II OSK 612/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-11-18
Skład orzekający: Robert Sawuła, Anna Łuczaj, Jerzy Solarski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę budynku, wydana na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, może zostać uchylona lub zmieniona w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego, wydana na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, nie może zostać uchylona ani zmieniona w trybie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ przepis ten stanowi przepis szczególny, który sprzeciwia się takiemu uchyleniu lub zmianie. Uchylenie takiej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. prowadziłoby do powrotu stanu niezgodności z prawem, co jest sprzeczne z celem tego przepisu i interesem społecznym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku M. Ł. o uchylenie ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę budynku garażu, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ I instancji odmówił uchylenia decyzji, wskazując, że art. 48 Prawa budowlanego stanowi przeszkodę do zastosowania art. 155 k.p.a. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organ II instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę M. Ł., podzielając stanowisko organów. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie art. 48 P.b. w zw. z art. 155 k.p.a. poprzez automatyczne przyjęcie przez Sąd, że przepis ten sprzeciwia się uchyleniu decyzji rozbiórkowej.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: Sędzia NSA Anna Łuczaj (spr.) Sędzia del. NSA Jerzy Solarski Protokolant: asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2015r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Wr 689/13 w sprawie ze skargi M. Ł. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę budynku garażu oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 19 listopada 2013r., sygn. akt II SA/Wr 689/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę M. Ł. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę budynku garażu.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2013 r., wydaną na podstawie art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - dalej "k.p.a." (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), po rozpatrzeniu wniosku M. Ł. (dalej skarżący), odmówił uchylenia ostatecznej decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., którą w trybie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010 r., Nr 243, poz. 163 ze zm.), dalej p.b. nakazano skarżącemu - inwestorowi robót budowlanych związanych z budową budynku garażu przy ulicy S. we W. (dz. nr [...]) - rozbiórkę ww. budynku, wykonanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ podkreślił, że możliwość uchylenia ostatecznej decyzji (art. 155 k.p.a.) zachodzi wówczas, gdy przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu tej decyzji. Szczególnym przepisem w niniejszej sprawie jest art. 48 p.b., który zawiera sankcją dla sprawców samowoli budowlanej i który musi być zawsze zastosowany przez właściwy organ, jeśli zaistnieją przesłanki określone tym przepisie.
W odwołaniu skarżący wnosząc o uchylenie decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy podniósł, że decyzję wydano z naruszeniem art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz art. 48 p.b.
Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż stosowanie art. 155 k.p.a. w odniesieniu do art. 48 p.b., który jest przepisem restrykcyjnym, nie jest możliwe, bowiem wzruszenie decyzji w tym trybie znosiłoby sankcję wobec sprawców samowoli budowlanej wbrew intencji ustawodawcy.
W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenia dowodu z opinii technicznej z dnia 19 sierpnia 2013 r. sporządzonej przez mgr inż. K. S. oraz inż. B. P. na okoliczność stwierdzenia: 1/ czy przeprowadzenie przez skarżącego prac budowlanych polegających na wymianie podciągów i nadproży, postawieniu żelbetowych słupów, wieńców, ścian w przedmiotowym budynku garażowym było niezbędne ze względu na stan techniczny tych elementów lub/i dla uniknięcia katastrofy budowlanej; 2/ czy przeprowadzone przez skarżącego prace budowlane w przedmiotowym budynku garażowym wykroczyły poza zakres pozwolenia na budowę wydanego przez Prezydenta Wrocławia z dnia [...] czerwca 2009 r. (decyzja nr [...]) obejmujące swym zakresem m. in. pozwolenie na zwiększenie kubatury garażu wraz z wymianą pokrycia i stanowiącego załącznik do ww. decyzji projektu budowlanego z dnia [...] maja 2009 r. w takim zakresie, który uzasadniałby zastosowanie sankcji z art. 48 p.b.
Skarżący podniósł, że organy dopuściły się błędu w ustaleniach faktycznych przyjmując, że roboty budowlane związane z budynkiem garażu zostały wykonane w warunkach samowoli budowlanej, co skutkowało zastosowaniem art. 48 p.b., a w konsekwencji -przyjęciem przez organ, że ww. przepis stanowi przesłankę negatywną do zastosowania trybu art. 155 k.p.a. Tymczasem z dokumentów technicznych, w szczególności z projektu budowlanego wynika, iż na etapie projektu niemożliwe było dokonanie oceny stanu technicznego istniejących obiektów, dlatego też w części III.4 projektu zamieszczono adnotację, że dokumentacja w fazie "projekt budowlany" stanowi podstawę do uzyskania pozwolenia na budowę, lecz nie wyczerpuje w całości zagadnień związanych z wykonawstwem i realizacją obiektu, a przeprowadzone przez skarżącego prace budowlane na obiekcie w postaci zwiększenia kubatury i zastosowana przez niego technologia prac budowlanych i rozbiórkowych musiały być i były dostosowane do stanu faktycznego na budowie.
Skarżący zarzucił, że przy wydaniu decyzji naruszono art. 7, art. 77, art. 75 § 1, art. 8 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (m.in. poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania kierownika budowy i dowodu z opinii biegłego) oraz pominięcie przesłanki słusznego interesu skarżącego, skutkujące brakiem pełnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co polegało na nieustaleniu stanu faktycznego wykonanych robót na placu budowy przy ul. S. we W. i zaniechaniu odniesienia się do twierdzeń skarżącego co do: a) zakresu przeprowadzonych przez niego robót budowlanych w budynku garażowym, b) konieczności przeprowadzenia tychże prac z uwagi na zły stan techniczny budynku i zagrożenie katastrofą budowlaną oraz c) braku sprzeczności pomiędzy przeprowadzonymi pracami budowlanymi a treścią decyzji Prezydenta Wrocławia z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] o udzieleniu pozwolenia na budowę obejmującego m.in. remont garażu ze zwiększeniem kubatury garażu wraz z wymianą pokrycia. Nadto skarżący zarzucił naruszenie art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. polegające na sporządzeniu przez organ uzasadnienia decyzji bez jakiejkolwiek analizy przesłanek pozytywnych zastosowania trybu art. 155 k.p.a. tj. interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz naruszenie art. 48 p.b. w zw. z art. 155 k.p.a. poprzez wadliwe przyjęcie, że art. 48 p.b. sprzeciwia się uchyleniu na podstawie ww. przepisu ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu. Wskazując na powyższe skarżący zażądał uchylenia decyzji obu instancji i orzeczenia co do istoty sprawy poprzez uchylenie ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...], ewentualnie przekazania do ponownego rozpoznania organowi I instancji wraz ze wskazaniem konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczności opisane w zarzutach.
W piśmie z dnia 14 listopada 2013 r. pełnomocnik skarżącego wystąpiła o uzupełnienie akt sprawy o konkretne dokumenty złożone w innych postępowaniach, w których stroną jest skarżący.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd zaznaczył, że kontroluje legalność zaskarżonej decyzji; nie zastępuje organów administracji publicznej, nie jest uprawniony do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej i nie prowadzi postępowania dowodowego we własnym zakresie. Kontrolowana przez Sąd decyzja zapadła w trybie art. 155 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Sąd podkreślił, że w art. 155 k.p.a. przewidziany jest jeden z nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznych i przepis ten nie może być interpretowany rozszerzająco. Uchylenie czy zmiana decyzji może nastąpić tylko w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym w trybie art. 155 k.p.a. zasadniczo nie można weryfikować decyzji, które usuwają stany niezgodności z prawem, w tym decyzji nakazujących rozbiórkę. Wzruszenie decyzji rozbiórkowych w trybie art. 155 k.p.a. znosiłoby sankcję wobec sprawców samowoli budowlanej i niewątpliwie byłoby sprzeczne z wolą ustawodawcy. Sąd podzielił powyższe stanowisko, przy czym stwierdził, iż należy zawsze badać wnikliwie okoliczności konkretnego przypadku i nie można a priori zakładać, że zawsze przepis art. 48 p.b. sprzeciwia się uchyleniu lub zmianie decyzji w trybie art. 155 k.p.a. W rozpatrywanym przypadku okoliczności sprawy jednak przemawiały przeciwko uwzględnieniu wniosku skarżącego złożonego tym trybie. Niespornym jest, że organ I instancji wszczął wobec skarżącego procedurę legalizującą przedmiotowy garaż. W wyniku nie wypełnienia przez skarżącego w wyznaczonym terminie nałożonego obowiązku dostarczenia określonych w postanowieniu z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] dokumentów, organ - stosowanie do dyspozycji przepisu art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 p.b.- zobligowany był wydać nakaz rozbiórki tego budynku (decyzja nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r.). Skarżący od tej decyzji nie złożył odwołania. W ocenie Sądu powyższe okoliczności i charakter przedmiotowej decyzji (wydana w trybie art. 48 p.b.) stanowił wystarczającą przesłankę do odmowy uwzględnienia wniosku. W tej sytuacji nie zachodziła już potrzeba rozważania przez organy interesu społecznego i słusznego interesu strony. Nie ma też konieczności odnoszenia się do szeroko rozbudowanej w skardze argumentacji w tym zakresie. W świetle powyższego należało uznać za bezprzedmiotowy wniosek skarżącego o uzupełnienie akt sprawy o wskazane w piśmie z dnia [...] listopada 2013 r. dokumenty. Tak samo należy ocenić wniosek skarżącego o dopuszczenie dowodu "z opinii technicznej z dnia [...] sierpnia 2013 r.", tym bardziej, że zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym postępowanie dowodowe można przeprowadzać tylko w ograniczonym zakresie, jeżeli Sąd uzna, że jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Rolą Sądu nie jest bowiem ustalanie ponownie stanu faktycznego sprawy (Sąd wydaje wyrok przede wszystkim w oparciu o materiał dowodowy zebrany przez organy), lecz sprawdzenie czy organy zrobiły to prawidłowo. Zdaniem Sądu nietrafna jest argumentacja skarżącego sugerująca, że w toczącej się równolegle sprawie dotyczącej prawidłowości rozbudowy należącego do skarżącego domu jednorodzinnego (znajdującego się na tej samej nieruchomości co przedmiotowy garaż) sądy administracyjne zgadzają się ze stanowiskiem skarżącego. Również w tamtej sprawie istnieje w obrocie prawnym ostateczna decyzja organu I instancji z dnia [...] lipca 2010 r. nakazująca doprowadzenie budynku do stanu poprzedniego. Postępowanie, w którym została uwzględniona skarga skarżącego (sygn. akt II SA/Wr 157/11) dotyczy już orzeczenia wydanego w ramach postępowania egzekwującego ww. obowiązek (postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia). Sąd uchylając to postanowienie stwierdził tylko, że organ nie uzasadnił należycie dlaczego wybrał taki środek egzekucji i określił grzywnę w przyjętej wysokości.
W skardze kasacyjnej M. Ł., reprezentowany przez adw. R. K., zaskarżył powyższy wyrok w całości.
Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisu art. 48 Prawa budowlanego (ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, Dz. U. 1994 nr 89 poz. 414, dalej Prawo budowlane lub p.b. w zw. z art. 155 k.p.a. (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 1960r. nr 30 poz. 168), dalej k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 1 pkt 4 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270), dalej p.p.s.a., poprzez wadliwe, automatyczne przyjęcie przez Sąd, że ww. przepis Prawa budowlanego sprzeciwia się uchyleniu w trybie art. 155 k.p.a. ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, co z kolei skutkowało nierozpoznaniem przez Sąd I instancji istoty sprawy i w konsekwencji przesądziło o wadliwej konstrukcji uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że niezależnie od wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku orzeczeń sądów administracyjnych należy mieć na uwadze, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażany jest również pogląd, że o dopuszczalności weryfikacji decyzji nakazującej rozbiórkę budynku w trybie art. 155 k.p.a. decydują okoliczności konkretnej sprawy. Nie można zatem z góry zakładać, niejako automatycznie, że przepis art. 48 p.b. sprzeciwia się uchyleniu lub zmianie decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Sąd I instancji, nie badając istoty sprawy, wskazał, że okoliczności sprawy (które nie stały się przedmiotem zainteresowania Sądu) i charakter przedmiotowej decyzji (wydanej w trybie art. 48 p.b.) stanowi wystarczającą przesłankę do odmowy uwzględnienia wniosku skarżącego. Skarżący podniósł, iż Sąd, nie odnosząc się w żaden sposób do zarzutów skarżącego zamieszczonych w skardze i nie badając w ogóle okoliczności sprawy, przesądził automatycznie o nieuwzględnieniu skargi z uwagi na niedopuszczalność wzruszenia zaskarżonej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Sąd dopuścił się też naruszenia art. 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a., gdyż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał jedynie, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż niedopuszczalne jest wzruszenie decyzji w trybie art. 155 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych.
Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.
Chybiony jest zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane w związku z art. 155 k.p.a. Naruszenia tych przepisów skarżący upatruje przede wszystkim w uznaniu, iż Sąd automatycznie przyjął, że przepis art. 48 Prawa budowlanego sprzeciwia się uchyleniu w trybie art. 155 k.p.a. ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego.
Podkreślić należy, iż w art. 155 k.p.a. ustawodawca przewidział nadzwyczajny sposób wzruszenia decyzji ostatecznej. Postępowanie prowadzone w trybie art. 155 k.p.a. może dotyczyć zarówno decyzji prawidłowych jak i dotkniętych wadami niekwalifikowanymi, a więc wadami nie dającymi podstaw do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Istotą przepisu art. 155 k.p.a. jest możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, które pomimo, że wydane zostały w zgodzie z przepisami prawa, to jednak kolidują z innymi wartościami, które mogą przemawiać za zmianą lub uchyleniem tychże decyzji. Stosownie do art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Taka konstrukcja przepisu art. 155 k.p.a. powoduje, że nie można w nim upatrywać środka zmierzającego do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, niejako "w kolejnej instancji". Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, a jego celem jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej określone w art. 155 k.p.a. i czy ewentualnemu uchyleniu lub zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 października 1995 r., sygn. akt II SA 27/95 - LEX nr 26991; z dnia 13 sierpnia 1997 r., sygn. akt III SA 854/96 - LEX nr 30615 ). Istotą tego postępowania jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem ( por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 kwietnia 2000r., sygn. akt I SA 819/99 - LEX nr 55302; z dnia 2 czerwca 2000 r., sygn. akt III SA 1854/99 - LEX nr 43956 ).
Przepis art. 155 k.p.a. określa prawne przesłanki dopuszczalności uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej, na mocy której strona nabyła prawo.
Podstawową przesłankę stosowania przepisu art.155 k.p.a. stanowi zgoda stron (strony), przy czym zgoda ta winna być udzielona wyraźnie przez stosowne oświadczenie złożone organowi administracji publicznej. Kolejną przesłanką jest zgodność wzruszenia decyzji z interesem społecznym i słusznym interesem strony, co oznacza, iż organ administracji publicznej przy rozpoznawaniu sprawy o zmianę lub uchylenie decyzji ostatecznej winien ustosunkować się do celowości wzruszenia decyzji.
Przepis art. 155 k.p.a. zawiera również przesłankę negatywną wzruszania decyzji, stanowiąc: "jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie (...) decyzji".
W postępowaniu wszczętym na podstawie art. 155 k.p.a. dopiero po ustaleniu, że uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej nie sprzeciwiają się przepisy szczególne, można przystąpić do badania, czy przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2006 r., sygn. akt II OSK 770/05 - LEX nr 211853). Przepis art. 155 k.p.a. nie może być interpretowany rozszerzająco, a zmiana decyzji może nastąpić tylko w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie.
Przedmiotem wniosku skarżącego był wniosek o uchylenie decyzji nakazującej rozbiórkę budynku garażowego. Prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji zbadał czy uchyleniu tej decyzji nie sprzeciwiają się przepisy Prawa budowlanego i uznał, że art. 48 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane jest przepisem szczególnym, sprzeciwiającym się uchyleniu decyzji w trybie art. 155 k.p.a.
Powyższe stanowisko jest w orzecznictwie przyjęte i niekwestionowane (por. wyroki NSA: z dnia 9 marca 2011r., sygn. akt II OSK 258/10; z dnia 19 października 2012r., sygn. akt II OSK 1153/11; z dnia 9 maja 2012r., sygn. akt II OSK 301/11; z dnia 11 lutego 2010r., sygn. akt II OSK 292/09; z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1685/10; z dnia 23 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 352/06 - LEX nr 339409; z dnia 15 marca1999 r., sygn. akt IV SA 888/97, ONSA 2000/1/36; z dnia 13 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1539/97 - LEX nr 47880). Przyjęcie odmiennego poglądu i uchylenie decyzji nakazującej rozbiórkę w trybie art. 155 k.p.a. prowadziłoby do powrotu stanu niezgodności z prawem, byłoby więc sprzeczne z podstawowym celem tej regulacji – interesem społecznym, który nie może polegać na akceptacji stanu sprzeczności z prawem (por. wyrok NSA z dnia 3 października 2006 r., sygn. akt II OSK 1165/05 - LEX nr 289285). Nałożony na stronę obowiązek wynikał z bezwzględnie obowiązującego przepisu nakładającego na organ obowiązek orzeczenia rozbiórki obiektu budowlanego wzniesionego w warunkach samowoli budowlanej ( garażu). Należy przy tym zauważyć, że organ nadzoru budowlanego wszczął postępowanie administracyjne, w toku którego skarżący miał możliwość legalizacji dokonanej samowoli budowlanej, lecz nie przedłożył dokumentów, do których złożenia został zobowiązany postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Wrocławia z dnia [...] listopada 2010r. W tym stanie rzeczy organ zobowiązany był nakazać rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego. W konsekwencji powyższego należy uznać, że do analizy, czy za uchyleniem lub zmianą decyzji nakazującej rozbiórkę przemawiają przesłanki pozytywne ustanowione w art. 155 k.p.a., w tym słuszny interes strony, nie musiało dojść, albowiem z powodu istnienia przesłanki negatywnej, decyzja ta nie mogła zostać uchylona lub zmieniona trybie art. 155 k.p.a.
Nieusprawiedliwiony jest także zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a.
W myśl art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.
Z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Zarzut naruszenia tego przepisu mógłby być skuteczny wówczas, gdyby Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Treść uzasadnienia wyroku winna potwierdzać proces badania przez Sąd zgodności z prawem zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia organu. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego Sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem.
W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wskazał podstawę prawną wyroku ( art. 151 p.p.s.a.) i wyjaśnił w dostateczny i jednoznaczny sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku jest zrozumiałe i nawiązuje do podstawy materialnoprawnej decyzji. Brak natomiast rozważenia przesłanek pozytywnych z art. 155 k.p.a. – z przyczyn wyżej wskazanych - nie uzasadnia postawienia skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy zarzuty kasacyjne nie mogą odnieść zamierzonego skutku.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło