III SA/Wr 432/12
WyrokWSA we Wrocławiu2012-12-18
Skład orzekający: Ryszard Pęk, Józef Kremis, Marcin Miemiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego powinien zostać uwzględniony z uwagi na przedawnienie roszczeń z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od czerwca do sierpnia 1998 r., pomimo podejmowanych przez wierzyciela i organ egzekucyjny czynności zmierzających do wyegzekwowania należności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy egzekucyjne prawidłowo ustaliły, iż nie nastąpiło przedawnienie roszczeń z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Wskazano na szereg czynności podejmowanych przez wierzyciela i organ egzekucyjny, takich jak doręczenie tytułów wykonawczych, wszczęcie postępowania egzekucyjnego, doręczenie upomnienia oraz wydanie decyzji określającej wysokość zaległości, które zgodnie z przepisami prawa przerywały lub zawieszały bieg terminu przedawnienia. W związku z tym, brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W., które utrzymało w mocy postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych dotyczących zaległości w składkach na ubezpieczenia społeczne za okres od czerwca do sierpnia 1998 r. Skarżący wnosił o umorzenie postępowania, argumentując przedawnieniem roszczeń. Organy egzekucyjne odmówiły umorzenia, wskazując na czynności przerywające i zawieszające bieg przedawnienia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk, Sędziowie Sędzia NSA Józef Kremis (sprawozdawca), Sędzia WSA Marcin Miemiec, Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 18 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej we W. (dalej: Dyrektor IS) – po rozpatrzeniu zażalenia A. Z. na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń we W. z dnia [...] maja 2012 r. (nr [...]) odmawiające żalącemu się umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych [...] kwietnia 2012 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Oddział we W.) od nr [...] do nr [...], obejmujących składki na ubezpieczenia społeczne za okres od czerwca do sierpnia 1998 r. – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie, powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej w skrócie: k.p.a.), w zw. z art. 18 i art. 59 § 1 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej w skrócie: u.p.e.a.).
Organ drugiej instancji przypomniał, że skarżący jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. z tytułu zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne (konto pracownicze) za okres od czerwca do sierpnia 1998 r., wskutek czego wierzyciel wystawił w okresie sierpień – październik 1998 r. tytuły wykonawcze nr [...], nr [...],[...] i skierował je do Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-K., który wszczął postępowanie egzekucyjne. W dniu [...] listopada 1998 r. doręczono stronie odpisy tytułów wykonawczych nr [...] oraz nr [...]. Na podstawie zawiadomienia z dnia [...] listopada 1998 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego (art. 79 u.p.e.a.). Natomiast postępowanie egzekucyjne dotyczące tytułu wykonawczego nr [...] zostano wszczęte na podstawie zawiadomienia z dnia [...] maja 1999 r. o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego (art. 79 u.p.e.a.). Odpis zajęcia wraz z odpisem tytułu wykonawczego organ egzekucyjny przesłał zobowiązanemu za pośrednictwem poczty.
Ze względu na zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej wobec zobowiązanego, Sąd Rejonowy dla W.-F., postanowieniem z dnia [...] października 2001 r. ([...]), wyznaczył do łącznego prowadzenia postępowania egzekucyjnego Komornika Sądowego Rewiru III przy tym Sądzie. Następnie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. ([...]) Komornik Sądowy umorzył w całości postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wymienionych wcześniej tytułów wykonawczych.
Zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2008 r. (nr [...]) wierzyciel przesłał zobowiązanemu upomnienie wzywające go uregulowania zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne. Skarżący – mimo otrzymania tego dokumentu w dniu [...] stycznia 2008 r. – nie uiścił na rzecz wierzyciela dochodzonych kwot.
W związku z zaległościami w składkach na ubezpieczenie społeczne, wierzyciel wydał w dniu [...] maja 2009 r. decyzję określającą stronie wysokość zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od czerwca do sierpnia 1998 r. w łącznej kwocie [...] zł. W rozstrzygnięciu wierzyciel pouczył zobowiązanego, że w przypadku nieuregulowania należności wraz z odsetkami za zwłokę wdrożone będzie postępowanie egzekucyjne. Decyzja doręczona została zobowiązanemu dnia [...] maja 2009 r. Od tej decyzji zobowiązany odwołał się do Sądu Okręgowego we W. wskazując m.in., że należności uległy przedawnieniu, w związku z czym wnosi o ich umorzenie.
Sąd Okręgowy we W., postanowieniem z dnia [...] września 2009 r., umorzył postępowanie w sprawie, a wniosek strony o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek przekazał według właściwości organowi rentowemu.
Wierzyciel, po sprecyzowaniu żądania skarżącego, rozpatrzył wniosek w sprawie umorzenia należności i decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. odmówił umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne za okres od lipca do sierpnia 1998 r. uzasadniając w tym zakresie swoje stanowisko.
Po uprawomocnieniu się decyzji określającej wysokość zaległości z tytułu niepłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, wierzyciel ponownie wystawił tytuły wykonawcze nr [...] do nr [...], obejmujące składki na ubezpieczenie społeczne za okres od lipca do sierpnia 1998 r., i skierował je do egzekucji.
Na podstawie art. 79 u.p.e.a. organ egzekucyjny zajął świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego, zaś odpisy zajęć wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczył zobowiązanemu [...] kwietnia 2012 r. (w trybie art. 43 k.p.a.), a dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] kwietnia 2012 r.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., po rozpatrzeniu wniosku zobowiązanego z dnia [...] maja 2012 r., organ egzekucyjny odmówił zwolnienia z egzekucji zajętego świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego. Postanowienie to zostało następne utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2012 r.
Pismem z [...] kwietnia 2012 r. zobowiązany wystąpił do wierzyciela o wstrzymanie egzekucji, a w konkluzji o umorzenie składek. Uzupełniając wniosek – na wezwanie organu – zobowiązany wskazał, że wniosek dotyczy umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na upływ czasu (14 lat) i obecny stan zdrowia.
Organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych. Organ ten uznał, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki (o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a.) do umorzenia postępowania egzekucyjnego, w tym wskazana przez zobowiązanego przesłanka wygaśnięcia zobowiązań wskutek przedawnienia. W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał zobowiązanemu zmieniające się przepisy prawa obowiązujące w poszczególnych okresach, z których wynikał zarówno obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, jak i kolejne, modyfikowane przepisy dotyczące przedawnienia zobowiązań w składkach na ubezpieczenie społeczne.
Kwestionując zasadność tego rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego, zobowiązany wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej we W. Wskazał przy tym, że odwołał się do Sądu Okręgowego we W. od decyzji wierzyciela z dnia [...] maja 2009 r., określającej wysokość zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od czerwca do sierpnia 1998 r., jednakże Sąd Okręgowy we W., postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. ([...]) umorzył postępowanie w sprawie, a wniosek strony o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek przekazał do wierzyciela. Wierzyciel natomiast, decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., odmówił umorzenia składki na ubezpieczenie społeczne za okres od czerwca do sierpnia 1998 r., tj. po upływie 53 dni od uprawomocnienia się wyroku.
Następnie zobowiązany zwrócił się z ponowną prośbą o umorzenie albo o kompromisowe rozwiązanie polegające na tym, że zobowiązany ureguluje główne należności w składkach, wierzyciel natomiast umorzy odsetki za zwłokę.
Po zapoznaniu się z okolicznościami sprawy i argumentami zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej we W. stwierdził, że nie ma podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu i dlatego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia [...] maja 2012 r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu postanowienia organ nadzoru wskazał motywy podjętego rozstrzygnięcia oraz odniósł się do wszystkich okoliczności sprawy i argumentów podniesionych przez skarżącego w zażaleniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] lipca 2012 r. oraz postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. z dnia [...] maja 2012 r. w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Zaskarżonemu postanowieniu oraz postanowieniu pierwszej instancji skarżący zarzucił błędne ustalenia, gdyż jego zdaniem nastąpiło przedawnienie roszczeń dotyczących składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżący wskazał, że nie rozumie jak Dyrektor Izby Skarbowej może twierdzić, że "przedawnienia nie było, skoro przez wiele lat ZUS nic nie zrobił w sprawie". Zdaniem skarżącego na jego obronę przemawia treść wyroku Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] września 2009 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o oddalenie skargi, uznając że w ustalonym stanie faktycznym i prawnym nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem – w jego ocenie – zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego i procesowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Oceniając zaskarżone postanowienie według kryterium zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a.), Sąd nie znalazł dostatecznych podstaw do wyeliminowania tego rozstrzygnięcia ze zbioru legalnych aktów z zakresu administracji publicznej.
Spór w rozpoznawanej sprawie koncentruje się wokół kwestii przedawnienia roszczeń z tytułu zaległych składek na ubezpieczenia społeczne. Twierdzeniu skarżącego o upływie terminu przedawnienia roszczeń przysługujących Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, organy egzekucyjne przeciwstawiły stanowisko o istnieniu tych roszczeń w obrocie prawnym, które – jak wskazują akta administracyjne – znajduje odzwierciedlenie w materiale dowodowym, i co wykluczyło zadośćuczynienie żądaniu skarżącego, tj. umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Wątpliwości skarżącego co do przedawnienia wspomnianych roszczeń wiążą się zapewne z faktem, że dotyczą one zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od czerwca do sierpnia 1998 r., a więc przeszłości odległej od kontrolowanego postępowania egzekucyjnego.
Należy jednak zauważyć, że organy egzekucyjne niewadliwie wskazały w uzasadnieniu kwestionowanych postanowień na zdarzenia, które spowodowały zawieszenie, przerwanie biegu przedawnienia a także przedłużenie tego terminu, co w rezultacie doprowadziło do funkcjonowania w obrocie prawnym zobowiązań skarżącego z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za czerwiec-sierpień 1998 r.
Dyrektor Izby Skarbowej we W. prawidłowo ustalił, że zobowiązania skarżącego powstały jeszcze pod rządem ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.), której art. 35 ust. 3 stanowił, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. W art. 35 ust. 4 tej ustawie postanowiono z kolei, że bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik.
W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-K. prowadził w stosunku do majątku zobowiązanego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...], nr [...],[...] wystawionych przez wierzyciela w okresie sierpień-październik 1998 r., obejmujących składkę na ubezpieczenie społeczne za okres od czerwca do sierpnia 1998 r. Odnosząc termin przedawnienia ujęty w art. 35 ust. 3 wspomnianej ustawy do należności skarżącego, należałoby stwierdzić, że termin przedawnienia tych należności upłynąłby odpowiednio w lipcu, sierpniu i wrześniu 2003 r.
Na podstawie akt egzekucyjnych organ nadzoru ustalił, że w postępowaniu egzekucyjnym doręczono skarżącemu w dniu [...] listopada 1998 r. odpisy tytułów wykonawczych nr [...] i nr [...], obejmujących zaległości za okres od czerwca do lipca 1998 r., co strona potwierdziła własnoręcznym podpisem. Czynność ta – stosownie do dyspozycji art. 35 ust. 4 wymienionej wcześniej ustawy – przerwała bieg przedawnienia, wszak w judykaturze przyjęto, że za czynność zmierzającą do ściągnięcia należności należy uznać także doręczenie tytułu wykonawczego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 października 2010 r., I SA/Gl 129/10 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2012 r., II FSK 2347/10).
Jeśli zaś chodzi o tytuł wykonawczy nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej we W. niewadliwie przyjął, że skoro w sprawie zabrakło dostatecznych dowodów doręczenia skarżącemu tego dokumentu w dniu [...] maja 2009 r., a więc nie wystąpiło zdarzenie przerywające biegu terminu przedawnienia zobowiązania objętego tym tytułem wykonawczym, przeto należało uznać, że według przywołanych wcześniej unormowań przedawnienie nastąpiłoby z dniem [...] września 2003 r.
Od [...] stycznia 1999 r. kwestie te zostały objęte unormowaniami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst pierwotny Dz. U. z 1998 r. Nr 138, poz. 887), której art. 24 ust. 4 stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Według zaś art. 24 ust. 5, bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik.
Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma również – dokonana z dniem 1 stycznia 2003 r. – nowelizacja tego aktu ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074).
W zmienionej wersji art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych postanowiono, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d, przy czym art. 24 ust. 5b stanowił, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia wszczęcia do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego oraz postępowania przed sądem.
Z dniem 1 lipca 2004 r. dokonano następnej zmiany (ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. Nr 121, poz. 1264) art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Pozostawiając bez zmian art. 24 ust. 4, w art. 24 ust. 5b przyjęto, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Ponieważ ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw nie zawierała odrębnych unormowań przejściowych dotyczących stosowania nowych przepisów o przedawnieniu do zobowiązań powstałych i nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r., przyjęto – co znalazło odzwierciedlenie w judykaturze (uchwały Sądu Najwyższego z dnia: 2 lipca 2008 r., II UZP 5/08; 8 lipca 2008 r., I UZP 4/08; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 18 sierpnia 2009 r., II FSK 466/08; 11 czerwca 2010 r., II FSK 468/09; 16 lutego 2011 r., II GSK 247/10; 6 kwietnia 2011 r., II FSK 2045/09) – że dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych.
W takim stanie rzeczy do należności nieprzedawnionych do dnia 31 grudnia 2002 r. należało stosować nie tylko nowy, wydłużony (dziesięcioletni) termin przedawnienia, ale również wszystkie nowe przepisy dotyczące okoliczności mających wpływ na bieg tego terminu, tj. jego przerwanie i zawieszenie. Dlatego też zaległości, na które wystawiono tytuły wykonawcze nr [...], nr [...] i nr [...] zostały objęte dziesięcioletnim letnim okresem przedawnienia. Po dniu 1 stycznia 2003 r. od wszczęcia postępowania egzekucyjnego do jego zakończenia (obecnie od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został powiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego) nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Zaległości skarżącego nie przedawniły się zatem przed wejściem w życie zmienionej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. dnia 1 stycznia 2003 r.) do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, tj. do dnia 28 sierpnia 2007 r., (wydanie przez Komornika Sądowego postanowienia III KM 160710 o umorzeniu w całości prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wymienionych w sentencji postanowienia postępowania egzekucyjnego).
Dyrektor Izby Skarbowej we W. niewadliwie ustalił, że wierzyciel podjął kolejne działania w celu wyegzekwowania zaległości, co także miało wpływ na kolejne zawieszenie terminu przedawnienia. Stosownie do dyspozycji art. 15 u.p.e.a. wierzyciel wezwał skarżącego do uregulowania zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne za czerwiec ([...] zł), lipiec ([...] zł) i sierpień ([...] zł) 1998 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz pouczył stronę o wszczęciu postępowania egzekucyjnego w przypadku nieuregulowania dobrowolnie należności. Upomnienie skarżący odebrał w dniu [...] stycznia 2008 r., jednakże nie wykonał ciążącego na nim obowiązku i nie świadczył dobrowolnie na rzecz wierzyciela dochodzonych kwot. Doręczenie skarżącemu upomnienia było, po poprzednim postępowaniu egzekucyjnym, pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony według art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Zdarzenie to spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia, gdyż doręczenie upomnienia zmierza do wyegzekwowania należności, jest ono zatem elementem postępowania egzekucyjnego, bez którego egzekucja skutecznie nie może być wszczęta i prowadzona (art. 15 § 1 u.p.e.a.). Upomnienie zmierza bowiem do ujawnienia przez wierzyciela zamiaru egzekucji należności, przy czym postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia upomnienia.
Kolejną zmianę przepisów dotyczących przedawnieniem zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wprowadziła ustawa z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378). Z dniem 1 stycznia 2012 r. został skrócony do pięciu lat okres przedawnienia należności składkowych. Stosownie zaś do unormowań przejściowych zawartych art. 27 ustawy nowelizującej, przedawnienie należności z tytułu składek oraz nienależnie opłaconych składek, dla których bieg przedawnienia rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się pięcioletni okres przedawnienia liczony od dnia 1 stycznia 2012 r., chyba że przedawnienie zgodnie z dotychczasowymi przepisami nastąpiłoby wcześniej.
Dyrektor Izby Skarbowej we W. trafnie zauważył, że doręczenie skarżącemu upomnienia nie było odosobnioną czynnością wierzyciela zmierzającą do egzekucji należności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] maja 2009 r. wydał bowiem decyzję określającą wysokość zadłużenia za te okresy. Decyzja zawierała pouczenie o możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego w przypadku nie wyegzekwowania należności. Rozstrzygnięcie to skarżący odebrał w dniu [...] maja 2009 r. i odwołała się od niego do Sądu Okręgowego we W., który postanowieniem z dnia [...] września 2009 r. ([...]) umorzył postępowanie w sprawie. Ponadto decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu umorzenia opisanych należności.
Wskutek uprawomocnienia się decyzji określającej zobowiązanie skarżącego i niezapłacenia przez adresata decyzji zaległości, wierzyciel wystawił ponownie tytuły wykonawcze na te zaległości (nr [...], nr [...], nr [...]) i przekazał je Dyrektorowi Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we W. Na podstawie wspomnianych tytułów organ egzekucyjny wszczął w dniu [...] kwietnia 2012 r. postępowanie egzekucyjne, doręczając skarżącemu odpisy tychże tytułów w dniu [...] kwietnia 2012 r. wraz z zajęciami odpisy tytułów wykonawczych.
Przedstawione przez organy egzekucyjne okoliczności zaistniałe po dniu [...] sierpnia 2007 r., kiedy to bieg terminu przedawnienia zaległości za okres od czerwca do sierpnia 1998 r. został zawieszony, nastąpiły dalsze zdarzenia powodujące kolejne zawieszenia tego terminu, co wykluczało przedawnienie zobowiązania skarżącego. Materiał dowodowy wskazuje, że były podejmowane czynności, których skutkiem było przerwanie a następnie zawieszenie terminu przedawnienia, przy czym czynności te zostały skutecznie dokonane przed upływem okresu przedawnienia.
W kontekście niewadliwych ustaleń i wywodów organów egzekucyjnych, zarzut skarżącego o przedawnieniu jego zobowiązań wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie mógł zostać uwzględniony.
Odnosząc się do twierdzeniu skarżącego, że na rzecz przedawnienia jego obowiązku przemawia orzeczenie Sądu Okręgowego we W. z dnia [...] września 2009 r. ([...]), należy zauważyć, że w dniu [...] maja 2009 r. wierzyciel wydał decyzję określającą skarżącemu wysokość zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne (w łącznej kwocie [...] zł). W odwołaniu od tej decyzji do Sądu Okręgowego we W. skarżący podniósł m.in., że należności uległy przedawnieniu w związku z czym wnosi o ich umorzenie. Wspomnianym postanowieniem Sąd ten umorzył postępowanie w sprawie, a wniosek strony o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek przekazał według właściwości organowi rentowemu.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaś – po oświadczeniu skarżącego, że wnosi o umorzenie ciążących na nim zobowiązań – decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. odmówił umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne za okres od lipca do sierpnia 1998 r. uzasadniając w tym zakresie swoje stanowisko. Skoro powołane przez skarżącego orzeczenie Sądu Okręgowego we W. nie rozstrzygało w ogóle kwestii przedawnienia zobowiązań skarżącego, nie sposób uznać, że Sąd ten stwierdził przedawnienie dochodzonych składek.
Jeżeli organy egzekucyjne nie dopuściły się uchybień w prowadzonym postępowaniu i na podstawie zebranych dowodów oraz prawidłowej wykładni unormowań dotyczących zobowiązań skarżącego ustaliły, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., należało – stosownie do dyspozycji art. 151 p.p.s.a. – orzec jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło