II GSK 3898/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-12-20
Skład orzekający: Wojciech Kręcisz, Andrzej Kuba, Tomasz Smoleń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchybienie terminowi do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć lub o zaistnieniu okoliczności uniemożliwiających ich realizację, zgodnie z przepisami rozporządzenia w sprawie wspierania gospodarstw niskotowarowych, może stanowić podstawę do wstrzymania płatności w czwartym i piątym roku?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że WSA nieprawidłowo zinterpretował charakter terminu do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć, traktując go jako termin porządkowy, podczas gdy powinien być on uznany za termin prawa procesowego. Ponadto, NSA wskazał na niejasności w uzasadnieniu WSA dotyczące zastosowania Rozporządzenia 817/2004, co uniemożliwiło kontrolę kasacyjną. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku czwartym i piątym. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu, uznając, że uchybienie terminowi do złożenia oświadczeń nie może stanowić podstawy do wstrzymania płatności, a także kwestionując zastosowanie Rozporządzenia 817/2004. Dyrektor ARMiR złożył skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię terminów procesowych i materialnych oraz nieprawidłowe zastosowanie przepisów unijnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 892/12 w sprawie ze skargi S.K. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; 2. zasądza od K.F. na rzecz Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi 280 (słownie: dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2012 r., sygn. akt III SA/Łd 892/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpatrzeniu skargi S.K. (dalej skarżący) na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dyrektor ARMiR) z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku czwartym i piątym: 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K., 2. orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 22 lutego 2005 r. w Biurze Powiatowym ARiMR we W. skarżący złożył wniosek wraz z załącznikami o przyznanie pomocy finansowej na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych. W dniu 5 grudnia 2005 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W dniu 16 lipca 2008 r. skarżący złożył oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wnioski i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, wraz załącznikami. W dniu 29 lipca 2008 r. skarżący złożył zmianę do oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć.
Postanowieniem nr [...] z dnia Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we W, przekazał oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięć wraz z wnioskiem o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. W dniu 19 czerwca 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał decyzję nr [...] o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku czwartym i piątym. Skarżący od powyższej decyzji wniosła odwołanie.
W ramach prowadzonego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wydał decyzję nr [...] o stwierdzeniu nieważności decyzji nr [...]. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie. Decyzją nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy decyzję o stwierdzeniu nieważności wydaną przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T., a następnie w dniu 25 listopada 2010 r. WSA w Warszawie oddalił skargę skarżącego na decyzję Prezesa ARiMR nr [...] (wyrok sygn. akt V SA/Wa 1523/10).
W dniu 7 lipca 2011 r. Dyrektor ARMiR w Ł. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu zaskarżonej decyzji Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. w całości i umorzeniu postępowania w sprawie wstrzymania płatności niskotowarowej w roku czwartym i piątym.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. przyznał płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. W dniu 20 lutego 2012 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał decyzje nr [...] o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku czwartym i piątym. Powodem tak podjętego rozstrzygnięcia był fakt niezrealizowania przez producenta rolnego wszystkich przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku i planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, a ponadto uchybienie terminu do złożenia oświadczenia. W dniu 12 marca 2012 r. skarżący wniósł od powyższej decyzji odwołanie.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r Dyrektor ARMiR w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku czwartym i piątym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o potraktowanie argumentów odwołania jako argumentów skargi.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor ARMiR podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270., dalej p.p.s.a.) oraz art. 135 p.p.s.a. uwzględnił skargę, a o wykonalności zaskarżonej decyzji orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.
W uzasadnieniu wskazał, że kwestią najistotniejszą jest wyjaśnienie, czy organy obu instancji prawidłowo wstrzymały skarżącemu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w roku czwartym i piątym z powodu niezrealizowania przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.
Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia wskazał m.in. przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 286, poz. 2870 ze zm., dalej rozporządzenie).
Sąd I instancji uznał, że bezsporne jest, że skarżący nie zrealizował przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego w terminie 6 miesięcy od dnia wypłaty płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w trzecim roku realizacji planu. W oświadczeniu z dnia 29 lipca 2008 r. beneficjent podał, że nie zrealizował zadeklarowanych przedsięwzięć z powodu długotrwałej niezdolności do pracy. Na potwierdzenie powyższego skarżący załączył protokoły ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy oraz dokumentację lekarską. I tak z wypisu orzeczenia Komisji Lekarskiej z dnia 14 czerwca 2006 r. wynika, że ustaliła 5% długotrwałego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego skutkami wypadku w dniu 18 lipca 2005 r. oraz stwierdziła utrwaloną nerwicę pourazową. W wypisie orzeczenia z dnia 7 czerwca 2008 r. Lekarz Rzeczoznawca ustalił 8% długotrwałego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego skutkami wypadku z dnia 17 grudnia 2007 r. oraz stwierdził złamanie kostki bocznej podudzia prawego wygojone z ograniczeniem ruchomości stawu skokowego prawego. Krwiak przymózgowy bez objawów neurologicznych. Z karty informacyjnej z pobytu szpitalnego wynika, że skarżący przebywał na leczeniu szpitalnym od 28 grudnia 2007 r. do 3 stycznia 2008 r. oraz otrzymał zwolnienie lekarskie od 28 grudnia 2007 r. do 28 stycznia 2008 r. Pismem z dnia 14 marca 2008 r. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa we W. zawiadomiła skarżącego, że zdarzenie zaistniałe w dniu 17 grudnia 2007 r. zostało uznane za wypadek przy pracy w gospodarstwie rolnym.
WSA za organem wskazał, że wypłaty trzeciej raty płatności niskotowarowej dokonano w dniu 31 grudnia 2007 r., wobec czego realizacja przedsięwzięć powinna nastąpić do 30 czerwca 2008 r., a oświadczenie powinno być złożone do 7 lipca 3008 r. Tymczasem skarżący oświadczenie, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia złożył 16 lipca 2008 r., natomiast oświadczenie o okolicznościach wymienionych w § 9 ust. 2 złożył 29 lipca 2008 r. W jego ocenie kwestią wymagającą wyjaśnienia było to, czy powyższe uchybienie mogło stanowić podstawę do wstrzymania skarżącemu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku.
Dalej zauważył, iż że organy orzekające w niniejszej sprawie stwierdzając uchybienie przez skarżącego terminu do złożenia oświadczenia o zaistnieniu okoliczności wymienionych w § 9 ust. 2 rozporządzenia przyjęły, że oświadczenie z § 9 ust. 3 rozporządzenia powinno być złożone zgodnie z treścią art. 39 Rozporządzenie Komisji (WE) nr 817/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. U. UE L153), zwanego dalej Rozporządzeniem 817/2004. Zgodnie bowiem z art. 64 Rozporządzenia nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz rozwoju obszarów wiejskich (EFRROW) (Dz. U. L. 2006.368.15) z dniem 1 stycznia 2007 r. Rozporządzenie 817/2004 zostało uchylone, lecz ma ono nadal zastosowanie do środków zatwierdzonych przed dniem 1 stycznia 2007 r. Przywołując art. 39 ust. 2 Rozporządzenie 817/2004 organy uznały, że zmiana do oświadczenia z dnia 29 lipca 2008 r. została złożona przez skarżącego z uchybieniem terminu określonego w art. 39 ust. 2 rozporządzenie 817/2004, co skutkuje wstrzymaniem płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku.
W ocenie Sądu I instancji, stanowisko organu jest błędne. Wskazał, że Rozporządzenie 817/2004, określające termin na złożenie przedmiotowego oświadczenia, zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2007 r. To, że ma zastosowanie do środków zatwierdzonych przed dniem 1 stycznia 2007 r. na mocy Rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 nie oznacza, że ma zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem z uwagi na błędy organów przyznanie skarżącemu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego nastąpiło dopiero decyzją z dnia [...] stycznia 2012r. Sama zaś wypłata płatności ma charakter czynności materialno-technicznej i nie wywołuje żadnych skutków prawnych w zakresie zatwierdzenia środków.
Uznał, że norma wynikająca z art. 39 ust. 2 Rozporządzenia 817/2004 adresowana jest do państw członkowskich Unii Europejskiej. Przepis ten pozostawiał państwu członkowskiemu pewną swobodę w uwzględnianiu i określaniu w przepisach krajowych sposobu i terminu zawiadamiania właściwego organu o przypadkach siły wyżej. W przypadku działań mających na celu wspieranie gospodarstw niskotowarowych polski prawodawca określił w § 9 ust. 3 rozporządzenia sposób zawiadamiania o zaistnieniu okoliczności uniemożliwiających realizację przedsięwzięć.
Zdaniem Sądu I instancji, użyte w powyższym przepisie sformułowanie "zamiast" oznacza, że prawodawca przewidział taki sam termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć jak i dla oświadczenia o zaistnieniu okoliczności uniemożliwiających ich zrealizowanie. Termin na złożenie oświadczenia o zaistnieniu okoliczności wymienionych w § 9 ust. 2, jest więc tożsamy z terminem złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Zatem dla rozstrzygnięcia sprawy istotny jest charakter prawny powyższego terminu. Zauważył, iż problematyka związana z charakterem prawnym oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć była już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. W orzecznictwie tych sądów w zasadzie jednolicie przyjmuje się, że 7 dniowy termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zadeklarowanych we wniosku nie jest terminem materialnym (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 81/10, wyrok NSA z 2 marca 2011, sygn. akt II GSK 289/10).
Dalej podkreślił, że termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego określony został w § 8 ust. 2 rozporządzenia, do którego nie odwołuje się § 9 ust. 1 rozporządzenia, a zatem jego niezachowanie nie może powodować konsekwencji w ramach administracyjnego stosunku materialnego kształtującego prawa i obowiązki strony. Wobec powyższego Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił stanowisko wyrażane w orzecznictwie, że termin ten nie jest terminem materialnym (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1323/10).
W powyższym wyroku NSA stwierdził również, że złożenie oświadczenia, o jakim mowa w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, nie jest czynnością procesową, albowiem co do zasady jest składane w chwili, gdy nie toczy się postępowanie administracyjne, ani takiego postępowania nie inicjuje. W związku z tym należało przyjąć, że 7 dniowy termin do złożenia oświadczenia, określony w § 8 ust. 2 rozporządzenia nie ma charakteru terminu procesowego, gdyż nie wyznacza on terminu do dokonania czynności procesowej. Sąd I instancji rozstrzygający niniejszą sprawę pogląd ten podzielił.
Następnie uznał, że termin do złożenia oświadczenia nie ma charakteru ani terminu materialnego, ani terminu procesowego. Podzielił pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyrokach: z dnia 13 kwietnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 469/10; z 7 czerwca 2011 r. o sygn. akt II GSK 596/10 oraz w wyroku z 14 września 2011 r. o sygn. akt II GSK 868/10, że analizowany termin, to termin szczególny, przewidziany w rozporządzeniu, który ze względu na skutki, jakie wywołuje charakterem najbardziej jest zbliżony do terminu porządkowego. Do istoty terminu porządkowego należy to, że nie powoduje on utraty prawa lub możności dokonania czynności przed właściwym organem.
Wskazał, że zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia płatność dla gospodarstwa niskotowarowego podlega wstrzymaniu w czwartym i piątym roku jej wypłaty, jeżeli producent rolny nie dotrzymał warunków określonych w § 8 ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 2. Sformułowanie "z zastrzeżeniem ust. 2" dotyczy ust. 2 § 9 rozporządzenia. W związku z tym naruszenie terminu do złożenia oświadczenia, określonego w § 8 ust. 2 rozporządzenia, nie może stanowić podstawy wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty.
Stwierdził, że prawodawca w ogóle nie określił skutków niezachowania 7- dniowego terminu do złożenia przez producenta rolnego oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Wobec braku podstaw do przyjęcia, że niezachowanie wspomnianego terminu wywołuje jakiekolwiek skutki, uznał, że wolą prawodawcy było nadanie temu terminowi charakteru zbliżonego do terminu porządkowego.
Zdaniem Sąd I instancji, powyższe rozważania prowadzą zaś do wniosku, że również uchybienie terminu do złożenia oświadczenia o zaistnieniu okoliczności wymienionych w § 9 ust. 2 rozporządzenia, nie wywołuje skutku w postaci wstrzymania płatności w czwartym i piątym roku jej wypłaty.
Ponadto zauważył, że w decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r. o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego (której następnie stwierdzono nieważność) skarżący został pouczony tylko o treści § 8 rozporządzenia, tj. o obowiązku złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Nie był zaś pouczony o treści § 9 ust. 3 rozporządzenia, tj. o obowiązku złożenia oświadczenia o zaistnieniu okoliczności uniemożliwiających realizacje przedsięwzięć oraz o treści art. 39 ust. 2 Rozporządzenia 817/2004.
Końcowo uznał, iż istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest to, że zarówno w 2006 r., jak również w 2008 r. odpowiednio Komisja Lekarska KRUS oraz Lekarz Rzeczoznawca stwierdzili u skarżącego długotrwały uszczerbek na zdrowiu spowodowany skutkiem wypadków. Wbrew stanowisku organ II instancji z karty informacyjnej z pobytu w szpitalu wynika, że skarżący otrzymał zwolnienie lekarskie. Ponadto z informacji KRUS wynika, że zdarzenie z 2007 r. został uznane za wypadek przy pracy. Nie budzi również wątpliwości, że Komisja powołana przez Wojewodę stwierdziła, że wskutek klęski suszy w czerwcu i lipcu 2006 r. skarżący poniósł straty materialne. A skoro skarżący przedstawił dowody, to obowiązkiem organów było ich prawidłowa ocena.
W ocenie Sądu I instancji wobec stwierdzonych uchybień koniecznym było uchylenie decyzji organu obu instancji.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Dyrektor ARMiR wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz Dyrektor ARMiR kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
a) naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu w rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (w Dz.U. z 2007 r. nr 64 poz. 427, dalej ustawa o wspieraniu) poprzez przejęcie, że organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący zebranego i zgodnie z przepisami przedstawionego przez stronę materiału dowodowego, to jest przedstawionej dokumentacji medycznej na dowód zaistnienia okoliczności wskazanej w § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia (długotrwała niezdolność do pracy) w sytuacji, gdy organ przedmiotową dokumentację w sposób wyczerpujący przeanalizował i wskazał, iż nie wynika z niej by skarżący wskutek doznanych urazów został uznany za niezdolnego do pracy,
b) naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 21 ust. 2 ustawy o wspieraniu poprzez przyjęcie, iż organ zbyt pobieżnie ustosunkował się do podanych przez skarżącego okoliczności uniemożliwiających realizację przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego przy jednoczesnym braku wskazań odnośnie jakie konkretnie czynności winien podjąć organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy,
c) naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 39 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia 817/2004 poprzez brak jednoznacznego wskazania przez Sąd czy co do zasad Rozporządzenia 817/2004 ma zastosowanie w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, czy też w uwagi na wydanie decyzji przyznającej płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w dniu [...] stycznia 2012 r. przedmiotowe rozporządzenie zastosowanie nie będzie miało, a w konsekwencji brak wskazania co do właściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcie przy ponownym rozpoznaniu sprawy oraz brak wyczerpującego uzasadnienie co do ewentualnych przyczyn braku możliwości stosowanie przedmiotowego rozporządzenia w niniejszej sprawy,
d) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnie oraz niewłaściwe zastosowanie, w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 39 ust. 2 Rozporządzenia 817/2004 poprzez przyjęcie przez Sąd, iż wskazany w przepisie prawa termin 10 dni roboczych na pisemne zawiadomienie właściwego organu o przypadkach siły wyższej, od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności nie ma zastosowania w niniejszym stanie faktycznym i prawnym, w sytuacji gdy w ocenie organu jest to termin o charakterze materialnym, który przy braku szczególnej regulacji w prawie krajowym, zgodnie z dyspozycją art. 39 ust. 2 Rozporządzenia 817/2004 na bezpośrednie zastosowanie w przypadku krajowym i co za idzie w stanie faktycznym niniejszej sprawy,
e) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnie oraz niewłaściwe zastosowanie, w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 39 ust. 2 Rozporządzenia 817/2004 w związku z § 9 ust. 3 oraz § 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzeń poprzez przyjęcie przez Sąd, iż skoro ustawodawca w § 9 ust. 3 nie wskazał w jakim terminie, o którym mowa w § 9 ust. 2, to użyte w powyższym przepisie sformułowanie "zamiast“ oznacza, że prawodawca przewidział taki sam termin do złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia jak i dla oświadczenia o zaistnieniu okoliczności uniemożliwiających ich zrealizowanie, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że termin złożenia oświadczenie o zaistnieniu okoliczności wymienionych w § 9 ust. 2 rozporządzenia (siła wyższa) jest terminem tożsamym z terminem złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego pomimo wskazanego powyżej braku odesłanie w tym przedmiocie do § 8 ust. 2 rozporządzenia, co w ocenie organ nastąpiło z pominięciem przez Sąd regulacji art. 39 ust. 2 Rozporządzenia 817/2004 i doprowadziło do niezastosowania przedmiotowego przepisu w sprawie,
f) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnie oraz niewłaściwe zastosowanie, w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku § 8 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia poprzez przyjęcie , że termin ten nie jest terminem prawa procesowego a regulowanym w rozporządzeniu terminem szczególnym o charakterze najbardziej zbliżony do terminu porządkowego i niezłożeni go nie może wywołać negatywnych skutków w postaci wstrzymania płatności w czwartym i piątym roku realizacji planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, w sytuacji gdy w opinii organ § 8 ust. 2 rozporządzenie wprost uzależnia wypłatę tego świadczenia do złożenia takiego oświadczenia a § 8 ust. 2 precyzuje ten termin, zaś przedmiotowy termin ma charakter terminu procesowego.
W uzasadnieniu stwierdził, że stanowisko WSA, iż termin na złożenie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia (§ 8 ust. 2 rozporządzenie) jest tożsamy z terminem do złożenia oświadczenie o zaistnieniu okoliczności, o których mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia jest nieuzasadnione. Podkreślił, iż okoliczności wskazane w § 9 ust. 2 rozporządzenia stanowią kategorie siły wyższej w rozumieniu art. 39 ust. 1 Rozporządzenie nr 817/2004. Zgodnie z art. 39 ust. 2 rozporządzenie nr 817/2004 o przypadkach siły wyższej zawiadamia się na piśmie właściwy organ, wraz z odpowiednimi dowodami zadowalającymi ten organ w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Termin ten może zostać przedłużony do 20 dni roboczych przypadku gdy taka możliwość przewidziana jest w dokumencie programowania.
Z uwagi na brak regulacji szczególnej w prawodawstwie krajowym (w odpowiednim dokumencie programowym - rozporządzenie) w ocenie autora skargi kasacyjnej strona powinna złożyć właściwemu organowi oświadczenie o zaistnieniu okoliczności, o których mowa w § 9 ust. 2 rozporządzenia w terminie 10 dni roboczych od dnia w którym rolnik jest w stanie dokonać tej czynności. Przy czym nie ma znaczenia czy dokona tego w postępowaniu w sprawie wsparcia gospodarstw niskotowarowych czy też innym postępowaniu toczącym się przed tym organem, a termin ten ma charakter terminu materialnego.
W ocenie organu zamiarem racjonalnego ustawodawcy było uregulowanie w ustawodawstwie krajowym jedynie sposobu zawiadomienia przy jednoczesnym zachowaniu terminu z art. 39 ust. 2 Rozporządzenia 817/2004. Mając na uwadze doniosłość skutków prawnych niedochowania terminu złożenia oświadczenia, zdaniem organu nie można domniemywać, iż odesłanie w § 9 ust. 3 do § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia odnosi się również do terminu na złożenie tego oświadczenie. Przedmiotowy termin jest bowiem uregulowany w § 8 ust. 2 rozporządzenia, do którego § 9 rozporządzenia w ogóle nie odsyła.
Zdaniem organu wykładnia charakteru terminu wskazanego w § 8 ust. 2 rozporządzenia przedstawiona przez Sąd jest błędna. W ocenie organu złożenie przedmiotowego oświadczenia stanowi czynność procesową inicjującą postępowanie dotyczące wypłaty przyznanej już wcześniej decyzją płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku jej wypłaty. Oświadczenie to stanowi formę podania w rozumieniu art. 63 § 1 i 2 k.p.a. dlatego też w przypadku jego uchybienia strona pozbawiona jest możliwości skutecznego dokonania czynności. Natomiast uwagi na to, że termin określony w § 8 ust. 2 rozporządzenia jest terminem procesowym mają do niego zastosowanie przepisu art. 58 i 59 k.p.a.
Dalej organ wskazał, że dokonał szczegółowej analizy przedstawionej dokumentacji medycznej i skonstatował, że z przedłożonej dokumentacji nie wynika, aby wskutek doznanych urazów skarżący został uznany za niezdolnego do pracy. Podkreślił, iż dokonana przez organ ocena ma charakter wtórny wobec stanowiska wskazanego w uzasadnieniu wcześniejszych zarzutów, że strona zobowiązana była do złożenia oświadczenia o niemożności wypełnienia zobowiązania w terminie przewidzianym w art. 39 ust. 2 Rozporządzenia 817/2004. Powyższe uwagi dotyczą również zgłoszenia drugiej z przyczyn niedotrzymania zobowiązań, to jest klęski suszy w czerwcu i lipcu 2006 r.
Końcowo wskazał, że w ocenie organu podstawowe znaczenie w okolicznościach niniejszej sprawy ma zagadnienie czy co do zasady organ słusznie uznał, iż w sprawie ma zastosowanie Rozporządzenie 817/2004, czy też uwagi na wydanie decyzji przyznającej płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w dniu 9 stycznia 2012 r. przedmiotowe rozporządzenie nie będzie miał zastosowanie. Zwrócił uwagę, iż Sąd wskazał, że to, iż Rozporządzenie 817/2004 ma zastosowanie do środków zatwierdzonych przed dniem 1 stycznia 2007 r. na mocy Rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 nie oznacza, że ma zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem z uwagi na błędy organów przyznanie skarżącemu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego nastąpiło dopiero decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Sama zaś wypadła płatności ma charakter czynności materialno-technicznej i nie wywołuje żadnych skutków procesowych w zakresie zatwierdzania środków. Równocześnie Sąd w następnym akapicie uzasadnienia dokonał analizy art. 39 ust. 2 Rozporządzenia 817/2004 potwierdzając tym samym, iż wskazane rozporządzenie co do zasady ma zastosowanie w sprawie.
W ocenie organu takie ujęcie zagadnienia w uzasadnieniu wyroku powoduje, że w zasadzie organ pozostaje w niepewności co do tego czy wskazana przez niego podstawa prawna jest co do zasady prawidłowa oraz umożliwia prowadzenie merytorycznej polemiki w przedmiocie odmówienia zasadności zastosowania wskazanej przez organ podstawy prawnej. Ponadto Sąd nie wskazał jaka - przy przyjęciu, iż Rozporządzenie 817/2004 nie miałoby zastosowania - miałaby być podstawą dokonania wypłaty środków finansowych na rzecz producenta rolnego na podstawie w decyzji z [...] stycznia 2012 r. Organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchylonej przez Sąd decyzji, iż przedmiotowe Rozporządzenia 817/2004 ma zastosowanie w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna – wobec nie dostrzeżenia przesłanek skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji – podlega rozpoznaniu w granicach sformułowanych zarzutów.
Analiza postawionych zarzutów pozwala na zakwalifikowanie ich do trzech zasadniczych grup. W pierwszej z nich mieści się zarzut naruszenie przepisów o postępowaniu zawarty w pkt 2. c) petitum skargi kasacyjnej, w którym autor zarzuca Sądowi I instancji brak jednoznacznego wskazania czy co do zasady Rozporządzenie 817/2004 ma zastosowanie w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, a w konsekwencji brak wskazania co do właściwej podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz brak wyczerpującego uzasadnienia przyczyn niemożności stosowania przedmiotowego rozporządzenie w niniejszej sprawie. Z zarzutem tym wiążą się zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie zawarte pkt 2. d) i 2. e) petitum skargi kasacyjnej, w których zarzucono błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, iż termin 10 dni roboczych wynikający z przepisu art. 39 ust. 2 Rozporządzenia 817/2004 nie ma zastosowania w niniejszym stanie faktycznym i prawnym, a także błędne przyjęcie, że termin na złożenie oświadczenia o zaistnieniu okoliczności wymienionych w § 9 ust. 2 rozporządzenia jest terminem tożsamym z terminem złożenia oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięć zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego pomimo braku odesłania w tym przedmiocie do § 8 ust. 2 rozporządzenia, co w konsekwencji doprowadziło do pominięcia regulacji art. 39 ust. 2 Rozporządzenia 817/2004 i jego niezastosowanie w sprawie.
Druga grupa zawiera zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie określony w pkt 2. f) petitum skargi kasacyjnej przez błędne przyjęcie, że termin określony w § 8 ust. 2 rozporządzenia jest terminem o szczególnym charakterze najbardziej zbliżonym do terminu porządkowego, w sytuacji gdy termin ten ma charakter terminu procesowego.
Do trzeciej grupy należy zaliczyć zarzuty naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a. a zawarte w pkt 2. a) i b) petitum skargi kasacyjnej, w której zarzucono błędne przyjęcie, iż organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący zebranego i zgodnie z przepisami przedstawionego przez skarżącego materiału dowodowego, a także zbyt pobieżne ustosunkowanie się do w podanych przez skarżącego okoliczności uniemożliwiających realizację przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego przy jednoczesnym braku wskazań odnośnie jakich konkretnie czynności winien podjąć organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
Sposób sformułowania zarzutów i wzajemne powiązanie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powoduje, iż zasadnym jest aby rozpoznać je łącznie w wyodrębnionych wyżej grupach.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w pierwszej grupie należy wskazać, że WSA w uzasadnieniu wyroku przywołał treść art. 39 ust. 2 Rozporządzenia 817/2004. Następnie stwierdził, iż organy błędnie uznały, że zmiana do oświadczenia z dnia 29 lipca 2008 r. została złożona przez skarżącego z uchybieniem terminu określonego w wyżej wskazanym przepisie, co skutkuje wstrzymaniem płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w czwartym i piątym roku. Dalej przypomniał, że Rozporządzenie 817/2004, określające termin na złożenie przedmiotowego oświadczenia, zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2007 r. To, że ma zastosowanie do środków zatwierdzonych przed dniem 1 stycznia 2007 r. na mocy rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 nie oznacza, że ma zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem z uwagi na błędy organów przyznanie skarżącemu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego nastąpiło dopiero decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. Sama zaś wypłata płatności ma charakter czynności materialno-technicznej i nie wywołuje żadnych skutków prawnych w zakresie zatwierdzenia środków. W uzasadnieniu Sąd I instancji brak jest szerszej argumentacji dlaczego uznał, że organy wskazując na przepis art. 39 ust. 2 Rozporządzenia 817/2004 błędnie stwierdził uchybienie przez skarżącego terminu wynikającego z tego przepisu. Kwestionując zasadność stosowanie przepisów Rozporządzenia 817/2004 przy rozpoznaniu niniejszej sprawy nie wskazuje przyczyn, które dały podstawy do takiego stwierdzenia i w związku z tym jaka będzie właściwa podstawa prawna rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawy. Nie wskazuje także na jakiej podstawie prawnej winna być dokonane wypłaty środków finansowych na rzecz skarżącego w oparciu o decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r.
W tym miejscu należy zauważyć, że Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) uchyliło rozporządzenie 817/2004 z dniem 1 stycznia 2007 r. Jednak zgodnie z art. 64 wyżej wskazanego Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 Rozporządzenie 817/2004 ma nadal zastosowanie do środków zatwierdzonych przed dniem 1 stycznia 2007 r. na mocy rozporządzenia (WE) nr 1257/1999. Przepis art. 64 Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1974/2006 kwestię, przepisy którego rozporządzenie mają być stosowane, wbrew stanowisku Sądu I instancji, łączy nie z datą wydania decyzji przez organ, lecz z faktem z jakich środków wypłacana będzie określona płatność. W rozpoznanej sprawie dotyczy to środków zatwierdzonych przed dniem 1 stycznia 2007 r. na mocy rozporządzenia (WE) nr 1257/1999. Data wydania decyzji miałaby istotne znaczenie w kontekście terminu określonego w art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących w Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz.U. z 2003 r. nr 229, pozycję 2273 z późn. zm.) jednakże przepis ten nie był przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie przez Sąd I instancji i nie jest też przedmiotem zarzutów skargi kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej postawiony został między innymi zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Powołany przepis określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku. Są nimi: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy; zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie; a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Sporządzenie uzasadnienia jest czynnością następczą w stosunku do podjętego rozstrzygnięcia, stąd też tylko w nielicznych sytuacjach naruszenie tej normy prawnej może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, w której uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Przenosząc powyższe uwagi na rozpoznawaną sprawą Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wskazane wyżej niedomagania uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, jego lakoniczność w tym zakresie uniemożliwia kontrolę kasacyjną tego orzeczenia w kontekście zarzutów zawartych w pkt 2. c), d) i e) petitum skargi kasacyjnych. Powoduje to konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego do ponownego rozpoznania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego za zasadny należy uznać zarzut zawarty w pkt 2. f) petitum skargi kasacyjnej. Rozpoznając sprawę Sąd I instancji podzielił pogląd, że złożenie oświadczenia, o jakim mowa w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, nie jest czynnością procesową, albowiem co do zasady jest składane w chwili, gdy nie toczy się postępowanie administracyjne, ani takiego postępowania nie inicjuje. W związku z tym przyjął, że 7 dniowy termin do złożenia oświadczenia, określony w § 8 ust. 2 rozporządzenia nie ma charakteru terminu procesowego, gdyż nie wyznacza on terminu do dokonania czynności procesowej. Skład orzekający w niniejszej poglądu tego nie podziela.
Należy wskazać, że z przepisów regulujących szczegółowe warunki i tryb udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych wynika, iż decyzja o przyznaniu płatności do gospodarstwa niskotowarowego jest decyzją wydaną pod warunkiem zawieszającym. Realizacja uprawnienia - skonkretyzowanego w ostatecznej decyzji o przyznaniu płatności do gospodarstwa niskotowarowego - jest więc bezpośrednio determinowana aktywnością samego zainteresowanego, w tym przypadku skarżącego. Oświadczenie, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, stanowi niewątpliwie informacje o zrealizowaniu przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego, a dołączenie do niego dokumenty są dowodami na okoliczność wykonania przez producenta rolnego objętego zobowiązaniem.
Skoro zrealizowanie przedsięwzięcia zgodnie z planem rozwoju gospodarstwa niskotowarowego stanowi warunek wypłacenia płatności czwarty i piątym roku jej wypłaty to przyjąć należy, iż złożenie omawianego oświadczenia inicjuje odrębne postępowanie w sprawie wypłaty czwartej i piątej transzy płatności, która jakkolwiek przyznana została decyzją ostateczną, to jednak wobec warunkowego jego charakteru, nie zostały jeszcze wypłacone. Istotnym elementem treści składanego oświadczenia jest więc wyrażenie woli otrzymania kolejnej transzy płatności tym samym, chodzi dochodzi do wyartykułowania przez producenta rolnego jego interesu prawnego w wypłaceniu czwarty i piątej transzy już przyznanego świadczenia. Należy więc przyjąć, że złożenie przez producenta rolnego oświadczenia, o którym w § 8 pkt 2 ust. 1 rozporządzenia, jest czynnością procesową, którą należy kwalifikować, jako podanie, który w rozumieniu art. 63 § 1 k.p.a. są żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, a więc każdy wniosek procesowy lub inne oświadczenie strony. Zawierając element żądania wypłaty kolejnych rat płatności niskotowarowej, oświadczenie to wszczyna postępowanie w sprawie ich wypłaty, a jego stroną, w rozumieniu art. 28 k.p.a., jest producent rolny, które ze względu na swój interes żąda podjęcia przez organ konkretnych czynności.
Konsekwencją uznania oświadczenia, o którym mowa § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia za czynność procesową inicjująca, jako podanie, ten etap postępowania w sprawie płatności niskotowarowych, który dotyczy ustalenie istnienia przesłanek realizacji uprawnienia producenta rolnego do wypłacenie mu kolejnych płatności, jest przejęcie, że termin złożenie tego oświadczenia, określony w § 8 ust. 2 rozporządzenia, jest terminem zawitym prawa procesowego, do którego mają zastosowanie przepisy art. 58 i art. 59 k.p.a. Jego uchybienie skutkuje bezskutecznością czynności procesowej. Tożsamy pogląd, że termin 7 - dniowy do złożenia oświadczenia jest terminem procesowym odnaleźć można orzecznictwie sądów administracyjnych jak i w piśmiennictwie (por. wyrok NSA z 23 maja 2012 r., sygn. akt II GSK 912/11; wyrok NSA z 2 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 289/10; wyrok NSA z 11 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 342/10, W. Kręcisz, Terminy w postępowaniach o przyznanie płatności producentom rolnym, ZNSA 2013/1/60-76).
Odnosząc się do zarzutów zawartych w pkt 2. a) i b) petitum skargi kasacyjnej należy zauważyć, iż podstaw wstrzymanie skarżącemu wypłaty płatności niskotowarowej w czwartym i piątym roku realizacji był fakt zrealizowania tylko części deklarowanych przejęciem przyjęć oraz niezłożenie w stosownym terminie oświadczenia, o którym mowa w § 8 ust. 2 rozporządzenia. Jak wynika z niekwestionowanych ustaleń organu skarżący oświadczenie takie winien złożyć do dnia 7 lipca 2008 r., a uczynił to dopiero w dniu 16 lipca 2008 r. W oświadczeniu skarżący wskazał, iż zrealizował deklarowane przez siebie przedsięwzięcia. Jednak bezspornym w sprawie jest, że skarżący realizował cztery z ośmiu zadeklarowanych przedsięwzięć. Ponadto organ zwrócił uwagę, na złożoną przez skarżącego w dniu 29 lipca 2008 r. zmianę do świadczenia. Skarżący w niej wskazał, iż brak realizacji pozostałych deklarowanych przedsięwzięć był efekt zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności to jest wypadku przy pracy w roku 2005 i 2007 oraz suszy 2006 r., na potwierdzenie czego przedstawił stosowny dokumenty. Uwzględniając przedłużony przez skarżącego dokumenty organ wskazał, że zmiana do oświadczenia uwzględniająca fakt zaistnienia siły wyższej nie została złożona z zachowaniem terminu 10 dni roboczych wynikającego z art. 39 ust. 2 Rozporządzenia 817/2004. Ponadto po analizie przedłożonej dokumentacji uznał, że podnoszone przez skarżącego okoliczności pozostają bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie.
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku Sąd I instancji nie podzielił wyżej zaprezentowanego stanowiska i stwierdził, że organy orzekające w niniejszej sprawie zbyt pobieżnie ustosunkowały się do podanych przez skarżącego okoliczności uniemożliwiających realizację przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Uznał ponadto, że skoro skarżący przedstawił dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, to obowiązkiem organów było ich prawidłowa ocena. Wobec stwierdzonych uchybień, w jego ocenie, konieczne było uchylenie decyzji organów obu instancji.
Z powyższym stanowiskiem Sądu I instancji nie można się zgodzić i należy uznać go za co najmniej przedwczesne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego aby badać czy zaistniała chociażby jedna z okoliczności określonych w § 9 ust. 2 rozporządzenia, w pierwszej kolejności należy w sposób prawidłowy ustalić czy oświadczenie o którym mowa w § 9 ust. 3 rozporządzenia zostało złożone skutecznie i zgodnie z obowiązującymi przepisami. Jednoznacznie i prawidłowe ustalenie tego faktu daje dopiero podstawę do oceny czy zdarzenia, na które powołuje się skarżący stanowi okoliczność określoną w § 9 ust. 2 rozporządzenia i czy ocena organów w tym zakresie jest prawidłowa i odpowiada prawu. Należy bowiem stwierdzić, że w świetle wskazanych wyżej uwag, nie jest przesądzone czy w rozpoznawanej sprawie zaistnieje konieczność dokonania oceny dowodów przedłożonych przez skarżącego. W sytuacji bowiem gdyby w ponownym rozpoznaniu sprawy doszło do ustaleń, że skarżący uchybił terminowi do złożenia oświadczenia o którym mowa w § 9 ust. 3 rozporządzenia, to fakt czy organy prawidłowo przeanalizowały dowody złożone przez skarżącego kasacyjnie będzie irrelewantny dla oceny wydanych przez nie decyzji. Dlatego w tym stanie postępowania nie można organom zarzucić, że zbyt pobieżnie ustosunkowały się do podanych przez skarżącego okoliczności uniemożliwiających mu realizację przedsięwzięć określonych w planie rozwoju gospodarstwa niskotowarowego.
Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny weźmie pod uwagę powyższe wywody dotyczące wskazanych uchybień i charakteru prawnego termin określonego w § 8 ust. 2 rozporządzenia dokonując kontroli legalności decyzji organów I i II instancji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 ust. 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 97, poz. 888 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło