II OSK 2005/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-05-14

Skład orzekający: Bożena Popowska, Jerzy Bujko, Dorota Jadwiszczok

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając ponownie sprawę po uchyleniu jego wcześniejszego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, jest związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA, a w szczególności czy nierozpoznanie wszystkich odwołań przez organ odwoławczy stanowi wadę skutkującą nieważnością decyzji?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny rozpoznający sprawę ponownie po jej przekazaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny jest związany wykładnią prawa dokonaną przez NSA. W niniejszej sprawie NSA w poprzednim wyroku zinterpretował art. 138 § 1 K.p.a., wskazując na obowiązek organu odwoławczego łącznego rozpatrzenia wszystkich odwołań. WSA, uchylając decyzję organu odwoławczego, prawidłowo zastosował się do tej wykładni, co pozwoliło organowi odwoławczemu na ponowne rozpoznanie wszystkich odwołań. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące nierozpoznania merytorycznych zarzutów skargi są przedwczesne, gdyż organ odwoławczy musi najpierw rozpoznać wszystkie odwołania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Organ I instancji wydał decyzję, od której odwołania wniosły różne organizacje. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na wadliwość postępowania przed organem I instancji, w tym przedwczesne obwieszczenie i nierozpatrzenie odwołania jednej ze stron. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję SKO, uznając zasadność skargi w zakresie nierozpatrzenia odwołania. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na wadliwość postępowania organu odwoławczego polegającą na nierozpatrzeniu wszystkich odwołań. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA uchylił decyzję SKO. Ogólnopolskie Towarzystwo [...] wniosło skargę kasacyjną od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bożena Popowska (spr) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Bujko Sędzia del.WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant starszy asystent D. C. po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Lu 217/12 w sprawie ze skargi Towarzystwa [...] w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 217/12, po rozpoznaniu skargi Towarzystwa [...] w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia, w punkcie pierwszym wyroku uchylił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, w punkcie drugim wyroku zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie na rzecz Towarzystwa [...] w Warszawie kwotę 200 (dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrok powyższy zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., Nr [...] Wójt Gminy S. - po rozpatrzeniu wniosku Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Warszawie, Zarządu [...] w Lublinie - ustalił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn.: "Zabezpieczenie przed erozją prawego brzegu rzeki [...] w km [...] i [...] w miejscowości S. gm. S. pow. R., woj. [...]". Odwołania od powyższej decyzji wnieśli: Towarzystwo [...] w Warszawie, Ogólnopolskie Towarzystwo [...] z siedzibą w M. oraz Stowarzyszenie Ekologiczne "[...]". Odwołujący domagali się uchylenia decyzji organu I instancji oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W ich ocenie, rozstrzygnięcie to zostało wydane z naruszeniem procedury, przez co nie mieli oni możliwości zgłaszania uwag i wniosków w przeprowadzonym postępowaniu. Odwołanie Towarzystwa [...] w Warszawie zostało wniesione bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, w związku z czym organ ten przekazał je organowi I instancji, celem jego analizy oraz zwrotu organowi odwoławczemu wraz z aktami sprawy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., Nr [...] – zaskarżoną w niniejszym postępowaniu - Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołań Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] z siedzibą w M. oraz Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]", uchyliło w całości decyzję pierwszoinstancyjną i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż informację o zebranym materiale dowodowym oraz możliwości zapoznania się z nim Wójt Gminy S. podał w obwieszczeniu z dnia 1 czerwca 2010 r. zakreślając w nim 21-dniowy termin na składanie uwag i wniosków. Obwieszczenie to było jednak – w ocenie Kolegium – przedwczesne z uwagi na niekompletność materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, który nie zawierał raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, a także uzgodnień wydanych przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Rykach i Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie. Jak wskazał organ odwoławczy (biorąc pod uwagę okres dołączenia do sprawy wskazanych dokumentów), omawiane obwieszczenie mogło zostać wydane najwcześniej 8 grudnia 2010 r. Zaskarżona decyzja została zaś wydana w dniu [...] grudnia 2010 r., tj. w dniu w którym nie upłynął jeszcze 21-dniowy termin przewidziany art. 33 ustawy. Ponadto, organ odwoławczy podniósł, iż w aktach sprawy brak jest dowodu realizacji przez organ dyspozycji art. 38 ustawy i podania w trybie obwieszczenia informacji o wydaniu decyzji. W związku z powyższym Kolegium uznało, że postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji jest wadliwe i konieczne jest jego ponowne przeprowadzenie zgodnie z obowiązującymi regulacjami. Skargę na powyższą decyzję wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Towarzystwo [...] w Warszawie (dalej też [...]), domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Strona skarżąca wskazała, że zaskarżona decyzja została wydana bez rozpatrzenia jej odwołania, przez co organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania oraz zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu. Ponadto, zarzuciła organowi II instancji naruszenie art. 80 ust. 1 pkt 3 i art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. W ocenie strony skarżącej nierozpatrzenie jej odwołania mogło mieć wpływ na wynik sprawy, gdyż odwołanie to zawierało inne żądanie, niż zawarte w rozpatrzonych odwołaniach Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] z siedzibą w M. oraz Stowarzyszenia Ekologicznego "[...]". Mianowicie, strona skarżąca domagała się uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i orzeczenia o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań, pozostali odwołujący żądali natomiast uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 160/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Towarzystwa [...] w Warszawie, uznając, że w niniejszej sprawie zachodzi potrzeba ponownego przeprowadzenia postępowania przez organ I instancji celem jego uzupełnienia poprzez dokonanie wymaganych przepisami prawa działań i czynności. Sąd I instancji zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że obwieszczenie o prowadzonym postępowaniu było przedwczesne, co skutkowało pozbawieniem uczestników postępowania ich zagwarantowanych ustawą praw. Ponadto wskazał, iż organ I instancji nie wykonał ciążącego na nim obowiązku określonego w art. 38 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku, polegającego na podaniu do publicznej wiadomości informacji o wydanej decyzji i o możliwościach zapoznania się z jej treścią. Odnosząc się do kwestii pominięcia przez Kolegium odwołania strony skarżącej ([...]), Sąd stanął na stanowisku, iż uchybienie to nie mogło mieć wpływu na poprawność kontrolowanej decyzji. W skardze kasacyjnej wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Towarzystwo [...] w Warszawie zarzuciło wyrokowi Sądu I instancji naruszenie art. 134 § 1, art. 141 § 4 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej P.p.s.a. W ocenie strony skarżącej kasacyjnie, nieuwzględnienie skargi przez Sąd I instancji jest nieuzasadnione, bowiem w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania. Ponadto, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie odniósł się do zarzutów naruszenia w zaskarżonej decyzji przepisów prawa materialnego w zakresie ochrony środowiska oraz nie zbadał legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia poza granicami skargi. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2146/11 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. Sąd II instancji uznał za uzasadniony zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 i art. 107 § 1 K.p.a. z powodu nierozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie odwołania Towarzystwa Ochrony Przyrody od decyzji pierwszoinstncyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, uwzględniając skargę w wyroku z dnia 19 kwietnia 2012 r. wskazał, że w wyroku z dnia 17 stycznia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny – uchylając wyrok Sądu I instancji – stanął na stanowisku, iż nie do przyjęcia jest pogląd, że pominięcie przez organ II instancji odwołania jednej ze stron skarżących, to jest Towarzystwa [...] z siedzibą w Warszawie, nie mogło mieć wpływu na poprawność kontrolowanej decyzji, ponieważ decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie jest decyzją o charakterze kasacyjnym, która zawiera ocenę prawną zbieżną z zarzutami odwołania Towarzystwa [...]. NSA podniósł, iż podstawową zasadą postępowania administracyjnego (określoną w art. 138 § 1 k.p.a.) jest to, że wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji przez dwie lub więcej stron postępowania administracyjnego, nakłada na organ odwoławczy obowiązek ich łącznego rozpatrzenia w jednym terminie. Jeżeli organ odwoławczy ograniczy się do rozpoznania odwołania tylko jednej strony, to podjęte w takiej sytuacji orzeczenie definitywnie kończy postępowanie odwoławcze, a w konsekwencji wyłączona jest w ogóle możliwość rozpoznania "drugiego", względnie innych dotychczas nie rozpoznanych pism procesowych (odwołań), pochodzących od innych stron tego postępowania. Niedopełnienie obowiązku łącznego rozpoznania wszystkich odwołań stron wywołuje daleko idące skutki prawne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest także stanowisko, że decyzja taka dotknięta jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. (jako wydanej bez podstawy prawnej). Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż odwołanie w każdej sytuacji musi zostać rozpoznane przez organ odwoławczy (a nie organ I instancji) i bez znaczenia jest, czy zarzuty w tym odwołaniu podnoszone zbieżne są z twierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu decyzji wydanej na skutek rozpoznania pozostałych, złożonych w sprawie odwołań. W niniejszej sprawie, warunek ten nie został spełniony, bowiem odwołanie Towarzystwa [...] w Warszawie, z uwagi na skierowanie go bezpośrednio do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie, zostało przekazane do organu I instancji celem jego analizy oraz zwrotu organowi odwoławczemu wraz z aktami sprawy, lecz nie zostało rozpoznane. Biorąc pod uwagę, iż stan faktyczny niniejszej sprawy oraz stan prawny nie uległ zmianie, Sąd I instancji - będąc związany powyższym stanowiskiem - uznał, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i czyni koniecznym jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. Ponadto - wobec zasadności skargi - Sąd uwzględnił wniosek strony skarżącej o zwrot kosztów postępowania, o czym orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 wspomnianej ustawy. Rozstrzygając ponownie sprawę organ odwoławczy winien uwzględnić przedstawione wyżej uwagi i rozpatrzyć przed wydaniem rozstrzygnięcia wszystkie złożone przez strony postępowania odwołania od decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] grudnia 2010 r. W skardze kasacyjnej Ogólnopolskiego [...] (...) w Warszawie zarzucono Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1/ art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 170 i 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez ich nie zastosowanie i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" tej ustawy poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wbrew wyraźnym wskazaniom, zawartym w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2012 r. (II OSK 2146/11) i istniejącym ku temu podstawom nie stwierdził nieważności decyzji SKO w Lublinie z dnia [...] stycznia 2011 r. a jedynie ją uchylił, 2/ art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nie uchylenie decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] grudnia 2010 r. pomimo, iż istniały ku temu podstawy, a to ze względu na: - naruszenie w trakcie postępowania przed organem I instancji przepisu art. 33 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, - nie rozstrzygnięcie w decyzji pierwszoinstancyjnej o ustaleniach środowiskowych dla części przedsięwzięcia (w tzw. strefie "[...]",[...] km szlaku żeglugowego), - naruszenie podczas postępowania przed organem I instancji przepisu art. 80 ust. 1 pkt. 3 i art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, 3/ art. 134 § 1 i 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ WSA nie odniósł się do przedstawionych w skardze [...] zarzutów naruszenia w decyzji wydanej przez SKO w Lublinie przepisów prawa materialnego w zakresie ochrony środowiska — art. 80 ust. 1 pkt 3 i art. 85 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, co będzie miało ogromne znaczenie przy ponownym rozpoznaniu tej sprawy przez organy administracji, 4) art. 134 § 1 ustawy Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi - gdyż WSA w Lublinie nie dotrzymał spoczywającego na nim obowiązku zbadania legalności zaskarżonej decyzji także poza zakresem zarzutów podanych w oddalonej uprzednio skardze i wyroku NSA — w szczególności WSA nie zwrócił uwagi na okoliczność, iż w zaskarżonej decyzji SKO w Lublinie nie ustosunkowano się w ogóle do znacznej części słusznych zastrzeżeń, wniesionych względem decyzji I-instancyjnej w odwołaniach Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] oraz Stowarzyszenia Ekologiczno Kulturalnego [...]. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych oraz wraz z kwotą 17 zł uiszczoną tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, co do zasady, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wydał zaskarżony wyrok z dnia 19.04.2012 r. (sygn. akt II SA/Lu 217/12) po uchyleniu wcześniejszego wyroku Sądu I instancji przez NSA wyrokiem z 17.01.2012 r. (sygn. akt II OSK 2146/11). W takiej sytuacji znajduje zastosowanie art. 190 P.p.s.a., w myśl którego sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (zd. 1-sze). Przekazanie niniejszej sprawy do ponownego rozpoznania spowodowało, że Sąd I instancji związany był wykładnią prawną dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jak jednolicie przyjmuje się w doktrynie i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, użyte w art. 190 P.p.s.a. pojęcie "wykładni prawa" należy rozumieć jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa. Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie nie może zatem dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej. (por. wyroki NSA: z dnia 30.08.2011 r., sygn. akt II GSK 727/10, Lex nr 1068858; z dnia 10.11.2011 r., sygn. akt FSK 6/11, Lex nr 1148601 oraz z dnia 17.01.2012 r., sygn. akt OSK 158/11, Lex nr 1145063). Przy czym, wiążącej oceny prawnej nie można domniemywać- powinna ona wprost i jednoznacznie wynikać z motywów orzeczenia sądu (por. wyrok NSA z 28.09.2006 r., sygn. akt I OSK 1109/05, Legalis). Przez ocenę prawną, o której mowa w przepisie art. 190 P.p.s.a., należy rozumieć osąd odnośnie do prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa, tak materialnego, jak i procesowego. Warte podkreślenia też jest, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez WSA, granice sprawy podlegają zawężeniu do granic, w jakich NSA rozpoznał skargę kasacyjną (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2006 r., II OSK 1117/05, LEX nr 238489). Innymi słowy, związanie wykładnią dokonaną w wyroku sądu kasacyjnego oznacza w praktyce, że sąd administracyjny, ponownie rozpoznając sprawę, która została mu przekazana przez sąd kasacyjny na podstawie art. 185 P.p.s.a., nie może stosować postanowień art. 134 i art. 135 P.p.s.a. (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. 2, C. H. Beck 2013 r., s.676). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, należy przypomnieć, iż NSA w wyroku z 17.01.2012 r. stwierdził: "(...) podstawową zasadą postępowania administracyjnego (określoną w art. 138 § 1 K.p.a.) jest to, że wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji przez dwie lub więcej stron postępowania administracyjnego, nakłada na organ odwoławczy obowiązek ich łącznego rozpatrzenia w jednym terminie." Tak więc, jedynym przepisem, który NSA w cytowanym wyroku zinterpretował w kontekście okoliczności przedmiotowej sprawy, jest art. 138 § 1 K.p.a. Dalej NSA zauważył: "W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest także stanowisko, że decyzja taka dotknięta jest wadą nieważności w rozumieniu art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. (jako wydanej bez podstawy prawnej)." W tym miejscu orzekający w niniejszej sprawie NSA powołał się na pogląd zawarty w wyroku NSA z 01.04.2005 r., sygn. akt OSK 1230/04, nie publ. oraz w wyroku z 31.08.2010 r., sygn. akt II OSK 1198/09, Lex nr 746416, nie interpretując jednak wskazanego przepisu. Powołując się na powyższe cytaty z uzasadnienia wyroku NSA z 17.01.2012 r., nie sposób twierdzić, jak czyni to skarżące kasacyjnie [...], że NSA wypowiedział w sposób kategoryczny, jednoznacznie pogląd, iż nierozpoznanie wszystkich odwołań stanowi rażące naruszenie prawa. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że wiążącej oceny prawnej nie można domniemywać- powinna ona wprost i jednoznacznie wynikać z motywów orzeczenia sądu (por. wyrok NSA z 28.09.2006 r. j. w.). Nie można takiego stanowiska NSA, jak sugeruje skarżący kasacyjnie, wywieść także z dalszych uwag zawartych w uzasadnieniu wyroku NSA: "Odwołanie w każdej sytuacji musi zostać rozpoznane przez organ odwoławczy (a nie organ I instancji) i bez znaczenia jest, czy zarzuty w tym odwołaniu podnoszone zbieżne są z twierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu decyzji wydanej na skutek rozpoznania pozostałych, złożonych w sprawie odwołań." Ostatni pogląd, zdaniem orzekającego w niniejszej sprawie NSA, stanowi sedno wykładni prawa, tj. art. 138 § 1 K.p.a przeprowadzonej w w/w wyroku NSA z 17.01.2012 r. Tak rozumianą wiążącą wykładnię prawa, Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku uwzględnił, uchylając zaskarżoną decyzję. Powyższy wyrok Sądu I instancji doprowadził do sytuacji, że w obrocie prawnym pozostała decyzja organu I instancji, co pozwala organowi odwoławczemu rozpoznać wszystkie odwołania od tej decyzji. Tak więc, pogląd prawny wyrażony w wyroku NSA z 17.01.2012 r., iż art. 138 § 1 K.p.a. w myśl którego organ odwoławczy ma obowiązek łącznego rozpatrzenia wszystkich odwołań, tj. w jednym terminie, został przez Sąd I instancji w pełni uwzględniony. Nie jest zatem zasadny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 170 i art. 190 P.p.s.a. i art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Już tylko na marginesie orzekający NSA zauważa, że także w wyrokach wspomnianych przez NSA w wyroku z 17.01.2012 r., nie wypowiedziano w sposób wyraźny poglądu, że wadę decyzji organu II instancji polegającą na nierozpoznaniu wszystkich odwołań, należy kwalifikować jako rażące naruszenie prawa. W wyroku z 01.04.2005 r., sygn. akt OSK 1230/04 nadmieniono, że można rozważać, czy wada taka nie stanowi rażącego naruszenia prawa (zob. uzasadnienie wyroku s. 3 ab initio), równocześnie oddalając skargę kasacyjną na wyrok oddalający skargę na decyzję obarczoną taka wadą. Z kolei, w wyroku z 31.08.2010 r., sygn. akt II OSK 1198/09), NSA wypowiedział pogląd prawny w odniesieniu do innej sytuacji, aniżeli w niniejszej sprawie. Chodziło o przypadek rozpoznania tylko jednego odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej w sytuacji wniesienia w prawidłowym terminie kilku odwołań. W takiej sytuacji, zdaniem orzekającego NSA, obowiązkiem organu odwoławczego jest spowodowanie wszczęcia z urzędu postępowania w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności decyzji, zmierzającego do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji podjętej na skutek rozpoznania jednego z kilku złożonych odwołań. Dopiero po uchyleniu takiej decyzji można zrealizować obowiązek łącznego rozpoznania wszystkich wniesionych odwołań. Powyższe potwierdza, iż NSA w wyroku z 17.01. 2012 r. wskazał jedynie na możliwy kierunek kwalifikowania wady polegającej na nieropoznaniu wszystkich odwołań od decyzji pierwszoinstancyjnej, w zależności od okoliczności sprawy. Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi kasacyjnej, dotyczących nie rozpoznania merytorycznych zarzutów skargi, w tym niezastosowania przez Sąd I instancji art. 134 i art. 135 P.p.s.a., orzekający NSA zauważa, że te zarzuty są nietrafne w tym sensie, że są przedwczesne, wobec przesądzenia przez NSA w wyroku z 17.01.2012 r., że w pierwszej kolejności mają być rozpatrzone wszystkie odwołania od decyzji organu I instancji. W tej sytuacji, ustosunkowanie się do powyższych zarzutów nie jest zasadne. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło