II SA/Gl 962/11

WyrokWSA w Gliwicach2012-04-20

Skład orzekający: Ewa Krawczyk, Włodzimierz Kubik, Maria Taniewska-Banacka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) jako organ administracji publicznej, w celu dochodzenia należności, ma prawo do uzyskania danych z ewidencji gruntów i budynków (w tym numerów ksiąg wieczystych) dotyczących majątku dłużnika, bez konieczności wykazywania indywidualnego interesu prawnego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że ZUS, nawet jako organ administracji publicznej, nie ma bezwarunkowego prawa do uzyskania danych z ewidencji gruntów i budynków w celu poszukiwania majątku dłużnika. Prawo geodezyjne i kartograficzne (art. 24 ust. 5) wymaga wykazania interesu prawnego przez podmioty inne niż właściciele lub organy realizujące zadania publiczne związane z nieruchomościami. ZUS, ze względu na ograniczone kompetencje egzekucyjne, nie mieści się w kategorii organów uprawnionych do uzyskania takich danych bez wykazywania interesu prawnego, a poszukiwanie majątku dłużnika należy do właściwości sądów powszechnych i komorników, a nie organów administracji prowadzących ewidencję gruntów.
Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) zwrócił się do Urzędu Miejskiego o udostępnienie danych z ewidencji gruntów i budynków (numerów ksiąg wieczystych) dotyczących majątku dłużnika, w celu dochodzenia należności. Organ I instancji odmówił, uznając, że ZUS nie wykazał interesu prawnego, a poszukiwanie majątku nie mieści się w zakresie udostępniania danych z ewidencji. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał postanowienie w mocy. ZUS wniósł skargę do WSA, domagając się stwierdzenia nieważności lub uchylenia postanowień, zarzucając m.in. naruszenie przepisów dotyczących dostępu do informacji publicznej i błędną wykładnię przepisów Prawa geodezyjnego i kartograficznego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik,, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział B. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych z ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. Pismem z dnia 6 lipca 2011 r. działający z upoważnienia Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. Naczelnik Wydziału zwrócił się do Urzędu Miejskiego w P. z wnioskiem o podanie numeru księgi wieczystej nieruchomości oraz wskazania nieruchomości, których właścicielem lub użytkownikiem wieczystym jest W. S. L. Jako przeznaczenie udostępnionych danych wskazał dochodzenie należności ZUS. Jako podstawę prawną żądania powołane zostały przepisy art. 29 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych (t.j.: Dz. U. 2002, Nr 101, poz. 926 z późn.zm.), art. 24 ust. 2 i art. 26 ust. 1-3, art. 66 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz. U. 2009, Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) oraz art. 24 ust. 5 pkt. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j.: Dz. U. 2010, Nr 193, poz. 1287 z późn. zm). Pismem z dnia 21 lipca 2011 r. organ I instancji zwrócił się do wnioskodawcy o wykazanie swego interesu prawnego. W odpowiedzi wnioskodawca podał, że ZUS jako jednostka organizacyjna jest organem administracji publicznej zatem nie ma obowiązku wykazywania interesu prawnego. Przedłożył na dowód swych twierdzeń wydaną w innej sprawie decyzję [...] Urzędu Wojewódzkiego orzekającą o udostępnieniu Oddziałowi ZUS danych z ewidencji gruntów i budynków. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...]Prezydent Miasta P. odmówił Dyrektorowi Oddziału ZUS w B. udostępnienia danych z operatu ewidencji gruntów i budynków dotyczących stanu majątkowego W. S. L. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż zgodnie z art. 24 ust. 2. ustawy z Prawo geodezyjne i kartograficzne informacje o gruntach, budynkach i lokalach, o których mowa w art. 20 ust. 1, są jawne i powszechnie dostępne. Udzielenie informacji może dotyczyć konkretnej działki, budynku lub lokalu. Według oceny organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków udostępnienie danych zgodnie z art. 24 ust. 5 pkt. 2 ustawy nie obejmuje poszukiwania majątku dłużnika. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest organem administracji publicznej, jednakże jego żądanie wyrażone w treści wniosku z dnia 6 lipca 2011 r. i doprecyzowane w treści pisma z dnia 1 sierpnia 2011 r. nie dotyczy realizacji zadań publicznych związanych z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy zbiór danych lub wypis lecz wyraźnie służy poszukiwaniu majątku dłużnika. Wnioskodawca nie wskazał nieruchomości, co do której ubiega się o informację lecz zażądał przeszukiwania bazy danych i wyjawienia majątku dłużnika, a poszukiwanie majątku nieruchomego dłużnika nie należy do procedury administracyjnej, lecz uregulowane jest przepisami art. od 913 do 922 Kodeksu postępowania cywilnego i następuje tylko w sądowym postępowaniu egzekucyjnym. W ocenie organu udostępnienie danych z ewidencji gruntów i budynków może nastąpić jedynie w oparciu o art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i Kartograficzne, co nakłada jednakże na wnioskodawcę obowiązek wykazania interesu prawnego, a tego Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. nie dopełnił. Organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków stwierdził zatem, iż wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego, a tym samym nie spełnia wymogów zawartych w art. 24 ust. 5 pkt. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł zażalenie (nazwane w nagłówku "odwołaniem") na otrzymane postanowienie wyrażając niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu podniósł, iż organ rozpatrując wniosek przede wszystkim oparł się na błędnej wykładni przepisu art. 24 ust. 5 pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz bezzasadnie pominął podstawy prawne wskazane przez wnioskodawcę, a zwłaszcza art. 66 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym "W zakresie prowadzonej działalności, o której mowa w art. 68-71, zakładowi przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej". Ww. przepis nakazuje traktować ZUS jako organ administracji publicznej (vide: wyrok NSA z dnia 22 marca 2007 r. II GSK 359/06). Przepis ten wprost koresponduje z również wskazanym przez stronę we wniosku art. 24 ust. 5 pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne przyznającym właśnie organom administracji publicznej prawo do uzyskania informacji (udostępnienia danych) i wydania wypisów z operatu ewidencyjnego – "na żądanie". Z uwagi na fakt użycia przez ustawodawcę w ww. przepisie spójnika "albo" w hipotezie przepisu, nie ulega wątpliwości, iż wymóg realizowania, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadań publicznych związanych z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis, nie dotyczy organów administracji publicznej, a jedynie drugiej grupy podmiotów wskazanych w tym przepisie, tj. podmiotów niebędących organami administracji publicznej. ZUS nie podzielił zresztą także przekonania organu, iż nie wykazał swego interesu prawnego w rozumieniu art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i Kartograficzne. Pojęcie interesu prawnego jest bowiem kategorią materialnoprawną, która nie została zdefiniowana w przepisach prawa materialnego. W kontekście niniejszej sprawy organ, zdaniem wnoszącego zażalenie, niezasadnie pominął fakt, iż odmowa udzielenia informacji, o które wystąpił wnioskodawca, skutkuje brakiem możliwości wykonania ustawowo określonych zadań. Stosownie do art. 26 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane z ewidencji gruntów. Treść tego przepisu powtórzona została w art. 21 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Nie ulega zatem wątpliwości, że wykonanie ustawowo określonego uprawnienia wnioskodawcy - założenia księgi wieczystej oraz wpisu hipoteki: art. 26 ust. 1 i 3 ust. o sus, uzależnione jest od wskazania w postępowaniu wieczystoksięgowym uregulowanym przepisami art. 6261 - 6261 k.p.c. danych gromadzonych w ewidencji gruntów i budynków, o których mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Nie ulega w związku z powyższym wątpliwości, że ww. przepisy ustrojowe, określające zadania i kompetencje służących realizacji tych zadań przez ZUS, przesądzają o istnieniu określonego interesu prawnego po stronie ZUS w uzyskaniu danych z ewidencji gruntów. Wnoszący zażalenie podniósł nadto, że w postępowaniu doszło ponadto także do naruszenia przepisów postępowania: art. 107 k.p.a. Zdaniem wnioskodawcy, w niniejszej sprawie rozpatrzenie wniosku strony, tj. załatwienie sprawy, powinno nastąpić w formie decyzji, a nie postanowienia. Po rozpoznaniu wniesionego zażalenia postanowieniem z dnia [...] r. nr [...][...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż przedmiotem żądania wnioskodawcy było wskazanie wszystkich nieruchomości dłużnika wraz z numerami ksiąg wieczystych dla potrzeb prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 6 ustawy o ochronie danych osobowych informacja taka stanowi dane osobowe, gdyż dotyczy ona konkretnej osoby fizycznej. Wnioskodawca żądał udzielenia informacji w trybie art. 24 ust. 5 prawa geodezyjnego i kartograficznego. W opinii skarżącego przepis art. 24 ust. 5 pkt 2 stanowi o obowiązku udzielenia informacji na żądanie organów administracji publicznej bezwarunkowo, natomiast warunek realizacji zadania publicznego związanego z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych dotyczy podmiotów niebędących organami administracji publicznej. Z taką wykładnią zdaniem organu odwoławczego nie można się zgodzić. Warunek realizacji zadań publicznych związanych z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych dotyczy bowiem zarówno podmiotów niebędących organami administracji publicznej jak i organów administracji publicznej. Mając powyższe na uwadze organ I instancji słusznie odmówił uznania uprawnień wnioskodawcy nierealizującego zadań publicznych związanych z przedmiotem ewidencji do występowania jako podmiot wymieniony w art. 24 ust. 5 pkt 2 prawa geodezyjnego. Art. 24 ust. 5 pkt 3 prawa geodezyjnego umożliwia także uzyskanie informacji zawierających dane osobowe na żądanie innych podmiotów legitymujących się interesem prawnym w tym zakresie. W związku z tym organ I instancji podjął działania w kwestii oceny, czy wskazane we wniosku przepisy stanowią o interesie prawnym wnioskodawcy. Wskazany artykuł ustawy o ochronie danych osobowych został uchylony, więc nie został wzięty pod uwagę, natomiast powołane przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotyczą wyłącznie uprawnień do dokonania zabezpieczenia wierzytelności (w postaci ustanowienia hipoteki na nieruchomościach dłużnika), które nie odbiegają w tym względzie od uprawnień innych wierzycieli i nie stanowią one o obowiązku organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków do udzielenia informacji w celu ustalenia majątku nieruchomego dłużnika. Ww. ustawa w art. 26 wskazuje też źródło informacji o majątku ruchomym dłużnika jakim jest wyjawienie majątku na żądanie. Zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy, rozstrzygając sprawę w postaci postanowienia, oparł się na ugruntowanej linii orzecznictwa sądów administracyjnych. Do tej pory sądy te nie kwestionowały formy postanowienia o odmowie udostępnienia danych z operatu ewidencji gruntów i budynków. Wypis z ewidencji gruntów jak i też informacje z operatu ewidencji gruntów i budynków mają charakter zaświadczenia od organu administracji publicznej, potwierdzają bowiem stan wpisów w rejestrze publicznym, w związku z czym zastosowane zostały zasady formalno-prawne dotyczące postępowania zaświadczeniowego (art. 217 k.p.a.). Pismem z dnia 6 listopada 2011 r. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na postanowienie organu II instancji, domagając się stwierdzenia jego nieważności, a także nieważności utrzymanego nim w mocy postanowienia pierwszoinstancyjnego, a w przypadku nie stwierdzenia przez Sąd nieważności ww. aktów domagając się ich uchylenia. Postanowieniom tym zarzucił naruszenie: art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.) poprzez jego niezastosowanie i wydanie w przedmiotowej sprawie postanowienia zamiast decyzji, art. 138 k.p.a. w związku z art. 140 k.p.a. i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez wydania rozstrzygnięcia bez ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego w środku odwoławczym, art. 24 ust. 5 pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że ZUS Oddział w B. nie jest organem uprawnionym do uzyskania wypisu z operatu ewidencji gruntów i budynków dotyczącego stanu majątkowego, art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez uznanie, że ZUS Oddział w B. nie posiada (nie wykazał) interesu prawnego celem uzyskania wypisu z operatu ewidencji gruntów i budynków. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż udzielenie informacji zawartych w operatach ewidencyjnych ewidencji gruntów i budynków nie jest regulowane przez przepisy k.p.a. o wydawaniu zaświadczeń (art. 217 k.p.a.). Regulacja zawarta w prawie geodezyjnym i kartograficznym ma charakter szczególny w stosunku do zakresu zaświadczeń określonego w k.p.a. W związku z tym należy uznać, że wydawane na podstawie Prawa geodezyjnego i kartograficznego wypisy i wyrysy z ewidencji gruntów i budynków, a także informacje o gruntach, budynkach i lokalach należy uznać za informacje publiczne (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2009 r., sygn. akt: I OSK 189/09, oraz z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1444/10). W związku z powyższym, zgodnie z art. 16 ust. 1 ww. ustawy, odmowa udzielenia informacji publicznej następuje w drodze decyzji. Odmowa udzielenia informacji w przedmiotowej sprawie zapadła w formie postanowienia, co stanowi zdaniem skarżącego, rażące naruszenie prawa uzasadniające stwierdzenie nieważności postanowienia. Dodatkowo, skarżący wskazał, że w postępowaniu odwoławczym, z mocy art. 140 k.p.a., obowiązują reguły wiążące organ w postępowaniu w pierwszej instancji. Tym samym organ odwoławczy zobowiązany jest do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności do ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podniesionych w środku odwoławczym. W konkretnym przypadku, pomimo podniesienia przez skarżącego zarzutu naruszenia przepisów postępowania polegającego na wydaniu w sprawie przez organ I instancji postanowienia zamiast decyzji, organ II instancji w ogóle nie odniósł się do ww. zarzutu, a zatem w ogóle go nie rozpatrzył. Tym samym doszło do rażącego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie nieważności rozstrzygnięć podjętych przez organy obu instancji. Ponadto, w przypadku nieuwzględnienia przez Sąd żądania stwierdzenia nieważności postanowień, zdaniem skarżącego, istnieją istotne podstawy do ich uchylenia. W ocenie skarżącego organ dokonał błędnej kwalifikacji uznając, iż ZUS O/B. kwalifikuje się do innych podmiotów, zobowiązanych do wykazania interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia. Złożony w przedmiotowej sprawie wniosek należy traktować jako wniosek ZUS stanowiącego organ administracji publicznej. Nie znajduje również uzasadnienia twierdzenie organu, iż zakres działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powinien być związany z gruntami, budynkami i lokalami w rozumieniu art. 24 ust. 5 pkt 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Należy zaznaczyć, że z uwagi na użycie przez ustawodawcę w ww. przepisie spójnika "albo", wymóg związania zadań z gruntami, budynkami lub, lokalami określony jest jedynie dla podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących zadania publiczne, na skutek powierzenia lub zlecenia zadań przez organ administracji publicznej. Niezależnie od powyższego dodać należy, że pomimo braku wymogu posiadania interesu prawnego w świetle wskazanych przepisów, nie sposób zgodzić się z twierdzeniem organu, iż skarżący go nie posiada (nie wykazał). Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane z ewidencji gruntów. Założenie zaś księgi wieczystej oraz wpis do hipoteki uzależnione są od wskazania w postępowaniu wieczystoksięgowym danych gromadzonych w ewidencji gruntów i budynków wskazanych w art. 20 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Zdaniem strony skarżącej wskazane przepisy oznaczają, iż odmowa udzielenia informacji, o które wystąpił skarżący, uniemożliwi mu wykonywanie ustawowych zadań. W związku z tym, już powyższe dowodzi posiadanie przez ZUS interesu prawnego w przedmiotowej sprawie. Nadto, istotnym w sprawie jest cel uzyskania przez skarżącego żądanych informacji. W zakresie dochodzenia należności ZUS jest wierzycielem, a także organem prowadzącym egzekucję administracyjną przeciwko dłużnikowi. Nie jest istotne, czy prowadzi egzekucję z nieruchomości czy nie. Interes prawny skarżącego przejawia się już w "byciu" organem egzekucyjnym i wynikającym stąd uprawnieniem do żądania informacji od organów administracji publicznej i innych podmiotów, zgodnie z dyspozycją art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2005, Nr 229, poz. 1954 z późn zm.). Ponadto, ZUS jako wierzyciel jest zobowiązany do wskazania organowi egzekucyjnemu majątku dłużnika. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo zaakcentował, iż dane o stanie posiadania osoby fizycznej będącej dłużnikiem wnioskodawcy nie stanowią w świetle art. 1 ust. 1 ww. ustawy o dostępie do informacji publicznej tejże "informacji publicznej", gdyż nie stanowią informacji "o sprawach publicznych". Ponadto wniosek skarżącego - o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych - nie wskazywał, iż jego żądaniem jest uzyskanie informacji na temat działań administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że nie jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie może zostać uwzględniona. W pierwszej kolejności wskazać w tym miejscu należy, że w niniejszej sprawie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. zwrócił się do organu o udostępnienie danych z ewidencji gruntów i budynków o numerach działek i numerach ksiąg wieczystych nieruchomości będących własnością lub w użytkowaniu wieczystym wskazanego we wniosku podmiotu. Tak sformułowany wniosek oznaczał, że wnioskodawca domagał się udzielenia informacji z ewidencji gruntów i budynków wskazując jedynie osobę, której potencjalnie mogą przysługiwać prawa rzeczowe do nieokreślonych we wniosku nieruchomości lub innych obiektów ewidencyjnych. Przedmiotem żądania nie było więc uzyskanie zaświadczenia konkretnej, określonej treści, lecz poszukiwanie majątku nieruchomego dłużnika. Wniosek ten nie precyzował bowiem nieruchomości lub innych obiektów ewidencji gruntów i budynków, wobec których organ ewidencyjny miałby udzielić informacji w trybie art. 24 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, a było to w istocie żądanie udzielenia informacji nie tylko o charakterze przedmiotowym, ale także podmiotowym. Podkreślenia wymaga, że z pism przedkładanych przez stronę skarżącą, w tym z zarzutów skargi, wynika jednoznacznie, iż intencją strony było aby jej wniosek został przez organ zrealizowany poprzez wydanie stosownego wypisu z ewidencji, nie zaś zaświadczenia uregulowanego w art. 217 k.p.a. Wskazać zatem w tym miejscu należy, iż zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, w brzmieniu obowiązującym od 1 kwietnia 2009 r., informacje o gruntach, budynkach i lokalach zawarte w operacie ewidencyjnym są jawne. Jawność, o której mowa, ograniczona jednak została w przywołanej normie do tych jedynie danych, o których mowa w art. 20 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 2, 3 i 4, z wyłączeniem zatem danych wskazanych w art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy t.j. informacji o właścicielu gruntu, budynku bądź lokalu. Dane osobowe, o których mowa powyżej, wprawdzie również mogą zostać udostępnione, jednak w szczególnym trybie i formie, jedynie w razie spełnienia przewidzianych prawem przesłanek. Stosownie bowiem do art. 24 ust. 5 ustawy starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane osobowe podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane osobowe, na żądanie: 1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis; 2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis; 3) innych podmiotów, niż wymienione w pkt 1 i 2, które mają interes prawny związany z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu w tym zakresie. 15) Art. 24 ust. 4 pkt 3 dodany przez art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.08.201.1237) z dniem 15 listopada 2008 r. 15) Art. 24 ust. 4 pkt 3 dodany przez art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.08.201.1237) z dniem 15 listopada 2008 r. Uzyskanie tych danych w przypadku podmiotu nie władającego obiektem i nie będącego podmiotem wykonującym zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami jest więc uzależnione od wykazania własnego, indywidualnego interesu prawnego uzasadniającego ich wydanie i to interesu związanego z gruntami, budynkami i lokalami. Błędny jest bowiem, zdaniem Sądu, wyrażony przez stronę skarżącą pogląd, iż art. 24 ust. 5 pkt 2 ustawy generalnie wyłącza wszystkie organy administracji publicznej z obowiązku wykazania swego indywidualnego interesu prawnego, niezależnie od tego czy konkretny organ wykonuje zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu czy też jego zadania z tą sferą nie pozostają w związku. Wymóg wykonywania tychże zadań odnosi się bowiem, zdaniem strony skarżącej, jedynie do podmiotów nie będących organami administracji publicznej. Pogląd ten, zdaniem składu orzekającego, nie znajduje oparcia ani w wykładni językowej (w ramach której skarżący wnioski swe wyprowadza z wyrazu "albo", pomimo że zwrot "organów administracji publicznej albo innych podmiotów" stanowi tzw. alternatywę wykluczającą, nie podlegającą tym samym rozdzielaniu, po której dopiero usytułowany został przecinek a następnie dalsze warunki odnoszące się do wyrażeń składowych), ani celowościowej czy systemowej wykładni normy. Można w tym miejscu zauważyć, że gdyby intencją ustawodawcy było zagwarantowanie wszystkim organom administracji publicznej, niezależnie od zadań, które wykonują, pełnego dostępu do wszelkich danych zawartych w ewidencji (nawet tych, które jako dane osobowe podlegają w systemie prawa szczególnej ochronie) to zapewnił by im bezpośredni dostęp do ewidencji, bez potrzeby ubiegania się o udzielenie informacji przez starostę. Należy zatem w tym miejscu wskazać, że wobec zarzutów skargi Sąd rozważył, czy z uwagi na zakres kompetencji ZUS jego działania w sprawie nie można rozpatrywać w kontekście art. 24 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Taka kwalifikacja implikowałaby bowiem brak potrzeby wykazania interesu prawnego uzasadniającego udostępnienie danych osobowych. Zdaniem składu orzekającego ewentualne zakwalifikowanie okoliczności sprawy do sytuacji, o jakich mowa w art. 24 ust. 3 pkt 2 ustawy byłoby prawnie niedopuszczalne. Pomimo bowiem, że ZUS stanowi podmiot publiczny to nie realizuje on zadań publicznych, które związane są z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu. Nadto wprawdzie art. 36 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uprawnia organy egzekucyjne do zwracania się o udzielenie informacji, jednak zgodnie z art. 19 § 4 ww. ustawy Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji jedynie z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez ten oddział, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Jest to zatem organ egzekucyjny o ograniczonych kompetencjach zarówno co do przedmiotu egzekucji jak i stosowanych środków egzekucyjnych. Zatem nie wymienienie przez ustawodawcę w powyższym zakresie kompetencji dyrektora oddziału ZUS w zakresie egzekucji z nieruchomości nie pozwala na przyjęcie, iż podmiot ten należy do kręgu wskazanego w art. 24 ust. 5 pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i Kartograficzne – pogląd ten w odniesieniu bezpośrednio do dyrektora oddziału ZUS został sformułowany np. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 638/10. W konsekwencji niewątpliwym jest, iż stosownie do art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne aby uzyskać wnioskowane dane osobowe skarżący musiałby wykazać, że posiada on interes prawny. Przypomnieć w tym miejscu należy, jak to notabene poprawnie wskazał skarżący, że interes prawny jest kategorią materialnoprawną. Jego wykazanie wymaga zatem wskazania przepisu prawa materialnego zobowiązującego organ do wydania dokumentu lub uprawniającego wnioskującego do jego otrzymania. Tym samym jeśli podmiot, o którym mowa w art. 24 ust. 5 pkt 3 ustawy, wnioskujący o wydanie mu wypisu, nie włada gruntem i nie wykazał indywidualnego interesu prawnego uprawniającego go do takiego żądania, organ obowiązany jest żądanych informacji mu odmówić. Ustawa, o której mowa, nie przewiduje bowiem innych form i zasad udzielania zawartych w operacie ewidencyjnym informacji obejmujących dane osobowe niż poprzez wydanie wypisu, autonomicznie kreując w tym zakresie krąg stron uprawnionych do uzyskania dokumentów, o których mowa. Ograniczenie bowiem w ustawie jawności danych ewidencyjnych obejmujących dane osobowe uniemożliwia udostępnianie ich w innej formie i pod innymi warunkami (bez konieczności wykazania interesu prawnego) niż przewidziane ustawowo. Wspomnianym wyżej interesem prawnym skarżący, który nie wskazał przepisu prawa uprawniającego go do uzyskania żądanych danych (np. obligującego go do przedłożenia urzędowego potwierdzenia określonych faktów), w sposób oczywisty się nie legitymuje i w tej mierze w całej rozciągłości podzielić należy pogląd orzekających w sprawie organów. Jak bowiem ZUS Oddział w B. sam przyznał w złożonym wniosku żądane informacje co do nieruchomości posiadanych przez W. S. L. są mu potrzebne jedynie w celu cyt. "dochodzenia należności ZUS". Tym samym powołał się jedynie na swój interes faktyczny, a nie prawny. W żadnym razie nie można bowiem uznać za przepisy uzasadniające interes prawny strony norm proceduralnych regulujących w kodeksie postępowania cywilnego kwestie dotyczące postępowania egzekucyjnego, w tym hipoteki. Podkreślenia wymaga nadto, iż w istocie intencją wnioskodawcy nie jest uzyskanie informacji o konkretnych, wskazanych przez niego gruntach, budynkach lub lokalach, lecz poszukiwanie nieznanego skarżącemu majątku nieruchomego dłużnika. Do tego zaś nie są właściwe orzekające w sprawie organy lecz komornik i - w pewnych sytuacjach - sąd powszechny. W szczególności służy temu postępowanie o wyjawienie majątku dłużnika regulowane przepisami art. 913-920 kodeksu postępowania cywilnego. W konsekwencji skarżący może realizować swoje prawa, jako wierzyciel, w innym, przewidzianym przez ustawodawcę szczególnym trybie, nie zaś w drodze domagania się wyjawienia majątku dłużnika od organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków. Przytoczony wyżej pogląd należy do ugruntowanych w orzecznictwie sądów administracyjnych - por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 560/06; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 1054/07, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Gl 1055/07; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt III SA/Gd 150/08; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 czerwca 2008 r. sygn. akt III SA/Wr 599/07; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 maja 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 185/08; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 maja 2008 r., sygn. akt III SA/Gd 77/08.; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 1134/07; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 1135/07; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 189/09; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 752/09; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 638/10. Ujawnienie majątku dłużnika należy bowiem do sfery postępowania cywilnego przed sądem powszechnym, a nie do procedury postępowania administracyjnego, w tym, w trybie wydawania zaświadczeń o stanie posiadania osób trzecich –wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt II SA 1378/97. Z poglądami tymi obecny skład orzekający w pełni się utożsamia, podzielając je w całej rozciągłości. Te same orzeczenia bez zastrzeżeń akceptowały także wydawanie przez organy rozstrzygnięć w formie postanowień, nie zaś decyzji. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie znajdują bowiem zastosowania w sprawie przywołane przez nią przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 tejże ustawy informację publiczną stanowi jedynie cyt. "informacja o sprawach publicznych", nie zaś taka, która należy do sfery prywatności i jako taka podlega w systemie prawa szczególnej ochronie. W konsekwencji stan majątkowy osoby nie mieszczącej się w kręgu osób, których dochody i majątek podlegają ujawnieniu (a takiej okoliczności strona skarżąca nie przywołała), nie stanowi informacji publicznej, dostępnej dla każdego, a tym samym domaganie się wiedzy o nim obwarowane zostało w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne szczególnymi warunkami. Warto też zauważyć, że powoływany przez wnioskujący Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. jako jedna z podstaw wniosku art. 29 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych został uchylony z dniem 7 marca 2011 r., to jest jeszcze przed złożeniem wniosku wszczynającego stanowiące przedmiot kontroli postępowanie administracyjne. W konsekwencji przywołany przez stronę skarżącą wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt I OSK 1444/10, wyrażający pogląd odmienny na kwestię interesu prawnego, jak i formy, w której organ winien zawrzeć rozstrzygnięcie, stanowił w świetle wyroków cytowanych powyżej, orzeczenie odosobnione. Natomiast przywołany w skardze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 189/09 nie zawiera tez, które wedle twierdzeń strony skarżącej rzekomo zostały w nim sformułowane. Wyrok ów nie odnosił się bowiem w żadnej mierze do problematyki pojęcia informacji publicznej. Nietrafne jest też twierdzenie strony skarżącej, iż pomimo zawarcia już w zażaleniu na postanowienie pierwszoinstancyjne zarzutu zredagowania rozstrzygnięcia w formie postanowienia, nie zaś decyzji, organ II instancji nie odniósł się do niego w uzasadnieniu postanowienia przez siebie wydanego. Odniesienie takie, choć istotnie nieco lakoniczne, w uzasadnieniu postanowienia drugoinstancyjnego zostało zawarte, a poświęcony został mu trzeci akapit na s. 3 uzasadnienia. Lakoniczność owa, wobec prawidłowej i merytorycznie i formalnie osnowy zaskarżonego postanowienia i poprawnego, wyczerpującego w pozostałych częściach uzasadnienia, nie miała, zdaniem Sądu, wpływu na wynik sprawy, nie ma też wpływu na ocenę prawidłowości podjętego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło