II SA/Łd 1306/12

WyrokWSA w Łodzi2013-04-11

Skład orzekający: Sławomir Wojciechowski, Arkadiusz Blewązka, Anna Stępień

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu administracji publicznej uchylająca decyzję o przyznaniu świadczeń rodzinnych z mocą wsteczną, oparta na przepisach o koordynacji świadczeń rodzinnych, może być uznana za wydaną bez podstawy prawnej, co skutkuje jej nieważnością?
Ratio decidendi
Decyzja uchylająca decyzję o przyznaniu świadczeń rodzinnych z mocą wsteczną, oparta na przepisach o koordynacji świadczeń rodzinnych, może być uznana za wydaną bez podstawy prawnej, jeśli organ nie ustalił jednoznacznie daty, od której przepisy te mają zastosowanie, ani nie poczynił ustaleń faktycznych zgodnych z hipotezą normy prawnej. W takim przypadku decyzja ta narusza art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i podlega stwierdzeniu nieważności.
Stan faktyczny
Strona B. H. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. uchylającej decyzję o przyznaniu jej świadczeń rodzinnych od dnia 8 marca 2007 r. z uwagi na zatrudnienie męża w Wielkiej Brytanii. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności. Strona skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów K.p.a. i ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym brak właściwego ustalenia stanu faktycznego i podstawy prawnej decyzji uchylającej świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 11 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia NSA Anna Stępień Protokolant pomocnik sekretarza sądowego Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 roku sprawy ze skargi B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji dotyczącej zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję. LS Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania B. H., na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: K.p.a.), art. 21, art. 23a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm. – w dalszej przywoływana także jako: ustawa), utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr SKO [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] w sprawie uchylenia od dnia 8 marca 2007r. decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. znak [...]. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy postępowanie wszczęte zostało na wniosek B. H. z dnia 18 czerwca 2012r. o stwierdzenie na podstawie art. 156 § 1 pkt 2,3,5,6 K.p.a. nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygając o odmowie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji ustaliło, iż akt ten wydany został po otrzymaniu z Regionalnego Centrum Polityki Społecznej w Ł. informacji o mających w sprawie zastosowanie przepisach o koordynacji świadczeń rodzinnych z uwagi na podjęcie od dnia 8 marca 2007r. aktywności zawodowej przez męża strony, przebywającego w Wielkiej Brytanii. RCPS zostało poinformowane o fakcie zatrudnienia przez brytyjską instytucję właściwą ds. świadczeń socjalnych, która w dniu 26 sierpnia 2009r. skierowała do Centrum formularz UK-PL E Form, w którym jako osobę pod której opieką znajdują się dzieci wymieniono matkę B. H.. Stosownie zaś do art. 23a ust. 5 ustawy w przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2 ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W związku z powyższym w dniu 4 września 2009r. RCPS wystąpiło z zapytaniem do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł., czy w rejestrze świadczeniobiorców figurują B. i A. H., a także dzieci: M. H., K. H.. W odpowiedzi poinformowano o dacie zatrudnienia A. H. na terytorium Wielkiej Brytanii, a także, ze w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego w związku z zatrudnieniem członka rodziny w kraju UE. W dniu 6 października 2009r. do RCPS wpłynęła odpowiedź Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. zawierająca informację, iż B. H. w okresie zatrudnienia męża w Wielkiej Brytanii ma ustalone prawo do świadczeń rodzinnych na dzieci M. H., K. H. i S. H.. Wobec uzyskanych informacji, na podstawie art. 23a ust. 5 ustawy organ uchylił decyzję od dnia 8 marca 2007r. decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] i przekazało sprawę wraz z aktami zgodnie z właściwością rzeczową i miejscową do RCPS, które od dnia 8 marca 2007r. jest instytucją właściwą. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 156 §1 pkt 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 i § 2 K.p.a., art. 21, art. 23a ustawy, odmówiło stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł z dnia [...]. Wskazując na zasadność podjętego rozstrzygnięcia Kolegium przywołało ustalony w sprawie stan faktyczny i przesłanki warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej. Po analizie całokształtu sprawy organ stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia którejkolwiek z przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a.. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy B. H. powtórzyła argumentację wniosku z dnia 18 czerwca 2012r. i ponownie wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], wskazując, iż zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a.. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji Kolegium, powołując się na doktrynę i orzecznictwo, obszernie opisało charakter nadzwyczajnego postępowania wszczętego na podstawie art. 156 §1 K.p.a. i powtórzyło ustalenia faktyczne dotychczas uczynione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B. H. zarzuciła powyższej decyzji naruszenie art. 80 K.p.a. poprzez dokonanie swobodnej oceny dowodów oraz brak wyjaśnienia wszelkich okoliczności sprawy, niedostateczne ustalenie stanu faktycznego. Strona zaskarżyła również decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] zarzucając jej naruszenie art. 6-10 K.p.a., nadto art. 23a pkt 2-7, pkt 9, art. 32 ust. 1 ustawy. Uzasadniając wniosek o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] argumentowała, iż organ nie zajął żadnego stanowiska w sprawie istotnych dla dokonania prawidłowej oceny faktów takich jak powołanie się w wydanej przez Prezydenta Miasta decyzji na art. 32 ust. 1 ustawy. Nadto Kolegium nie zauważyło konsekwencji prawnych wynikających z daty 22 grudnia 2008r., gdyż dopiero z tym dniem ojciec dzieci uzyskał prawa do świadczeń jak również nie dostrzegło naruszenia art. 23a ust. 5 ustawy, który jasno i klarownie stwierdza, że świadczenia można uchylić dopiero po uprzednim dokonaniu stosownych ustaleń, a nie przed nimi, jak nastąpiło to w niniejszej sprawie. Dodatkowo organ skupił się na przesłance rażącego naruszenia prawa pomijając, iż art. 156 §1 pkt 2 K.p.a. wskazuje również na wydanie decyzji bez podstawy prawnej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., Nr 270, powoływanej dalej, jako p.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei przepis art. 135 p.p.s.a. stanowi, iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd uwzględniając skargę na akt, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy własną decyzję tego organu o odmowie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w sprawie uchylenia od dnia 8 marca 2007 r. decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o przyznaniu B. H. świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko K. H. na okres od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. w wysokości 420 zł. Zasadniczym problemem na tle rozpoznawanej sprawy jest odpowiedź na pytanie, czy decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] dotknięta jest którąkolwiek z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., skutkujących jej nieważnością. Według Kolegium, w przypadku wspomnianego rozstrzygnięcia brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia jego nieważności. Przeciwne stanowisko w tej sprawie prezentuje natomiast skarżąca, twierdząc, że decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W przekonaniu Sądu pogląd skarżącej zasługuje na aprobatę. Tytułem przypomnienia wyjaśnić trzeba, że będąca przedmiotem kontroli tutejszego Sądu decyzja Kolegium została podjęta w ramach postępowania nieważnościowego, które obok postępowania wznowieniowego jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia ostatecznych decyzji administracyjnych. Prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności konkretnego aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia) organ administracji publicznej nie przeprowadza ponownie postępowania co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, lecz bada wyłącznie, czy objęty tym postępowaniem akt administracyjny dotknięty jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Badanie to odbywa się jednak w kontekście stanu faktycznego i prawnego, który obowiązywał w dacie wydania aktu administracyjnego objętego postępowaniem nieważnościowym. W myśl art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości (pkt 1), wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (pkt 3), została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie (pkt 4), była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (pkt 5), w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (pkt 6), zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa (pkt 7). Przenosząc poczynione wyżej ogólne uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] dotknięta jest wadą nieważności, wskazaną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ wydana została bez podstawy prawnej. W judykaturze sądów administracyjnych dominuje stanowisko, że o decyzji wydanej bez podstawy prawnej można mówić w sytuacji, gdy albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych i postanowień, rozumiane jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 383/07 – Lex nr 468028 i z dnia 26 czerwca 2008 r. sygn. akt II OSK 717/07 – Lex nr 486048; wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Bydgoszczy z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt I SA/Bd 853/11 - Lex nr 1107492, w Warszawie z dnia 8 listopada 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 749/10 – Lex nr 755412, w Kielcach z dnia 30 września 2010 r. sygn. akt II SA/Ke 445/10 – Lex nr 753234, w Warszawie z dnia 13 lutego 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 3598/06 – Lex nr 311955). Z kolei w piśmiennictwie przedmiotu o wydaniu decyzji "bez podstawy prawnej" mówi się, w przypadku: wydania decyzji poza sferą regulacji prawnej; wydania decyzji administracyjnej w sferze stosunków cywilnoprawnych; oparcia się na przepisach materialnych odnoszących się do stanów faktycznych diametralnie odmiennych od stanów występujących w danej sprawie (określony skutek prawny może być bowiem zastosowany jedynie wobec sytuacji określonej w hipotezie normy); wydania decyzji w sprawie, w której uprawnienie lub obowiązek wynikał wprost z ustawy; wydania decyzji wówczas, gdy przewidziana jest inna forma działania, np. czynność materialnotechniczna; wydania decyzji opartej na przepisach aktu normatywnego, w którym organ przekroczył upoważnienie lub go nie posiadał; wydania decyzji opartej na akcie niebędącym aktem powszechnie obowiązującym (por. H. Poleszak, Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w postępowaniu przed NSA, NP 1984, nr 1, s. 22–23). W ramach podstawy prawnej decyzji z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. powołał przepisy art. 163 k.p.a., art. 16, art. 32 i art. 23a ust. 5 ustawy z dnia 23 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.). W myśl pierwszego z przepisów, a mianowicie art. 163 k.p.a. organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo, także w innych przypadkach oraz na innych zasadach niż określone w niniejszym rozdziale, o ile przewidują to przepisy szczególne. Cytowany przepis nie stanowi samodzielnej podstawy do zmiany lub uchylenia decyzji. Wzruszenie decyzji w trybie powołanego przepisu wymaga, po pierwsze - stwierdzenia, że decyzja tworzy dla stron prawa nabyte, po drugie - ustalenia, że obowiązują przepisy odrębne dopuszczające wprost wzruszenie decyzji, po trzecie wreszcie - rozstrzygnięcia, czy w istniejącym stanie prawnym i faktycznym można zastosować szczególny tryb wzruszenia decyzji, ponieważ są podstawy do zastosowania postanowień przepisów odrębnych. Podstawę prawną decyzji wydanej w omawianym trybie stanowić będą przepisy ustaw odrębnych, które - jako przepisy prawa materialnego - winny określać przesłanki, które muszą być spełnione dla zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, zaś art. 163 k.p.a. jest wyłącznie normą odsyłającą do tych przepisów. Drugim z przepisów stanowiących podstawę prawną decyzji z dnia [...] jest art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w ustępach 1-4 określa prawne przesłanki przyznania uprawnienia do zasiłku pielęgnacyjnego, zaś w ust. 5, ust. 5a i ust. 6 okoliczności wykluczające przyznanie rozważanego świadczenia. Trzecim z przepisów wskazanych jako podstawa materialnoprawna rozstrzygnięcia z dnia [...] jest art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, według którego, w przypadku gdy marszałek województwa, w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W myśl art. 23a ust. 2 w przypadku wyjazdu członka rodziny do państwa, o którym mowa w ust. 1, po wydaniu przez organ właściwy decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W przekonaniu Sądu "ustalenie podlegania ustawodawstwu", o którym mowa w art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy rozumieć jako konieczność wskazania na przepis, który wyraźnie predestynuje pracownika przybywającego z innego Państwa Członkowskiego jako świadczeniobiorcę albo też jako konieczność wskazania aktu (rozstrzygnięcia, czynności) organu lub instytucji państwa obcego, która przyznała świadczenie zagraniczne wskutek skonkretyzowania takiego właśnie przepisu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2010 r. sygn. akt I OSK 556/10 – Lex nr 595423). Z załączonej do sprawy dokumentacji wynika, że organ właściwy do przyznania świadczenia rodzinnego, czyli w tym wypadku Prezydent Miasta Ł., nie ustalił jednoznacznie, czy - a jeśli tak, to od jakiej daty - w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Brak jest bowiem jakichkolwiek dowodów świadczących o zwróceniu się przez Prezydenta przed dniem [...] (datą podjęcia decyzji objętej postępowaniem nieważnościowym) do Marszałka Województwa [...] o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jedynym dokumentem, na który organ powołał się w decyzji z dnia [...], było pismo z Regionalnego Centrum Polityki Społecznej z dnia 4 września 2009 r. informujące, iż A. H. jest zatrudniony w Wielkiej Brytanii od 8 marca 2007 r. W związku z powyższym organ uznał, że od tej daty mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Na marginesie godzi się zauważyć, że Marszałek Województwa [...] dopiero w dniu 17 listopada 2009 r., czyli po wydaniu przez Prezydenta Miasta Ł. decyzji z dnia [...], uzyskał stosowne dokumenty informujące o wypłacie od dnia 22 grudnia 2008 r. świadczeń rodzinnych A. H. W tej sytuacji zasadny jest wniosek, że Prezydent Miasta Ł. w dniu [...] uchylił decyzję własną z dnia [...], zanim ustalono jednoznacznie datę, od której mąż skarżącej podlega ustawodawstwu Wielkiej Brytanii w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Kolejny przepis powołany w podstawie prawnej decyzji z dnia [...] to art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który doprecyzowany został przez organ orzekający dopiero w motywach rozstrzygnięcia poprzez wskazanie jego ust. 1. Zgodnie z treścią art. 32 ust. 1 ustawy organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne. W orzecznictwie sądowym ukształtowanym na tle tego przepisu przyjmuje się, że w sytuacji, kiedy upłynął okres, na jaki świadczenie zostało przyznane, brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. W takim wypadku zastosowanie znajduje już tylko materialnoprawna instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1035/11 - Lex nr 1131464, z dnia 19 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 535/08- Lex nr 499576). Decyzja uchylająca lub zmieniająca decyzję ostateczną, o której mowa w art. 32 u.ś.r. ma charakter konstytutywny i działa ex nunc, a więc z mocą od wydania decyzji uchylającej bądź zmieniającej decyzję ostateczną. Decyzja ta jest wydawana w nadzwyczajnym trybie weryfikacji decyzji ostatecznej, który został przewidziany w u.ś.r., a nie wynika z przepisów tej ustawy, aby mogła działać z mocą ostateczną (vide: wyrok NSA z dnia 10 lipca 2009 r. sygn. akt I OSK 1501/08, Lex nr 554913). Kontrolowaną w trybie nieważnościowym decyzją z dnia [...] organ orzekający uchylił własną decyzję z mocą wsteczną - od dnia 8 marca 2007 r., a wiec od momentu podjęcia przez A. H. zatrudnienia w Wielkiej Brytanii, uznając, że od tej daty mają zastosowanie przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego, podczas gdy przepis art. 32 ust. 1 stanowi o nabyciu przez członka rodziny prawa do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z załączonej do sprawy dokumentacji wynika tymczasem, że A. H., pomimo podjęcia zatrudnienia od dnia 8 marca 2007 r., dopiero od dnia 22 grudnia 2008 r. nabył prawo do świadczeń rodzinnych na terenie Wielkiej Brytanii, które to były wypłacone na jego wniosek złożony bądź w tej dacie bądź maksymalnie 3 miesiące później, ponieważ w brytyjskim systemie prawa w tym zakresie przewiduje się możliwość przyznania świadczenia na wniosek 3 miesiące "wstecz". Wobec tego trafny jest wniosek, że organ nie poczynił ustaleń, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a jeśli tak - to od jakiej daty. Po wtóre organ pominął zupełnie okoliczność, iż jak twierdzi skarżąca od 2001 roku nie prowadzi wspólnie gospodarstwa domowego z mężem, co ma przełożenie na rozważenie czy ustalając dochód rodziny skarżącej, dla potrzeb wniosku o ustalenie prawa do świadczenia, konieczne jest ustalenie dochodu męża. Skoro małżonkowie nie prowadzą wspólnie gospodarstwa domowego to niezbędne jest rozważenie, jakie w istocie mają zastosowanie przepisy prawa. Czy stosujemy porządek prawny polski, czy innego kraju unijnego, skoro nie mamy na przykład podstaw do stosowania przepisów o koordynacji świadczeń. W konsekwencji zaś może okazać się, że to nie skarżąca będzie zobowiązana do zwrotu pobranych świadczeń. Podniesione okoliczności uzasadniają – w przekonaniu Sądu – wniosek, iż decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], dotknięta jest wadą nieważności, jako że wydana została bez podstawy prawnej. Oparto ją bowiem na przepisach materialnych i procesowych odnoszących się do stanów faktycznych diametralnie odmiennych od stanów występujących w danej sprawie. Ustalony stan faktyczny sprawy nie dawał podstaw ani do łącznego zastosowania omówionych wyżej przepisów, ani też do samodzielnego zastosowania któregokolwiek z nich. Wobec tego stanowisko Kolegium o braku podstaw do stwierdzenia nieważności wspomnianej decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest chybione i wynika z niedostatecznej oceny zgromadzonego na dzień 1 października 2009 r. materiału dowodowego i obowiązujących w tym dniu przepisów prawa w kontekście przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium, uznając iż wystarczający jest taki zakres kontroli zważywszy na stosowany tryb i okoliczności sprawy. W toku ponownie prowadzonego postępowania Kolegium uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku i podejmie rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa. a.tp.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło