję wskazał, że cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni palnej myśliwskiej wynika z zakwalifikowania wyżej wymienionego do kategorii osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego w związku z informacją, że zostały mu przedstawione zarzuty popełnienia przestępstwa z art. 18 § 2 kk w zw. z art. 271 § 3 kk., art. 273 kk i art. 18 § 3 kk w zw. z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 273 kk przy zast. art. 11 § 2 kk i art. 12 kk, tj. podżeganie do poświadczenia nieprawdy, posłużenie się dokumentem poświadczającym nieprawdę oraz pomocnictwo w dokonaniu oszustwa w warunkach zbiegu przepisów ustawy i czynu ciągłego, które to przestępstwo stanowi także przestępstwo skarbowe z art. 18 § 2 kk w zw. z art. 62 § 2 kks i art. 18 § 3 kk w zw. z art. 62 § 2 kks przy zast. art. 6 § 2 kks w zw. z art. 7 § 1 kks. Organ zwrócił uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09 stwierdził, że skazanie za przestępstwa, wskazane w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, stanowi przesłankę obligatoryjnego cofnięcia stronie pozwolenia na broń, ponieważ to sam ustawodawca rozstrzygnął, iż co do osób skazanych za nie istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Organy Policji nie muszą więc przeprowadzać dodatkowych dowodów wykazujących, że wobec takich osób obawa ta rzeczywiście istnieje. Zaznaczył, że choć Sąd nie wypowiedział się w kwestii toczącego się postępowania o takie przestępstwa to należy stwierdzić, że literalna interpretacja przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji przemawia za zaliczeniem do okoliczności uzasadniających obawę, o której w nim mowa, również takiego postępowania, ponieważ ustawodawca wymienił je w tym przepisie obok prawomocnego orzeczenia skazującego. Tak więc, ustalenie, że wobec strony toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu wiąże organy Policji w sposobie rozstrzygnięcia tej sprawy, niezależnie od tego jaką cieszy się opinią w miejscu zamieszkania i środowisku łowieckim, jakie pełni funkcje i czy prawidłowo przechowuje broń. Badanie zatem cech osobowościowych strony, czy też związku przyczynowego między zarzucanym jej czynem, a obawą, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jest zbędne, ponieważ zasadność tego rodzaju czynności dowodowych odrzucił sam ustawodawca poprzez nadanie omawianemu przepisowi prawa materialnego charakteru ius cogens. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J.K. wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2011 r. oraz decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie normy prawnej, które doprowadziło do bezpodstawnego przyjęcia, iż przesłanką uzasadniającą wydanie decyzji w przedmiocie cofnięcia mu pozwolenia na broń jest samo wszczęcie postępowania karnego przeciwko osobie posiadającej pozwolenie na broń, - naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu strony, nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów i niepodanie przyczyn, z powodu których odmówiono wiarygodności jego argumentom. Wnoszący skargę, podał, że organ nie przeprowadził analizy okoliczności sprawy, w szczególności nie uwzględnił jego dotychczasowego trybu życia, cech osobowościowych oraz nie wykazał bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy toczącym się przeciwko niemu postępowaniem karnym, dotyczącym czynu związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą, a obawą użycia broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, uznając za zbędne przeprowadzanie postępowania dowodowego w tym zakresie. Jego zdaniem, organ niezasadnie przyjął, iż wszczęcie postępowania karnego przeciwko osobie o przestępstwo przeciwko mieniu pozwala na ocenę, iż z woli ustawodawcy należy go zaliczyć do osób, które budzą uzasadnioną obawę użycia broni. W jego ocenie, powoływanie się w przedmiotowej sprawie na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09 jest błędne, bowiem wskazano w niej, iż domniemanie użycia broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, dotyczy tylko osób, które zostały prawomocnie skazane za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, a nie samego faktu prowadzenia postępowania karnego o popełnienie tego rodzaju przestępstw. Zwrócił uwagę na rozbieżność orzecznictwa sądów administracyjnych dotyczącą wykładni przepisów ustawy o broni i amunicji, m. in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 847/09 oraz z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 316/07, w których stwierdzono, że samo wszczęcie postępowania karnego o przestępstwo przeciwko mieniu jest niewystarczające do stosowania automatyzmu przy wydawaniu decyzji o cofnięciu pozwolenia na broń. Ponad wszelką wątpliwość należy wykazać, że wobec osoby, w stosunku do której wszczęto postępowanie karne istnieje uzasadniona obawa użycia broni wbrew przepisom ustawy o broni i amunicji. Podkreślił, że istotne znaczenie dla oceny powyższych rozbieżności interpretacyjnych stanowi obecnie brzmienie art. 15 ust. 1 pkt 6 znowelizowanej ustawy o broni i amunicji z dnia 10 marca 2011 r., według którego jedynie prawomocne skazanie orzeczeniem sądu za przestępstwo umyślne bądź nieumyślne może prowadzić do wydania obligatoryjnej decyzji w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń, a zatem potwierdza się prezentowane przez niego stanowisko dotyczące nieprawidłowości stosowania przez organy Policji przedmiotowych regulacji. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Pismami z dnia 14 czerwca i 16 sierpnia 2011 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi. Zwrócił uwagę, że nowelizacja ustawy o broni i amunicji, wprowadzona ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni palnej i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 38, poz. 195) powinna być traktowana jako wskazówka interpretacyjna przy dokonywaniu wykładni przepisów ustawy o broni i amunicji w brzmieniu sprzed 10 marca 2011 r. Kierunek, w którym została zmieniona ustawa jednoznacznie wskazuje, że wolą ustawodawcy było ograniczenie przypadków, w których możliwe jest cofnięcie pozwolenia na broń. Zmiana ustawy niewątpliwie stanowi wyraz dążenia ustawodawcy do wyeliminowania błędnej praktyki polegającej na stosowaniu przez organy Policji automatyzmu przy wydawaniu decyzji w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń w stosunku do osób, co do których wszczęto postępowanie karne o przestępstwa wymienione w ustawie bez zbadania czy w konkretnym przypadku zachodzi uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Organ, odnosząc się do pisma skarżącego z dnia 14 czerwca 2011 r., w dniu 15 lipca 2011 r. podtrzymał dotychczasowe wywody i wnioski, a ponadto stwierdził, że przedmiotowa sprawa może być rozpatrywana tylko na gruncie przepisów ustawy o broni i amunicji w brzmieniu obowiązującym przed dniem 10 marca 2011 r. Pismem z dnia 3 listopada 2011 r. skarżący nadesłał postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w C. z dnia [...] października 2011 r., sygn. akt [...] o umorzeniu wobec niego śledztwa o popełnienie przestępstw z art. 18 § 2 kk w zw. z art. 271 § 3 kk., art. 273 kk i art. 18 § 3 kk w zw. z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 273 kk przy zast. art. 11 § 2 kk i art. 12 kk oraz z art. 18 § 2 kk w zw. z art. 62 § 2 kks i art. 18 § 3 kk w zw. z art. 62 § 2 kks przy zast. art. 6 § 2 kks w zw. z art. 7 § 1 kks ze względu na brak znamion czynu zabronionego. W nawiązaniu do powyższego wskazał, że skoro podstawą wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską była informacja o prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu przygotowawczym o przestępstwo przeciwko mieniu to zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca są nieprawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zdaniem Sądu, skarga oceniana pod tym względem zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, stosownie do którego właściwy organ cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Dokonując wykładni art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji na gruncie niniejszej sprawy należy rozstrzygnąć kwestię, czy wszczęcie postępowania karnego o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu wobec osoby posiadającej broń powoduje po stronie organu Policji obowiązek cofnięcia pozwolenia na posiadanie tej broni bez potrzeby przeprowadzania szczegółowego postępowania wyjaśniającego, czy też organ Policji jest zobowiązany do zebrania materiału dowodowego w sprawie w celu dokonania wszechstronnej oceny wystąpienia uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji był przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. w sprawie o sygn. akt II OPS 4/09 (publ. ONSAiWSA 2010, Nr 1, poz. 5). Z uzasadnienia tej uchwały wynika, iż użycie słów "w szczególności", poprzedzające wymienienie osób, które zostały skazane za popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oznacza, że co do tych osób ustawodawca sam rozstrzygnął, iż co do nich istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni. Jednak przedstawiona wyżej analiza omawianej normy prawnej ograniczona została w powyższej uchwale do osób skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Organ nie musi wobec tych osób przeprowadzać oceny czy obawa rzeczywiście istnieje, gdyż oceny tej dokonał już ustawodawca w sposób wiążący. Inaczej jednak przedstawia się sytuacja osób, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie określonych przestępstw. W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, pomimo rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, nie ma uzasadnienia prawnego zrównywanie osób skazanych prawomocnym wyrokiem Sądu za popełnienie przestępstw wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy z osobami, wobec których postępowanie karne jest prowadzone, a wynik tego postępowania (nie tracąc z pola widzenia fundamentalnej zasady domniemania niewinności) jest niepewny. Prezentowany pogląd został zaakceptowany przez ustawodawcę, który w art. 1 pkt 10 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 38, poz. 195) dokonał zmiany treści art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji rezygnując ze stosowania sankcji cofnięcia pozwolenia na broń w stosunku do osób, wobec których wszczęto postępowanie karne. Biorąc zatem pod uwagę konstytucyjną zasadę domniemania niewinności oraz proporcjonalności należy dojść do wniosku, iż w stosunku do osób, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, cofnięcie pozwolenia na broń możliwe jest jedynie w przypadku, gdy prowadzące postępowanie organy wykażą, że w stosunku do osób tych istnieje uzasadniona obawa, iż mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Oznacza to, że nie jest dopuszczalne, na zasadzie automatyzmu, cofanie pozwolenia na broń każdej osobie, w stosunku do której toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie będzie natomiast możliwe w przypadku wykazania, że wobec tejże osoby istnieje uzasadniona obawa, że może ona użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Stwierdzić należy, iż sam tylko fakt wszczęcia i prowadzenia postępowania przeciwko osobie o popełnienie przestępstw wymienionych w omawianej normie nie jest przesłanką wystarczającą do cofnięcia pozwolenia na broń. Takie stanowisko zostało wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 940/09, z dnia 4 marca 2010 r., sygn. akt II OSK 318/09, z dnia 8 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 2022/09, z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 847/09, z dnia 24 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 559/10, dostępnych w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela. Wobec braku wszechstronnej i wnikliwej analizy stanu przedmiotowej sprawy w kontekście przesłanek uzasadniających cofnięcie pozwolenia na broń, oraz biorąc pod uwagę fakt umorzenia prowadzonego wobec skarżącego śledztwa skutkujący uwolnieniem go od zarzutu popełnienia czynów zabronionych, należy stwierdzić, że przy jej rozstrzyganiu organy obu instancji naruszyły przepisy art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji oraz art. 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 209 tej ustawy.