II SA/Op 335/11

WyrokWSA w Opolu2011-12-08

Skład orzekający: Grażyna Jeżewska, Teresa Cisyk, Ewa Janowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, określająca granice polderu zalewowego, narusza prawo własności właściciela działek położonych na tym terenie, jeśli uchwała ta nie jest aktem prawa miejscowego, a jedynie aktem kreacji polityki przestrzennej gminy?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że uchwała rady gminy w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, określająca granice polderu zalewowego, nie narusza prawa własności skarżącego. Studium nie jest aktem prawa miejscowego, a jedynie aktem kreacji polityki przestrzennej, który wiąże organy przy sporządzaniu planów miejscowych. Określenie obszaru polderu zalewowego w studium ma charakter informacyjny i nie przesądza o ostatecznych granicach, a ewentualne ograniczenia prawa własności mogą nastąpić dopiero na etapie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Stan faktyczny
Skarżący A. B. zaskarżył uchwałę Rady Gminy Dąbrowa w sprawie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, zarzucając jej naruszenie przepisów Konstytucji RP, ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz Kodeksu cywilnego. Skarżący podniósł, że jego działki zostały bezzasadnie włączone do polderu zalewowego, co uniemożliwi zabudowę i narusza jego prawo własności. Organ gminy w odpowiedzi na skargę argumentował, że powoływane przez skarżącego dokumenty nie mają charakteru wiążącego, a uchwała uwzględnia interes ogółu w zakresie ochrony przeciwpowodziowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędzia WSA Ewa Janowska Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Jurek po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A. B. na uchwałę Rady Gminy Dąbrowa z dnia 10 lutego 2011 r., nr V/21/11 w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oddala skargę. Rada Gminy Dąbrowa podjęła w dniu 10 lutego 2011 r., uchwałę Nr V/21/11 w sprawie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Dąbrowa. A. B. pismem z dnia 20 kwietnia 2011 r., zwrócił się do Rady Gminy Dąbrowa z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa przedmiotową uchwałą. Przewodniczący Rady w piśmie z dnia 9 maja 2011 r., poinformował A. B., że Rada nie uznała za stosowne dokonania jakichkolwiek zmian w uchwalonym Studium. Pismem z dnia 3 czerwca 2011 r., A. B. złożył skargę na uchwałę Rady Gminy Dąbrowa z dnia 10 lutego 2011 r., Nr V/21/11 w przedmiocie Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Dąbrowa, zarzucając jej naruszenie art. 140 Kodeksu cywilnego, art. 1, art. 7, art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji RP., art. 1 ust. 2 pkt 7 i 9 , art. 2, art. 10 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2004r. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności skarżonej uchwały, zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego oraz o zobowiązanie Rady Gminy Dąbrowa do doręczenia Sądowi - wymienionych w pkt 2-5 skargi - dokumentów. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w skarżonej uchwale ustalono granice polderu zalewowego [...], dla wsi [...] i [...]. Wskazał, że jest współwłaścicielem działek nr A, B, C, D, E, F, obręb [...], które to działki - zgodnie z treścią uchwały – zostały bezzasadnie "zlokalizowane w obrębie polderu zalewowego, co oznacza, iż w przyszłości na tych działkach jakakolwiek zabudowa będzie wyłączona." W związku z powyższym uznał, że posiada interes prawny do złożenia skargi na tę uchwałę, na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Skarżący wskazał, że granice spornego polderu ustalono z pominięciem koncepcji zabezpieczenia przeciwpowodziowego, opracowanej przez J. K. w 2009 r., wg której działki skarżącego "zlokalizowane były poza planowanym polderem i przy zachowaniu odpowiedniej rzędnej terenu, m.in. poprzez dokonanie odpowiedniego nasypu dopuszczalna była zabudowa tych działek." Porównując granice polderu zalewowego [...] określone w skarżonej uchwale, z przebiegiem granic tego polderu wg opracowanej koncepcji przez J. K., uznać należy, iż Radni Gminy Dąbrowa objęli zasięgiem polderu dodatkowy obszar ok. 200 ha. W uchwale tej nie uwzględnili również Atlasu terenów zalewowych w dolinie [...], opracowanego przez RZGW we Wrocławiu, który wskazywał granice polderu [...]. Wójt Gminy, zdaniem skarżącego, posiadał powołaną wyżej koncepcję oraz Atlas. Z tymi dokumentami powinni zapoznać się również radni przed uchwalaniem skarżonej uchwały. Rada natomiast uchwalając skarżone Studium, w którym określiła granice polderu, włączając bezzasadnie ok. 200 ha areału, naruszyła art. 1 ust. 2 pkt 7 i 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, bowiem "w sposób rażący naruszono zasadę proporcjonalności pomiędzy interesem publicznym, a prawem własności." Rada naruszyła także postanowienia art. 10 ust. 2 pkt 15 ustawy, gdyż uwarunkowania wynikające z wymagań ochrony przeciwpowodziowej wsi [...] nie odpowiadają uzasadnionym, zobiektywizowanym potrzebom właścicieli działek włączonych do polderu zalewowego [...]. Rada naruszyła władztwo planistyczne w części dotyczącej przeznaczenia opisanych działek pod teren polderu [...], a tym samym naruszyła art. 140 k.c. oraz art. 7, 31 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, w przedmiocie prawnej ochrony prawa własności. Ustalenia przedmiotowego studium ukształtowały sposób wykonywania prawa własności i innych praw majątkowych do opisanych działek (art. 64 Konstytucji). Przepis ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym należy interpretować w świetle art. 1 Konstytucji, mając na uwadze prawo własności w toku całej procedury planistycznej. W uchwalonym studium, Rada wzięła pod uwagę zbyt szeroko rozumiany interes ogólny, włączając pod tereny polderu działki skarżącego. W przedmiotowej sprawie, uchwała przyjmująca studium nie zawiera uzasadnienia, czym kierowała się Rada Gminy przyjmując granice polderu zalewowego [...], a zatem skarżący zarzucił jej arbitralność w ustalaniu granic polderu. Dodał, że na zlecenie Prezydenta Miasta Opola została opracowana, na początku 2011 r., koncepcja zabezpieczenia przeciwpowodziowego Miasta Opola, obejmująca w swoim zakresie ochronę przeciwpowodziową obszarów Gminy Dąbrowa, w obrębie wsi [...] i [...]. O tej koncepcji skarżący poinformował Radnych Gminy Dąbrowa w trakcie sesji Rady w dniu 10 lutego 2011 r., przy uchwalaniu studium, jednakże nie wzięli jej pod uwagę i nie zapoznali się z jej treścią. Została zlekceważona bez uzasadnionej przyczyny. Zaakcentował, że zakres przedmiotowy niniejszej skargi pokrywa się z wezwaniem do osunięcia naruszenia prawa, dokonanym bezskutecznie pismem z dnia 20 kwietnia 2011 r. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o oddalenie skargi z uwagi na bezzasadność zarzutów oraz brak uzasadnionych podstaw prawnych. Wskazał, że żaden z przepisów prawa pozytywnego nie nakazuje - przy opracowywaniu uchwały w sprawie studium - uwzględnienia dokumentów powołanych przez skarżącego. Rada, podejmując zaskarżoną uchwałę nie miała obowiązku zastosowania zapisów znajdujących się w przywołanym Atlasie lub koncepcji z 2009 r., czy też koncepcji Miasta Opola z 2011 r., bowiem dokumenty te nie mają charakteru wiążącego dla Gminy Dąbrowa. Wskazał, że w przypadku koncepcji z 2009 r., czy też Atlasu dokumenty te "posiadają znaczenie indywidualne, specyficzne, informacyjne, w sensie propozycji rozwiązania, ale nie dokumentacji obligującej Radę Gminy do zastosowania jej zapisów." Podobnie, brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu, że uchwalając zaskarżoną uchwałę, Rada nie zastosowała koncepcji opracowanej na zlecenie Prezydenta Miasta Opola, którą otrzymał do wiadomości Wójt Gminy Dąbrowa. W przypadku koncepcji z 2009 r., opracowanej przez J. K., należy stwierdzić, że nie był to dokument, który wiązał Gminę Dąbrowa lub jakikolwiek inny podmiot. Stąd w ocenie Gminy, nie można stawiać zarzutu, że uchwała nie uwzględnia zapisów tego dokumentu. Podstawą skargi mogą być wadliwości prawne, a nie indywidualne niezadowolenie skarżącego. Ponadto "samo cytowanie przepisów ustawowych nie jest tożsame z uchybieniami po stronie Rady Gminy." Zdaniem Gminy, interes skarżącego sprowadza się do tego, aby jego działki stały się budowlanymi, tj. by można je zabudować. Jednakże, skoro sporne tereny są terenami zalewowymi i w praktyce zalewanymi, to nie może skarżący starać się przewartościować swojego interesu ponad potrzeby ogółu. W interesie bowiem ogółu leży, żeby sporne tereny nie były zamieszkałe i narażone jednocześnie na zalanie powodzią. W tym przypadku, interes ogółu społeczeństwa jest sprzeczny z interesem skarżącego. W rezultacie, przyjęcie stanowiska skarżącego przedstawianego w skardze, doprowadziłoby do tego, że teren, który miałby zabezpieczać innych mieszkańców Gminy, a zatem właśnie ogół społeczeństwa, nie mógłby spełniać swojej funkcji. "To właśnie interes ogólny został uwzględniony w spornej uchwale, nie został natomiast uwzględniony prywatny, odrębny interes skarżącego, który pomija potrzeby ogółu społeczeństwa." W ocenie Gminy, skarżący powołując się na dokumenty - koncepcje, Atlas - tak naprawdę nie zarzuca naruszenia zasady proporcjonalności, władztwa planistycznego, konieczności ochrony interesu ogółu, ale zarzuca naruszenie wyłącznie swojego interesu prywatnego. Gmina podkreśliła, że sporna uchwała podlegała długotrwałemu procesowi uzgodnień. Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2009 r., Dyrektor RZGW we Wrocławiu postanowił pozytywnie uzgodnić projekt studium w kształcie, który obejmował działki skarżącego, jako działki objęte polderem. Z powodu uwag, jakie wniósł m.in. skarżący, Wójt uwzględniając je w projekcie, za pismem z dnia 23 listopada 2010 r., przedłożył ponownie do RZGW we Wrocławiu projekt studium, który różnił się od poprzedniego w jednym aspekcie - zmiany przebiegu granic polderu [...] - wg. postanowień Atlasu, na który powołuje się skarżący. Powyższe bezsprzecznie wskazuje, że Wójt podjął próbę, aby zweryfikować projekt studium właśnie wg propozycji skarżącego. W odpowiedzi na propozycje zmiany w tym zakresie, postanowieniem z dnia 20 grudnia 2010 r., Dyrektor RZGW we Wrocławiu odmówił uzgodnienia ww. projektu zmiany studium. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że naniesione w studium granice polderu [...] nie odzwierciedlają stanu istniejącego i nie określają granicy obszarów narażonych na realne zagrożenie zalania wodami powodziowymi. Z powyższego wynika, że rozważania w zakresie granic polderu wg. propozycji skarżącego miały miejsce, jednak Gmina Dąbrowa nie uzyskała pozytywnego uzgodnienia w tej materii. Świadczy to również o tym, że Atlas stanowi materiał informacyjny, a nie legalnie wiążący. Podobnie pozostałe dwie koncepcje, z których jedna jest prywatna, a druga nie dotyczy Gminy Dąbrowa, nie mają zasadniczego znaczenia i nie mogą mieć wpływu na treść czy kształt studium. Podjęta uchwała nie uwzględnia propozycji skarżącego, bowiem była ona sprzeczna z koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa ogółowi mieszkańców, które stanowi wartość nadrzędną w tym sensie, że musi wyprzedzać jednostkowy interes skarżącego. Do odpowiedzi na skargę załączone zostały przywołane postanowienia oraz pismo Wójta z dnia 23 listopada 2010 r. i wskazywany Atlas. Gmina przesłała także, za pismem z dnia 23 listopada 2011 r., uchwałę Rady Gminy Dąbrowa z dnia 10 lutego 2011 r., Nr V/21/11 w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Dąbrowa wraz z uzasadnieniem, częścią tekstową i graficzną oraz mapy z zaznaczeniem działek skarżącego. W piśmie procesowym z dnia 16 listopada 2011 r., skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie, podkreślając niedostateczność w dostarczeniu dokumentacji przez Gminę, przy piśmie z dnia 30 czerwca 2011 r., stanowiącym odpowiedź na skargę. W związku z powyższym, niezbędne dokumenty - w ocenie skarżącego - wymienione w pkt 1-7 pisma procesowego, skarżący przedłożył Sądowi. Na rozprawie w dniu 24 listopada 2011 r., pełnomocnik skarżącego poparła zarzuty skargi, modyfikując żądanie skargi w zakresie stwierdzenia nieważności uchwały w części dotyczącej ustalenia granic polderu zalewowego [...], akcentując przy tym, że doszło do naruszenia art. 82 Prawa wodnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, co do zasady, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, przy czym na zasadzie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 156, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej wykonywana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Z kolei, w oparciu o regulację art. 147 § 1 P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Brak natomiast podstaw do uwzględnienia skargi, w myśl art. 151 P.p.s.a. skutkuje z kolei jej oddaleniem. W pierwszej kolejności odnotować przyjdzie, że A. B. złożył skargę w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Stosownie do regulacji art. 101 powołanej wyżej ustawy, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Jednocześnie z przepisu art. 53 § 2 P.p.s.a. wynika trzydziestodniowy termin na złożenie takiej skargi, liczony od daty doręczenia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a w przypadku braku odpowiedzi, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania (zob. uchwała NSA z 2 kwietnia 2007 r., II OPS 2/07, ONSAiWSA 2007, nr 3, poz. 60). W świetle przywołanych regulacji, obowiązkiem Sądu w pierwszym rzędzie było zatem zbadanie, czy wniesiona przez A. B. skarga podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny i czy zostały spełnione warunki formalne do jej skutecznego złożenia, tj. bezskuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, poprzedzające wniesienie skargi oraz zachowanie terminu do jej wniesienia. Po udzieleniu pozytywnej odpowiedzi na powyższe pytania możliwe będzie dalsze badanie skargi, w aspekcie legitymacji do jej wniesienia, a następnie ocena zasadności skargi. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarga - z uwagi na materię podlegającą regulacji w drodze zakwestionowanej uchwały - dotyczy "sprawy z zakresu administracji publicznej," a więc jej rozpoznanie pozostaje w kompetencji sądu administracyjnego. Skarżący dopełnił również wymogu bezskutecznego wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, gdyż wystąpił do Rady Gminy Dąbrowa z pisemnym wezwaniem, z dnia 20 kwietnia 2011 r. Na powyższe wezwanie Rada udzieliła odpowiedzi negatywnej, którą otrzymał skarżący w dniu 11 maja 2011 r. Uwzględniając zatem treść art. 53 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym skargę w rozpatrywanym przypadku wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, należy stwierdzić, że skarga z dnia 3 czerwca 2011 r., została wniesiona do Sądu w wymaganym terminie. Kolejne rozważania w niniejszej sprawie dotyczą legitymacji procesowej A. B. do wniesienia skargi na kwestionowaną uchwałę Rady Gminy Dąbrowa z dnia 10 lutego 2011 r., Nr V/21/11 w sprawie uchwalenia studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Dąbrowa. Rada podjęła tę uchwałę na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717, ze zm.). W celu dalszych rozważań, zasadnym staje się odnotować, że studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, nie jest aktem prawa miejscowego, lecz stanowi wewnętrzny akt kreacji polityki przestrzennej w gminie przez radę gminy (art. 9 ust. 5 powołanej ustawy) W akcie tym, stosownie do art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, określa się szereg uwarunkowań i kierunków mających znaczenie w gospodarowaniu przestrzenią danej gminy. Studium sporządza się bowiem dla obszaru całej gminy. Z kolei, stosownie do art. 9 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych, jako aktów prawa miejscowego, kształtujących wraz z innymi przepisami sposób wykonywania prawa własności nieruchomości (art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). W niniejszej sprawie Sąd identyfikuje się ze stanowiskiem zawartym w wyroku NSA z 23 maja 2006 r., II OSK 591/05, LEX nr 286103, że studium, nie mając formalnie charakteru aktu prawa powszechnie obowiązującego, wiąże radę gminy przy uchwalaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jako aktu prawa miejscowego, a jeżeli tak, to w konsekwencji studium może mieć wpływ na sposób wykonywania prawa własności. Stąd też, w ocenie Sądu należało przyjąć, że właściciel nieruchomości położonej na terenie objętym studium, a konkretnie, gdy jego działki leżą w obszarze kwestionowanego polderu zalewowego, jest podmiotem legitymowanym do wniesienia skargi na uchwałę w tym przedmiocie. Dodać też trzeba, że uchwała rady gminy w sprawie studium jest wyrazem wykonywania przez gminę władczych uprawnień w zakresie i w interesie publicznym, oddziaływujących pośrednio na uprawnienia innych podmiotów (zob. wyrok NSA z 3 sierpnia 2007 r., II OSK 614/07,LEX nr 334317). Stąd, podkreślić w tym miejscu trzeba, że cytowany wyżej przepis art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wiąże prawo do skargi na uchwałę gminy z naruszeniem interesu prawnego lub uprawnienia. Kwestionując uchwałę w trybie tej regulacji trzeba wykazać (dowieść), że zaskarżony akt, naruszając prawo, jednocześnie negatywnie wpływa na sferę prawno-materialną skarżącego. Szczególną cechą tak rozumianego "interesu prawnego" jest przede wszystkim bezpośredniość związku pomiędzy sytuacją danego podmiotu a normą prawa materialnego, z którego wywodzi on swój interes prawny. W celu wykazania naruszenia interesu prawnego w niniejszej sprawie, skarżący wskazywał, że postanowienia kwestionowanego studium, w zakresie w jakim określają granice polderu zalewowego [...] - w obszarze którego znajdują się działki o nr A, B, C, D, E, F, stanowiące jego współwłasność - pozbawią skarżącego możliwości ich zabudowania, ograniczają tym samym możliwość ich wykorzystania na działki budowlane, a zatem naruszają konstytucyjnie chronione prawo własności. W świetle przywołanych wyżej regulacji i dokonanych rozważań w przedmiocie skuteczności wniesienia skargi przez A. B. na uchwałę Rady Gminy Dąbrowa z dnia 10 lutego 2011 r., w części dotyczącej określenia obszaru polderu zalewowego [...], stwierdzić należy, że skarga ta jako dopuszczalna podlegała weryfikacji zgodności z prawem. Raz jeszcze zaakcentować trzeba, że w świetle przepisu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, który stanowi podstawę zaskarżenia, dla uwzględnienia skargi nie wystarcza stwierdzenie naruszenia interesu prawnego skarżącego, konieczne jest także wykazanie, że uchwała została wydana bez podstawy prawnej lub z naruszeniem prawa. Stąd zaskarżona część uchwały, dotycząca polderu zalewowego [...], mogłaby być wyeliminowana z tej uchwały, jeżeli wraz z naruszeniem interesu prawnego skarżącego doszłoby do naruszenia norm prawa materialnego czy procesowego. W ocenie Sądu, Rada Gminy podejmując postanowienia uchwały, odnoszące się do polderu zalewowego [...] nie naruszyła zarzucanych w skardze przepisów art. 1 ust. 2 pkt 7 i 9, art. 2, art. 10 ust. 2 pkt 15 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wskazała w treści studium dokument, który stanowił podstawę do przedstawienia "prawdopodobnego zasięgu obszaru polderu zalewowego "[...]". Z lektury akt administracyjnych wynika, że projekt studium, w zakresie określenia obszaru polderu był przedmiotem uzgodnień. Przyjęte uchwałą zapisy, odnoszące się do polderu zalewowego, zostały pozytywnie uzgodnione, w kształcie, który obejmował działki skarżącego. Z kolei, propozycja - po wniesieniu uwag przez skarżącego - zmiany obszaru polderu, z wyłączeniem działek skarżącego nie uzyskała pozytywnego uzgodnienia przez Dyrektora RZGW we Wrocławiu. Ponadto, w załączniku nr 4 uchwały, tj. rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia uwag (..), w pkt 42 i 49 podano, że uwagę skarżącego dotyczącą przeznaczenia działek pod budowę mieszkaniową "nie uwzględnia się ze względu na lokalizację w zasięgu zalewów powodziowych." Zarzut skarżącego, że przy określeniu obszaru zalewowego Gmina Dąbrowa nie kierowała się "koncepcją z 2009 r.," opracowaną przez J. K., z której wynikało, że działki skarżącego znajdowały się poza polderem jest bezpodstawny, gdyż brak podstaw prawnych do przypisania temu dokumentowi mocy wiążącej przy opracowywaniu projektu studium. Podobne rozważania należy odnieść do zarzutu braku uwzględnienia przez Gminę Dąbrowa - Atlasu terenów zalewowych doliny [...]. Jednakże w tej kwestii odnotować trzeba, że właśnie wg wskazanego Atlasu przedłożony został projekt zmiany obszaru polderu, w wyniku wniesionej przez skarżącego uwagi, jednakże projekt ten - jak już sygnalizowano - nie uzyskał pozytywnego uzgodnienia od Dyrektora RZGW we Wrocławiu. Zarzut braku opracowania studium wg dokumentów wskazywanych przez skarżącego mógłby być skutecznie podnoszony, gdyby ich wymagały przepisy planistyczne. W zakresie naruszenia art.140 k.c. podnieść należy, że kwestionowana materia studium - polder zalewowy - nie zawiera postanowień jednoznacznie uniemożliwiających skarżącemu wykonywania przysługującego mu prawa własności. Wskazuje jedynie na kierunek bezpieczeństwa na terenie zalewowym, który w opinii Rady Gminy jest najbardziej pożądany i umotywowany m.in. ochroną mieszkańców przed zalewaniem wodami powodziami na tym obszarze. Okoliczności tych nie neguje też skarżący, który oświadczył, że jego działki są zalewane wodami powodziowymi, w tym w 1997 r. i 2010 r. Powtórzyć też wypada, że studium nie jest aktem prawa miejscowego i wiąże jedynie organy przy sporządzaniu planów miejscowych, stąd czym innym jest upatrywanie interesu skarżącego do zaskarżenia studium w określonej części, a czym innym zarzut naruszenia przez studium art. 140 k.c. w związku z art. 31 ust. 3 w zw. z art. 32 ust. 1 i 64 ust. 3 Konstytucji RP. W ocenie Sądu, kwestionowana uchwała w części odnoszącej się do polderu zalewowego [...], nie narusza żadnego ze wskazanych wyżej przepisów. Ponadto, żaden z wymienionych przepisów, nie przewiduje ochrony prawa własności w kategoriach przyszłego, potencjalnego zagrożenia prawa własności. Konieczność funkcjonowania polderu [...], została założona w kierunkach (w studium) dla ochrony mieszkańców, a co za tym idzie, określenie obszaru zalewowego mieści się w granicach zakreślonych w art. 31 ust. 3 Konstytucji. Przeznaczenie określonych gruntów pod polder zalewowy, które realnie dopiero nastąpi w planie zagospodarowania niewątpliwie służy porządkowi i bezpieczeństwu publicznemu. Zasygnalizować jedynie trzeba, że realizacja tego celu nie jest jednak możliwa bez ograniczenia czyichkolwiek praw. Ustalanie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu należy do zadań własnych gminy (art. 4 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Stąd określony w studium sposób wykorzystania terenu pod polder zalewowy nie wykracza poza kompetencje planistyczne gminy. Kontrola zatem postanowień studium winna ograniczyć się do weryfikacji zgodności z prawem. W niniejszej sprawie nie można również uznać że ma miejsce naruszenie konstytucyjnej zasady równej ochrony prawa własności (art. 64 ust. 2), skoro w istocie działki skarżącego są zalewane wodami powodziowymi, co wynika z charakteru obszaru, który znajduje się stosunkowo blisko [...]. Z załącznika nr 1 do uchwały, tj. z tekstu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Dąbrowa – pkt 3.10.3. "Ochrona przeciwpowodziowa" - wynika, że gmina ta znajduje się w zasięgu oddziaływania wielkich wód powodziowych, zalewających znaczne tereny (...), powodując wielkie szkody (..), w bezpośrednim zagrożeniu powodziami znajdują się użytki rolne oraz zabudowania przede wszystkim we wsiach [...], [...], [...] i [...]. Na terenie gminy, na wysokości wsi [...] i [...], usytuowany jest polder "[...]" o pow. F=200 ha i pojemności V=1,7 mln m³. Polder ma za zadanie spłaszczenia (obniżenia stanu) przemieszczających się wód powodziowych rzeki [...] (str. 51). Podobne sformułowania znajdują się w pkt 5.8.2 "Urządzenia wodne" (str. 68). Dodatkowo, w pkt 7.1 ppkt 2 do terenu gminy Dąbrowa, w zakresie zadań służących realizacji ponadlokalnych celów publicznych dotyczących ochrony przeciwpowodziowej przewidziano w planie zagospodarowania przestrzennego Województwa Opolskiego m.in. budowę polderu "[...]" (str. 72) oraz w pkt 7 określającym obszary rozmieszczenia inwestycji celu publicznego o znaczeniu ponadlokalnym (str. 132). Podkreślić należy, że na zasadzie art. 10 ust. 2 pkt 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w studium określa się w szczególności: obszary szczególnego zagrożenia powodzią oraz obszary osuwania się mas ziemnych. Uwzględniając przywołane zapisy z treści studium, należy stwierdzić, że mają one oparcie w przedstawionym stanie faktycznym i wypełniają regulację z art. 10 ust. 2 pkt 11 ustawy. W kwestii postanowień odnoszących się do polderu zalewowego [...], obejmującego także działki skarżącego, nie można zatem przypisać organowi działań dowolnych i bezprawnych. W pkt. 3.8 treści studium podkreślono, że "Na rysunku studium przedstawiono prawdopodobny zasięg polderu zalewowego "[...]", wynikający z "Generalnej strategii ochrony przed powodzią dorzecza [...]" Przedstawiony zasięg obszaru polderu jest oznaczeniem informacyjnym, nie należy do ustaleń studium. Ostateczny zasięg polderu zalewowego zostanie określony w oparciu o szczegółowe prace projektowe, mające na celu ich uaktualnienie w świetle zrealizowanych dotychczas inwestycji oraz istniejącego zainwestowania (...). Dopuszcza się przyjmowanie zmian granic polderu zalewowego "[...]" pod warunkiem uzgodnienia z zarządcą obiektu."- str. 126. Cytowany zapis został powtórzony w pkt 11 "Obiekty i obszary narażone na niebezpieczeństwo powodzi i osuwania ..." - str. 135. Z treści powyższych zapisów wynika, że kwestionowane przez skarżącego granice polderu zalewowego [...] zostały podane informacyjnie, nie są to granice ostateczne, dopuszcza się ich zmianę przebiegu. Zasygnalizować również można, że przepis art. 10 ust. 2 pkt 11 ustawy - odmiennie jak to wynika z pkt 15 tego przepisu - daje upoważnienie do określenia "obszaru" szczególnie zagrożonego powodzią, a nie "granic" terenu. W świetle powyższego, naniesione hipotetyczne granice obszaru polderu w załącznikach uchwały, tj. rysunkach studium, nie przesądzają o tym, że działki skarżącego znajdą się w ostatecznych granicach polderu [...], a zatem nie można wykluczyć, że znajdą się one w planie poza granicami polderu. Dodatkowo też stwierdzić trzeba, że zarzut arbitralności określenia granic polderu należało również uznać za chybiony. Należy też mieć na uwadze, że studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego jest odmiennym aktem od miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, tworzonym na podstawie innej procedury i o charakterze bardziej ogólnym od planu miejscowego (wyrok NSA z 27 września 2007 r., II OSK 1028/07,LEX nr 384313). Z powyższych rozważań wynika, że przywołanymi ustaleniami studium, realnie i bezpośrednio nie można naruszyć prawa własności. Dlatego też, bezzasadne w tej sprawie są również zarzuty oparte na przepisach konstytucyjnych (art. 31 ust. 3 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP) oraz art. 140 k.c. Zauważyć należy, że z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że prawa własności nie można rozumieć jako prawa absolutnego, bowiem może być ono ograniczone w drodze ustawy i taką ustawą, jedną z wielu, jest właśnie ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - art. 6. Z kolei, przepis art. 4 tej ustawy precyzuje w jakim zakresie i w jakich formach organy administracji publicznej mogą władczo wpływać na sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Przy czym, o nadużyciu władztwa planistycznego przez organy gminy w przypadku studium można jedynie mówić w kontekście art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W rozpoznawanej sprawie, skarżący jednak nie wykazał w skardze, aby zostały naruszone zasady sporządzania studium, istotnie naruszono tryb sporządzania studium lub właściwość organów w tym zakresie. Przywołać wypada stanowisko NSA w tej materii, że "Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia, o których mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. postanowieniami studium, może mieć miejsce jedynie w sytuacji, kiedy przy uchwalaniu studium zostałyby naruszone zasady sporządzania studium, istotnie tryb sporządzenia lub właściwości organów w tym zakresie" (zob. Wyrok NSA z 26 sierpnia 2011 r., II OSK 1027/11, LEX nr 969575). Wspomnieć też przyjdzie, że brak jest podstaw do uznania, jak stwierdził pełnomocnik skarżącego na rozprawie, że doszło do naruszenia art. 82 Prawa wodnego omawianym studium. Wprawdzie na dzień podjęcia uchwały przepis ten obowiązywał (jego utrata mocy nastąpiła z dniem 18 marca 2011 r.), jednakże trudno dostrzec, w jakim zakresie i trybie zapisy studium odnoszące się do polderu naruszyły ten przepis. Reasumując stwierdzić przyjdzie, że zaskarżona uchwala w części dotyczącej polderu zalewowego [...] nie narusza prawa i jednocześnie negatywnie nie wpływa na sferę prawnomaterialną skarżącego, pozbawiając go przykładowo pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację. Z wewnętrznego bowiem przekonania osoby nie wywodzi się interesu prawnego, gdyż jest on kategorią prawa materialnego. W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło