I GZ 643/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 16 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. sp. z o.o. w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 20 lipca 2015 r.; sygn. akt I SA/Wr 2084/13 o odrzuceniu zażalenia w sprawie ze skargi E. sp. z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] września 2013 r.; nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 20 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 2084/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. odrzucił zażalenie E. sp. z o.o. w M., w sprawie ze skargi Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z [...] września 2013 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd pierwszej instancji podał, że postanowieniem z 15 czerwca 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Skarżąca, reprezentowana w sprawie przez adwokata, w ustawowym terminie wniosła zażalenie na to orzeczenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Sądu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. odrzucając zażalenie wskazał, że stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: ppsa) od postanowień i zarządzeń wydanych przez referendarza sądowego strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Natomiast zgodnie z art. 194 § 1 ppsa zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w punktach 1-10 tego przepisu. Prawo wniesienia zażalenia na postanowienie sądu w przedmiocie prawa pomocy przewiduje art. 260 ppsa. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zgodnie z powołaną wyżej regulacją wniesione w sprawie zażalenie na postanowienie referendarza sądowego należało uznać za niedopuszczalne. Środek prawny zawiera wszelkie elementy, które pozwoliłyby zakwalifikować go, jako sprzeciw na postanowienie referendarza, jednak należy mieć na uwadze, iż tylko strona działająca samodzielnie przed sądami administracyjnymi ma prawo do uzyskania potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczenia jej o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 ppsa). Tymczasem przedmiotowe zażalenie zostało sporządzone i wniesione przez adwokata, a więc przez profesjonalnego pełnomocnika, od którego należy oczekiwać doboru właściwych środków zaskarżenia. W ocenie Sądu pierwszej instancji, zamiarem pełnomocnika było wniesienie zażalenia, o czym świadczy wyraźne oznaczenie tego środka prawnego i zaadresowanie go do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. - czyli w trybie przewidzianym dla zażaleń. Na poparcie swojego stanowiska Sąd pierwszej instancji przywołał orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 16 stycznia 2015 r., sygn. akt II FZ 1813/14; z 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II GZ 510/12; z 10 stycznia 2013 r., sygn. akt I FZ 565/12; z 23 października 2009 r., sygn. akt I OZ 992/09; z 14 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1450/13. W zażaleniu skarżąca, działając przez adwokata, zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający istotny wpływ na jego treść, poprzez uznanie, że w sprawie zaszła przyczyna niedopuszczalności środka odwoławczego, w postaci niepoprawnego środka odwoławczego od postanowienia referendarza sądowego z 15 czerwca 2015 r., na skutek czego Sąd pierwszej instancji odrzucił środek odwoławczy (zażalenie), podczas gdy pomimo wadliwego oznaczenia tego środka odwoławczego, tudzież wskazania właściwego Sądu - z jego treści wynika, że stanowi sprzeciw od postanowienia z 15 czerwca 2015 r. Mając to na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Pełnomocnik skarżącej Spółki wskazał, że pomimo zaistniałych wadliwości pisma procesowego, w realiach sprawy istniała możliwość nadania mu właściwego biegu procesowego, poprzez potraktowanie go jako sprzeciwu i rozpoznanie przez Sąd pierwszej instancji. Niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma procesowego nie powinno wywoływać dla strony ujemnych skutków. To, że tego samego dnia w tej samej sprawie nie zapadło żadne postanowienie WSA we W. potwierdza jedynie, iż celem strony było zaskarżenie właśnie postanowienie referendarza sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie nie ma wątpliwości, że pismo sporządzone i wniesione przez pełnomocnika skarżącej w reakcji na postanowienie referendarza sądowego było zażaleniem, nie zaś sprzeciwem. Zarówno sprzeciw, jak i zażalenie są środkami zaskarżenia o charakterze mniej sformalizowanym, niż skarga do sądu administracyjnego lub skarga kasacyjna. Nie oznacza to jednak, że ustawa nie stawia tym pismom sądowym jakichkolwiek wymogów formalnych, a jedynym elementem odróżniającym te środki jest ich nazwa. Można postawić tezę, że nie nazwa środka odwoławczego, lecz jego treść rozstrzyga o jego dopuszczalności i zasadności. W stanie faktycznym sprawy stwierdzenie to przemawia jednak na niekorzyść skarżącej. Jak słusznie bowiem zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, pełnomocnik nie tylko zatytułował pismo jako "zażalenie", ale również zaadresował je do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wnioski sformułowane przez autora środka zaskarżenia były więc całkowicie nietrafne na tym etapie postępowania, skoro w myśl art. 259 § 1 ppsa od postanowień referendarza można wnieść sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego, a zgodnie z brzmieniem art. 260 ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Dopiero na to postanowienie sądu służy zażalenie. Zgodnie bowiem z art. 194 § 1 ppsa zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, a nie na postanowienia referendarza sądowego. W tej zaś sprawie nie doszło jeszcze do wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w przedmiocie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z 14 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1450/13). Reasumując, wniesienie przez zawodowego pełnomocnika niewłaściwego środka zaskarżenia adresowanego do niewłaściwego sądu, nie mogło być skuteczne. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił zażalenie, jako niedopuszczalne. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ppsa.