VI SA/Wa 1392/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Szydłowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant st. sekr. sąd. Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w R. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że uchylone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz O. Sp. z o.o. z siedzibą w R. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 roku Dyrektor Izby Celnej w W. działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 i § 2 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.), w związku z art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540, ze zm.), stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez O. Sp. z o.o. na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z dnia [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Uzasadniając swoje stanowisko organ wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. W dniu [...] marca 2011 r. do Naczelnika Urzędu Celnego [...] wpłynął wniosek Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością O. podpisany przez Prokurenta Samoistnego, o zawieszenie przedmiotowego postępowania. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. doręczonym Spółce w dniu [...] lutego 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] odmówił zawieszenia postępowania Pismem z dnia [...] lutego 2012 r. (data stempla Poczty Polskiej S.A. - 29 lutego 2012 r.) Spółka złożyła zażalenie na w/w postanowienie podpisane przez Prokurenta Samoistnego Spółki. Przy piśmie z dnia [...] marca 2012 r. Spółka przesłała poświadczony za zgodność z oryginałem odpis z Krajowego Rejestru Sądowego wraz z opłatą skarbową potwierdzający posiadanie Prokurenta pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki przed organem I instancji. Powyższe pismo przekazane zostało do Dyrektora Izby Celnej w W. przez Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. przy piśmie z dnia [...] marca 2012 r. i wpłynęło do Izby Celnej w W. w dniu [...] marca 2012 r. Organ stwierdził, iż wszelka korespondencja winna być kierowana do pełnomocnika nie zaś do spółki i w konsekwencji postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania nie zostało skutecznie doręczone a co za tym idzie nie weszło do obrotu prawnego i nie można uznać, iż występuje w sprawie przedmiot zaskarżenia. Dyrektor wskazał, iż stosownie do art. 228 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 ustawy Ordynacja podatkowa organ zażaleniowy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność zażalenia. Powołując się na literaturę przedmiotu organ uznał, iż zażalenie na postanowienie, które nie weszło do obrotu prawnego jest niedopuszczalne z przyczyny przedmiotowej, gdyż brak jest przedmiotu zaskarżenia. W konsekwencji, Dyrektor Izby Celnej w W. stwierdził, że zażalenie należało uznać za niedopuszczalne i sprawa wraca na etap postępowania prowadzonego przez organ I instancji, który uwzględniając fakt występowania w przedmiotowym postępowaniu pełnomocnika konwaliduje dotychczasowe wadliwe czynności i skuteczne doręczenie pism w toku całego postępowania przed organem I instancji, w tym rozstrzygnięcia w postaci postanowienia będzie jednoznaczne z wejściem ich do obrotu prawnego, z wszelkimi tego konsekwencjami procesowymi. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie O. Sp. z o.o., zwana dalej skarżącą wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. Podniosła zarzut naruszenia prawa procesowego tj. art. 228 par. 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez uznanie, iż nie przysługuje jej zażalenie na postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca przypomniała stan faktyczny sprawy wskazując m.in., iż z treści art. 201 § 3 Ordynacji podatkowej należy wyprowadzić wniosek, że zaskarżalne jest każde postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania. Podkreśliła, iż działając zgodnie z pouczeniem organu I instancji, została pozbawiona możliwości skutecznej obrony swoich praw. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną rozstrzygnięcia jest art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie, z którym organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność odwołania. W doktrynie wskazuje się, iż niedopuszczalność odwołania może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych (por. C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III). W ocenie organu zasadność stwierdzenia niedopuszczalności odwołania wynikała z faktu wystąpienia drugiej ze wskazanych przyczyn niedopuszczalności i związana jest z brakiem przedmiotu zaskarżenia. Organ stwierdził, iż rozstrzygnięcie organu pierwszoinstancyjnego, jako nieprawidłowo doręczone, nie mogło zostać uznane za wprowadzone do obrotu prawnego, bowiem wszelka korespondencja w toku postępowania administracyjnego winna być kierowana do pełnomocnika strony. Skoro postanowienie wydane w pierwszej instancji nie zostało doręczone pełnomocnikowi, nie weszło do obrotu prawnego, a zatem wniesienie od niego zażalenia było niedopuszczalne. W ocenie Sądu stanowisko organu, na tle ustalonego i niekwestionowanego przez strony stanu faktycznego, zajęte w zaskarżonym postanowieniu nie znajduje uzasadnienia w przepisach Ordynacji podatkowej. W konsekwencji organ naruszył art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego bezpodstawne zastosowanie. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, skarżąca w toku postępowania była reprezentowana przez pełnomocnika. Organ, mimo posiadanej wiedzy, doręczył postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry spółce. Postanowienie to zostało doręczone spółce dnia 22 lutego 2012 r. natomiast ustanowiony w sprawie pełnomocnik w dniu 29 lutego 2012 r. wniósł zażalenie. W ocenie Sądu w realiach omawianej sprawy nie sposób uznać, iż ze względu na fakt, że postanowienie pierwszej instancji nie zostało doręczone pełnomocnikowi spółki doszło do naruszenia dyspozycji art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej. W myśl w/w przepisu, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Ustanawiając pełnomocnika strona najczęściej chroni się przed skutkami nieznajomości prawa, jeżeli zatem organ administracji pomija pełnomocnika w toku czynności postępowania, to niweczy skutki staranności strony w dążeniu do ochrony swych praw i interesów oraz otrzymania takiej ochrony prawnej, jaką powinna ona uzyskać w państwie prawa (por. postanowienie SN z dnia 9 września 1993 r. w sprawie sygn. akt III ARN 45/93, OSNC 1994 r., nr 5, poz. 112). Jednakże podkreślenia wymaga przy tym, iż przepis art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej ma na celu funkcję gwarancyjną dla ochrony interesów strony, która mając ustanowionego pełnomocnika i dokonując przez niego określonych czynności procesowych, nie może ponosić ujemnych konsekwencji prawnych z powodu braku doręczenia konkretnego rozstrzygnięcia w sprawie ustanowionemu pełnomocnikowi. Skutkiem powyższego, jeżeli w danej sprawie miało miejsce doręczenie aktu samej stronie z pominięciem pełnomocnika, należy ocenić, czy pociągnęło ono dla strony ujemne skutki procesowe (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2010 roku sygn. akt I OSK 1940/10). Jeżeli więc, spółka przekazała otrzymane postanowienie pełnomocnikowi, który wniósł w jej imieniu zażalenie to zażalenie takie należy uznać za wniesione prawidłowo. Procedura regulując zasady działania organów administracji publicznej przy rozpatrywaniu spraw indywidualnych, chroni w ten sposób podmioty, których wynik postępowania dotyczy, przed arbitralnością organów władzy publicznej i dowolnością postępowania. Strona prowadzonego postępowania nie może doznać uszczerbku wskutek niewłaściwego, niezgodnego z prawem działania organu administracji publicznej. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych należało w tej sytuacji przyjąć, że jeżeli strona przekazała postanowienie pełnomocnikowi, a ten wniósł zażalenie w terminie, to brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości tego środka odwoławczego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się bowiem, że należy odróżnić brak doręczenia od doręczenia wprawdzie wadliwego, ale ostatecznie dokonanego (por. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 3 czerwca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 378/08, Lex Omega nr 477505), w szczególności wtedy, gdy środek odwoławczy zostanie złożony w terminie. Postanowienie zostało, zatem doręczone, mimo naruszenia art. 145 § 2 o.p. Podobnie w orzecznictwie oceniony został problem sytuacji odwrotnej, kiedy strona ustanowiła pełnomocnika w sposób skuteczny i z odpowiednim zakresem umocowania, a doręczenie zostało dokonano z jego pominięciem. Również wówczas przyjmuje się, że doręczenie, aczkolwiek z oczywistym naruszeniem art. 145 § 2 o.p., nastąpiło (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 lutego 2008 r., sygn. akt I FSK 283/07, Lex Omega nr 488005). W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym sprawę uznać należy, iż postanowienie odmawiające zwieszenia postępowania weszło do obrotu prawnego i w konsekwencji nie można twierdzić, iż wniesione zażalenie było niedopuszczalne Zdaniem Sądu, organ, wydając zaskarżone postanowienie pominął kwestię, iż przepisy dotyczące doręczeń mają chronić obywatela przed nadużyciami ze strony administracji publicznej. Oznacza to, że przepisy nie mogą być interpretowane na szkodę strony. Każda sytuacja naruszenia przez organ obowiązków doręczenia pisemnego rozstrzygnięcia stronie powinna być oceniana indywidualnie, ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności sprawy oraz skutków procesowych dla podmiotu będącego adresatem rozstrzygnięć spowodowanych wadliwym ich doręczeniem. Należy przy tym unikać wszelkiego rodzaju automatycznej oceny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 stycznia 2009 r. sygn. akt II GSK 600/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 136/06). Stanowisko Dyrektora Izby Celnej zajęte w zaskarżonym postanowieniu, jest niekorzystne dla strony skarżącej, bowiem wbrew celowi unormowania zawartego w art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, powoduje pogorszenie jej sytuacji procesowej. Zdaniem Sądu okoliczność, że doręczenie można zakwalifikować jako wadliwe, dokonane z naruszeniem art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej, nie może być utożsamiana z brakiem doręczenia. Podkreślić, bowiem należy, że doręczenie pisma stronie mimo, że ustanowiła ona pełnomocnika, nie może być uznane za skuteczne wtedy, gdy wywołuje dla niej ujemne skutki procesowe (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001 r. w sprawie I SA/Wr 2995/98 niepubl.; S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2004, s. 457). Oznacza to, że nawet przy dokonaniu oceny, że w sprawie doszło do wadliwego doręczenia zaskarżonego postanowienia, nie spowodowało to ujemnych skutków procesowych dla strony, która skorzystała ze stosownego środka zaskarżenia, wnosząc go we właściwym terminie. W tym czasie również mogła skonsultować się ze swoim pełnomocnikiem (por. podobne stanowisko - wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 maja 2005 r., I SA/Bd 130/05, POP 2006, z. 1, poz. 3, OSP 2006, z. 11, poz. 123). W konsekwencji oznacza to, iż rozpoznając ponownie sprawę organ rozpozna merytorycznie zażalenie na postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.