IV SA/Gl 1471/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2012 r. sprawy ze skargi W. H. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...] [...]Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: [...]PWIS) utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. (dalej: PPIS) z dnia [...]r. nr [...], wydane na podstawie art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm., dalej: u.p.i.s.), odmawiające stwierdzenia u W.H. choroby zawodowej – ostrego lub przewlekłego zatrucia lub ich następstw w wyniku narażenia na składniki paliw, oleje mineralne i smary, wymienionej w poz. 1/56 i 1/57 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132 , poz. 81115 ). Decyzja [...]PWIS zapadła w następujących okolicznościach sprawy. Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u W.H. zostało wszczęte w roku 2002. W aktach sprawy brak wniosku skarżącej w tej sprawie, stąd nie można ustalić precyzyjnie daty wszczęcia tego postępowania, natomiast pierwszy dokument w postaci "Wywiadu środowiskowego dotyczącego przebiegu i warunków pracy zawodowej" datowany jest na 30 stycznia 2002 r. Decyzją z dnia [...]2004 r. nr [...] PPIS odmówił stwierdzenia choroby zawodowej, przy czym rozstrzygnięcie to było poprzedzone uzyskaniem dwu orzeczeń lekarskich jednostek orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...]2004 r. nr [...] utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. W wyniku skargi wniesionej przez W.H. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2006 r. sygn. akt. III SA/Gl 1217/04 uchylił zaskarżoną decyzję. W motywach wyroku wskazano, iż w trakcie prowadzonego postępowania nie wyjaśniono o jaką jednostkę chorobową chodzi, co czyniło wadliwym całe postępowanie wyjaśniające. Po tym wyroku Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...]2006 r. nr [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z analogicznymi wskazówkami do tych, jakie wynikały z wyroku Sądu. Kolejne rozstrzygnięcie w tej sprawie tj. decyzja PPIS z [...]2006 r. odmawiająca stwierdzenia u W.H. choroby zawodowej w postaci ostrego lub przewlekłego zatrucia lub ich następstw w wyniku narażenia na składniki paliw, oleje mineralne i smary, została utrzymana w mocy przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. aktem z dnia [...]2007 r., zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 4 września 2008 r. sygn. akt 530/08 oddalił skargę na decyzję organu odwoławczego. Wyrok ten, ze względu na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2008 r. sygn. akt P 23/07 ( uznające rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach za niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP) został uchylony wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 115/09. W następstwie tego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 15 września 2009 r. syg. akt IV SA/Gl 466/09 uchylił decyzję organu odwoławczego z dnia [...] 2007 r., formułując w nim analogiczne jak NSA wytyczne. Kolejną decyzją z dnia [...]2010 r. [...]PWIS utrzymał w mocy rozstrzygnięcie PPIS z [...]2006 r. o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej. Decyzja ta, w wyniku skargi wniesionej przez W.H., wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 października 2010 r. sygn. akt 228/10 została uchylona ze wskazaniem, iż przed wydaniem nowej decyzji organ orzekający w sprawie powinien wystąpić do Instytutu Medycyny Pracy z wnioskiem, o jakim mowa w § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 2009 r., w celu jednoznacznego określenia czy u skarżącej można wykluczyć występowanie objawów następstw objawów zatrucia substancjami chemicznymi, a więc chorobę zawodową wymienioną pod poz. 1 załącznika do aktualnie obowiązującego rozporządzenia. W wykonaniu wytycznych Sądu [...]PWIS wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., która to jednostka orzecznicza orzeczeniem lekarskim z dnia [...] stwierdziła brak podstaw do rozpoznania u W.H. choroby zawodowej. W oparciu o to orzeczenie [...]PWIS decyzją z dnia [...] r. postanowił utrzymać w całości w mocy rozstrzygnięcie PPIS z dnia [...]2006 r. o odmowie stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej. Jak podniesiono w uzasadnieniu tej decyzji, dochodzenie epidemiologiczne wykazało , iż W.H. pracowała w latach 1993-2001 w KWK [...] w R. (obecnie A S.A. KWK "[...]") jako wydawca w magazynie paliw i magazynier, gdzie była narażona na działanie paliw, olejów mineralnych i smarów. W tym okresie pracowała w warunkach stwarzających potencjalne ryzyko powstania choroby zawodowej. Postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej zostało wszczęte w czasie obowiązywania przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 2002r. Została ona poddana badaniom w uprawnionych jednostkach orzeczniczych tj. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Przychodnia Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z dnia [...]2004 r. nr [...]) oraz Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. ( orzeczenie lekarskie z dnia [...]2004 r.) i w obu przypadkach uznano, iż brak jest podstaw do rozpoznania u niej choroby zawodowej w postaci ostrego lub przewlekłego zatrucia lub ich następstw w wyniku narażenia na składniki paliw, oleje mineralne i smary. W myśl § 11 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r. czynności dokonane w toku wszczętych postępowań wszczętych na podstawie poprzednio obowiązującego rozporządzenia z roku 2002 r. pozostawały skuteczne, stąd [...]PWIS w toku postępowania wyjaśniającego uwzględnił również powyższe orzeczenia. W skardze z dnia 17 października 2011 r. W.H. podnosi zarzut wydania tej decyzji z naruszeniem prawa. W jej ocenie, nawet jeśli wykluczyć u niej ostre zatrucie, to w każdym razie należy przyjąć stan przewlekłego zatrucia wywołany przez substancje chemiczne pochodzenia zawodowego. Cierpi na przewlekłe zapalenie strun głosowych, na dowód czego załącza kartę informacyjną leczenia uzdrowiskowego oraz zaświadczenie lekarskie Poradni Foniatrycznej, potwierdzające tego rodzaju objawy chorobowe. Podkreśla, że podejmowane w jej sprawie orzeczenia lekarskie nie były ukierunkowane na ewentualność wykluczenia występowania objawów następstw zatrucia substancjami chemicznymi, a jest to sprawa kluczowa dla ustalenia choroby zawodowej. Nie można u niej wykluczyć zatrucia przewlekłego stąd związek przyczynowy pomiędzy warunkami pracy a etiologią rozpoznanego schorzenia jest ewidentny. W odpowiedzi na skargę [...]PWIS wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojej decyzji. W ocenie tego organu brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Orzeczenia lekarskie uzyskane w tej sprawie są spójne i wyczerpujące. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wskazanym kryterium legalności, sądy administracyjne dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z kolei, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K., z dnia [...]r. [...], utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]2006 r. nr [...], którym to odmówił stwierdzenia u W.H. choroby zawodowej – ostrego lub przewlekłego zatrucia lub ich następstw w wyniku narażenia na składniki paliw, oleje mineralne i smary, wymienionej w poz. 1/56 i 1/57 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132 , poz. 81115 ). Przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm., dalej k.p.) dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009 r. (Dz. U. Nr 99, poz. 825), która weszła w życie 3 lipca 2009 r. Za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W świetle regulacji zawartej w art. 235¹ k.p. podkreślenia wymaga to, że stwierdzenie choroby zawodowej wymaga zaistnienia łącznie dwu przesłanek: po pierwsze - rozpoznania u badanego jednej z chorób wskazanych w wykazie chorób zawodowych; po drugie - ustalenie, że wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej, zamieszczonej w wykazie chorób zawodowych, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w miejscu pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek wyklucza możliwość stwierdzenia choroby zawodowej. W dacie podejmowania zaskarżonej decyzji wykaz chorób zawodowych był określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105 , poz. 869 , dalej: rozporządzenie ), natomiast postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej nastąpiło pod rządami przepisów przywołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z 2002 r. Kwestie intertemporalne reguluje przepis § 11 ust. 2 rozporządzenia z 2009 r., zgodnie z którym do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia, stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. Z przytoczonej podstawy prawnej, jak również z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika wyraźnie które z rozporządzeń, a tym samym która z jednostek chorobowych, określona w załączniku do rozporządzenia z 2002 r. pod pozycją 1/56 i 1/57, czy też określona pod pozycją załącznika 21 rozporządzenia z 2009 r., stanowiła przedmiot ustaleń organu. Kwestia jest o tyle istotna, że jednostki te zostały różnie zdefiniowane (opisane). W rozporządzeniu z 2002 r. było to: "Zatrucie ostre lub przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez następujące substancje chemiczne" tj. wymienione w poz. 1/56 (węglowodory alifatyczne lub alicykliczne występujące w benzynie lub benzynie lakowej) oraz 1/57 (inne substancje chemiczne). Natomiast w rozporządzeniu z 2009 r. jest to: "Zatrucie ostre albo przewlekłe lub ich następstwa wywołane przez substancje chemiczne. " Jak wynika jednak z przytoczonego w decyzji opisu jednostki chorobowej (ostre lub przewlekłe zatrucie lub ich następstwa w wyniku narażenia na określone składniki chemiczne), z treści wniosku o wydanie uzupełniającego orzeczenia lekarskiego (k.-43) oraz orzeczenia lekarskiego IMPiZŚ z [...]r., przedmiotem rozpoznania była jednostka chorobowa określona w pkt. 1 załącznika do rozporządzenia z 2009 r. Przyjdzie ponadto zauważyć, iż nowa definicja (opis) jednostki chorobowej jest zakresowo szerszy. Nie odnosi bowiem ostrego lub przewlekłego zatrucia lub ich następstw tylko do wskazanych substancji chemicznych, ale do wszystkich. Stąd orzeczenia lekarskie uzyskane w trakcie postępowania prowadzonego od 2002 r. zachowały aktualność. Bezspornie skarżąca w latach 1993-2001 pracowała w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej w postaci ostrego lub przewlekłego zatrucia lub ich następstw w wyniku narażenia na substancje chemiczne. Dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne było zatem rozpoznanie tego schorzenia przez uprawnioną placówkę diagnostyczną i ewentualne powiązanie go z tymi warunkami pracy. Skarżąca była badany w dwóch upoważnionych jednostkach medycznych i w orzeczeniach lekarskich podjętych przez uprawnionych lekarzy stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej (w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy Przychodnia Chorób Zawodowych w S. - orzeczenie lekarskie z dnia [...]2004 r. nr [...]) oraz Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. - orzeczenie lekarskie z dnia [...]2004 r. oraz orzeczenie lekarskie z dnia [...]2011 r. nr [...]) i we wszystkich przypadkach uznano, iż brak jest podstaw do rozpoznania u niej choroby zawodowej w postaci ostrego lub przewlekłego zatrucia lub ich następstw w wyniku narażenia na substancje chemiczne. Orzeczenia jednostek organizacyjnych służby zdrowia w kwestii rozpoznania choroby zawodowej lub braku do tego podstaw, mają charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. i są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej, jeżeli zostały one wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97, ONSA 1998/4/150, z dnia 23 lipca 2003 r., I SA 108/03, LEX nr 160259, z dnia 24 maja 2001 r., SA 1801/00, LEX nr 77663, z dnia 2 czerwca 1998 r., I SA 225/98, LEX nr 45827). Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono - jak każdy dowód w postępowaniu - ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treścią art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 895/10, LEX nr 1027540). W ocenie Sądu, orzeczenia lekarskie uprawnionych jednostek medycznych, uzyskane w rozpoznawanej sprawie, nie budzą wątpliwości co do ich prawidłowości. Wobec czego [...]PWIS podejmujący rozstrzygnięcie w kwestii stwierdzenia u W.H. choroby zawodowej, wobec jednoznacznej oceny wyrażonej w orzeczeniach lekarskich o braku podstaw do rozpoznania takiej choroby, zobligowany był do podjęcia decyzji negatywnej dla skarżącej. Odnosząc się do zarzutu podnoszonego w skardze przyznać trzeba, iż stwierdzenie zawarte we wniosku [...]PWIS z dnia [...]2011 r. kierowanego do IMPiZŚ o wydanie uzupełniającego orzeczenie lekarskiego, z którego wynika, iż chodzi o jednoznaczne określenie czy można u W.H. "wykluczyć" występowanie objawów następstw zatrucia substancjami chemicznymi, może budzić zastrzeżenia. W istocie rzeczy chodziło o ustalenie, czy wystąpienie zdiagnozowanej jednostki chorobowej, zamieszczonej w wykazie chorób zawodowych, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w miejscu pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy i w takim kierunku szło orzeczenie lekarskie z [...]2011 r. Całokształt rozważań prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego i procesowego, bowiem ustalenia faktyczne i rozważania prawne są prawidłowe, a zawarte w skardze zarzuty nie mogły tego przekonania podważyć. Brak też było okoliczności branych pod rozwagę z urzędu uzasadniających jej wzruszenie. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego wyroku.