I SA/Bd 49/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 03 kwietnia 2013r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz K. W. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania I SA/Bd 49/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w T. określił K. W. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Nissan Navara w wysokości 8.973 zł. Decyzja została doręczona podatnikowi w dniu [...] r. w trybie art. 150 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 września 1997 Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) dalej jako O.p., a następnie została zwrócona nadawcy w dniu [...] r. Ostateczny termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...] r. W dniu [...] r. (data stempla pocztowego) podatnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem od decyzji. W uzasadnieniu strona wskazała, że o wydaniu decyzji, która miała być doręczona przez awizo, dowiedziała się z tytułu wykonawczego z dnia [...] r. wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej w T. Podniosła, że nie otrzymała decyzji Naczelnika z dnia [...] r. stanowiącej podstawę wydania tytułu wykonawczego. Wskazała również, że nie otrzymała postanowień o wszczęciu postępowania z dnia [...] r. oraz z dnia [...]r. Postanowienia te przesłano bowiem na adres strony, który z dniem [...] r. uległ zmianie. Podatnik zaznaczył, że w terminie powiadomił organ o zmianie adresu do doręczeń. Dodał, że od [...] r. zameldowany jest pod adresem ul. [...] i wszelką korespondencję należało kierować na ten adres. Wskazał, że decyzja Naczelnika została wysłana pod adres zgodny z jego zameldowaniem i zamieszkaniem, lecz w okresie od [...]r. do [...]r. doraźnie pracował w B. Nie informował o czasowej zmianie pobytu, gdyż nie wiedział o toczącym się w stosunku do niego postępowaniu, zatem terminowi uchybił bez swojej winy. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w T. – na podstawie art. 162 O.p. – odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja Naczelnika została doręczona stronie w dniu [...] r. Ostateczny termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...] r. Organ podkreślił, że Skarżący w dniu [...] r. złożył wniosek do Naczelnika o wydanie uwierzytelnionej kopii decyzji z dnia [...] r. i otrzymał ją w dniu [...] r. Natomiast w dniu [...] r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik strony złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem od decyzji argumentując, że Skarżący w dniach od [...] r. do [...] r. pracował doraźnie w B. Organ stwierdził, że zgodnie z treścią art. 162 § 1 O.p., zainteresowany wnoszący o przywrócenie terminu, musi uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W przedmiotowej sprawie, zdaniem organu, braku winy nie uzasadnia argument o braku wiedzy na temat toczącego się postępowania, bowiem Skarżący: - w dniu [...] r. podjął osobiście przesyłkę z postanowieniem z dnia [...] r. o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Nissan Navara, - w dniu [...] r. do protokołu zaznajomienia z materiałami sprawy podał zmianę adresu zamieszkania, - w dniu [...] r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) podjął osobiście przesyłkę z postanowieniem i zawiadomieniem z dnia [...] r. o przeprowadzeniu dowodu z oględzin auta, - w dniu [...] r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) podjął osobiście przesyłkę z postanowieniem z dnia [...] r. o wyznaczeniu 7-dniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranych dowodów. Zdaniem organu, Skarżący był w pełni świadomy toczącego się postępowania. Organ uznał, że podatnik uchybił terminowi do wniesienia odwołania i nie uprawdopodobnił, iż uchybienie to nastąpiło bez jego winy. W związku z tym organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Na powyższe postanowienie Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Wniósł o uchylenie postanowienia, zarzucając naruszenie przepisów art. 122 w związku z art. 121, a także art. 127, art. 187, art. 220, art. 239b oraz art. 162 § 1 O.p. Podniósł, że postanowienie zostało wydane z pominięciem oceny całości dokumentów zebranych w sprawie dotyczących przyczyn niezachowania terminu do wniesienia odwołania, a także z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów. Wskazał, że Dyrektor potwierdził zachowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał bowiem, że przyczyna uchybienia terminowi ustała w dniu [...] r., tj. w dniu otrzymania przez Skarżącego tytułu wykonawczego, a pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w dniu [...] r. Zatem z zachowaniem ustawowego 7-dniowego terminu do wniesienia niniejszego podania. Skarżący zarzucił, że na dzień [...] r. został wezwany telefonicznie przez pracownika Urzędu Celnego w celu przedłożenia dokumentów dotyczących przedmiotowego samochodu, jednak podczas tego wezwania oraz w trakcie składania dokumentów, nikt go nie poinformował, że toczy się w stosunku do niego postępowanie podatkowe. Nie otrzymał też postanowień z dnia [...] r. i z dnia [...] r., gdyż zostały one skierowane na adres, który od dnia [...] r. był nieaktualny. Podniósł także, że w terminie powiadomił organ o zmianie adresu do doręczeń. Podał, że organy podatkowe obu instancji nie wyjaśniły dlaczego wydane były dwa postanowienia o tej samej treści, o tym samym numerze, a różniące się jedynie datami ich wydania. Po zapoznaniu się ze zgromadzonym materiałem dowodowym w dniu [...] r. podniósł, iż od [...] r. jest zameldowany pod adresem ul. [...] i wszelką korespondencję należy kierować na ten adres. W jego ocenie postanowienie Dyrektora, jak i poprzedzająca je decyzja Naczelnika, są obarczone wadą nieważności, co oznacza, że powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wynika, że zaskarżone postanowienie powinno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącego. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] r. określającej stronie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Nissan Navara. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ono przepisy postępowania, a mianowicie art. 122, art. 187 § 1 oraz 150 § 2 O.p. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 162 § 1 O.p., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z brzmienia tego przepisu wynika, że aby można było rozpatrywać wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, najpierw taki termin musi być przez podatnika uchybiony. Skoro ocenie podlega postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, z akt sprawy powinno bezspornie wynikać, że upłynął czternastodniowy termin – wskazany w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. – od dnia doręczenia stronie decyzji organu pierwszej instancji. Podstawowym zatem obowiązkiem organu rozstrzygającego kwestię przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest ustalenie daty doręczenia stronie decyzji pierwszoinstancyjnej oraz dnia, w którym upływa termin do wniesienia odwołania od tej decyzji. W rozpatrywanej sprawie organ podatkowy przyjął, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w T. została doręczona w trybie zastępczym uregulowanym w art. 150 O.p. – w dniu [...] r., a termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem [...] r. Skarżący wniósł natomiast odwołanie w dniu [...] r., tj. po upływie ustawowego terminu. Pismem z dnia [...] r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie ma kwestia, czy zostały spełnione wymogi dotyczące doręczenia decyzji wynikające z art. 150 O.p. Przepis ten stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149: 1) poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczenia pisma przez pocztę; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne awizowanie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (art. 150 § 1a). Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2). Powyższy przepis, ustanawiając zastępczy tryb doręczenia pism, umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta) w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia tego terminu. Ze względu na doniosłe skutki procesowe, jakie ustawa wiąże z faktem doręczenia decyzji, jak również z uwagi na okoliczność, że ustanowiony w powyższym przepisie zastępczy tryb doręczenia jest wyjątkiem od zasady doręczenia pisma do rąk adresata w przypadku osób fizycznych w trybie art. 148 O.p., przepis ten powinien być interpretowany ściśle. Oznacza to, że nie mogą istnieć jakiekolwiek wątpliwości co do spełnienia określonych w nim wymogów warunkujących możliwość uznania, iż przesyłka została w sposób prawidłowy, a co za tym idzie skutecznie doręczona. Jedynie doręczenie zgodne z przepisami Ordynacji podatkowej wywołuje skutki prawne przewidziane przez obowiązujące przepisy. W przypadku błędnego doręczenia, czynność ta jest bezskuteczna (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2012 r., II FSK 20/11). Warto w tym miejscu przywołać wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1245/11, w którym Sąd ten skonstatował, że dopiero spełnienie warunków z art. 150 O.p. pozwala na uznanie, iż doręczenie zostało dokonane z upływem 14 dnia od pozostawienia pisma w placówce pocztowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2011 r., II FSK 2635/10, LEX nr 783789, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2010 r., I FSK 1497/09, LEX nr 744254, z dnia 19 stycznia 2010 r., I FSK 1833/08, LEX nr 593729) jednolicie przyjmuje się, że spełnienie tych warunków musi być, dla uznania fikcji doręczenia, wykazane w sposób niebudzący wątpliwości. Konieczność spełnienia warunków określonych w art. 150 O.p. obejmuje również obowiązek wykazania przez organ podatkowy, że zostały spełnione wymogi wynikające z § 2 tego artykułu, odnoszące się do wskazania miejsca, w którym umieszczono zawiadomienie o nadejściu przesyłki. W postanowieniu z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 2635/10 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że osoba doręczająca pismo powinna uczynić adnotację w dokumencie potwierdzenia odbioru o niemożności doręczenia w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149, a następnie pozostawić zawiadomienie o miejscu przechowywania pisma. Zasadą jest, że zawiadomienie to umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej. Jedynie wtedy, gdy nie jest to możliwe, zawiadomienie można umieścić na drzwiach mieszkania adresata, na drzwiach biura adresata, na drzwiach innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Z uwagi na dolegliwe skutki procesowe, jakie wiążą się dla strony z zastosowaniem art. 150 § 2 O.p., należy rygorystycznie przestrzegać wymogów wskazanych w tym artykule. Oznacza to m.in., że miejsce pozostawienia zawiadomienia powinno wyraźnie wynikać z dokumentu potwierdzenia odbioru, a brak pewności co do tego miejsca wyklucza możliwość przyjęcia fikcji prawnej doręczenia (podobnie w orzeczeniach: wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I FSK 956/09, postanowienie NSA z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 2635/10, wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II FSK 1245/11 oraz wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 1030/12). W orzecznictwie sądowym jest powszechnie przyjęty pogląd, że nie można uznać doręczenia za skuteczne w sytuacji, gdy nie wiadomo, czy doręczyciel powiadomił adresata o nadejściu pisma i miejscu, w którym może je odebrać. Miejsce pozostawienia awiza dla adresata powinno zostać odnotowane na potwierdzeniu odbioru przesyłki. W sytuacji, gdy w aktach sprawy brak jest potwierdzenia gdzie doręczyciel pozostawił awizo, nie można uznać, że przesyłka została skutecznie doręczona w trybie doręczenia zastępczego. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 stycznia 2006 r., I FSK 565/05, z dnia 14 sierpnia 1998 r., I SA/Gd 1457/96, a także WSA w Łodzi w wyroku z dnia 7 listopada 2008 r., III SA/Łd 783/07. Pogląd ten podzielił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2001 r., III RN 70/00. Sąd w obecnym składzie przychyla się do poglądów wyrażonych w wymienionych orzeczeniach. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy podać należy, że z akt sprawy wynika, iż w dniu [...] r. Naczelnik Urzędu Celnego w T. wydał decyzję w przedmiocie podatku akcyzowego. Decyzja ta została przesłana na adres [...]. Naczelnik otrzymał zwrot przesyłki ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. Z potwierdzenia odbioru wynika, że z powodu niemożliwości doręczenia przesyłki adresatowi, pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, przesyłkę pozostawiono na 14 dni w Urzędzie Pocztowym w T. w dniu [...] r. Przesyłkę ponownie awizowano w dniu [...] r. Wobec niepodjęcia przesyłki w terminie zwrócono ją nadawcy w dniu [...] r. Przesyłka (jej zwrot) wpłynęła do Urzędu Celnego w dniu [...] r. (d.: k. 68 akt administracyjnych). Zauważyć należy, że zwrotne potwierdzenie odbioru nie zawiera adnotacji ani nie zakreśla, gdzie umieszczono zawiadomienie o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym. Nie zostało podane, czy zawiadomienie doniosłe z punktu widzenia instytucji doręczenia w trybie art. 150 O.p., umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej, a jeżeli było to niemożliwe, wówczas na drzwiach adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Podkreślenia jeszcze raz wymaga, że na powyższej kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak jest wskazania miejsca, w którym umieszczono zawiadomienie o nadejściu przesyłki. W zaskarżonym postanowieniu organ podatkowy nie wskazuje innych dokumentów, z których wynikałyby powyższe informacje. W ocenie Sądu, samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę stempla pocztowego i wzmianki o awizowaniu przesyłki, nie może być dla organu wysyłającego pismo wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma w trybie art. 150 O.p. Musi być bowiem wyraźnie zaznaczone, że doręczyciel powiadomił adresata o przesyłce w sposób wskazany w tym przepisie (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2006 r., I OSK 528/05, wyrok WSA z dnia 22 listopada 2007 r., V SA/Wa 1921/07). Brak pewności co do miejsca złożenia awizowanej przesyłki czyni przedwczesnym przyjęcie fikcji, że przesyłka została doręczona w trybie art. 150 O.p. W konsekwencji, zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] r. została skutecznie doręczona w dniu [...] r. w trybie doręczenia zastępczego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy powinien podjąć działania zmierzające do wyjaśnienia, czy decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w T. z dnia [...] r. została skutecznie doręczona Skarżącemu. W szczególności należy ustalić, gdzie doręczyciel pozostawił zawiadomienie dla Skarżącego o nadejściu przesyłki. Dopiero po ustaleniu, że stronie wskazana decyzja została skutecznie doręczona, możliwe będzie rozpatrzenie, czy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu, wynikające z art. 162 O.p. W przypadku nieustalenia jednoznacznie tej okoliczności, organ obowiązany będzie doręczyć decyzję Skarżącemu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 cyt. ustawy Sąd określił, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. H. Adamczewska-Wasilewicz T. Liwacz L. Kleczkowski