II SA/Op 247/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz – spr. Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 września 2013 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 22 stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymanie prawa jazdy oddala skargę. W rozpoznawanej sprawie zaskarżono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 22 stycznia 2013 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty Kędzierzyńsko- Kozielskiego z dnia 22 października 2012 r., nr [...], orzekającą o zatrzymaniu P. G. prawa jazdy kategorii A,B,C,D,E, nr [...], wydanego 29 września 2011r. do czasu wykazania się posiadaniem wymaganych kwalifikacji. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: Komendant Wojewódzki Policji w Opolu, wnioskiem z 2 października 2012 r. zwrócił się do Starosty Kędzierzyńsko – Kozielskiego o sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami przez P. G., w związku z przekroczeniem liczby 24 punktów za wielokrotne naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie od 20 listopada 2011 r. do 26 sierpnia 2012 r. Starosta Kędzierzyńsko-Kozielski pismem z dnia 8 października 2012 r. zawiadomił P. G. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Pismem z dnia 15 października 2012 r., pełnomocnik strony wniósł o umorzenie postępowania "z uwagi na odbycie przez P. G., w dniu 24 września 2012 r. – tj. przed wszczęciem postępowania, szkolenia zmniejszającego liczbę punktów naliczonych w związku z naruszeniem przepisów o ruchu drogowym". Decyzją z dnia 22 października 2012 r., nr [...], Starosta Kędzierzyńsko-Kozielski, działając na podstawie art. 138 ust. 1 w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. "g" ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r. nr 108, poz. 908 ze zm., obecnie Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 j.t. ze zm.) dalej też ustawy lub ustawy Prawo o ruchu drogowym, orzekł o zatrzymaniu P. G. prawa jazdy kategorii A,B,C,D,E, nr [...], do czasu wykazania się posiadaniem wymaganych kwalifikacji oraz na podstawie art. 108 K.p.a. nadał decyzji tej rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszoinstancyjny podał okoliczności faktyczne sprawy, po czym stwierdził, iż odbycie przez stronę szkolenia zmniejszającego liczbę punktów za naruszenie przepisów o ruchu drogowym nie skutkuje zmniejszeniem liczby punktów wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych przekroczyła 24. Skoro, w okresie od 20 listopada 2011 r. do 26 sierpnia 2012 r., P. G. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, za które uzyskał 25 punktów karnych, to zatrzymanie prawa jazdy jest konieczne i zasadne. Jednocześnie organ wyjaśnił, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności jest niezbędne, gdyż uzasadnione to jest ważnym interesem społecznym, by kierowcy, którzy naruszają przepisy ruchu drogowego, do czasu zweryfikowanie ich umiejętności do kierowania pojazdami byli z tego ruchu wyłączeni. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł P. G., reprezentowany przez radcę prawnego – M. B. i domagał się jej uchylenia, zarzucając naruszenie art. 130 § 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz § 8 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012 r. poz. 488- zwanego dalej rozporządzeniem). W uzasadnieniu podniósł, że skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest bezzasadne, bowiem w dniu 24 września 2012 r., P. G. odbył szkolenie, którego efektem jest zmniejszenie liczby punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wywodził, że żaden przepis ustawy Prawo o ruchu drogowym nie zawiera wskazania terminu, w którym należy wziąć udział w szkoleniu, celem obniżenia liczy posiadanych punktów karnych. Zarzucił nadto, iż § 8 ust. 6 rozporządzenia wydany został z przekroczeniem ustawowego umocowania, co winno skutkować odmową jego zastosowania. Zaskarżoną decyzją z dnia 22 stycznia 2013 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszoinstancyjnego. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, Kolegium przytoczyło treść przepisów art. 135 i art. 138 ustawy Prawo o ruchu drogowym, po czym wskazało, że w dniu 19 stycznia 2013 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. nr 30, poz. 151 ze zm.). Zgodnie z art. 136 ust. 1 nowej ustawy, w stosunku do osób, które dopuściły się naruszeń przepisów ruchu drogowego przed dniem wejścia w życie ustawy i naruszenia te skutkowały przekroczeniem liczny 24 punktów, stosuje się przepisy obowiązujące na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. P. G. dopuścił się naruszenia przepisów w 2012 r., a zatem mają do niego zastosowanie przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu obowiązującym przed dniem 19 stycznia 2013 r. Odnosząc się do zarzutu odbycia szkolenia zmniejszającego liczbę punktów, Kolegium zgodziło się ze stanowiskiem organu pierwszoinstancyjnego, że odbycie takiego szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych przekroczyła 24. Kolegium wskazało, że P. G. odbył szkolenie w dniu "24 kwietnia 2012 r." (winno być 24 września 2012 r.- dopisek Sądu), z kolei limit 24 punktów przekroczył dokonując naruszenia w dniu 26 sierpnia 2012 r., za które otrzymał kolejnych 6 punktów, a zatem swoim zachowaniem wypełnił dyspozycję art. 138 ust. 1 w związku a art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. "g" ustawy, co uprawniało organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Z treścią powyższej decyzji nie zgodził się P. G., zaskarżając ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 130 ust. 3 Prawo o ruchu drogowym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nie odjęciu 6 punktów karnych po odbytym przez kierowcę szkoleniu; - § 8 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że skarżącemu nie można odjąć punktów karnych po odbytym szkoleniu; - art. 77 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nie wzięcie pod uwagę, iż skarżący w chwili skierowania wniosku o sprawdzenie kwalifikacji do kierowania pojazdami posiadał 19 punktów karnych. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte. Zaakcentował nadto, że zastosowany przepis rozporządzenia, wskazujący na odbycie szkolenia, nie wypełnia delegacji ustawowej i nie powinien być zastosowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądowej była decyzja, którą utrzymano w mocy decyzję Starosty Kędzierzyńsko- Kozielskiego w sprawie zatrzymania P. G. prawa jazdy. Przedstawienie rozważań, jakie doprowadziły Sąd do takiego wniosku należy rozpocząć od wskazania, że przepis art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137), zwanej dalej ustawą - uchylony został z dniem 19 stycznia 2013 r. przez przepis art. 125 pkt 14 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2011 r. nr 30, poz. 151 ze zm.). Okoliczność ta nie ma jednak wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji, gdyż ustawodawca w art. 136 ust. 1 nowej ustawy przewidział, że w stosunku do osób, które dopuściły się naruszeń przepisów ruchu drogowego przed dniem 4 stycznia 2016 r. i naruszenia te skutkowały przekroczeniem liczby 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, a w przypadku kierowców, którzy dopuścili się tych naruszeń w okresie jednego roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy - liczby 20 punktów, stosuje się tryb postępowania oraz skutki według stanu prawnego na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. W tym celu Policja może przetwarzać dane zgromadzone w trybie art. 130 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Mając zatem powyższe na uwadze prawidłowo organy administracji uznały, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy obowiązujące na dzień popełnienia naruszenia powodującego przekroczenie dopuszczalnej liczby punktów. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym i zgodnie z art. 138 ust. 1 w oparciu o który została wydana decyzja przez organ I instancji, decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadkach określonych w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. "d" i "g" wydaje starosta. W myśl art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. "g", Policjant zatrzyma prawo jazdy za pokwitowaniem w razie przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Zestawienie norm zawartych w wyżej zacytowanych przepisach wskazuje na to, że w przypadku przekroczenia przez kierującego pojazdem liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Tak sformułowana norma prawna nie pozostawia organowi żadnej możliwości odstępstwa od obowiązku zatrzymania prawa jazdy. Starosta zobowiązany jest do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy zawsze, w przypadku wystąpienia przesłanek, o których stanowi przepis art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. "g" ustawy, bez względu na datę wszczęcia postępowania administracyjnego. Decydujące znaczenie ma bowiem data dopuszczenia się naruszeń przepisów ruchu drogowego oraz fakt przekroczenia przez kierującego pojazdem limitu 24 punktów. Decyzja wydana w oparciu o art. 138 ust. 1 ustawy nie jest bowiem decyzją uznaniową ani też nie zezwala na żadną dowolność (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 1208/10 – opubl. Lex nr 751976; wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt III SA/Łd 989/11 – opubl. Lex nr 1107731). Wskazać również należy, iż stosownie do art. 130 ustawy Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do ewidencji (ust. 1). Kierowca wpisany do ewidencji może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Przy czym nie dotyczy to kierowców w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy (ust. 3). Jednocześnie w myśl art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 wskazanej ustawy podlega kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Porównując powyższe regulacje i bezsporny w zasadzie stan faktyczny sprawy trzeba zauważyć, że P. G. w okresie od 20 listopada 2011 r. do 26 sierpnia 2012 r. sześciokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, za które przypisano mu łącznie 25 punktów karnych. Przy czym już 26 sierpnia 2012 r., w związku z dokonaniem kolejnego naruszenia przepisów ruchu drogowego, za które uzyskał 6 punktów karnych, przekroczył dopuszczalną liczbę 24 punktów. Dlatego teoretycznie już w dniu 26 sierpnia 2012 r. winno nastąpić zatrzymanie prawa jazdy. Jednakże podstawę wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu przed organem I instancji stanowiło dopiero wystąpienie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu - stosownie do art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy - o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji skarżącego do kierowania pojazdami z powodu otrzymania 25 punktów. Wniosek w tym zakresie datowany na dzień 2 października 2012 r. wpłynął do organu w dniu 8 października 2012 r. i z tą datą organ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Rozpatrując kwestię możliwości zmniejszenia ilości punktów na skutek odbycia szkolenia należy mieć na względzie powołany powyżej art. 130 ust. 3 ustawy. Z treści tego przepisu jasno wynika, że dopiero odbycie szkolenia jest przesłanką zmniejszenia liczby punktów ujawnionych w ewidencji. Dlatego rozstrzygająca jest data odbycia szkolenia. Zestawienie ust. 3 art. 130 ustawy z jego ust. 2 prowadzi do przyjęcia stwierdzenia, że odbycie przez kierowcę szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jeżeli szkolenie takie kierowca odbył już po przekroczeniu wskazanej liczby 24 punktów w ewidencji, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy. Ponadto ustaleń co do liczby punktów karnych nie dokonuje starosta, lecz wynikają one z ewidencji kierowców prowadzonej przez Policję (art. 130 ust. 1 ustawy). Prowadzona przez Policję ewidencja ma charakter urzędowego rejestru danych nią objętych. Organ załatwiający sprawę o zatrzymanie prawa jazdy nie dokonuje w tym postępowaniu odrębnych ustaleń co do faktycznej liczby punktów konkretnego kierowcy czy też, weryfikacji naruszeń, za które przypisano kierowcy punkty, lecz przyjmuje za prawidłowe dane zawarte w ewidencji policyjnej. Dlatego brzmienie art. 138 ust. 1 ustawy, który obliguje organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy przy przekroczonym limicie punktów zostało właściwie zastosowane. Postępowanie przed organami administracji nie wymagało prowadzenia postępowania dowodowego, a jedynym i wystarczającym dowodem były dane z ewidencji, przedstawione w piśmie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Opolu z dnia 2 października 2012 r. Ponadto należy zauważyć, że regulację dotyczącą zmniejszania posiadanej liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego zawiera § 8 rozporządzenia wydany z powołaniem się na upoważnienie wymienione w art. 130 ust. 4 i art. 140 ust. 5 ustawy. W § 8 ust. 6 rozporządzenia stwierdzono, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Skarżący zarzucił, że regulacja zawarta w rozporządzeniu – czyli akcie wykonawczym do ustawy, przekracza delegację ustawową przewidzianą w art. 130 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym i dlatego nie może być stosowana w sprawie. W ocenie Sądu, nawet gdyby przyjąć, że § 8 ust. 6 rozporządzenia został wydany z przekroczeniem delegacji ustawowej, to nie można się zgodzić, aby był on sprzeczny z samą ustawą Prawo o ruchu drogowym. Przedstawiona powyżej wykładnia przepisów art. 138 w zw. z art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. "g" ustawy, świadczy o tym, że kwestionowany przepis rozporządzenia w całości koreluje z ustawowymi rozwiązaniami przyjętymi w przepisach art. 135 ust. 2 pkt 1 lit. "g", a także art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. "b". Normy zawarte w tych przepisach przewidują obowiązek wydania przez starostę stosownej decyzji w związku z wystąpieniem jednej przesłanki, tj. przekroczenia przez kierującego 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Względy bezpieczeństwa ruchu drogowego przemawiają za tym, aby kierowca który przekroczył limit 24 punktów nie prowadził pojazdów mechanicznych do czasu kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji. W tym zakresie organy obu instancji właściwie wskazały na przyczyny nadania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy rygoru natychmiastowej wykonalności przedstawiając stosowną i rzeczową argumentację. W najnowszym orzecznictwie sądowoadministracyjnym odnotować można, że same przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, a mianowicie art.135 ust. 1 pkt 1 lit. "g" w zw. z art. 138 ust. 1 pozwalają na stwierdzenie, że zachodziła podstawa do zatrzymania prawa jazdy bez sięgania do regulacji zawartej w § 8 ust. 6 rozporządzenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt I OSK 625/12 opubl. CBOSA na strona internetowych NSA). Reasumując, wykładnia art. 130 ust. 2 i 3 ustawy we wzajemnym ich powiązaniu stanowi podstawę do przyjęcia, że odbycie przez kierowcę szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jeśli szkolenie kierowca odbył już po przekroczeniu liczby 24 punktów wpisanych do ewidencji, o której mowa w art. 130 ust. 1 ustawy. Wniosek taki jest niezależny od treści § 8 ust. 6 rozporządzenia. Sąd podziela stanowisko, jakie w tej kwestii zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 października 2012 r., I OSK 1203/11 kontynuującym poglądy w orzeczeniach z 16 grudnia 2010 r. I OSK 275/10, LEX nr 745196; z 22 marca 2011 r., I OSK 723/10, LEX nr 990279; z 31 marca 2011 r., I OSK 1013/10, LEX nr 1079693; z 13 października 2011 r., I OSK 1721/10, LEX nr 1069603; z 9 grudnia 2011 r., I OSK 73/11, LEX nr 1149428; z 15 marca 2012 r., I OSK 419/11, LEX 1136703. Odbycie dobrowolnego szkolenia nie może cofnąć skutku przekroczenia granicznej liczby 24 punktów. Tylko dopóki kierowca nie przekroczył 24 punktów może poprzez szkolenie spowodować zmniejszenie ich sumy o 6 punktów. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.