III SA/Po 13/13

Dnia 29 października 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Marzenna Kosewska ( spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Skrocka – Nerka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2013 roku przy udziale sprawy ze skargi K.S. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie o d d a l a s k a r g ę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] W. Komendant Wojewódzki Policji w P. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1081 ze zm.), art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz.U. z 2005r. Nr 108 poz. 908 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Miejskiego Policji w P. z dnia [...] września 2012r. nr [...] o skierowaniu K.S. na badania psychologiczne. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że K.S. został skierowany na badania psychologiczne z powodu przekroczenia liczby [...] punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym z uwagi na fakt wielokrotnego naruszenia przez stronę w okresie od [...] grudnia 2010r. do [...] września 2011r. przepisów ruchu drogowego. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania, w którym strona wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania z uwagi na odbycie w dniu [...] września 2012r. – przed doręczeniem decyzji szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 prawa o ruchu drogowym, co jej zdaniem, powoduje zmniejszenie liczby posiadanych punktów o 6-organ drugiej instancji stwierdził, że z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego wynikało, że K.S. na dzień sporządzenia wniosku o sprawdzenie kwalifikacji – [...] sierpnia 2012r. posiadał [...] aktywnych punktów. Natomiast zgodnie z § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 roku w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, nie zmniejsza się liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed rozpoczęciem szkolenia dopuściła się naruszeń, za które suma punktów przekroczyła 24. Zdaniem organu odwoławczego skierowanie na badania psychologiczne strony było zasadne, co skutkowało wydaniem przez Komendanta Miejskiego Policji decyzji w dniu [...] września 2012 roku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K.S. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji, umorzenie postępowania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego: a) art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. B ustawy prawo o ruchu drogowym poprzez błędną jego wykładnię w związku z art. 130 ust. 3 ustawy prawo o ruchu drogowym, b) art. 130 ust. 3 ustawy prawo o ruchu drogowym poprzez błędną jego wykładnię, c) § 6 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2012r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego przez jego niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że dnia [...] września 2012r. odbył w W. Ośrodku Ruchu Drogowego w K. szkolenie, o którym mowa w art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Decyzją z dnia [...] września 2012r. o skierowaniu go na badania psychologiczne została doręczona już po odbyciu szkolenia, kiedy liczba punktów zgromadzonych wyniosła [...]. Zdaniem skarżącego wniosek o umorzenie postępowania złożony [...] października 2012r. był uzasadniony. Strona skarżąca nie zgadza się z decyzją zaskarżoną, albowiem powołany w decyzji przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 kwietnia 2012r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego nie ma rangi ustawowej, czy choćby należytej delegacji ustawowej. W skardze skarżący odwołał się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego - wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 marca 2012r., sygn. akt II SA/Gl 261/12, w którym podzielono stanowisko wyrażone w wyrokach m.in. przez NSA w wyroku z dnia 15 lipca 2010 r., I OSK 885/09 (w:) Lex Nr 706215, oraz w wyrokach WSA w Gdańsku z dnia 19 marca 2009 r., III SA/Gd 475/08, (w:) Lex Nr 544006 i WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 7 października 2010 r., II SA/Ol 786/10 (w:) Lex Nr 754068. W wyrokach tych wskazano, że skoro przepis art. 130 ust. 3 u.p.r.d. określa kategorycznie jako zasadę, że odbycie określonego szkolenia powoduje zmniejszenie ilości punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego i wskazuje na jeden wyjątek - dotyczący kierowcy o stażu liczonym od daty uzyskania prawa jazdy krótszym niż 1 rok, to uznać należy, że wprowadzenie jakiegokolwiek innego wyjątku od powyższej zasady wymagałoby istnienia przepisu szczególnego rangi ustawowej, ewentualnie przepisu rozporządzenia wydanego na podstawie należytej delegacji ustawowej. Norma wynikająca z przepisu podustawowego, jakim jest § 8 ust. 6 rozporządzenia MSWiA tymczasem poszerza zakres wyłączenia określony powołanym wyżej unormowaniem rangi ustawowej. W ocenie Sądu przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia MSWiA został także wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 130 ust. 4 pkt 5 u.p.r.d. Powołany przepis ustawy zezwala bowiem jedynie na określenie w rozporządzeniu wykonawczym liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia, a nie określania okoliczności, w jakich odbycie takiego szkolenia nie może skutkować zmniejszeniem liczby uzyskanych punktów. Podobne stanowisko prezentuje także Naczelny Sąd Administracyjny, który w uzasadnieniu prawnym wyroku z dnia 15 lipca 2010r. (sygn. akt I OSK 885/09) wskazał, iż "...norma zawarta w § 8 ust. 6 cyt. rozporządzenia poszerza zakres wyłączenia określony w art. 130 ust. 3 zd. drugie u.p.r.d.". W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. – Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2005r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) – dalej zwaną u.p.r.d., a także wydane na jej podstawie przepisy wykonawcze – rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. z 2012r., poz. 488) oraz Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz.U. z 2005r. Nr 69, poz. 622 ze zm.). Przepis art. 124 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.p.r.d. stanowi, że badaniu psychologicznemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 u.p.r.d. Użycie przez ustawodawcę w cytowanej normie zwrotu "podlega" oznacza nałożenie na organ kontroli ruchu drogowego (komendanta powiatowego, miejskiego, rejonowego Policji) obowiązku skierowania kierowcy na badania psychologicznego, w przypadku stwierdzenia, że na skutek dokonanych naruszeń przepisów ruchu drogowego, suma przypisanych za te naruszenia punktów karnych w prowadzonej przez Policję ewidencji przekroczyła 24. Oznacza to, że obligatoryjnemu badaniu psychologicznemu podlega osoba kierująca pojazdem silnikowym, która przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych zgodnie z art. 130 ust. 1 u.p.r.d. Przepis art. 130 ust. 1 u.p.r.d. stanowi, że Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, zaś określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Stosownie do ust. 3 art. 130 u.p.r.d. kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1 może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, przy czym nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od wydania po raz pierwszy prawa jazdy. W okolicznościach faktycznych rozpatrywanej sprawy bezsporne było to, że skarżący z uwagi na naruszenia przepisów ruchu drogowego w okresie od [...] grudnia 2010r. do [...] września 2011r. przekroczył limit [...] punktów (liczba punktów wpisanych do ewidencji wyniosła ...) oraz to, że w dniu [...] września 2012 roku skarżący odbył szkolenie w W. Ośrodku Ruchu Drogowego w K., o którym mowa w ust. 3 art. 130 u.p.r.d. Zdaniem skarżącego odbycie szkolenia przed doręczeniem decyzji organu pierwszej instancji powoduje, że w momencie doręczenia decyzji liczba punktów została zmniejszona do 20, co winno skutkować umorzeniem postępowania – art. 105 § 1 k.p.a., albowiem postępowanie, którego przedmiotem jest skierowanie kierującego pojazdem silnikowym na badanie psychologiczne na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.r.d. stało się bezprzedmiotowe. W zaskarżonej decyzji organ wyraził pogląd, że z uwagi na treść § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, który stanowi, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasem przekroczyła lub przekroczyłaby 24, w okoliczności sprawy, skierowanie na badania psychologiczne strony było zasadne. Zdaniem Sądu obowiązek wydania przez organ decyzji o skierowaniu kierującego pojazdem silnikowym na badania psychologiczne przewidziany art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.r.d., a tym samym obligatoryjność poddania się tym badaniom przez kierującego, który przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 11 u.p.r.d. nie mogą być uchylone przez odbycie szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 u.p.r.d., jeżeli w dacie odbycia szkolenia suma punktów przypisana kierującemu przekroczyła limit 24. Instytucja kierowania na badania psychologiczne kierujących pojazdami silnikowymi, którzy naruszają zasady ruchu drogowego służy ochronie interesu publicznego i bezpieczeństwie ruchu, nie zaś ochronie praw jednostki. Jest to uzasadnione dyscyplinowaniem kierujących, którzy z uporczywością naruszają przepisy ruchu drogowego, co może wskazywać na istnienie przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Badania psychologiczne zgodnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69, poz. 622) obejmuje w szczególności ocenę 1) cech osobowości, 2) sprawności intelektualnej, 3) sprawności psychofizycznej. Na podstawie wyników badań uprawniony psycholog wydaje orzeczenie psychologiczne stwierdzające istnienie lub brak przeciwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem - § 8 ust. 1 pkt 2 cytowanego rozporządzenia Ministra Zdrowia. Celem badań psychologicznych jest ustalenie, czy sprawność psychomotoryczna oraz cechy osobowości nie ograniczają możliwości bezpiecznego kierowania pojazdem (por. P. Boesler, Zarys psychologii zapobiegania wypadkom drogowym, Warszawa 1981, s. 6-12). Wskazane powyżej cele instytucji kierowania na badania psychologiczne przewidzianej art. 124 ust. 1 u.p.r.d. zdaniem Sądu prowadzą do wniosku, że prawidłowa wykładnia przepisu art. 130 ust. 1 i ust. 3 u.p.r.d. wskazuje na to, że po przekroczeniu limitu 24 punktów karnych kierowca nie może skorzystać z dobrodziejstwa zmniejszenia punktów karnych poprzez odbycie szkolenia, co czyni zarzut naruszenia § 6 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia za nietrafny. Odmienne stanowisko prowadziłoby do sytuacji, że to od kierowcy uzależnione byłoby wydanie przez Policję skierowania na badania psychologiczne, pomimo tego, że przepis art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. b u.p.r.d. w sposób kategoryczny i jednoznaczny nakłada na organ obowiązek wydania decyzji o skierowanie na badania psychologiczne, a poddanie się badaniom przez kierującego jest obligatoryjne, w sytuacji gdy kierujący pojazdem silnikowym przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Sąd nie podziela zawartego w skardze zarzutu przekroczenia delegacji ustawowej (art. 130 ust. 4 u.p.r.d.) do wydania § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. 2012 poz. 488). W myśl ust. 6 § 8 cytowanego rozporządzenia odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Udzielając upoważnienie z art. 130 ust. 4 u.p.r.d. ustawodawca zawarł wyraźnie wskazania treściowe wyznaczające kierunek unormowań przyjętych w rozporządzeniu. Miały one na uwadze dyscyplinowanie i wdrażanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ustawy oraz zapobieganiu wielokrotnemu naruszeniu przepisów ruchu drogowego. Sąd zauważa, że stanowisko, iż regulacje zawarte w § 8 ust. 6 rozporządzenia w pełni służy realizacji celu unormowań i nie została wydana z przekroczeniem upoważnienia ustawowego przeważa w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zachowującym swoją aktualność, a odnoszącym się do tożsamej treści normatywnej § 8 ust. 6 rozporządzenia z 20 grudnia 2002r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236 poz. 1998) – por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2010r., sygn. akt I OSK 275/10, z dnia 22 marca 2011r., sygn. akt I OSK 733/10, z dnia 13 października 2011r., sygn. akt I OSK 1721/10 (opublikowane orzezcenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012.270) orzekł o oddaleniu skargi.