II FZ 3/13

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartosz Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1841/12 w zakresie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 27 marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 27 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1841/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 27 marca 2012 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów, do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 18/09. W zażaleniu na powyższe postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżył je w całości, wnosząc o jego uchylenie. Uzasadniając zażalenie, stwierdził, że zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione względami celowości, sprawiedliwości, jak i ekonomiki procesowej. W niniejszej sprawie względy takie nie wystąpiły. Dyrektor zaznaczył, że Trybunał Konstytucyjny zajął już stanowisko odnośnie do konstytucyjności konstrukcji opodatkowania dochodów pochodzących z nieujawnionych źródeł (wyrok z 12 kwietnia 2011 r. w sprawie P 90/08). Zawarta w tym orzeczeniu ocena pozwala przewidywać, że rozstrzygnięcie w sprawie SK 18/09 nie wpłynie na postępowanie sądowe. Dyrektor zaznaczył ponadto, że po ewentualnym korzystnym wyroku Trybunału strona będzie miała możliwość skorzystania z instytucji wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego czy też postępowania podatkowego. Interes prawny podatnika jest zatem należycie chroniony. Na poparcie swego stanowiska organ przytoczył dwa postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 24 października 2011 r., sygn. akt II FZ 615/11 oraz z 2 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 182/12. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270; dalej "p.p.s.a.") sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Związek pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego musi cechować się tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. W judykaturze (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2008 r., II FPS 4/08, publ. w ONSAiWSA z 2009 r., nr 4, poz. 62) podkreśla się, że przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia wstępnego, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Zawieszenie postępowania powinno być również uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak i ekonomiki procesowej. Powyższe okoliczności sąd podejmujący rozstrzygnięcie oparte o art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powinien oceniać w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, co ma niebagatelne znaczenie w świetle konstytucyjnego nakazu rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie powyższe warunki nie zostały spełnione. Choć wskazane w uzasadnieniu postanowienia sądu pierwszej instancji przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, rzeczywiście były podstawą prawną zaskarżonej decyzji, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł wystarczającej potrzeby do zawieszenia postępowania. Przyczyną jest tu przede wszystkim treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt P 90/08 (publ. LEX nr 824128), gdzie Trybunał szczegółowo zajmował się kwestią charakteru konstrukcji opodatkowania dochodów nieujawnionych. Trybunał wprost stwierdził, że art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.; dalej "u.p.d.o.f.") nie ma charakteru sankcji podatkowej. Powyższa ocena pozwala uznać, że rozstrzygnięcie w sprawie skargi o sygn. akt SK 18/09 najpewniej nie wpłynie na postępowanie przed sądem zainicjowane skargą podatnika. Nie bez znaczenia dla oceny zasadności zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie jest, że nawet gdyby Trybunał Konstytucyjny zmienił w tym przedmiocie zdanie, interes prawny podatnika jest należycie chroniony. Po korzystnym dlań wyroku skarżący będzie mógł skorzystać z instytucji wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, czy też postępowania przed organami podatkowymi. Na marginesie zauważyć wypada, że Naczelny Sąd Administracyjny prezentował już wcześniej analogiczną ocenę podstaw zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Poza orzeczeniami wymienionymi w zażaleniu wskazać można również na wydane w 2012 r. postanowienia z 17 lipca (sygn. akt II FZ 518/12 – to i pozostałe publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/)), 11 grudnia (sygn. akt II FZ 941/12), 19 grudnia (sygn. akt II FZ 1015/12) oraz 20 grudnia (sygn. akt II FZ 962/12 i II FZ 963/12). Uwzględniając powyższe okoliczności oraz mając na względzie zasadę ekonomii procesowej, wyrażoną w art. 7 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1–2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.