I SA/Kr 89/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku adwokata A.W. o uzupełnienie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 stycznia 2012r. I SA/Kr 89/12 umarzającego postępowanie sądowe w sprawie sprawy ze skargi "P" Spółka jawna w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 lipca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2002 r. p o s t a n a w i a : uzupełnić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 stycznia 2012r. I SA/Kr 89/12 poprzez przyznanie od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz adwokata A.W. – Kancelaria Adwokacka, ul. T. , [..] kwoty 5 400 zł (pięć tysięcy czterysta) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu, podwyższonej dodatkowo o 23 % stawkę podatku od towarów i usług. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2012r. WSA w Krakowie umorzył postępowanie sądowe w sprawie skargi "P" Spółka jawna w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 lipca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2002 r. Postępowanie to uprzednio zostało zawieszone na zgodny wniosek stron z uwagi, jak to wyjaśniał pełnomocnik z urzędu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2008r., trwające postępowania w sprawie skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej od wyroku w sprawie I SA/Kr 431/07. Na tej samej rozprawie pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej w całości lub w części pomocy prawnej. Powołany pełnomocnik z urzędu działał na podstawie pełnomocnictwa z dnia 25 marca 2008r. sporządzając skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Krakowie z dnia 13 grudnia 2007r. I SA/Kr 1224/07 odrzucającego skargę. Powołane wyżej postanowienie z dnia 24 stycznia 2012r. zostało doręczone pełnomocnikowi z urzędu - adwokatowi A.W. dnia 8 lutego 2012r. Wnioskiem z dnia 9 lutego 2012r. adwokat A.W. wniósł o uzupełnienie ww. postanowienia z dnia 24 stycznia 2012r. poprzez przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych z uwagi na ich nieopłacenie w całości do chwili wystąpienia z wnioskiem. W uzasadnieniu wskazał m.in. na zasadność zasądzenia kosztów w wysokości 1 800zl netto za postępowanie przed NSA i 3 600 zł netto przed WSA w Krakowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 157 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r. poz. 270) – dalej "ppsa"- strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu (§ 1). Wniosek o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sąd może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym (§ 2). Orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba że uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów (§ 3). Powołany przepis znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie z uwagi na art. 166 ppsa stanowiący, że do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy o wyrokach, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W niniejszej sprawie wniosek o uzupełnienie postanowienia został złożony w wymaganym terminie - postanowienie z dnia 24 stycznia 2012r. zostało doręczone dnia 8 lutego 2012r., a wniosek o jego uzupełnienie został złożony dnia 9 lutego 2012r. Wniosek zawierał (ponowne, w odniesieniu do wniosku złożonego na rozprawie) oświadczenie o braku opłacenia kosztów pomocy prawnej w całości lub w części. Zgodnie z art. 250 ppsa wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie działający pełnomocnik z urzędu - adwokat A.W. (początkowo występujący w charakterze radcy prawnego) złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, występował przed NSA (w sprawie skargi kasacyjnej na postanowienie odrzucające skargę) uzyskując pozytywne dla strony rozstrzygnięcie, stawił się na rozprawie przed WSA w Krakowie dnia 17 grudnia 2008r. składając wniosek o zawieszenie postępowania w trybie art.126 ppsa z uwagi na losy skargi kasacyjnej organu od wyroku WSA w Krakowie z dnia 28 lutego 2008r. I SA/Kr 431/07. Sprawa ta została rozstrzygnięta wyrokiem NSA z dnia 22 stycznia 2010r. I FSK 1719/08 przesądzającym negatywnie dla strony o zarzutach skargi, co znalazło wyraz w uzasadnieniu wyroku WSA w Krakowie z dnia 25 lutego 2011r. I SA/Kr 988/10 oddalającym skargę. Wyrok ten stał się prawomocny, na skutek braku jego zaskarżenia przez stronę skarżącą, występującą w tej sprawie osobiście. Wartość przedmiotu zaskarżenia podana przez stronę w skardze wyniosła 61 634,00zł co odpowiadało wysokości zobowiązania podatkowego określonego zaskarżoną decyzją. W sprawie znajdują zastosowanie obowiązujące w dacie orzekania przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1368 z późn. zm.). Stanowią one, że stawka minimalna wynagrodzenia adwokata wynosi 3.600 zł przy wartości przedmiotu sprawy w przedziale powyżej 50.000 zł do 200.000 zł (§ 6 pkt 6). Stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – ww. stawkę obliczoną na podstawie § 6 (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. a), a w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej - 50 % stawki minimalnej nie mniej niż 120 zł. (§18 ust.1 pkt 2 lit.b) Koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% stawek minimalnych oraz niezbędne, udokumentowane wydatki adwokata (§ 19). Wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części (§ 20) . Sąd zauważa, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 720/04; postanowienie NSA z dnia 18 października 2007 r., II FZ 515/07, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r., II SA/Bk 835/07 oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek: Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317). W niniejszej sprawie pełnomocnik z urzędu działał faktycznie, stawił się na rozprawie dniu 17 grudnia 2008r., złożył skargę kasacyjną, wniosek o przywrócenie uchybionemu (przed udzieleniem pełnomocnictwa) terminowi, wniosek o zawieszenie postępowania sądowego. W ocenie orzekającego Sądu brak wniosku o podjęcie postępowania sądowego I SA/Kr 89/12 jest usprawiedliwiony niekorzystnym dla strony rozstrzygnięciem NSA (ww. wyrok I FSK 1719/08) oraz WSA w Krakowie (ww. wyrok I SA/Kr 988/10), gdzie strona skarżąca nie złożyła środków zaskarżenia. W tym stanie faktycznym brak było więc przesłanek uzasadniających pozbawienie pełnomocnika z urzędu prawa do wynagrodzenia. Dodać przy tym należy, że zgodnie z poglądami wyrażonymi w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2008 r., I FZ 177/08 sąd ma możliwość miarkowania wysokości wynagrodzenia, niemniej jednak uprawnienie to nie może doprowadzić do sytuacji, w której wysokość wynagrodzenia pełnomocnika byłaby w danej sprawie niższa niż wysokość stawki minimalnej (powołane orzeczenie dotyczy wprawdzie bezpośrednio rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. Nr 163, poz. 1349, ale z uwagi na tożsamość zasad, w niniejszej sprawie, różnica ta nie ma znaczenia.). Podobnie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2009 r., I PZP 3/09 OSNP 2010/7-8/83, Biul.SN 2009/7/18. Sąd Najwyższy przyjął, że zakres władzy sądu do zasądzenia opłaty za czynności ( w uchwale: radcy prawnego) z tytułu zastępstwa prawnego stosownie do rozważenia niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika, a także charakteru sprawy i wkładu pełnomocnika w przyczynieniu się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia - nie obejmuje możliwości niezastosowania przepisów określających stawki minimalne. Zasady te nadal są akceptowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2011r. I FZ 75/11). Sąd zważył również, że w niniejszej sprawie konieczne jest orzeczenie zarówno o kosztach postępowania przed NSA (w sprawie skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi), jak i o kosztach późniejszego postępowania przed WSA. Zgodnie bowiem z poglądami orzecznictwa: "W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej i uchylenia postanowienia sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi przepis art. 203 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ nie ma zastosowania; w takim wypadku Naczelny Sąd Administracyjny nie orzeka o zwrocie kosztów postępowania także wówczas, gdy skarżący zgłosił w skardze kasacyjnej wniosek o przyznanie kosztów" (teza postanowienia NSA z dnia 30 września 2005r. II OSK 702/05). W powołanym postanowieniu NSA wyraził dalej pogląd, że: "Nie oznacza to, że skarżący nie może uzyskać zwrotu kosztów, jakie poniósł w związku z wniesieniem skargi kasacyjnej od postanowienia sądu pierwszej instancji odrzucającego skargę. Zwrot tych kosztów może wchodzić w rachubę jednakże tylko wówczas, gdy w wyniku ponownego rozpoznania sprawy /po uchyleniu postanowienia odrzucającego skargę/, sąd uwzględni skargę, a więc skarżącemu będzie przysługiwał zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw od organu, na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 par. 3, na podstawie art. 201 tego Prawa. Do niezbędnych kosztów postępowania poniesionych przez skarżącego, których zwrot przysługuje skarżącemu od organu w tych przypadkach należy zaliczyć także poniesione przez skarżącego koszty związane z wniesieniem skargi kasacyjnej od postanowienia sądu pierwszej instancji odrzucającego skargę, która została uwzględniona". Poglądy te są akceptowane w literaturze przedmiotu (por. B. Dauter "Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego", Warszawa 2008, s.449). Powyższe poglądy orzekający Sąd w pełni akceptuje. W realiach rozpoznawanego wniosku nie przy tym znaczenia, że postępowanie sądowe przed WSA w Krakowie zakończyło się umorzeniem w trybie art.130 §1 ppsa. Chodzi bowiem orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej (a nie zasadzenie zwrotu kosztów od organu), niezależne od wyniku całego postępowania sądowego. Zasadnym jest więc orzeczenie zgodnie z wnioskiem i przyznanie kwoty 1 800 zł (50% stawki minimalnej) za postępowanie przed NSA w sprawie skargi kasacyjnej od wyroku odrzucającego skargę na decyzję określającą zobowiązanie podatkowe w wysokości ponad 50 000zł, a nie przekraczające 200 000zł. Zasadnym jest też przyznanie odrębnie wyliczonego wynagrodzenia za postępowanie przed WSA w Krakowie w kwocie 3 600zł. Wynagrodzenie to w łącznej kwocie 5 400 zł (3 600 + 1 800) należy powiększyć o wartość podatku od towarów i usług przy uwzględnieniu stawki 23% zgodnie z § 2 ust.3 ww. rozporządzenia, stanowiącego, że w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. W dacie orzekania zgodnie z art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity Dz. U. z 2011 Nr 174 poz. 1054 z późn. zm.) tj. w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 grudnia 2013 r., stawka podatku wynosi 23 %, co daje kwotę 6 642zł brutto (suma kwoty 1 242 zł obliczonej przy zastosowaniu ww. stawki 23% oraz kwoty wynagrodzenia netto 5 400zł). W związku z powyższym orzeczono jak w postanowieniu na zasadzie ww. 250 w zw. z art.157 oraz w zw. z art. 166 ppsa.