I OSK 1733/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 27 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi M. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1586/12 oddalającego skargę kasacyjną M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 2268/11 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji postanawia 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania 2. zwrócić M. W. z kasy Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1586/12 oddalił skargę kasacyjną M. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 2268/11 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. W uzasadnieniu wyroku podał, że przedmiotem decyzji, o stwierdzenie nieważności której wystąpił M. W., była komunalizacja mienia, której podstawę stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), a przyczyną odmowy wszczęcia przez organ postępowania nadzorczego było stwierdzenie, iż M. W. nie posiada przymiotu strony. Wskazał, że komunalizacja mienia polega na przeniesieniu tytułu własności mienia publicznego pomiędzy podmiotami publicznymi, bowiem to Skarb Państwa przenosi tytuł prawny przysługujący mu do określonego mienia na rzecz jednostki samorządu terytorialnego. W takim postępowaniu, co do zasady, stronami są Skarb Państwa i jednostka samorządu terytorialnego, na rzecz której tytuł do mienia jest przenoszony. Inne podmioty mogą być uznane za stronę postępowania komunalizacyjnego, w przypadku gdy wykażą tytuł do mienia będącego przedmiotem komunalizacji, a więc swój interes prawny. Stroną postępowania może być też podmiot, który dochodzi swojego tytułu prawnego, bowiem utracił go sam lub jego poprzednicy prawni na rzecz Skarbu Państwa. Niewątpliwie w postępowaniu taki podmiot ma również interes prawny. Dotyczy to zarówno postępowania zwykłego, jak też postępowań nadzwyczajnych, służących wzruszeniu ostatecznej decyzji komunalizacyjnej, w tym postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie taka sytuacja pozornie ma miejsce. M. W. wywodzi bowiem, że nieruchomości stanowiące przedmiot decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2010 r. o nabyciu przez Gminę [...] prawa własności działek nr [...] są jego własnością, lub też dochodzi do nich tytułu prawnego. Z akt sprawy wynika, że nie jest on właścicielem tych nieruchomości, gdyż z ksiąg wieczystych wynika odmienny stan prawny. Dokumentacja ta może jednak świadczyć o tym, że działki te były jego własnością, lecz przeszły na Skarb Państwa. Naczelny Sąd Administracyjny w związku z powyższym podał, że w przypadku, jeśli M. W. miałby dochodzić do nich swojego prawa, to musiałby te działania skierować do aktu, mocą którego ww. działki przeszły na Skarb Państwa. Dopiero wówczas mógłby domagać się wzruszenia decyzji komunalizacyjnej w trybie nadzorczym, a jego legitymacja do wszczęcia takiego postępowania nie mogłaby być kwestionowana. W skardze o wznowienie postępowania zakończonego powyższym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniesionej w dniu 23 lipca 2013 r., M. W. zarzucił nieważność postępowania określoną w art. 271 pkt 2 w związku z art. 183 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.). Stwierdził, że wskutek naruszenia przepisów prawa został pozbawiony możności działania w sprawie, gdyż przed organem administracji publicznej oraz sądami obu instancji odmówiono mu prawa strony. Wskazując na powyższą podstawę wniósł o wznowienie postępowania w sprawie, uchylenie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1586/12 i wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 2268/11 i stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2011 r. nr [...] oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania i wstrzymanie wykonania ww. wyroków. W uzasadnieniu skargi o wznowienie podał, że odmowa uznania go za stronę postępowania nastąpiła na skutek przyjęcia, że nie jest on właścicielem spornych nieruchomości, które zostały przejęte na własność przez Skarb Państwa, a następnie własność ta, na podstawie art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, została przeniesiona na rzecz Gminy [...]. Zdaniem skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 kwietnia 2013 r. (na stronie 4) stworzył dla niego możliwość dochodzenia praw w sytuacji, gdy podejmie działania zmierzające do wyeliminowania aktu poprzedzającego decyzje i orzeczenia zapadłe w niniejszej sprawie, celem wzruszenia decyzji komunalizacyjnej w trybie nadzorczym. A wóczas jego prawo do posiadania statusu strony nie będzie mogło być kwestionowane. M. W. zaznaczył, że ww. postępowanie zostało już wszczęte, poprzez złożenie przez niego pozwu o uzgodnienie księgi wieczystej. Minister Skarbu Państwa w odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie oraz o oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonych wyroków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 280 § 1 P.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie postępowania jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Zgodnie z art. 277 P.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczony jest od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania został zachowany, bowiem wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2013 r. został doręczony skarżącemu w dniu 24 czerwca 2013 r., zaś skarga została złożona w dniu 23 lipca 2013 r. Dokonując oceny wskazanej przez skarżącego podstawy wznowienia, tj. pozbawienia go możności działania w sprawie, wobec odmówienia mu prawa strony przed organem administracji publicznej oraz sądami obu instancji, stwierdzić należy, iż skarga nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Zgodnie z art. 271 pkt 2 P.p.s.a., wznowienie postępowania może mieć miejsce, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Istota niniejszej sprawy sprowadzała się zatem do ustalenia, czy w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wystąpiły przesłanki, o których mowa w ww. przepisie. Z akt sprawy wynika, że M. W. był stroną postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt I OSK 1586/12 i w tym zakresie korzystał z wszelkich uprawnień przewidzianych w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Argumentacja skarżącego ogranicza się natomiast do polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1586/12, jak również w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 2268/11 oraz w uzasadnieniu decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2011 r. nr [...]. Wyjaśnić należy, że dokonana przez Sąd ocena zaistniałych w sprawie okoliczności, odmienna od prezentowanej przez skarżącego, nie oznacza, iż doszło do naruszenia przepisów prawa skutkującego pozbawieniem go możności działania. W konsekwencji uznać należy, że wprawdzie skarżący w skardze o wznowienie postępowania sądowego formalnie powołał ustawową podstawę wznowienia, to jednak w niniejszej sprawie podstawa ta nie występuje. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego samo sformułowanie przez skarżącego podstawy wznowienia przez powołanie się na art. 271 pkt 2 P.p.s.a. nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia i skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt I OZ 494/13, postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 45/06 oraz postanowienie NSA z dnia 25 września 2001 r., sygn. akt II Sa/Gd 970/01 – niepublikowane, postanowienie SN z 28 października 1999 r., sygn. akt II UKN 174/99 i powołane tam orzecznictwo; postanowienie SN z dnia 29 stycznia 1968 r., sygn. akt I CZ 122/67 - OSNCP 1968 nr 8-9 poz. 154; uzasadnienie uchwały SN z dnia 28 października 1981 r., sygn. akt I CO 5/81 - OSNCP 1982 nr 5-6 poz. 77 oraz uzasadnienie postanowienia SN z dnia 30 maja 1996 r., sygn. akt I CRN 101/95 - OSNC 1996 nr 10 poz. 138). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi o wznowienie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.