II GSK 1853/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-02-04
Skład orzekający: Jan Bała, Joanna Sieńczyło-Chlabicz, Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy RP prawidłowo oddalił wniosek o unieważnienie patentu na wynalazek, nie badając przesłanki interesu prawnego wnioskodawcy oraz nie przeprowadzając wszechstronnej oceny przesłanki nieoczywistości?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uchylił decyzję Urzędu Patentowego RP. Sąd I instancji zasadnie stwierdził naruszenie przepisów postępowania przez Urząd Patentowy, w szczególności brak zbadania interesu prawnego wnioskodawcy oraz niewszechstronną ocenę nieoczywistości wynalazku. NSA podkreślił, że ocena interesu prawnego jest kluczowa przed merytorycznym badaniem zarzutów, a badanie nieoczywistości wymaga wiadomości specjalnych, co może uzasadniać powołanie biegłego.Stan faktyczny
Spółka wniosła o unieważnienie patentu na wynalazek, zarzucając brak nowości i nieoczywistości. Urząd Patentowy RP oddalił wniosek, uznając, że wnioskodawca nie udowodnił braku tych przesłanek. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Urzędu Patentowego, wskazując na naruszenie przepisów postępowania, w szczególności brak zbadania interesu prawnego wnioskodawcy oraz niewszechstronną ocenę nieoczywistości. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Anna Ważbińska po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...], S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 2411/11 w sprawie ze skargi K. [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2012 r., o sygn. akt VI SA/Wa 2411/11, uwzględnił skargę [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek, uchylając zaskarżoną decyzję.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.
I
Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] stycznia 2000 r. udzielił na rzecz spółki [...] (dalej: uprawniona lub spółka [...]) patentu nr [...] na wynalazek pt. "[...] " zgłoszony dnia [...] maja 1994 r. z pierwszeństwem od dnia [...] maja 1993 r., [...]. Celem wynalazku, według uprawnionej było uzyskanie nowych związków, a konkretnie soli sodowej lub magnezowej enancjomeru lewoskrętnego omeprazolu oznaczonego (-) omeprazol na dużą skalę w postaci krystalicznej o wysokiej czystości optycznej, stabilnej nie ulegającej racemizacji. W związku z powyższym te właściwości umożliwiać mają użycie soli pojedynczego enancjomeru wg patentu w lecznictwie.
W dniu [...] grudnia 2008 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek [...] (dalej: wnioskodawca lub spółka [...]) o unieważnienie patentu na ww. wynalazek. W uzasadnieniu wnioskodawca stwierdził, iż sporna decyzja Urzędu Patentowego RP o udzieleniu patentu wydana została z naruszeniem art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm. - dalej: ustawa o wynalazczości) z uwagi na brak nowości oraz nieoczywistości zgłoszonego do ochrony rozwiązania.
W piśmie z dnia [...] września 2009 r., stanowiącym odpowiedź na wniosek o unieważnienie spornego patentu, uprawniona wniosła o jego oddalenie. W uzasadnieniu nie zgodziła się z twierdzeniem wnioskodawcy, że sporny patent nie spełnia warunku nowości. Powołując się na publikację "Metodyka badania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych" wydaną przez Urząd Patentowy RP w 1993 r., uprawniona stwierdziła, iż nowość może być niewątpliwie zakwestionowana, jeżeli występuje identyczność wskazanego przez eksperta przeciwstawienia z rozwiązaniem, które jest przedmiotem zgłoszenia. Zdaniem spółki [...], żadnej z cytowanych przez wnioskodawcę publikacji nie można uznać za ujawniającą zastrzeżone sole bezpośrednio, bądź pośrednio, to jest przez ujawnienie środków technicznych, których użycie prowadziłoby nieuchronnie do wytworzenia tych soli. Ponadto uprawniona nie zgodziła się z twierdzeniem wnioskodawcy, że sporne rozwiązanie nie spełnia warunku nieoczywistości, ponieważ problemem technicznym w spornym patencie był dobór odpowiedniego kationu w soli. W tym kontekście wskazała, że próba ustalenia problemu technicznego jest nieudana, gdyż w spornym patencie wyraźnie stwierdzono, iż istniała potrzeba otrzymania związków, które oprócz odporności na racemizację wykazałyby także ulepszone właściwości farmakokinetyczne i korzystniejszy metabolizm w porównaniu z omeprazolem, to jest niższy stopień różnicy międzyosobniczej w reakcji poszczególnych pacjentów na lek.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Urząd Patentowy RP - działając na podstawie przepisów art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm. – dalej: p.w.p.), art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości w zw. z art. 315 ust. 3 p.w.p., a także art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p. - oddalił wniosek spółki [...].
W uzasadnieniu organ na wstępie wskazał, powołując się na art. 315 ust. 3 p.w.p., że sporny wynalazek został zgłoszony do opatentowania pod rządami ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości, co w konsekwencji oznacza, że przepisy tej ustawy stanowią podstawę prawną oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu na sporny wynalazek.
Według organu wnioskodawca nie udowodnił, że sporny patent nie spełnia warunków zdolności patentowej, to jest braku nowości i nieoczywistości rozwiązania.
Ustosunkowując się do zarzutów, iż w dacie zgłoszenia opatentowane optycznie czyste sole (-)-omeprazolu i zawierające je kompozycje farmaceutyczne nie były nowe w świetle stanu techniki, Urząd Patentowy RP stwierdził, że przeciwstawione przez wnioskodawcę publikacje, które miały rzekomo szkodzić nowości - nie stanowią dowodu na brak nowości spornego rozwiązania.
Urząd Patentowy RP uznał także za niezasadny zarzut braku nieoczywistości spornego wynalazku. Organ nie podzielił stanowiska wnioskodawcy, iż sporny patent nie spełnia warunku nieoczywistości rozwiązania na podstawie dokumentu D3 w połączeniu z dokumentami D1, D2 oraz D4-D10 oraz, że problemem technicznym do rozwiązania jest dobór odpowiedniego kationu w soli. Według Urzędu Patentowego RP próba ustalenia problemu technicznego przez wnioskodawcę jest nietrafna, gdyż w spornym patencie stwierdzono, że istniała potrzeba otrzymania związków, które oprócz odporności na racemizację wykazywałyby ulepszone właściwości farmakokinetyczne i korzystniejszy metabolizm w porównaniu z omeprazolem, miedzy innymi niższym stopniem różnicy międzyosobniczej w reakcji poszczególnych pacjentów na lek. Natomiast dokument D3 nie ujawnia żadnych enancjomerycznych soli z zasadami, a w szczególności nie ujawnia zastrzeżonych w spornym patencie optycznie czystych soli (-)-enancjomeru omeprazolu.
Od powyższej decyzji spółka [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2012 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2411/11 uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Urząd Patentowy RP wydając zaskarżoną decyzję dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7, 8, 77 § 1, a także art. 107 § 3 k.p.a. – albowiem nie przeprowadził jakiejkolwiek oceny przesłanki interesu prawnego w rozumieniu przepisów art. 89 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p., tj. nieprzeanalizował, czy spółka [...] miała w ogóle interes prawny, a tym samym legitymację czynną w zainicjowaniu postępowania spornego o unieważnienie patentu. Natomiast organ - opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym bądź żądając jego stosownego uzupełnienia przez stronę – był zobowiązany zbadać, czy wnioskodawca ma interes prawny w zainicjowaniu postępowania, a więc, czy jest konkurentem uprawnionej z rejestracji, i czy ewentualnie będąc producentem produktów leczniczych zawierających, jako substancję czynną m. in. sole magnezowe (-)- enancjomeru omeprazolu, może być zainteresowany wprowadzaniem na rynek produktów opartych na rozwiązaniu, na który udzielono spornego patentu.
Niezależnie od powyższego, Sądu I instancji uznał, że organ naruszył wyżej wymienione przepisy k.p.a. z uwagi na brak wszechstronnej oceny przesłanki nieoczywistości (poziomu wynalazczego) spornego rozwiązania w rozumieniu przepisów art. 10 ustawy o wynalazczości oraz brak dogłębnej analizy całości zgromadzonego materiału dowodowego, w tym wszystkich zarzutów podniesionych przez wnioskodawcę.
Sąd I instancji stwierdził, że Urząd Patentowy RP w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy winien zbadać, czy skarżąca spółka, jako wnioskodawca, ma realny i konkretny interes prawny, a więc, czy w ogóle ma realny zamiar dokonywać czynności w odniesieniu do przedmiotu objętego spornym patentem. Wszechstronne zbadanie powyższych okoliczności (przesłanek) jest niezbędne do prawidłowego rozpatrzenia sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącej spółki słoweńskiej [...], albowiem ocena jej interesu prawnego (legitymacji czynnej w postępowaniu o unieważnienie spornego patentu na wynalazek) jest kluczowym aspektem sprawy, który winien być wyjaśniony przed przejściem do stricte merytorycznych zarzutów materialnoprawnych wnioskodawcy, opartych na przepisach art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości w zw. z art. 315 ust. 3 p.w.p.
Zdaniem Sądu I instancji, w razie zaistniałego sporu - w szczególności w przedmiocie nieoczywistości (poziomu wynalazczego) spornego rozwiązania, czy też dostatecznego ujawnienia technicznej istoty wynalazku i jego pełnego zrozumienia - pomiędzy zgłaszającym wynalazek do opatentowania (uprawnionym z patentu) lub podmiotem wnoszącym o unieważnienie patentu a Urzędem Patentowym RP, rodzi się poważna wątpliwość, czy organ odmawiając udzielenia patentu (czy też unieważniając patent na wynalazek albo oddalając wniosek o unieważnienie patentu) zasadniczo może poprzestać jedynie na swoim własnym przekonaniu, co do braku spełnienia przez wynalazek wspomnianych wyżej kryteriów. Sąd podkreślił, że warto w takiej sytuacji rozważyć, czy aby nie jest potrzebne powołanie się organu na odpowiednie dowody, a w miarę możliwości na opinię biegłego specjalisty z danej dziedziny techniki, gdyż - jak się okazuje w niniejszej sprawie - zbadanie kwestii nieoczywistości i dostatecznego ujawnienia niezbędnych cech technicznych spornego rozwiązania, ujawniających jego istotę i tym samym zakres ochrony, wymaga wiadomości specjalnych, których – jak zdaje się sugerować wnioskodawca - eksperci Urzędu Patentowego RP nie posiadają.
Sąd I instancji podzielił natomiast stanowisko organu, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego spółka [...] nie wykazała wyraźnie w toku postępowania, iż w przypadku spornego rozwiązania chronionego patentem nie została spełniona przesłanka nowości. Z przedłożonych przez wnioskodawcę dowodów nie ma ani jednego dokumentu ze stanu techniki, który ujawniałby sól sodową lub magnezowa (-)-omeprazolu jako takie, nie mówiąc już o jakimkolwiek stopniu czystości optycznej takich soli. W żadnym z tych dokumentów nie ma wzmianki o wytwarzaniu jakichkolwiek soli (-)-omeprazolu, co świadczy ewidentnie o trafności stanowiska organu odnośnie braku podstaw do zanegowania przymiotu nowości po stronie spornego rozwiązania.
Ponadto WSA nie podzielił zarzutów wnioskodawcy dotyczących niespełnienia przez sporny wynalazek kryterium stosowalności, o którym mowa w art. 10 ustawy o wynalazczości. Zdaniem Sądu, należy przyjąć, iż warunek stosowalności spornego rozwiązania objętego ochroną patentową jest spełniony, albowiem - jak zasadnie wskazał organ - w opisie są podane testy badania aktywności biologicznej oraz badania porównawcze wykazujące nieoczekiwane ulepszone właściwości farmakokinetyczne i korzystniejszy metabolizm w porównaniu z omeprazolem racemicznym, między innymi niższym stopniem różnicy międzyosobniczej w reakcji poszczególnych pacjentów na lek.
II
Spółka [...] wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez:
- sporządzenie uzasadnienia, które jest wewnętrznie sprzeczne i nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się Sąd I instancji wydając zaskarżone orzeczenie, a w szczególności zawiera przypisanie organowi zaniedbań w zakresie badania przesłanki nieoczywistości w sytuacji, gdy pozostała część uzasadnienia dowodzi, że organ przesłankę tę zbadał, stosując dokładnie te kryteria, które wymienił Sąd I instancji;
- niezawarcie wyraźnych wskazań dla organu co do dalszego postępowania, wbrew ustawowemu obowiązkowi;
- zaniechanie wyjaśnienia, dlaczego zdaniem Sądu I instancji - naruszenia przypisane organowi (wymienione także w punkcie poniżej) miały wpływ na wynik postępowania przed organem administracyjnym,
co ma istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwia kontrolę kasacyjną zaskarżonego orzeczenia oraz uniemożliwia organowi ponowne rozpatrzenie sprawy zgodnie z wytycznymi sądu administracyjnego, tj. z wymogami z art. 153 p.p.s.a.
2) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002, Nr 153, poz. 1269 z późn. zm. - dalej: p.u.s.a.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. i art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji organu w wyniku błędnego przyjęcia, że przepisy wskazane przez Sąd I instancji zostały naruszone, pomimo iż:
- nie doszło do naruszenia wskazanych przepisów postępowania administracyjnego, gdyż organ oparł się na całości materiału dowodowego, dokonał jego wszechstronnej i wnikliwej oceny oraz obszernie wskazał w decyzji przesłanki, którymi kierował się oddalając wniosek o unieważnieniu patentu oraz szczegółowo je omówił, a zatem stanowisko organu zawierało precyzyjne odniesienie do wszystkich istotnych elementów (przesłanek) dotyczących zdolności patentowej spornego wynalazku, a także wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy,
- organ zawarł w decyzji wszystkie elementy, które były niezbędne ze względu na treść rozstrzygnięcia oraz stan faktyczny sprawy,
co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do uchylenia decyzji zgodnej z prawem.
3) art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. i w zw. z art. 84 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w postępowaniu spornym o unieważnienie patentu (w tym w okolicznościach niniejszej sprawy) organ celem wszechstronnego i pełnego rozpatrzenia sprawy powinien korzystać z opinii biegłego, pomimo że konieczność powołania biegłego w tego rodzaju sprawach jest przypadkiem zupełnie wyjątkowym i przypadek taki nie zachodził w niniejszej sprawie,
co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do uchylenia decyzji zgodnej z prawem.
Argumentację na poparcie zarzutów uprawniona przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną spółka [...] wniosła o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zawarte w niej zarzuty okazały się nieusprawiedliwione.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.
Wniesiona skarga kasacyjna powołuje jedną podstawę kasacyjną przewidzianą w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zarzuca się w niej Sądowi I instancji naruszenie prawa przepisów postępowania, które - w ocenie kasatora - miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Ustosunkowując się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania przez Sąd I instancji, sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie stwierdza, że zarzuty naruszenia tych przepisów są nieuzasadnione. Należy wskazać, iż Sąd I uchylił zaskarżoną decyzję UP RP na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., który stanowi, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W analizowanej sprawie Sąd I instancji dopatrzył się mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy naruszenia przez Urząd Patentowy przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności poprzez niedokonanie jakiejkolwiek oceny przesłanki interesu prawnego, w rozumieniu przepisów art. 89 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 28 k.p.a. oraz art. 256 ust. 1 p.w.p. W ocenie Sądu, organ dopuścił się naruszenia wskazanych powyżej przepisów postępowania również z uwagi na nieprzeprowadzenie wszechstronnej oceny przesłanki nieoczywistości (poziomu wynalazczego) spornego rozwiązania, w rozumieniu przepisów art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości
Wbrew twierdzeniom kasatora nie doszło do naruszenia przez Sąd I instancji art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. i art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji dokonał bowiem prawidłowej kontroli zaskarżonej decyzji UPRP oraz zasadnie stwierdził brak jakichkolwiek rozważań i oceny organu w odniesieniu do interesu prawnego wnioskodawcy, koniecznego do złożenia wniosku o unieważnienie patentu na wynalazek.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko Sądu I instancji, że UPRP nie przeprowadził jakiejkolwiek analizy, czy wnioskodawca miał interes prawny, w rozumieniu przepisów art. 89 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 28 k.p.a., w zainicjowaniu postępowania spornego o unieważnienie patentu na wynalazek udzielony spółce [...]. Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę organ - opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym bądź żądając jego stosownego uzupełnienia przez stronę - powinien zbadać, czy wnioskodawca posiada interes prawny w zainicjowaniu postępowania, a więc, czy jest konkurentem uprawnionego z rejestracji (spółki [...]) i czy ewentualnie będąc producentem produktów leczniczych zawierających, jako substancję czynną m. in. sole magnezowe (-)- enancjomeru omeprazolu, może być zainteresowany wprowadzaniem na rynek produktów opartych na rozwiązaniu, na który udzielono spornego patentu nr [...], a więc w konsekwencji, czy jest uprawniony do żądania ustalenia, że sporny patent na wynalazek spełnia ustawowe warunki wymagane do uzyskania ochrony określone w art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości. Wszechstronne zbadanie powyższych okoliczności (przesłanek) jest niezbędne do prawidłowego rozpatrzenia sprawy zainicjowanej wnioskiem spółki [...], albowiem ocena jej interesu prawnego (legitymacji czynnej w postępowaniu o unieważnienie spornego patentu na wynalazek) jest kluczowym aspektem sprawy, który powinien być wyjaśniony przed przejściem do stricte merytorycznych zarzutów materialnoprawnych wnioskodawcy, opartych na przepisach art. 10 i art. 11 ustawy o wynalazczości w zw. z art. 315 ust. 3 p.w.p.
Ponadto Sąd I instancji - wbrew twierdzeniom kasatora - słusznie stwierdził, iż Urząd Patentowy RP, wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] grudnia 2010 r., powinien zastosować do oceny nieoczywistości (poziomu wynalazczego) patentu udzielonego na rzecz spółki [...], znany powszechnie schemat badania nieoczywistości (poziomu wynalazczego) obejmujący: znalezienie najbliższego stanu techniki, a następnie - określenie problemu, który powinien zostać rozwiązany oraz rozważenie w konsekwencji, czy specjalista znający najbliższy stan techniki przy rozpatrywaniu problemu technicznego rozwiązywanego przez wynalazek miałby możliwość, bez dokonań twórczych, w sposób zawodowy i rutynowy dojść do zastrzeganego rozwiązania. Poza tym Sąd I instancji zasadnie podniósł, że organ oddalając wniosek o unieważnienie spornego patentu nie może poprzestać jedynie na własnym przekonaniu co do braku spełnienia przez wynalazek kryterium nieoczywistości.
Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, 84 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w postępowaniu spornym o unieważnienie patentu (w tym w okolicznościach niniejszej sprawy) organ celem wszechstronnego i pełnego rozpatrzenia sprawy powinien skorzystać z opinii biegłego, pomimo że konieczność powołania biegłego w tego rodzaju sprawach jest przypadkiem zupełnie wyjątkowym i przypadek taki nie zachodził w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym rozpoznawaną sprawę nie podziela stanowiska kasatora. Nietrafny jest argument niepowołania biegłego w rozpoznawanej sprawie z uwagi na obowiązywanie zasady szybkości i prostoty postępowania z art. 12 § 1 k.p.a. W postępowaniu w sprawie rozpatrywania zgłoszeń dokonanych m. in. w celu uzyskania patentu nie mają zastosowania - stosownie do art. 253 ust. 1 p.w.p. – przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o terminach załatwiania spraw. Oznacza to, że w postępowaniu zgłoszeniowym nie stosuje się przepisów art. 35 i n. k.p.a., stosownie do których podstawową zasadą jest załatwianie spraw przez organy administracji publicznej bez zbędnej zwłoki. Zatem nie jest to argument trafny. Ponadto, należy zauważyć, że ciężar dowodu braku poziomu wynalazczego (nieoczywistości rozwiązania) spoczywa na Urzędzie Patentowym RP. W procedurze badania to Urząd Patentowy ma wykazać, że wynalazkowi brak jest poziomu wynalazczego (nieoczywistości). W razie zaistniałego sporu UPRP nie może poprzestać jedynie na własnym przekonaniu, co do spełnienia przez wynalazek wspomnianego wyżej kryterium. Organ powinien dążyć do zebrania odpowiednich dowodów, a zwłaszcza dopuścić dowód z opinii biegłego specjalisty z danej dziedziny techniki, gdyż zbadanie kwestii nieoczywistości wynalazku wymaga zasadniczo wiadomości specjalnych (art. 84 § 1 k.p.a.). Argumentem potwierdzającym zasadność powołania biegłego do oceny poziomu wynalazczego (nieoczywistości rozwiązania) jest również wykładnia literalna art. 26 ust. 1 p.w.p. Stosownie do tego przepisu wynalazek uważa się za posiadający poziom wynalazczy, jeżeli nie wynika on dla znawcy, w sposób oczywisty, ze stanu techniki. Zatem ustawodawca wprowadził wzorzec znawcy z dziedziny, której dotyczy wynalazek, dla dokonania oceny nieoczywistości zgłoszonego rozwiązania (poziomu wynalazczego).W konsekwencji, organ powinien - w razie zaistniałego sporu w zakresie nieoczywistości rozwiązania - skorzystać z opinii biegłych, tym bardziej że z reguły ocena poziomu wynalazczego wymaga wiadomości specjalistycznych.
Niepowołania biegłego w przypadku zaistniałego sporu co do kryterium nieoczywistości w rozpoznawanej sprawie nie uzasadnia udział w orzekaniu w rozpoznawanej sprawie ekspertów UP. Często bowiem wiedza eksperta Urzędu, nie jest wystarczająca do rozstrzygania tak trudnych kwestii, jak zagadnienie zdolności patentowej rozwiązań stosowanych w lecznictwie. Ekspert - stosownie do art. 264 ust. 1 p.w.p. - ma jedynie ogólną wiedzę niezbędną do orzekania w sprawach nie tylko udzielania patentów, ale również praw wyłącznych na inne dobra własności przemysłowej.
Podkreślenia wymaga, że brak przeprowadzenia przez Urząd Patentowy RP postępowania dowodowego w tym zakresie, a oparcie się jedynie na własnym przekonaniu co do niespełnienia przez wynalazek kryterium braku nieoczywistości, uzasadnia zarzut naruszenia art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Taki pogląd znajduje potwierdzenie zarówno w literaturze przedmiotu (por. m. in. E. Nowińska, U. Promińska, M. du Vall, Prawo własności przemysłowej, wyd. 5, Warszawa 2011, s. 40-41), jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 21 października 2013 r., II GSK 829/12; wyrok WSA z 9 marca 2004 r., II S.A. 1658/02; wyrok z 10 listopada 2004 r., II S.A. 2276/03; wyrok WSA z 25 marca 2004 r., II S.A. 2467/02; wyrok WSA z 18 maja 2005 r., VI S.A./Wa 2059/04; wyrok WSA z 19 maja 2006 r., VI S.A./Wa 2276/05; wyrok WSA z 22 marca 2006 r., VI S.A. 2198/05).
Niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej sprawie uzasadnienie Sądu I instancji zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a., tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie.
Wbrew twierdzeniom kasatora nie ulega wątpliwości, że uzasadnienie Sądu I instancji pozwala na kontrolę kasacyjną zaskarżonego orzeczenia, nie jest wewnętrznie sprzeczne oraz pozwala ustalić, czym się kierował Sąd wydając zaskarżone orzeczenie. Ponadto - wbrew zarzutom kasatora - Sąd I instancji zawarł w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wyraźne wskazania co do dalszego postępowania, przede wszystkim odnoszące się do konieczności zbadania przez organ, czy wnioskodawca w rozpoznawanej sprawie posiadał interes prawny, wyczerpującego rozpatrzenie i odniesienia się przez organ do wszystkich powoływanych przez wnioskodawcę okoliczności istotnych dla oceny zdolności patentowej w zakresie braku nieoczywistości (poziomu wynalazczego) spornego rozwiązania objętego patentem nr [...].
Podkreślenia wymaga, że zarzut kasacyjny naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może zostać skutecznie podniesiony jedynie wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia jest na tyle wadliwe, że nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, tj. nie jest możliwe odtworzenie rozumowania, które przeprowadził Sąd I instancji, stosując określone normy prawne (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 października 2007 r., II GSK 204/07 oraz z dnia 10 lipca 2012 r., II GSK 1012/12).
Z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że kasator zarzucając naruszenie 141 § 4 p.p.s.a. w istocie kwestionuje merytoryczne rozstrzygnięcie Sądu l instancji, a istotę naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. upatruje w tym, że Sąd I instancji nie podzielił zarzutów podniesionych w skardze. Podkreślenia wymaga, że niepodzielenie argumentacji Sądu I instancji przez stronę nie może być utożsamiane z niespełnieniem przez uzasadnienie zaskarżonego wyroku wymogów, o których mowa w art. 141 § 4 p.p.s.a. Ponadto, podnoszona przez kasatora okoliczność, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie analizowano merytorycznie wszystkich zarzutów podniesionych w skardze, mogłaby stanowić naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. tylko w sytuacji wykazania wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 470/08 LEX 513058). Autor skargi kasacyjnej takiego wpływu nie wykazał.
Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż autorowi skargi kasacyjnej nie udało się skutecznie podważyć ustaleń dokonanych przez Sąd I instancji, a dotyczących naruszenia przez organ patentowy wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przepisów postępowania, które to naruszenie, co zasadnie uznał Sąd I instancji, mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W konsekwencji Naczelny Sad Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przez Sąd I instancji wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów procesowych, tj.: art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c.) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 84 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd I instancji prawidłowo dokonał kontroli zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem, a zatem nie naruszył także przepisów o charakterze ustrojowym, tj. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. Nie można także zasadnie zarzucić Sądowi I instancji, iż naruszył art. 151 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło