II SA/Kr 1451/13
WyrokWSA w Krakowie2014-02-07
Skład orzekający: Kazimierz Bandarzewski, Mirosław Bator, Krystyna Daniel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy można uchylić lub zmienić ostateczną decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę na podstawie art. 154 K.p.a. lub art. 155 K.p.a. po zmianie stanu prawnego, która nastąpiła po wydaniu decyzji ostatecznej?Ratio decidendi
Ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę nie można uchylić ani zmienić na podstawie art. 154 K.p.a. lub art. 155 K.p.a., jeżeli nastąpiła zmiana stanu prawnego po wydaniu decyzji ostatecznej. Zmiana przepisów prawa materialnego uniemożliwia skorzystanie z tych trybów, ponieważ postępowanie w przedmiocie uchylenia lub zmiany decyzji musi być prowadzone w oparciu o te same przepisy, które obowiązywały w dacie wydania decyzji ostatecznej. Ponadto, decyzja o nakazie rozbiórki nie jest decyzją, na mocy której strona nabyła prawo, co wyklucza jej zmianę na podstawie art. 155 K.p.a., a także nie jest decyzją uznaniową, co ogranicza możliwość jej uchylenia na podstawie art. 154 K.p.a.Stan faktyczny
Wniosek o uchylenie ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę budynków mieszkalnych wybudowanych bez pozwolenia na budowę został złożony po zmianie przepisów Prawa budowlanego. Organy administracji odmówiły uchylenia decyzji, wskazując, że decyzja o nakazie rozbiórki nie jest decyzją, na mocy której strony nabyły prawo, ani nie jest decyzją uznaniową, a ponadto nastąpiła zmiana stanu prawnego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów K.p.a. i przekroczenie granic uznania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Krystyna Daniel Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 4 września 2013 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę oddala skargę.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. wszczął na wniosek K. i J. C. z dnia 21 września 2005 r. (ponowiony w dniu 12 października 2007 r.) postępowanie administracyjne w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 29 września 2001 r. nakazującej rozbiórkę dwóch budynków mieszkalnych, każdy o wymiarze w rzucie 6,1 m x 8,2 m, wybudowanych w M. na działce nr [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. z dnia 27 grudnia 2007 r. znak: [...], na podstawie art. 154 K.p.a., odmówiono uchylenia ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. z dnia 29 września 2001 r. nakazującej rozbiórkę dwóch budynków mieszkalnych, każdy o wymiarze w rzucie 6,1 m x 8,2 m, wybudowanych w M. na działce nr [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Organ nadzoru budowlanego odmówił uchylenia powołanej wyżej decyzji na podstawie art. 154 K.p.a. wskazując, że decyzja o nakazie rozbiórki nie jest decyzją, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa w rozumieniu wskazanego przepisu. Nadto, nie jest to decyzja o charakterze uznaniowym, gdyż organ w przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej jest zobowiązany do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę.
Ponadto organ nadzoru budowlanego zauważył, że postępowanie dotyczące przedmiotowych budynków zostało zakończone wydaniem w dniu 2 września 2002 r. ostatecznej decyzji przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W konsekwencji organ ten stwierdził, że postępowanie dotyczące powołanych wyżej budynków zostało zakończone w dniu wydania decyzji ostatecznej, a zatem przed dniem 11 lipca 2003 r. kiedy to weszła w życie nowelizacja Prawa budowlanego, na którą powołują się skarżący. Dlatego też znowelizowane przepisy nie mogą znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał również, że inwestor przystępując do robót bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę powinien liczyć się z koniecznością rozbiórki obiektu, a tym samym zniszczeniem użytych materiałów budowlanych i poniesieniem w związku z tym strat.
Odwołanie od powyższej decyzji zostało wniesione w terminie przez K. C. i J. C..
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 4 września 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję prawidłowo.
Wskazano, że istotą postępowania nadzwyczajnego prowadzonego w trybie art. 154 i art. 155 K.p.a. jest dokonanie oceny, czy w sprawie występują ściśle określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub przepisach szczególnych przesłanki wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznej, co stanowi odstępstwo od zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w art. 16 K.p.a. W wyroku z dnia 22 lutego 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. akt II SA/Wa 2325/06, opub. w LEX nr 318247 wskazał, że postępowanie prowadzone na podstawie powołanych wyżej przepisów jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, zmierzającym do ustalenia zaistnienia przesłanek wymienionych w tych przepisach. Badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może polegać na ocenie zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Postępowanie to nie zmierza bowiem do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej już decyzją ostateczną.
W konsekwencji uznano, że bezpodstawne są żądania skarżących dotyczące uchylenia decyzji z uwagi na zmianę stanu prawnego, która nastąpiła po wydaniu ostatecznej decyzji w sprawie. W dacie orzekania organ nadzoru budowlanego prawidłowo zastosował obowiązujące wówczas przepisy, a ich późniejsza nowelizacja nie daje podstaw do uchylenia decyzji, która stała się ostateczna przed wejściem w życie zmienionej regulacji.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo przyjął, że decyzja ostateczna orzekająca o nakazie rozbiórki nie może być uznana za rozstrzygnięcie, na mocy którego żadna ze stron nie nabyła prawa w rozumieniu powołanego wyżej przepisu. Zgodnie z utrwalonym poglądem w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, decyzja administracyjna ostateczna zawierająca rozstrzygnięcie o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, nakładająca na podmiot, który wykonywał roboty budowlane w warunkach tzw. samowoli budowlanej, obowiązek rozbiórki nie powoduje nabycia prawa z punktu widzenia strony postępowania, jednakże w postępowaniu w przedmiocie nakazu rozbiórki z reguły biorą udział także inne strony postępowania, które uzyskują w wyniku wydania decyzji prawo do tego, że podmiot, do którego nakaz rozbiórki dotyczy, będzie musiał wykonać ten nakaz.
Organ powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 278/04, opub. w LexPolonica nr 1924223, w którym stwierdzono, że co do zasady nie jest możliwa zmiana lub uchylenie decyzji o nakazie rozbiórki obiektu budowlanego w trybie art. 154 K.p.a., gdyż nie jest możliwe spełnienie podstawowego warunku opisanego w tym przepisie jakim jest brak nabycia przez stronę na mocy decyzji o nakazie rozbiórki praw. Powoływanie się przez skarżących na to, że interes społeczny lub słuszny interes strony przemawia za uchyleniem tej decyzji jest w tej sytuacji bezcelowe. Nawet gdyby słuszny interes strony przemawiał za uchyleniem decyzji rozbiórkowej to i tak nie jest możliwe uchylenie takiej decyzji, gdyż nie jest to decyzja na mocy której strona nie nabyła żadnych praw.
Podkreślono przy tym, że słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 K.p.a. musi być interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 K.p.a. nie może bowiem prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Oczywistym jest, że zastosowanie art. 154 K.p.a. nie może prowadzić do obejścia prawa. Możliwość zmiany lub uchylenia decyzji na podstawie art. 154 K.p.a. nie oznacza przyzwolenia ustawodawcy na obejście przepisów prawa, lecz pozwala organowi na zajęcie się ponowne sprawą m. in. w interesie strony. Interes społeczny lub słuszny interes strony, o których mowa w art. 154 § 1 K.p.a. może przy tym przemawiać za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, tylko w przypadku decyzji uznaniowych, kiedy przy wydaniu ich organ nie jest ściśle związany przepisami prawa (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wr 79/09, opub. w LexPolonica nr 2503042). Tymczasem w niniejszej sprawie decyzja o nakazie rozbiórki nie ma charakteru uznaniowego, gdyż w dacie jej wydania organ, stwierdzając zaistnienie przesłanek określonych w obowiązujących wówczas przepisach, był zobligowany do orzeczenia rozbiórki, a zatem niedopuszczalne jest uchylenie przedmiotowej decyzji na podstawie art. 154 § 1 K.p.a.
Na marginesie wskazano, że w niniejszej sprawie brak jest również podstaw do uchylenia decyzji na podstawie art. 155 K.p.a. Przepis ten że mieć zastosowanie w odniesieniu do tych decyzji ostatecznych, na mocy których strona nabyła prawo. O tym, czy w grę wchodzi uprawnienie, czy obowiązek rozstrzygać należy na podstawie konkretnych okoliczności w konkretnej sprawie, a pojęcie nabycia praw oznacza, że następuje przysporzenie na rzecz określonego podmiotu w jego sferze prawnej. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy podzielono pogląd zawarty w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 1998 r. sygn. akt IV SA 1459/97, w którym stwierdzono, że wzruszenie decyzji niewadliwych może dotyczyć tylko takich, które mają charakter uznaniowy lub przy wydaniu których organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć. Wydając decyzję o nakazaniu rozbiórki obiektu budowlanego, organ administracji nakładał na stronę obowiązek w maksymalnym rozmiarze. W takiej sytuacji strona nie nabywa prawa. Tego rodzaju decyzja nie może być zatem zmieniona na podstawie art. 155 K.p.a. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2007 r. sygn. akt II OSK 352/06, opub. w LEX nr 339409.
Decyzja w przedmiocie nakazu rozbiórki jest decyzją nakładającą na stronę obowiązek, przy czym organ był zobligowany wydać taką decyzję w określonych prawem okolicznościach i wola stron, czy też ich zgoda na zmianę bądź uchylenie takiej decyzji nie jest w tej sytuacji wystarczająca. Uwzględnienie na podstawie art. 155 K.p.a. wniosku o uchylenie takiej decyzji ze względu na interes strony (inwestorów) prowadziłoby do sprzeczności z wolą ustawodawcy wyrażonej w art. 48 Prawa budowlanego.
W zaistniałej sytuacji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. stwierdził, że organ I instancji zasadnie uznał, że brak jest w niniejszej sprawie podstaw do uchylenia ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. z dnia 29 września 2001 r.
Z powyższą decyzją nie zgodził się J. C. zaskarżając ją w ustawowym terminie, za pośrednictwem organu, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zakwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 107 § 3, art. 154 i art. 155 K.p.a., przekroczenie granic uznania administracyjnego, naruszenie interesu prawnego skarżącego.
W uzasadnieniu skargi szczegółowo uzasadnił podniesione wyżej zarzuty.
Skarżący wskazał na szereg nieprawidłowości w postępowaniu w sprawie samowoli budowlanej zakończonym wydaniem nakazu rozbiórki. Wskazał także, że odmówiono wznowienia postępowania w sprawie samowoli budowlanej.
Skarżący podniósł, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia 4 września 2013 r. jest niespójne i zawiera logiczną sprzeczność. Zawarty w nim wywód doprowadził organ do wniosku, że decyzji o nakazie rozbiórki nie można uchylić ani na podstawie przepisu art. 154 K.p.a. (gdyż jest to decyzja na mocy której sąsiedzi inwestora nabywają prawo do tego, iż podmiot, do którego nakaz rozbiórki dotyczy, będzie musiał wykonać ten nakaz), ani na podstawie przepisu art. 155 K.p.a. (gdyż "strona nie nabyła prawa"). Stanowisko takie zdaniem skarżącego jest nietrafne. Jego przyjęcie oznaczałoby bowiem, że decyzja o nakazie rozbiórki należy do jakiejś trzeciej kategorii decyzji, które nie podpadają pod zakres zastosowania art. 154, ani 155 K.p.a. W konsekwencji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odstąpił od zbadania, czy za uchyleniem decyzji przemawia słuszny interes strony.
Organ nie uwzględnił okoliczności dotyczących osoby skarżącego: podeszły wiek, zły stan zdrowia i niskie dochody J. C. (niewielkie świadczenie emerytalne), a jednocześnie obciążenie go bardzo wysoką kwotą grzywny w postępowaniu egzekucyjnym z wadliwego nakazu rozbiórki), co do której prowadzi postępowanie egzekucyjne. W doktrynie sygnalizowano, że "nie ma znaczenia, czy decyzja ostateczna, na mocy której strona nie nabyła prawa, ma charakter decyzji związanej czy uznaniowej. Nietrafne jest odmienne stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że w trybie art. 154 nie mogą być uchylane lub zmieniane tzw. decyzje związane". Przepisy art. 154 i art. 155 K.p.a. dotyczą wszelkich decyzji administracyjnych, brak jest przepisu, który wyłączałby ich stosowanie do decyzji o nakazie rozbiórki. Jak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 2243/10, opugb. w LEX nr 996694, "brak jest podstawy prawnej do twierdzenia, że w trybie art.155 K.p.a. nie można zmieniać decyzji nakazującej rozbiórkę". Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 sierpnia 2004 r., sygn. akt OSK 384/04, opub. w LEX nr 837550. W doktrynie akcentowano, że przepisy art. 154 i 155 K.p.a. nie mogą być traktowane jedynie jako stwarzające możliwość uznaniowego działania organów administracji i to tylko w interesie publicznym reprezentowanym przez organy administracji, albowiem pozwalają one na zajęcie się ponownie sprawą również w interesie strony (C. Martysz, G. Łaszczyca i A. Matan w Komentarzu do K.p.a.).
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie w pełni podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem tej sprawy jest dopuszczalność zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. z dnia 24 września 2001 r. znak [...] nakazującej K. i J. C. rozbiórkę dwóch budynków mieszkalnych o wymiarach w rzucie 6,10 metra x 8,20 metra wybudowanych w M. na działce nr [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę – w trybie określonym w art. 154 K.p.a.
Dopuszczalność zmiany lub uchylania ostatecznych decyzji administracyjnych na podstawie art. 154 K.p.a. uzależniona jest od spełnienia następujących przesłanek: 1) istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji administracyjnej, 2) brak nabycia z ostatecznej decyzji praw przez stronę, 3) możliwość dokonania uchylenia lub zmiany przez organ administracyjny, który wydał ostateczną decyzję, 4) nie uległ zmianie stan prawny, będący podstawa do załatwiania sprawy, 5) za zmianą lub uchyleniem ostatecznej decyzji ma przemawiając interes społeczny lub słuszny interes strony.
Spośród wskazanych przesłanek w tej sprawie istotne znaczenie mają dwie ostatnie, tzn. czy za zmianą ostatecznej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony oraz czy nie uległ zmianie stan prawny obowiązujący w dacie 24 września 2001 r., czyli dacie wydania decyzji, której zmiany lub uchylenia domagają się skarżący. Należy zgodzić się z poglądem zaprezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt I GSK 792/11, opub. w Lex nr 1233641, zgodnie z którym przesłanka interesu społecznego lub słusznego interesu strony powinna podlegać ocenie także zgodnie z zasadą wynikającą z art. 7 K.p.a. nakazującą uwzględnianie z urzędu interesu społecznego oraz słusznego interesu strony. O uwzględnieniu obu tych interesów można mówić tylko w takich przypadkach, jeżeli ich uwzględnienie nie narusza prawa, tzn. nie sankcjonuje stanu niezgodnego z prawem.
Zasada interesu społecznego lub słusznego interesu strony nie może naruszać podstawowej zasady działania wszystkich organów administracji – zasady praworządności (art. 6 K.p.a., art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Nie można dokonywać takiej wykładni art. 154 K.p.a., aby umożliwić organom administracji wydawanie decyzji naruszających obowiązujące prawo. Zasada praworządności w działaniu administracji nie tylko ma prymat przez zasadą słusznego interesu strony, ale przede wszystkim interes strony nie może być uznany za słuszny, jeżeliby jego uwzględnienie skutkowało naruszeniem obowiązującego prawa. Słuszny interes strony to taki interes strony, który nie powoduje skutku w postaci naruszenia prawa. Także interes społeczny nie może być interpretowany jako samodzielna podstawa do rozstrzygania spraw administracyjnych wbrew obowiązującemu w danej sprawie prawu.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący wskazuje, że obowiązujące w 2001 r. przepisy Prawa budowlanego były zbyt rygorystyczne i gdyby obecnie organy orzekały w zakresie tzw. "samowoli budowlanej", to prawdopodobnie nie wydałoby nakazu rozbiórki.
Takie stanowisko skarżącego nie może zostać zaaprobowane. Nie można bowiem dokonywać zestawienia rozstrzygnięcia danej sprawy w 20011 r. z hipotetycznym rozstrzyganiem takiej sprawy po lipcu 2003 r. zwłaszcza, że zmianie uległy przepisy, na podstawie których taką decyzję wydawano. Byłoby dopuszczalne wydawanie decyzji o zmianie lub uchyleniu ostatecznej decyzji w trybie art. 154 K.p.a., gdyby obowiązywały te same przepisy. Innymi słowy można dokonywać uchylania lub zmiany ostatecznej decyzji załatwiającej daną sprawę, jeżeli w dacie zmiany/uchylenia obowiązują te same przepisy, które obowiązywały w dacie wydania owej ostatecznej decyzji. Chodzi bowiem o załatwienie tej samej sprawy w trybie art. 154 K.p.a., która już została załatwiona ostateczną decyzją administracyjną. Zmiana przepisów prawa materialnego, jaka miała miejsce po wydaniu ostatecznej decyzji, uniemożliwia skorzystanie z tego trybu. Taka sytuacja ma miejsce w tej sprawie. Skoro w 2001 r. dla wydania nakazu rozbiórki obowiązywał art. 48 Prawa budowlanego o diametralnie innej treści niż art. 48 po zmianie z dnia 11 lipca 2003 r. – to obie te regulacje odmiennie określają i tryb tzw. legalizacji i przesłanki legalizacji. Tym samym nie można dokonać zmiany lub uchylenia wcześniej wydanej decyzji na podstawie całkowicie odmiennych przepisów. Nawet gdyby w tej sprawie organy chciały stosować przepisy Prawa budowlanego w wersji z 2001 r. to i tak nie byłoby to możliwe.
Identyczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 569/11, opub. w Lex nr 1252109, zgodnie z którym "dopóki mamy do czynienia z tymi samymi prawami i obowiązkami tych samych podmiotów, ukształtowanymi obowiązującą decyzją, z tym samym lub zachowującym ciągłość regulacji stanem prawnym i niezmienionym w kwestiach prawnie istotnych stanem faktycznym, dopóty można mówić o tożsamości sprawy administracyjnej w znaczeniu materialnoprawnym. Konsekwentnie w trybie art. 155 k.p.a. nie można rozszerzać treści nowej sprawy administracyjnej, a zmiana decyzji w tym trybie może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej". Należy mieć na względzie, iż decyzja wydana na podstawie art. 155 k.p.a. może dotyczyć wyłącznie kwestii rozstrzygniętych zmienianą (uchylaną) decyzją organu, a nie kwestii nowych". Sąd w tej sprawie pogląd ten, mimo że dotyczący art. 155 K.p.a. - aprobuje.
Trafnie podnoszą przy tym organy, że przyjęcie takiej możliwości, na jaką wskazuje skarżący doprowadziłoby do naruszenia zasady trwałości decyzji administracyjnych. Wszystkie bowiem decyzje w sprawie samowoli budowlanej wydawane przed 2003 r. podlegałyby zmianie lub uchyleniu w trybie art. 154 K.p.a., ponieważ obecnie zasady legalizacji są znacząco korzystniejsze dla inwestorów. Szerzej to interpretując, zasada ta mogłaby dotyczyć każdego działu prawa administracyjnego (np. prawa wywłaszczenia nieruchomości, prawa pomocy społecznej, itd.) w myśl zasady, że skoro kiedyś rozpoznano sprawę wydając wówczas prawidłową ostateczną decyzję o określonej treści, to nie ma przeszkód, aby dzisiaj taką sprawę w trybie art. 154 lub art. 155 K.p.a. ponownie załatwić stosując obecnie obowiązujące przepisy pozwalające na rozstrzyganie bardziej korzystne dla strony. Z takim poglądem Sąd nie zgadza się.
Należy także podnieść i kolejny argument. Wydawanie decyzji w oparciu o art. 154 K.p.a. skutkuje tym, że będą to decyzje konstytutywne, wywołujące skutku ex tunc, a nie ex nunc (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 430/11, opub. w Lex nr 1252065). Oznacza to, że np. zmiana decyzji w trybie art. 154 K.p.a. nie wywoływałaby skutków przed data jej wydania, tylko po jej uprawomocnieniu się.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że w tej sprawie Sąd podziela stanowisko organów administracji i braku podstaw do dokonania zmiany lub uchylenia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 24 września 2001 r. W przypadku braku podstaw do zmiany lub uchylenia ww. decyzji w trybie art. 154 K.p.a. zasadnie organy odmówiły dokonania takich zmian, a nie umarzały postępowanie administracyjne. Postępowanie administracyjne tylko wówczas winno być umorzone, jeżeli w ogóle nie może ono być prowadzone. Tam natomiast, gdzie postępowanie administracyjne może być prowadzone, ale nie są spełnione przesłanki do wydania decyzji zgodnie z zamiarem wnioskodawcy, wówczas organ odmawia wydania decyzji o określonej treści. Dowodzi to wówczas dokonania oceny merytorycznej sprawy, niedopuszczalnej przy umarzaniu postępowania administracyjnego.
Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi, należy wskazać, że także są one niezasadne. W trybie art. 154 lub 155 K.p.a. organy administracji musza w pierwszej kolejności rozstrzygnąć sama dopuszczalność w danej sprawie zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji. W tym zakresie nie ma podstaw do oceny prawidłowości postępowania administracyjnego, które doprowadziło do wydania decyzji (w tej sprawie decyzji z 24 września 2001 r.). Jeżeli decyzja ta, lub poprzedzające je postępowanie zawiera wady, to strona może skorzystać z trybu wznowieniowego lub nieważnościowego (art. 145 i 156 K.p.a.), oczywiście, o ile byłyby spełnione zawarte w tych przepisach przesłanki. Tym samym podstawowy zakres zarzutów zawartych w skardze, a dotyczących wad i błędów, jakie w ocenie skarżącego należałoby zarzucić decyzji z 24 września 2001 r. nie mogły mieć wpływu na wydanie zaskarżonej decyzji i nie mają znaczenia dla oceny legalności działania organów administracji w tej sprawie. Analogicznie należy ocenić zarzuty stawiane decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 września 2002 r.
Skoro uległ zmianie stan prawny w dacie wydania decyzji rozbiórkowych w 2001 r. i 2002 r. w porównaniu z datą złożenia wniosku o zmianę lub uchylenie tych decyzji, to dodatkowe rozważanie zaistnienia przesłanki słusznego interesu strony lub interesu społecznego, poza zakresem zawartym już w uzasadnieniu, nie jest celowe.
Mając powyższe na uwadze skargę należało, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło