I OZ 423/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 100/13 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Łd 100/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wniosek T. G. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] (dalej decyzja z [...] r.) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem z dnia 12 lutego 2013 r. II SA/Łd 100/13 (dalej postanowienie z 12 lutego 2013 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) odrzucił skargę T. G. (dalej wnioskująca bądź skarżąca) na decyzję z 14 listopada 2012 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, które doręczono wnioskującej dnia 19 lutego 2013 r. Nadto wskazał, że dnia 15 marca 2013 r. wnioskująca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi podnosząc, że pozostawała w przekonaniu, że skarga złożona bezpośrednio do Sądu, została wniesiona prawidłowo. Zdaniem wnioskującej, skoro skarga na decyzję organu administracji służy do sądu administracyjnego, to bezpośrednio do tego sądu winna być złożona. O fakcie, że niniejszą skargę winna złożyć za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., dowiedziała się z otrzymanego odpisu postanowienia z 12 lutego 2013 r. Sąd I instancji stwierdził, że skoro wnioskująca uzyskała informację o uchybieniu terminu do wniesienia skargi z treści doręczonego odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi, to w dacie doręczenia odpisu postanowienia z 12 lutego 2013 r. ustała przyczyna uchybienia terminu, i z tym dniem rozpoczął bieg 7 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Odpis postanowienia z 12 lutego 2013 r. doręczono wnioskującej dnia 19 lutego 2013 r., a więc ustawowy 7 dniowy termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu upłynął w dniu 26 lutego 2013 r. Przedmiotowy wniosek został złożony 15 marca 2013 r. (dalej wniosek z 15 marca 2013 r.), a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W związku z powyższym Sąd I instancji na podstawie art. 88 p.p.s.a. odrzucił przedmiotowy wniosek. Zażalenie na postanowienie z 9 kwietnia 2013 r. wywiodła wnioskująca, reprezentowana przez pełnomocnika adwokat A. B.– K., zarzucając naruszenie: - art. 86 § 1 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie w sytuacji zaistnienia przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu; - art. 87 § 1 p.p.s.a. przez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że dzień uzyskania informacji o uchybieniu terminu do złożenia skargi administracyjnej jest tożsamy z dniem ustania przyczyny uzasadniającej uchybienie terminowi do jej wniesienia; - art. 88 zd. 1 p.p.s.a. przez błędne jego zastosowanie polegające na uznaniu, że wniosek o przywrócenie terminu był wniesiony po terminie ustanowionym do jego wniesienia. Wskazując na powyższe naruszenia wniosła o zmianę w całości zaskarżonego postanowienia przez przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowej skargi, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego udzielonego wnioskującej jako pełnomocnik z urzędu, które to koszty w żaden sposób nie zostały uiszczone przez wnioskującą lub członków jej rodziny w całości, czy też w części. Na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik wnioskującej wniósł o zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych w zakresie całkowitym, ponieważ wnioskująca nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów sądowych ani w całości, ani w części, bez uszczerbku dla siebie i rodziny, składającej się z ciężko chorego ojca i 15 letniego uczącego się syna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem badania Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie postępowania jest zażalenie na postanowienie WSA w Łodzi z 9 kwietnia 2013 r., odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym (art. 88 p.p.s.a.). Jak wynika z powyższych przepisów, wniosek o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności winien zostać złożony w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu. W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji trafnie przyjął, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi złożony został z naruszeniem wymaganego siedmiodniowego terminu. W decyzji z [...] r. prawidłowo pouczono skarżącą, że "decyzja ta może być zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. (art. 54 § 1..." (s. 4 decyzji z 14 listopada 2012 r.). Skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi sama przyznała, że pozostawała w przekonaniu, że skarga złożona bezpośrednio do Sądu, została wniesiona prawidłowo, tak zrozumiała pouczenie ("z pisma skierowanego do mnie z dnia 14 listopada 2012 r. ...Tak cały czas myślałam"; k. 30 akt sądowych). O tym, że niniejszą skargę winna złożyć za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., dowiedziała się z otrzymanego odpisu postanowienia z 12 lutego 2013 r. ("Pismo z dnia 12 luty 2013 r. okazało się że jestem w błędzie"; k. 31 akt sądowych). Nietrafnie i wbrew twierdzeniom samej skarżącej, zawartym we wniosku z 15 marca 2013 r., autor zażalenia podnosi, że dzień ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi jest dniem późniejszym niż dzień uzyskania informacji o uchybieniu terminu do złożenia skargi, przy czym dnia takiego w zażaleniu nie wskazuje. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że przyjmuje się, że bieg terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, w sytuacji gdy strona nie wie o uchybieniu, rozpoczyna się w dacie pozyskania tej wiedzy, a datą tą, co do zasady, jest doręczenie postanowienia o odrzuceniu skargi z powodu uchybienia terminu (postanowienie NSA z: 11.5.2009 r., I OZ 468/09; 19.11.2010 r., II OZ 1150/10; 15.6.2011 r., I GZ 123/11, Lex nr 821308). Zawarta w postanowieniu o odrzuceniu skargi informacja (wiedza) o uchybieniu terminu, pochodząca od Sądu I instancji, jest wiedzą obiektywną, wywołującą określony skutek procesowy. Autor zażalenia nie wskazuje daty, w jakiej wnioskująca "uzyskała informację od rzecznika ubezpieczonych o tym, że skarga została uznana przez Sąd jako wniesiona nie w terminie i w tym celu powinna złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jej złożenia, co uczynniła następnego dnia". Z chronologii zażalenia zdaje się wynikać, że miało to miejsce po wydaniu postanowienia Sądu o przyznaniu pomocy prawnej dnia 18 marca 2013 r. (s. 5 zażalenia, akapit przedostatni), gdy tymczasem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, datowany 14 marca 2013 r., wnioskująca złożyła wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, dnia 15 marca 2013 r. (prezentata WSA w Łodzi; k. 30-31, 32-33, 35, 57 akt sądowych), zatem trzy dni przed postanowieniem o przyznaniu prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. Jedynie na marginesie należy wskazać, że skarżąca została dnia 19 lutego 2013 r. prawidłowo pouczona o możliwości wystąpienia do Sądu o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego, przy doręczeniu odpisu postanowienia z 12 lutego 2013 r. (pkt 3 pouczenia z 14 lutego 2013 r.; k. 21-23, 27, 28 akt sądowych) i tylko od woli skarżącej zależało, czy z tego prawa zechce skorzystać. Sąd nie miał obowiązku pouczać skarżącej o treści przepisów przewidujących przywrócenie terminu (postanowienie NSA z: 5.1.2010 r., I OZ 1166/09; 25.8.2011 r., II FZ 393/11). Skarżąca odpis postanowienia z 12 lutego 2013 r. otrzymała dnia 19 lutego 2013 r. (k. 21-23, 27, 28 akt sądowych), a więc ustawowy 7 dniowy termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu upłynął dnia 26 lutego 2013 r. o północy (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotowy wniosek wnioskująca złożyła 15 marca 2013 r. (k. 30-31 akt sądowych), a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Wniosek jako spóźniony zasadnie Sąd I instancji odrzucił, stosownie do treści art. 88 p.p.s.a. Podnoszone w zażaleniu argumenty przemawiające merytorycznie za przyznaniem skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego (s. 4 zażalenia), czy wskazujące na przesłanki zastosowania art. 86 § 1 p.p.s.a., w postępowaniu zażaleniowym na postanowienie wydane na podstawie art. 88 p.p.s.a., nie mogły być skuteczne (postanowienie NSA z: 15.11.2011 r., II OZ 1090/11; 25.10.2011 r., I OZ 789/11; 10.11.2010 r., II GZ 325/10). Odnosząc się do wniosku pełnomocnika wnioskującej o zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych w zakresie całkowitym należy wskazać, że na podstawie art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Sprawa niniejsza dotyczy świadczenia pielęgnacyjnego z ustawy z dnia 28 listopada o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.), objęta jest ustawowym zwolnieniem z art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a., jako należąca do spraw z pomocy społecznej w szerokim tego słowa znaczeniu (odpowiednio - A. Majzner, Instytucja ustawowego zwolnienia od kosztów sadowych w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ZNSA 2/09/37; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 r., s. 604, uw. 2). O wynagrodzeniu adwokata z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeka Sąd I instancji (art. 250 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.