II OSK 2973/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-07-08

Skład orzekający: Arkadiusz Despot - Mładanowicz, Małgorzata Miron, Leszek Kamiński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego w sytuacji, gdy roboty budowlane zostały wykonane z istotnym odstępstwem od zatwierdzonego projektu budowlanego, nawet jeśli budowa została już zakończona?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organ nadzoru budowlanego ma prawo nałożyć obowiązek sporządzenia projektu budowlanego zamiennego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, nawet jeśli budowa została już zakończona, pod warunkiem stwierdzenia istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego. Przepis ten ma zastosowanie zarówno do robót w trakcie budowy, jak i do zakończonych, a zmiana charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego, takich jak kubatura czy powierzchnia zabudowy, stanowi istotne odstępstwo.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego obowiązku sporządzenia projektu budowlanego zamiennego dla budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej z powodu istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego, polegających na przybliżeniu ganku do granicy działki sąsiedniej na odległość mniejszą niż wymagane 4 metry. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a następnie skarga M. i H. J. została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie. H. J. złożył skargę kasacyjną, która została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz /spr./ Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia NSA Leszek Kamiński Protokolant starszy inspektor sądowy Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej H. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 8 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SA/Sz 411/13 w sprawie ze skargi M. J. i H. J. na decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia projektu budowlanego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 411/13 oddalił skargę M. J. i H. J. na decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia projektu budowlanego. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., dalej "PINB", decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej "k.p.a.", nałożył na M. J. i H. J. "obowiązek sporządzenia i przedstawienia 3 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej przy ul. [...] w S., sporządzonego zgodnie z art. 34 cytowanej wyżej ustawy (wraz z opiniami, uzgodnieniami i pozwoleniami wymaganymi przepisami szczególnymi, sporządzonego przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi, która posiada zaświadczenie o wpisie na listę członków właściwego samorządu zawodowego, aktualne na dzień opracowania projektu), celem doprowadzenia robót budowlanych przy realizacji przedmiotowej inwestycji do stanu zgodnego z prawem, w terminie do dnia 30 kwietnia 2013 r." Z ustaleń organu I instancji wynika, że doszło do istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego i pozwolenia na budowę. Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., dalej "ZWINB", decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. i H. J., utrzymał powyższą decyzję w mocy. Organ odwoławczy ustalił, że budynek mieszkalny jednorodzinny w zabudowie szeregowej przy ul. [...] (obecnie) w S. został wybudowany w oparciu o decyzję Starosty Powiatu S. z dnia [...] listopada 1999 r., znak: [...] zezwalającą na budowę budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie szeregowej - 5 segmentów z garażami oraz przyłączy: gazowego, energetycznego, kanalizacyjnego, wodociągowego, telefonicznego przy ul. [...] (obecnie [...]) - działka nr [...], [...] w S., następnie zmienionej decyzjami: - nr [...] z dnia [...] października 2000 r. – "w zakresie częściowej zmiany dokumentacji budowlanej (likwidacja balkonów i drzwi balkonowych w ścianie szczytowej budynku, zmiana usytuowania obiektu od strony południowo-zachodniej - przesunięcie na odległość 3,8 m od granicy działki przyległej)", - nr [...] z dnia [...] października 2001 r. - w zakresie: "od strony południowo-zachodniej przewiduje się dodatkowe okna, zmienia się kolorystykę elewacji budynku" (decyzja ta została uchylona decyzją Wojewody Z. z dnia [...] kwietnia 2005 r.), - nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. - "w zakresie częściowej zmiany dokumentacji budowlanej zgodnie z przedłożoną dokumentacją zamienną zwaną aneksem. W dokumentacji przeprojektowano ganki od strony południowej obiektu z uwagi na odległość od granicy działki sąsiedniej". W uzasadnieniu decyzji organ wskazał "w trakcie budowy nastąpiła zmiana usytuowania budynku poprzez zbliżenie do granicy działki sąsiedniej na odległość mniejszą niż wymagane 4 m (warunki techniczne dla budynków i ich usytuowania). Inwestor przedłożył zamienną dokumentację budowlaną w której pomniejszono wystające elementy budynku - ganki od strony południowej przez co uzyskano wymaganą przepisami odległość obiektu od granicy działki nr [...]". Organ zauważył, iż w dokumentacji opisowej złożonego projektu budowlanego (aneksu), zatwierdzonego ww. decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r., autor opracowania mgr inż. J. O. stwierdza: "Budynki jednorodzinne w zabudowie szeregowej usytuowane są na działce nr [...], tak że wzdłuż granicy z działką nr [...] nie jest zachowana odległość 4,0 m. W związku z tym w segmentach 2-5 zmniejszono ganek z wyjściem do części ogrodowej, obecnie ganek wystaje 0,60 m poza lico budynku W pierwszym segmencie ganek pozostał bez zmian i wystaje poza lico budynku 1,1 m." (segment M. i H. J. posiadał nr [...], zatem zapis ten dotyczy także segmentu skarżących). Starosta Powiatu S. decyzją z dnia [...] września 2002 r., znak: [...], za zgodą stron przeniósł na rzecz M. i H. J. ww. pozwolenie na budowę, w części dotyczącej jednego segmentu (nr [...]). W dniu 6 sierpnia 2002 r. do właściwego organu H. J. złożył zawiadomienie o zakończeniu budowy segmentu mieszkalnego nr [...] w budynku szeregowym przy ul. [...] w S., dołączając do niego zamiast inwentaryzacji powykonawczej całej inwestycji, inwentaryzację powykonawczą przyłączy: wody i kanalizacji, do segmentów jednorodzinnych wybudowanych na dz. nr [...] w S., sporządzoną w dniu 5 listopada 2001 r. przez uprawnionego geodetę i następnie otrzymał zaświadczenie właściwego organu o możliwości przystąpienia do użytkowania wzniesionego obiektu budowlanego. W dniu 14 listopada 2006 r. PINB przeprowadził kontrolę przedmiotowej posesji, w wyniku której stwierdził, że ganki od strony południowej w segmentach mieszkalnych posadowionych w zabudowie szeregowej posiadają otwory okienne i drzwi balkonowe (w tym ganek M. i H. J.). Ze szkicu posadowienia budynku przy ul. [...] w S., sporządzonego w dniu 31 stycznia 2007 r. przez geodetę A. P., w oparciu o obliczenia dokonane ze współrzędnych granic i naroży budynków, otrzymanych z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w S. wynika, że odległość ściany z otworem drzwiowym w ganku od strony południowej segmentu nr [...] (obecnie posiadającego nr [...]) posadowionego na działce nr [...], w stosunku do granicy działki sąsiedniej [...], wynosi odpowiednio 3,63 m i 3,64 m. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego PINB w S. decyzją z dnia [...] maja 2007 r., wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał M. i H. J. doprowadzenie budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] w S., będącego w nieodpowiednim stanie technicznym, poprzez niezachowanie wymaganej przepisami odległości ściany z otworami w ganku od strony południowej przedmiotowego budynku w stosunku do granicy pomiędzy działką nr [...] i [...], do stanu zgodnego z przepisami techniczno-budowlanymi, w terminie do dnia 31 października 2008 r. ZWINB, działając jako organ odwoławczy, decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. uchylił w całości ww. decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. PINB wypełniając zalecenia organu nadrzędnego decyzją z dnia [...] września 2007 r., wydaną na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, nakazał M. i H. J. wstawienie luksferów w miejsce otworu drzwiowego w ganku od strony południowej budynku mieszkalnego. ZWINB decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., uchylił ww. decyzję w części dotyczącej nakazu wstawienia luksferów w miejsce otworu drzwiowego i orzekł nakaz: zamurowania lub wypełnienia luksferami otworu drzwiowego w przedmiotowym ganku, pozostałą część decyzji organu I instancji utrzymał w mocy. Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 913/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił decyzję ZWINB w S. z dnia [...] lipca 2007 r. i poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia [...] maja 2007 r., wskazując w uzasadnieniu: "Przyjąć należy, że w sytuacji realizacji obiektu budowlanego w oparciu o pozwolenie na budowę, jednakże z istotnymi odstępstwami od tego pozwolenia, niedopuszczalne jest orzekanie, w oparciu o art. 66 ust. 1, o usunięciu stwierdzonych nieprawidłowości. Istotne odstępstwa od pozwolenia na budowę wymagają bowiem przeprowadzenia przez organy nadzoru budowlanego postępowania przewidzianego w art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane. Powyższe oznacza, że w rozpatrywanej sprawie konieczne jest przeprowadzenie dowodu na okoliczność zgodności realizacji przedmiotowego budynku z projektem budowlanym zatwierdzonym decyzją z dnia [...] listopada 1999 r. W tym celu należałoby uzupełnić akta administracyjne o projekt budowlany oraz o zamienną dokumentację budowlaną, zawierającą zakres wprowadzonych zmian w projekcie, a następnie porównać ustalenia projektu i zmian w projekcie ze stanem faktycznym przedmiotowego budynku. Dopiero w następstwie tych czynności będzie można ustalić, czy doszło do istotnych odstępstw od projektu, czy też takie odstępstwa nie mają miejsca. W razie stwierdzenia, że doszło do istotnych odstępstw od projektu powinna zostać wszczęta procedura legalizacyjna na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane, jeżeli natomiast organy jednoznacznie ustalą, że budowa przedmiotowego budynku nie była połączona z istotnymi odstępstwami od projektu to przedmiotem badania będzie stan techniczny budynku ". Wyrokiem z dnia 16 września 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 570/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił kolejną decyzję ZWINB w S. z dnia [...] grudnia 2007 r. i poprzedzającą ją decyzję PINB z dnia [...] września 2007 r., wskazując w uzasadnieniu te same okoliczności co w wyroku z dnia 10 stycznia 2008 r. Zdaniem organu odwoławczego, PINB w S. przy ponownym rozpatrzeniu sprawy dokonał porównania projektu zabudowy i zagospodarowania terenu - architektura i konstrukcja budynków mieszkalnych w zabudowie szeregowej na działkach o numerach [...] i [...] przy ul. [...] (obecnie [...]) w S., będącego załącznikiem nr 1 do decyzji Starosty Powiatu S. z dnia [...] grudnia 2001 r., ze szkicem posadowienia tego budynku w stosunku do granicy z działką [...], sporządzonym w dniu 31 stycznia 2007 r. przez geodetę A. P. oraz szkicem sporządzonym w dniu 16 stycznia 2001 r. przez geodetę A. K. i stwierdził, że segment nr [...] według projektu budowlanego, będący obecnie segmentem nr [...] przy ul. [...], wykonany jest z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego ww. projektu budowlanego poprzez przybliżenie ściany z otworem drzwiowym w ganku nr [...], w stosunku do granicy pomiędzy działkami nr [...] i [...], na odległość odpowiednio 3,63 m i 3,64 m. Przesunięcie ściany ganku w kierunku działki nr [...] spowodowało także zmianę charakterystycznych parametrów przedmiotowego segmentu (w tym także całego budynku), takich jak: powierzchnia zabudowy, kubatura. Według ZWINB, projekt zabudowy i zagospodarowania terenu - plansza podstawowa i wymiarowa - Aneks, rys. A1, będący elementem projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r., znak: [...] (zmieniającą pozwolenie na budowę) jednoznacznie wskazuje, że ganek segmentu nr [...] przy ul. [...] (ul. [...]) nie narusza przestrzeni 4 m od granicy z działką nr [...]. Dowodzi to, że ganek segmentu nr [...], w myśl art. 36a Prawa budowlanego, został wybudowany z istotnymi odstępstwami od ww. zatwierdzonego projektu budowlanego. Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, właściwy organ w drodze decyzji nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz w razie potrzeby wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Konkretyzację istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę zawiera, zdaniem ZWINB, art. 36a ust. 1 ustawy Prawo budowlane, w którym został przedstawiony zamknięty katalog zmian możliwych do wykonania jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę. Zmiana zakresu objętego projektem zagospodarowania działki lub terenu, zmiana charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego: kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości i liczby kondygnacji, są jednymi z punktów ww. katalogu, które obligują inwestora, w przypadku chęci wykonania robót budowlanych w sposób odmienny niż w pozwoleniu na budowę, do wystąpienia z wnioskiem do właściwego organu architektoniczno-budowlanego o zmianę decyzji o pozwoleniu na budowę. Z akt sprawy wynika, że inwestor nie posiadał pozwolenia na wybudowanie ganku z otworem drzwiowym, w segmencie nr [...], w budynku przy ul. [...], w odległości mniejszej niż 4 m od granicy z działką nr [...]. W ocenie organu, z poczynionych ustaleń wynika, że zgodnie z projektem zagospodarowania działki, ściana ganku z otworem drzwiowym powinna znajdować się w odległości 4 m od granicy z działką nr [...], zaś ze szkicu pomiaru geodezyjnego wynika (dokonanego w dniu 31 stycznia 2007 r. przez geodetę A. P.), że znajduje się ona w odległości 3,63 m - 3,64 m. Powyższe narusza art. 36a ust. 5 pkt 1 ustawy Prawo budowlane i przesądza o tym, że przedmiotowy budynek wybudowany został w sposób istotnie odbiegający od zatwierdzonego decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r., znak: [...] projektu budowlanego. W skardze na powyższą decyzję M. J. oraz H. J. zarzucili: - naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane oraz art. 36a tej ustawy, - naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 75 i nast. k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodów pozwalających na pełne wyjaśnienie, czy w niniejszej sprawie prace budowlane zostały wykonane niezgodnie z projektem i czy odstępstwo od tego projektu miało charakter istotny. Wskazując na powyższe zarzuty wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji PINB z dnia [...] września 2012 r. W odpowiedzi na skargę Z. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając skargę wskazał, że przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest wydana w warunkach postępowania legalizacyjnego, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), decyzja nakładająca na skarżących M. J. i H. J. obowiązek sporządzenia i przedstawienia 3 egz. projektu budowlanego zamiennego budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zabudowie szeregowej przy ul. [...] w S., sporządzonego zgodnie z art. 34 Prawa budowlanego, wraz z opiniami, uzgodnieniami i pozwoleniami wymaganymi przepisami szczególnymi, sporządzonego przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi, która posiada zaświadczenie o wpisie na listę członków samorządu zawodowego, aktualne na dzień opracowania projektu, celem doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, w terminie do 30 kwietnia 2013 r. Sąd powołał art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego i wskazał, że z przepisu tego wynika, że przed wydaniem decyzji na jego podstawie organ musi podjąć następujące czynności: 1) szczegółowo ustalić, czy i jakich odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę inwestor się dopuścił, 2) ocenić, czy i które z tych odstępstw mają charakter istotny w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, 3) ocenić, czy istotne odstępstwa od projektu budowlanego mogą podlegać legalizacji wyłącznie w drodze sporządzenia projektu budowlanego zastępczego i jego późniejszego zatwierdzenia przez organ, czy też, w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i zaakceptowania inwestycji zrealizowanej, istnieje konieczność wykonania przez inwestora określonych czynności lub robót budowlanych. Sąd zwrócił uwagę, że projekt zamienny nie pełni funkcji inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych. Jest on sporządzany w konkretnym celu przewidzianym w art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego. Przepis ten stanowi, że po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. Decyzja ta kończy postępowanie legalizacyjne i oznacza zaakceptowanie inwestycji. Wydana decyzja zatwierdzająca projekt budowlany zamienny odpowiada decyzji o zmianie pozwolenia na budowę, która zgodnie z art. 36a ust. 1 powinna być wydana przed realizacją robót. Organ może wydać decyzję zatwierdzającą projekt budowlany jedynie w sytuacji zgodności tego projektu z przepisami prawa. Sąd wskazał, że kwestia na podstawie jakich przepisów ma być prowadzone postępowanie legalizacyjne w niniejszej sprawie została przesądzona w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 913/07, a następnie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, oddalającym skargę kasacyjną, z dnia 3 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 427/08. W takiej sytuacji organ nadzoru budowlanego zasadnie zastosował tryb postępowania przewidziany art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy – Prawo budowlane. W ocenie Sądu, wbrew postawionemu w skardze zarzutowi obrazy wymienionego przepisu, ma on zastosowanie również w sytuacji, gdy roboty budowlane realizowane na podstawie pozwolenia na budowę zostały wykonane z istotnym odstąpieniem od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. W tej kwestii Sąd podzielił stanowisko zajęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1723/07 (orzeczenia.nsa.gov.pl), z dnia 8 stycznia 2010 r., II OSK 15/09 (Lex nr 597313) i z dnia 7 lutego 2012 r., II OSK 2221/10 (dostępny w Internecie). W drugim z wymienionych orzeczeń NSA stwierdził, że "w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę (art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane) organ może nałożyć obowiązek przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oraz, w razie potrzeby, wykonania określonych czynności lub robót budowlanych prowadzących do stanu zgodnego z prawem – tak w odniesieniu do robót budowlanych "wykonywanych" (po uprzednim wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych postanowieniem), jak i do budowy już zakończonej. Sąd uznał zatem za nieuzasadniony zarzut naruszenia prawa materialnego – art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy - Prawo budowlane. W rozpoznawanej sprawie skarżący, jako następcy prawni D. i W. Z., byli obowiązani do zgłoszenia do użytkowania obiektu budowlanego wybudowanego zgodnie z decyzją Starosty S. o pozwoleniu na budowę przy uwzględnieniu wszystkich jej zmian, a w tym decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r., wydaną w związku ze zmianą usytuowania budynku poprzez zbliżenie do granicy działki sąsiedniej na odległość mniejszą niż wymagane 4 m. Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji, ówczesny inwestor (W. Z.) przedłożył zamienną dokumentację budowlaną, w której pomniejszono wystające elementy budynku – ganki od strony południowej, przez co uzyskano wymaganą przepisami odległość obiektu od granicy działki nr [...] z działką [...]. Pomiary geodezyjne przeprowadzone przez geodetę A. P. w dniu 31 stycznia 2007 r. wykazały, że odległość ściany budynku skarżących z otworem drzwiowym od granicy działki wynosi 3,63 m i 3,64 m. ZWINB uznał, że skoro wydanie decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. przez organ architektoniczno-budowlany miało na celu dostosowanie parametrów budynku do wymogów § 12 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a z projektu zabudowy i zagospodarowania terenu (plansza wymiarowa i podstawowa) jako jednego z elementów projektu zamiennego wynikało, że zmiana w projekcie uwzględnia 4 m odległość od granicy działki sąsiedniej, to z zestawienia treści decyzji z pomiarami geodezyjnymi przeprowadzonymi przez geodetę A. P. wynika, że ganek segmentu nr [...] został wybudowany z odstępstwem od zatwierdzonego tą decyzją projektu budowlanego. Sąd dodał, że dokonane przez organy nadzoru budowlanego ustalenia stanu faktycznego trzeba uznać za wystarczające do wydania rozstrzygnięcia. Skarżący nie wyrażali woli współpracy z organem, między innymi, odmawiając udziału w oględzinach obiektu (poprzez brak obecności pomimo prawidłowego zawiadomienia), czym uniemożliwili sprawdzenie przez organ usytuowania ganku. Skarżący przyznają jednak, że ganek faktycznie znajduje się w odległości podanej przez geodetę od granicy z działką sąsiednią. W ocenie Sądu, rozumowanie organu nadzoru budowlanego jest prawidłowe. Organ właściwie wywiódł również, że w niniejszej sprawie odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego są istotne, bowiem ich skutkiem jest zmiana charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego w rozumieniu art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego. Niewątpliwie, zrealizowanie ganku (wykuszu) od strony zaplecza budynku, w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki (współrzędne granic i naroży budynku ustalone przez geodetę), świadczy o tym, że nastąpiła zmiana parametrów dla całego budynku, w tym odnoszących się do kubatury, czy szerokości powierzchni zabudowy i te odstępstwa należało zakwalifikować jako istotne. Przepis art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane wskazuje kiedy dochodzi do nieistotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, które nie wymaga uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę i jest dopuszczalne, tj. między innymi, gdy nie dotyczy charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego i kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, odległości, szerokości i liczby kondygnacji. W ocenie Sądu, w związku z realizacją obiektu budowlanego w oparciu o pozwolenie na budowę, jednakże z istotnymi odstępstwami od tego pozwolenia, właściwe było zainicjowanie postępowania przewidzianego w art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego. Postępowanie w tym zakresie zostało przeprowadzone przez organy nadzoru budowlanego w przewidzianym trybie i nałożenie obowiązku na skarżących w decyzji organu I instancji wyczerpuje dyspozycję wyżej przepisu art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. W ocenie Sądu organy wykazały, że doszło do istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego i z tego powodu wydanie decyzji w warunkach postępowania legalizacyjnego było uzasadnione. Sąd wskazał również, że elementy jakie powinien zawierać projekt budowlany określa art. 34 ustawy - Prawo budowlane. Przy sporządzaniu zamiennego projektu budowlanego, który powinien uwzględniać zmiany wynikające z wykonanych już robót budowlanych, nie ma przeszkód, by możliwe było wykorzystanie wcześniejszej dokumentacji technicznej w zakresie, w jakim w dalszym ciągu jest ona aktualna i w jakim nie naruszy to uprawnień jej autorów. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", skargę oddalił. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył H. J., zaskarżając wyrok w całości, zarzucając: 1. Naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci: - art. 3 § 2 pkt 1 w zw. art. 151 p.p.s.a. poprzez zaniechanie kontroli sądowoadministracyjnej w kierunku występowania przesłanek do uchylenia decyzji, co doprowadziło do bezpodstawnego oddalenia skargi w sytuacji, gdy postępowanie poprzedzające wydanie decyzji przeprowadzone zostało niezgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego - art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., a miało to istotny wpływ na wynik postępowania. 2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, w postaci: - art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne jego zastosowanie, - art. 36a ust. 5 ustawy Prawo budowlane w związku z art. 77 k.p.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sprawie, - art. 32 Konstytucji, poprzez naruszenie prawa skarżących do równego traktowania przez władze publiczne każdego z obywateli. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Prawidłowe jest stanowisko organów, zaakceptowane przez Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie w związku z realizacją obiektu budowlanego doszło do istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, co uzasadniało nałożenie na skarżących obowiązku sporządzenia projektu zamiennego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego. Wskazać należy, że w realiach rozpoznawanej sprawy, dla stwierdzenia odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, konieczne było dokonanie porównania projektu zabudowy i zagospodarowania terenu stanowiącego załącznik nr 1 do decyzji Starosty Powiatu S. z dnia [...] grudnia 2001 r. (zmieniającej pozwolenie na budowę) z faktyczną odległością budynku skarżących od granicy działki sąsiedniej. Organy takiego porównania dokonały, prawidłowo wskazując, że projekt zabudowy i zagospodarowania terenu, będący elementem projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. jednoznacznie wskazuje, że ganek segmentu należącego do skarżących nie narusza odległości 4 m od granicy z działką nr [...]. Jak wynika natomiast ze szkicu posadowienia tego budynku w stosunku do granicy z działką [...], sporządzonego w dniu 31 stycznia 2007 r. przez geodetę A. P., odległość ściany budynku skarżących z otworem drzwiowym od granicy działki wynosi 3,63 m - 3,64 m. Skarżący nie negują przy tym faktu usytuowania należącego do nich budynku w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki. Prawidłowe było także ustalenie charakteru zaistniałych odstępstw, bowiem nie ulega wątpliwości, że przesunięcie ściany ganku w kierunku działki nr [...] spowodowało zmianę charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego w rozumieniu art. 36a ust. 5 Prawa budowlanego, takich jak kubatura, czy powierzchnia zabudowy. Organy dokonały przy tym ustaleń w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, nie naruszając wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów procedury administracyjnej. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, nie było potrzeby przeprowadzania dodatkowych dowodów, tym bardziej, że skarżący nie wyrażali woli współpracy z organem, między innymi, pomimo prawidłowych zawiadomień, nie stawiali się na oględziny obiektu, czym uniemożliwiali przeprowadzenie czynności przez organ. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia powoływana w skardze kasacyjnej okoliczność, że dla spornego budynku zostało wydane pozwolenie na budowę i pozwolenie na użytkowanie, a skarżący nie prowadzili w budynku żadnych prac budowlanych. Wystarczające jest bowiem ustalenie przez organy nadzoru budowlanego, że do odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego w toku procesu budowlanego faktycznie doszło. Należy podkreślić, że w związku ze zmianą decyzji z dnia [...] listopada 1999 r. o pozwoleniu na budowę, dokonaną decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r., istotne parametry obiektu budowlanego, takie jak powierzchnia zabudowy, kubatura, powinny być zgodne z przewidzianymi w decyzji zmieniającej. Decyzja z dnia [...] grudnia 2001 r. jest bowiem decyzją ostateczną, która funkcjonuje w obrocie prawnym i w związku z tym stanowi punkt odniesienia przy dokonywaniu oceny, czy doszło do istotnego odstępstwa od pozwolenia na budowę. Nie można ponadto podzielić stanowiska zawartego w skardze kasacyjnej, że mając na względzie treść art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, brak jest podstaw do stosowania pkt 3 art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego w sytuacji, gdy roboty zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1. Należy zwrócić uwagę, że wprawdzie zakres odesłania z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego został przez ustawodawcę zawężony do powołanych w nim przepisów art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3, jednakże przepis ten, jak wskazuje systematyka art. 50 i 51 Prawa budowlanego, nie odnosi się do sytuacji, gdy w obrocie prawnym pozostaje decyzja o pozwoleniu na budowę. Przepis art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego stanowi podstawę do ewentualnego zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego w przypadku zakończenia budowy. Wydanie takiej decyzji poprzedza decyzja, o jakiej mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, a więc zobowiązanie do złożenia projektu zamiennego. Tym samym odmienna wykładnia art. 51 Prawa budowlanego, oparta jedynie na brzmieniu ust. 7 tego artykułu jest nieprawidłowa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1173/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobne stanowisko zostało wyrażone w wyroku z dnia 2 grudnia 2011, sygn. akt II OSK 1715/10, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego znajduje zastosowanie do robót budowlanych prowadzonych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę także w przypadku, gdy roboty te zostały zakończone. Należy bowiem przyjąć, jak wskazał NSA, że art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego stanowi jedynie o tym, że art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane. Natomiast z treści art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego wynika już nie odpowiednio, lecz wprost, że art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego ma zastosowanie także w przypadku zakończenia budowy (zob. wyroki NSA z dnia 8 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 1890/11 i z dnia 8 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 15/09, orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP, bowiem przedmiotem kontroli Sądu I instancji była zgodność z prawem decyzji wydanych w stosunku do skarżących, nie zaś decyzji wydanych w stosunku do właścicieli innych segmentów. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, uznając podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty za niezasadne, orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło