II GSK 874/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-04-28

Skład orzekający: Zofia Borowicz, Gabriela Jyż, Małgorzata Jużków

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej może zostać umorzone jako bezprzedmiotowe z uwagi na zasadę res iudicata, jeśli wcześniej wydano postanowienie o odmowie wydania takiego zaświadczenia?
Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia nie podlega zasadzie res iudicata, ponieważ zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu, i może być wydawane wielokrotnie w miarę zmiany stanu faktycznego lub prawnego. Umorzenie postępowania w takiej sytuacji, niezależnie od podstawy prawnej, jest nieprawidłowe, a organ odwoławczy powinien merytorycznie rozpoznać zażalenie.
Stan faktyczny
Skarżąca E. J. kilkukrotnie występowała o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Po odmowie wydania zaświadczenia i utrzymaniu jej w mocy przez Krajową Radę Notarialną (KRN), skarżąca złożyła kolejny wniosek. KRN uchyliła postanowienie organu pierwszej instancji i umorzyła postępowanie jako bezprzedmiotowe, powołując się na zasadę ne bis in idem. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) uchylił uchwałę KRN, uznając umorzenie za przedwczesne. KRN wniosła skargę kasacyjną, która została oddalona przez NSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Małgorzata Jużków (spr.) Protokolant Marta Podoba po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. R. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1619/13 w sprawie ze skargi E. J. na uchwałę K.R.N. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 5 grudnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1619/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), uwzględnił skargę E. J. (dalej: skarżąca) uchylając zaskarżoną uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Sąd pierwszej instancji wskazał w swoim rozstrzygnięciu ustalenia faktyczne i stanowisko organów administracji orzekających w sprawie. Ustalił, że z uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z [...] września 2008 r. wynika, że E. J., zakończyła z pozytywnym wynikiem egzamin konkursowy na aplikację notarialną na obszarze właściwości Izby Notarialnej w K. Uchwałą Rady tejże Izby z [...] listopada 2009 r. nr [...] została wpisana na listę aplikantów. Wnioskiem z 11 lipca 2009 r. skarżąca wystąpiła do Rady Izby Notarialnej w K. o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Postanowieniem z 13 lipca 2012 r. organ ten odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści ponieważ skarżąca nie uzyskała pozytywnej oceny z kolokwium na drugim roku aplikacji. Jako uzasadnienie prawne wskazał art. 72 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. nr 189, poz. 1158 ze zm., w skrócie u.p.n.) oraz art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) Pomimo zaskarżenia powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy uchwałą z [...] sierpnia 2012 r. nr [...] Krajowej Rady Notarialnej d/s aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości. Postanowienie to stało się ostateczne i prawomocne, gdyż wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga, postanowieniem z dnia 14 listopada 2012 r. została odrzucona jako wniesiona po terminie. Jednocześnie postanowieniem z 17 sierpnia 2012 r. Komisja Egzaminacyjna. odmówiła E. J. dopuszczenia do egzaminu notarialnego w roku 2012. Uchwała ta została uchylona postanowieniem Ministra Sprawiedliwości z [...] sierpnia 2012 r., który uwzględnił zażalenie skarżącej i uznał, że spełniła przesłanki uprawniające do przystąpienia do egzaminu (art. 74 § 2 u.p.n.). 22 listopada 2012 r. E. J. wystąpiła ponownie z wnioskiem do Rady Izby Notarialnej w K. o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Postanowieniem z [...] lutego 2013 r. Rada Izby Notarialnej odmówiła wydania zaświadczenia o żądanej treści zajmując stanowisko tożsame z tym z [...] lipca 2012 r., zaś Krajowa Rada Notarialna - po rozpatrzeniu zażalenia strony – uchyliła zaskarżone postanowienie w całości i umorzyła postępowanie I instancji, jako bezprzedmiotowe. Jako podstawę prawną wskazała art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu podkreśliła, że kierując się zasadą ne bis in idem ponowne wszczęcie postępowania na wniosek tej samej osoby w tym samym stanie faktycznym i prawnym jest niedopuszczalne sprawie, a postępowania takie od samego początku jest bezprzedmiotowe. E. J. ponownie wystąpiła o wydanie zaświadczenia mimo że organ orzekał już w tej kwestii postanowieniem z [...] lipca 2012 r., które jest prawomocne. Uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z [...] marca 2013 r. E. J. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., zarzucając jej rażące naruszenia prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy a nawet skutkujące nieważnością uchwały, a to: - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 105 k.p.a. polegające uchyleniu postanowienia Rady Izby i umorzeniu postępowania pierwszej instancji jako bezprzedmiotowego z racji res iudicata, - art. 105 k.p.a. w zw. z art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 219 k.p.a. polegające na umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego w sytuacji, gdy postępowanie o wydanie zaświadczenia będącego czynnością materialno-techniczną, nie jest objęte zasadą ne bis in idem, co powoduje, że organ administracji publicznej każdorazowo na skutek stosowanego wniosku winien albo wydać stosowne zaświadczenie albo odmówić jego wydania w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Z ostrożności procesowej skarżąca zarzuciła naruszenie art. 105 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. przez umorzenie przez organ odwoławczy postępowania administracyjnego z arbitralnym i dowolnym powołaniem się na brak zmiany okoliczności faktycznych i prawnych w zakresie sfery interesu prawnego jednostki wnioskującej o ponowne wydanie zaświadczenia w sytuacji, gdy ustalono kolejny termin egzaminu notarialnego do którego chce przystąpić oraz uchylono § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 roku dotyczącego fakultatywnego przeprowadzania kolokwiów i sprawdzianów przez rady izb notarialnych. Skarżąca zgłosiła również zarzuty naruszenia prawa materialnego odnośnie rozstrzygnięcia organu I instancji i wniosła o jego uchylenie na zasadzie art. 135 p.p.s.a. Zarzuciła błędna wykładnię art. 72 § 1 i § 2 w zw. z art. 40 § 1 pkt 9 w zw. z art. 73 ustawy Prawo o notariacie i przyjęcie, że zaliczenie obydwu kolokwiów przeprowadzonych w trakcie aplikacji notarialnej jest warunkiem koniecznym uzyskania zaświadczenia o ukończeniu aplikacji, błędne uznanie, że ustawa Prawo o notariacie nie zawiera definicji aplikacji notarialnej, § 1-11 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 roku w sprawie organizacji aplikacji notarialnej poprzez dowolne a w konsekwencji i błędne uznanie, że spełnienie wskazanych w nim przesłanek wszelkich przesłanek nie uprawnia do uznania, że aplikant odbył aplikację notarialną, art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 218 k.p.a. poprzez odmowę wydania przez organ zaświadczenia o ukończeniu aplikacji notarialnej, mimo braku podstawy faktycznej i prawnej upoważniającej organ do odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści. Jak wskazano wyżej Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z 5 grudnia 2013 r. skargę uwzględnił i uchylił zaskarżoną uchwałę z dnia [...] marca 2013 r. Nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi uznał, że zaskarżona uchwała narusza prawo w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uznał bowiem twierdzenie organu o bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. jest co najmniej przedwczesne, a ponowne wniesienie wniosku o wydanie zaświadczenia o żądanej treści jest prawnie dopuszczalne. Podkreślił, że do postanowień o odmowie wydania zaświadczenia nie ma też zastosowania zasada res iudicata. W konsekwencji uznał, że Krajowa Rada Notarialna uchybiła art. 138 § 1 k.p.a. i art. 105 tej ustawy, uchylając postanowienie organu I instancji i umarzając postępowanie przed tym organem zamiast merytoryczne rozpoznać zażalenie i wydać stosowną uchwałę. Krajowa Rada Notarialna zaskarżyła powyższy wyrok wnosząc skargę kasacyjną. Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzuciła Sądowi pierwszej instancji wydanie wyroku z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 105 tej ustawy przez bezpodstawne uznanie, że postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe z racji zasady res iudicata oraz art. 141 § 4 zdanie 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c tej ustawy poprzez brak należytego wskazania dowodów uchylenia uchwały Krajowej Rady, a także brak wskazań co do dalszego postępowania w sprawie. Nie zgodziła się z twierdzeniem Sądu, że w sprawie nastąpiła zmiana stanu faktycznego, gdyż organ nie jest związany ustaleniami Ministra Sprawiedliwości. Sąd nie wskazał także sposobu naprawy stwierdzonych uchybień ani zmienionych okoliczności. E. J. nie wniosła odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Z kolei art. 183 tej ustawy stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany był granicami skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 174 ustawy p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe jego zastosowanie (pkt 1) oraz naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W niniejszej skardze kasacyjnej powołano się tylko na naruszenie prawa procesowego. W tym zakresie zarzucono Sądowi pierwszej instancji wadliwe przyjęcie, że postępowanie podlega umorzeniu z racji jego bezprzedmiotowości oraz brak należytego wskazania powodów uchylenia zaskarżonej uchwały i wskazań co do dalszego postępowania w sprawie. Przedmiotem kontroli kasacyjnej jest wyrok Sądu pierwszej instancji, który uznała, że krajowa Rada Notarialna uchylając postanowienie organu I instancji i umarzając postępowanie przed tym organem uchybiła przepisom art. 138 § 1 i art. 105 k.p.a., gdyż winna była rozpatrzyć zażalenie i wydać stosowna uchwałę w sprawie. Nie jest sporne w sprawie, że E. J. ponownie wniosła złożyła wniosek o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, w sytuacji gdy poprzednie postępowanie zostało ostatecznie i prawomocnie zakończone. Podstawą żądania był art. 74 § 2 ustawy prawo o notariacie oraz art. 217 i następne kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń, uregulowane w Dziale VII K.p.a. – Wydawanie zaświadczeń - (art. 217 – 220), jest rodzajem postępowania administracyjnego o charakterze uproszczonym i odformalizowanym. Zaświadczenie jest urzędowym poświadczeniem określonych faktów lub stanu prawnego, potwierdzającym istnienie uprawnienia lub obowiązku przyznanego lub potwierdzonego wcześniej w decyzji (konstytutywnej lub deklaratoryjnej) bądź w innym indywidualnym akcie prawnym. Jako dokument urzędowy zaświadczenie korzysta z domniemania dwojakiego rodzaju: domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego dokument pochodzi ( wyrok NSA z 18 marca 2011 r. I OSK 1898/10). Zaświadczenie jest aktem wiedzy a nie woli organu, nie rozstrzyga więc żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego( wyrok NSA z 26 lutego 2013 r. I OSK 1778/11). Jako akt wiedzy zaświadczenie nie korzysta z res iudicata, co oznacza, że może być wydawane wielokrotnie, bez potrzeby anulowania wcześniejszego zaświadczenia ( wyrok NSA z 29 lutego 2012 r. II GSK 186/11). Kwestia ta nie podlega dyskusji, albowiem wartość zaświadczenia należy oceniać w kategoriach wyrażania prawdy obiektywnej co do faktów lub prawa i wraz ze zmianą tych faktów lub stanu prawnego zaświadczenie staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom. Z takim stanowiskiem orzecznictwa sądów administracyjnych, skład sądu orzekający w niniejszej sprawie, w całości się zgadza. W świetle powyższego, powoływanie się przez organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu na wydanie już zaświadczenia na tożsamy w treści wniosek skarżącej, jako przesłankę umorzenia kolejnego postępowania należy uznać za całkowicie bezpodstawne. Nie jest do zaakceptowania pogląd, że do postępowania o wydanie zaświadczenia ma zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. W tym zakresie Sąd orzekający w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 marca 2015 r., sygn.. akt II GSK 112/14, pub. orzeczenia.nsa.gov.pl), że postępowanie o wydanie zaświadczenia może zakończyć się albo w ten sposób, że organ zaświadczenie wyda albo że odmówi wydania zaświadczenia lub też odmówi wydania zaświadczenia żądanej treści (Z. R. Kmiecik op. cit. str.91), przy czym jedynie odmowa wydania zaświadczenia lub odmowa wydania zaświadczenia żądanej treści następuje w formie postanowienia, na które przysługuje zażalenie rozpatrywane zgodnie z zasadą ogólną dwuinstancyjności. Sąd orzekający w pełni podziela pogląd Sądu pierwszej instancji, że do postanowień o odmowie wydania zaświadczenia czy zaświadczenia określonej treści nie ma zastosowania res iudicata. Może bowiem ulec zmianie stan faktyczny i prawny, m.in. organ może zacząć dysponować określonymi danymi czy też dane te mogą ulec zmianie (por. wyrok NSA z dnia 24.11.2010 r., I OSK 1488/10, LEX nr 745045, wyrok z dnia). Z żądaniem wydania zaświadczenia osoba zainteresowana może występować niejednokrotnie, zważywszy że znajdująca się w posiadaniu przez organ dokumentacja stanu faktycznego danej osoby czy stan prawny nie są niezmienne i z tej przyczyny jednorazowa odmowa wydania zaświadczenia nie oznacza, iż powtórne żądanie zostanie wykonane tożsamym rozstrzygnięciem. Nie można też przyjąć, że zainteresowany nie może wystąpić z ponownym żądaniem, co wynika z zaskarżonej uchwały KRN. Odpowiedź organu administracji publicznej na żądanie wydania zaświadczenia, jest zawsze pochodną określonego stanu prawnego lub określonych faktów, które mogą ulec zmianie i każdorazowo podlega ocenie tego organu, gdyż może prowadzić do odmiennego niż uprzednie rozstrzygnięcia. Nie budzi też wątpliwości, że jeżeli osobie uprawnionej ma zostać wydany przez właściwy organ dokument, którym będzie się ona mogła posługiwać na zewnątrz, to nie może być żadnych wątpliwości co do treści w nim zawartych. Jak wskazano wyżej skarżąca, w oparciu o art. 217 § 1 k.p.a. w związku z art. 72 § 2 ustawy Prawo o notariacie, po raz drugi wystąpiła do Rady Izby Notarialnej w K. z żądaniem wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji, w sytuacji wydania przez Ministra Sprawiedliwości postanowienia z dnia [...] sierpnia 2012 r. i uchylenie § 13 rozporządzenia MS z 22 grudnia 2005 r., które Krajowa Rada Notarialna w swoich rozważaniach całkowicie pominęła akcentując głównie fakt wcześniejszego załatwienia wniosku złożonego przez skarżącą o tożsamej treści z uwagi na niedopuszczalność orzekania po raz drugi w tej samej sprawie, tymczasem należało odnieść się do trafności przesłanek odmowy wydania zaświadczenia przez RIN w K. z perspektywy zarzutów zażalenia, co zasadnie zakwestionował Sąd pierwszej instancji w kontrolowanym wyroku. Wydanie zaświadczenia aplikantom notarialnym następuje w oparciu o 217 § 1 oraz § 2 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 72 § 2 ustawy Prawo o notariacie stanowiącym, że aplikantowi, który odbył aplikację notarialną, o której mowa w § 1, rada właściwej izby notarialnej wydaje zaświadczenie o odbyciu aplikacji notarialnej. Cytowany przepis nakłada zatem na wskazany organ obowiązek wydania zaświadczenia w razie stwierdzenia, że zainteresowana osoba odbyła aplikację notarialną. Fakt odbycia aplikacji oznacza, zgodnie z utrwalonym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ukończenie szkolenia według przyjętego programu aplikacji i pozytywnego zaliczenia sprawdzianu postępu aplikacji w postaci kolokwium na kolejnych latach aplikacji. Ten problem prawny był już wielokrotnie analizowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 18 września 2014 r., sygn. akt II GSK 982/13; wyrok z 21 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1385/13; wyrok z 3 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1512/13; wyrok z 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1708/13, z dnia 4 listopada 2013 r. o sygn. akt II GSK 990/13 (treść tych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela zaprezentowany w tych orzeczeniach pogląd prawny w zakresie wykładni art. 72 § 1 i 2 ustawy Prawo o notariacie. Zatem organ samorządu zawodowego notariuszy, odpowiadając na żądanie wydania zaświadczenia na podstawie art. 72 § 2 ustawy Prawo o notariacie, zobowiązany jest sprawdzić jak przedstawia się aktualny na czas złożenia żądania stan faktyczny dotyczący osoby zainteresowanej. W przypadku skarżącej domagającej się powtórnie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji, organ do którego kierowała żądanie zobowiązany był je ocenić w świetle cyt. przepisu Prawa o notariacie oraz w świetle faktów mających znaczenie dla ewentualnego wydania zaświadczenia, również tych podnoszonych przez skarżącą, zaś organ drugiej instancji rozpatrując zażalenie winien był ocenić trafność przesłanek, które legły u podstaw niekorzystnego dla skarżącej postanowienia. W tym miejscu należy podkreślić, że skoro zaświadczenie jest pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego, to tylko wraz ze zmianą tych faktów lub stanu prawnego dotychczasowe zaświadczenie (postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia określonej treści) staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom"). Jednakże aby to stwierdzić wniosek winien zostać rozpatrzony, a jego wynik poddany kontroli merytorycznej organu II instancji. Zatem postępowanie drugoinstancyjne nie może stać się bezprzedmiotowe z racji wystąpienia przesłanki res iudicata, bowiem takowa nie występuje w przypadku wydawania zaświadczeń. Nie ma też wątpliwości, na co wskazał Sąd pierwszej instancji, że w sprawie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne, które uprawniały skarżącą do ponowienia wniosku o wydanie zaświadczenia o żądanej treści. Umorzenie postępowania w sprawie wydania zaświadczenia, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., prowadzi w istocie do rozstrzygnięcia niekorzystnego dla strony, gdyż zaświadczenie o żądanej treści nie zostało jej wydane. Nie znajduje też uzasadnienia zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, a mianowicie: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną. Konfrontując treść art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz wskazany kierunek wykładni tego przepisu i konsekwencje jego obowiązywania z treścią uzasadniania zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji należy stwierdzić, że uzasadnienie to spełnia określone przywołanym przepisem warunki uznania go za prawidłowe. WSA przedstawił bowiem stanowiska stron postępowania, a także wyraził swoją ocenę odnośnie do zasadniczego problemu w sprawie, czyli kwestii bezprzedmiotowości ponownego postępowania w sprawie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Wskazał również na konieczność merytorycznego rozpoznania zażalenia i wydania stosownej uchwały, co wbrew twierdzeniom kasatora stanowi jasne sformułowanie wskazań co do dalszego postępowania i nie może być zakwalifikowane jako naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy (a tylko takie naruszenie procesowe może być uznane za skuteczne w ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Skoro stanowisko Sądu pierwszej instancji przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poddaje się kontroli instancyjnej, to zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. są niezasadne. Konkludując powyższe, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wynikające z przepisów Działu VII k.p.a. i wskazane wyżej sposoby zakończenia postępowania o wydanie zaświadczenia, a także istota samej instytucji zaświadczenia wykluczają możliwość zastosowania umorzenia postępowania – niezależnie od tego czy nastąpi to w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a., czy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 tej ustawy; w obu przypadkach przesłanką umorzenia jest bezprzedmiotowość postępowania. Sąd pierwszej instancji dokonał zatem prawidłowej wykładni przepisu art. 217 § 1 i § 2 k.p.a. przyjmując, że w oparciu o te przepisy organ "rozstrzyga w sprawie" i w konsekwencji zasadnie uznał, że nawet jeśli organ dokonał już takiego "rozstrzygnięcia", to jest możliwe ponowne "rozstrzyganie" w sprawie z "tożsamego wniosku" (zobacz wyrok NSA z dnia sygn. akt II GSK 112/14), a tym samym Krajowa Rada Notarialna winna była merytorycznie rozpatrzyć wniesione przez skarżącą zażalenie. Skoro tego nie uczyniła, to zasadnie Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną uchwałę z dnia 25 marca 2013 r. jako wydaną z naruszeniem prawa i nakazał jego rozpoznanie. Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło