III SA/Gd 390/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędziowie WSA Jolanta Sudoł, WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi L. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 7 lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego oddala skargę. W dniu 6 grudnia 2012 r. L. G. złożyła wniosek o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na troje dzieci urodzonych podczas jednego porodu- M., M. i J. G., w związku z rozpoczęciem urlopu wychowawczego. Decyzją z dnia 11 grudnia 2012 r. Burmistrz Miasta na podstawie art. 10, art. 20 ust. 3, art. 24 ust. 1 i ust. 2, art. 26 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), § 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r., poz.959), art. 104, art. 130 § 4 k.p.a., przyznał stronie dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, przyznany na M., M. i J. G., w kwocie 400 zł miesięcznie, na okres od dnia 4 grudnia 2012 r. do dnia 31 października 2013 r. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie decyzji z dnia 2 listopada 2012 r. strona uzyskała uprawnienia do zasiłku rodzinnego na sześcioro dzieci - w tym na wyżej wymienioną trójkę - na okres od 1 listopada 2012 r. do dnia 31 października 2013 r. Zdaniem organu zostały spełnione przesłanki do przyznania przedmiotowego dodatku do zasiłku rodzinnego. Strona złożyła odwołanie od tej decyzji domagając się przyznania świadczenia w wysokości 400 zł na każde dziecko, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 848/07. Ponadto organowi zarzuciła naruszenie art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych i art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 7 lutego 2013 r. na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach oświadczenia rodzinne (Dz. U. nr 298 poz. 1769) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu, że dodatki do zasiłku rodzinnego mogą być przyznane wyłącznie osobie, która nabyła prawo do zasiłku rodzinnego. Stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje nie dłużej niż przez 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli opieka jest sprawowana nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu. Dodatek przysługuje w wysokości 400 zł miesięcznie( art. 10 ust. 2 ustawy). Organ odwoławczy nie podzielił stanowiska strony, że przedmiotowy dodatek winien być przyznany w wysokości po 400 zł na każde dziecko urodzone podczas jednego porodu. W przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka dodatek przysługuje przez okres dłuższy o 12 miesięcy w stosunku do urodzenia tylko jednego dziecka. Zatem brak podstaw prawnych do przyznania trzech dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad trojgiem dzieci w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Ponadto art. 10 ust. 2 ustala w sposób jednoznaczny kwotę przysługującego świadczenia, nie uzależnia wysokości tego dodatku od ilości dzieci wychowywanych przez osobę uprawnioną do jego otrzymania, inaczej niż w art. 9 ust. 4 i art. 12a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. L. G. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 8 pkt 2 i art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, że dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - na więcej niż jedno dziecko urodzone w trakcie jednego porodu przysługuje w wysokości łącznie 400 zł na wszystkie dzieci, w sytuacji gdy winien być on przyznany na każde dziecko oddzielnie w wysokości 400 zł; - art. 71 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie obowiązku szczególnej pomocy ze strony władz publicznych na rzecz rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietnej; - art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka poprzez nie kierowanie się przez organy w pierwszej kolejności najlepszym zabezpieczeniem interesów dziecka przy rozstrzyganiu niniejszej sprawy; - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, oraz wydanie jej z naruszeniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego; - art. 8 k.p.a. poprzez brak działania organu w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej; - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zaniechanie uchylenia decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy przez przyznanie dodatku w wysokości 400 zł na każde dziecko, w sytuacji, gdy odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca argumentowała, że dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego winien być przyznany w wysokości 400 zł na każde z dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu, tak jak przyjął to WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 24 stycznia 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 848/07. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że ustawa o świadczeniach rodzinnych wprowadziła system pozaubezpieczeniowych świadczeń rodzinnych, którego celem jest wspieranie rodzin o stosunkowo niskich dochodach w realizacji funkcji opiekuńczej, wychowawczej i edukacyjnej. Zasiłek rodzinny ma byt samoistny, natomiast byt dodatku do zasiłku rodzinnego jest bytem zależnym i pochodnym od bytu zasiłku rodzinnego. Uprawnia to do sformułowania tezy, że dodatek przysługuje do każdego zasiłku. Z wychowywaniem większej ilości dzieci, także urodzonych podczas jednego porodu, związany jest większy wysiłek finansowy. Funkcją dodatku wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka w związku z przebywaniem osoby uprawnionej na urlopie wychowawczym (art. 4 ust. 1 w zw. z art. 8 pkt 2 i art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Przyznanie jednego dodatku w kwocie 400 zł łącznie na wszystkie urodzone dzieci nie spełni funkcji zaopatrzeniowej. Ponadto za zaprezentowaną wykładnią art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych przemawia art. 71 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych; matka przed i po urodzeniu dziecka ma prawo do szczególnej pomocy władz publicznych, której zakres określa ustawa. Zdaniem skarżącej dokonana przez organ odwoławczy interpretacja art. 10 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadzi do nierównego traktowania rodzin wielodzietnych, w których dzieci nie urodziły się podczas jednego porodu, w stosunku do takich, w których takie zdarzenie miało miejsce. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Skarżąca ubiegała się o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego z uwagi na otrzymanie urlopu wychowawczego na dzieci M., M. i J., urodzone przez nią podczas jednego porodu. Twierdziła, że dodatek ten powinien przysługiwać nie łącznie 400 zł na wszystkie dzieci, jak uznały organy, lecz po 400 zł na każde dziecko urodzone podczas jednego porodu. Z powyższym poglądem nie można się zgodzić. Przyznane skarżącej świadczenie- dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o jakim mowa w art. 8 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( tj. Dz. U. 2006, nr 139, poz.992 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" –przysługiwało skarżącej na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy. Przepis ten stanowi, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu. Przepis ten jest jasny i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych – wspomniany dodatek przysługuje rodzicowi lub opiekunowi korzystającemu z urlopu wychowawczego, i nie uzależnia wysokości dodatku od ilości dzieci wychowywanych przez taką osobę. Jedynie ilość urodzonych dzieci podczas jednego porodu determinuje czas, na jaki dodatek taki jest przyznawany- 36 miesięcy. W przypadku urodzenia jednego dziecka czas, na jaki przyznaje się dodatek, wynosi 24 miesiące ( por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 38/13, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 378/12, wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 1495/11, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 149/12 , wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 152/12 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). Zasadnie wskazał organ odwoławczy, że gdy ustawodawca zamierza uzależnić prawo do dodatku od ilości posiadanych dzieci wyraźnie na to wskazuje - np. art. 9 ust. 4 ustawy stanowi, że w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu dodatek z tytułu urodzenia dziecka przysługuje na każde dziecko, a art. 12 a ust. 2 ustawy stanowi, że dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej przysługuje w wysokości (...) zł na trzecie i następne dzieci uprawnione do zasiłku rodzinnego. Pogląd skargi o naruszeniu wskazanych w niej przepisów prawa materialnego, Konstytucji RP oraz Konwencji o Prawach Dziecka oparty jest w istocie o stanowisko zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 stycznia 2008 r. sygn. , akt IV SA/Po 848/07. Podobny do wymienionego pogląd wyraził też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 917/12. Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanowiska tego nie podziela przypominając, że przedmiotowy dodatek przysługuje z uwagi na sprawowanie opieki przez osobę uprawnioną w czasie korzystania z urlopu wychowawczego, który to urlop przysługuje w określonym czasie niezależnie od ilości urodzonych dzieci podczas jednego porodu , a liczba dzieci urodzonych podczas jednego porodu ma jedynie wpływ na długość otrzymywania tego świadczenia. Warto też zwrócić uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 kwietnia 2011 r., P 41/09, który co prawda dotyczył innego, niż omawiany, przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych - art. 5 ust. 2, lecz dotyczącego kwestii braku zróżnicowania poziomu dochodu na osobę w rodzinie w zależności od tego, czy w rodzinie jest jedno dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności bądź więcej dzieci niepełnosprawnych. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny orzekł o zgodności art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych z przepisami Konstytucji ( publ. OTK- A 2011/3/25 ). Z kolei w wyroku z dnia 20 grudnia 2012 r. , K 28/11, Trybunał Konstytucyjny uznał zgodność z przepisami Konstytucji art. 11a ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim ogranicza on wysokość dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka do kwoty 340 zł na wszystkie dzieci oraz art. 11a ust. 4 ustawy w zakresie, w jakim ogranicza wysokość zwiększenia dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka do kwoty 160 zł na wszystkie dzieci niepełnosprawne ( publ. OTK-A 2012/11/137). Z powyższych orzeczeń wynika, w ocenie Sądu, że większa ilość dzieci w rodzinie nie musi zawsze determinować zwiększonych świadczeń lub szczególnych warunków dla rodziny, w której dzieci te się wychowują. Wobec powyższego Sąd, nie podzielając zarzutów skargi, także dotyczących naruszenia przepisów postępowania, na mocy art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.